{"id":59799,"date":"2022-01-17T02:12:48","date_gmt":"2022-01-16T22:12:48","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=59799"},"modified":"2022-01-17T02:15:12","modified_gmt":"2022-01-16T22:15:12","slug":"avropa-20-ci-%c9%99srin-%c9%99vv%c9%99ll%c9%99rind%c9%99-rusiyani-nec%c9%99-must%c9%99ml%c9%99k%c9%99-etm%c9%99k-ist%c9%99yirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=59799","title":{"rendered":"Avropa 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Rusiyan\u0131 nec\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 etm\u0259k ist\u0259yirdi&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>&#8230;V\u0259 b\u0259s niy\u0259 bu planlar ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259di?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sinin q\u0131z\u011f\u0131n \u00e7a\u011f\u0131nda, Q\u0259rb C\u0259bh\u0259sind\u0259 Almaniya \u0130mperiyas\u0131 Antanta \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 son z\u0259rb\u0259ni vurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fark\u0259n, m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k d\u00fcnya nizam\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si diplomatik sah\u0259d\u0259 f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll edildi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>1917-ci ild\u0259 bol\u015fevikl\u0259r Rusiyada hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldikd\u0259n sonra \u015e\u0259rq C\u0259bh\u0259si faktiki olaraq yox oldu v\u0259 onlar Rusiyan\u0131n d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n d\u0259rhal \u00e7\u0131xmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kurs t\u0259yin etdil\u0259r. 1918-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Antanta q\u00fcvv\u0259l\u0259rini faktiki olaraq m\u0259\u011flub etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn almanlar b\u00f6y\u00fck q\u00fcvv\u0259l\u0259rini Q\u0259rb C\u0259bh\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Bol\u015fevikl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f 26 oktyabr 1917-ci il tarixli S\u00fclh F\u0259rman\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n xalqlar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n h\u00f6kum\u0259tl\u0259rini gizli diplomatiyadan \u0259l \u00e7\u0259km\u0259y\u0259, ilhaq v\u0259 t\u0259zminats\u0131z s\u00fclh ba\u011flama\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131. Antanta \u00f6lk\u0259l\u0259ri bununla raz\u0131la\u015fa bilm\u0259dil\u0259r, \u00e7\u00fcnki f\u0259rman\u0131n q\u0259bulu, \u0259n az\u0131, kommunistl\u0259rl\u0259 raz\u0131la\u015fmaq v\u0259 maksimum olaraq, ordunun 4 illik m\u00fcharib\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi h\u0259r \u015feyi silm\u0259k dem\u0259k idi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-59800\" width=\"924\" height=\"615\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Bel\u0259likl\u0259, 1917-ci ild\u0259n h\u0259m amerikal\u0131lar, h\u0259m d\u0259 avropal\u0131lar Rusiyan\u0131 t\u0259sir dair\u0259l\u0259rin\u0259 b\u00f6lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z layih\u0259l\u0259rini yaratd\u0131lar. D\u00f6rdl\u00fc bloka qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 son m\u00fctt\u0259fiq faktiki olaraq Almaniya, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 s. qalm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br>1918-ci ilin yanvar\u0131nda prezident Vudro Vilson AB\u015e Konqresin\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si layih\u0259sini t\u0259qdim etdi v\u0259 o, bu plan\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u00fcharib\u0259 ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259klif etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 idi. Bu plan &#171;Vilsonun 14 b\u0259ndlik plan\u0131&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cM\u00fcst\u0259qil Pol\u015fa d\u00f6vl\u0259ti yarad\u0131lmal\u0131, bu d\u00f6vl\u0259t, pol\u015fal\u0131 \u0259hali ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259li, d\u0259niz\u0259 s\u0259rb\u0259st v\u0259 etibarl\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 t\u0259min edilm\u0259li, siyasi v\u0259 iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyi, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc d\u00f6vl\u0259t beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259min edilm\u0259lidir&#187;&#8230;<br>Vudro Vilson Plan\u0131n\u0131n 13-c\u00fc madd\u0259si.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bel\u0259likl\u0259, Almaniya, Avstriya-Macar\u0131stan v\u0259 Rusiya torpaqlar\u0131ndan (polyaklar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259r) m\u00fcst\u0259qil Pol\u015fa meydana \u00e7\u0131xmal\u0131 idi (bu, \u0259slind\u0259 1921-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r olan), \u015e\u0259rqi Avropa limittrofu kimi &#171;azad Avropa&#187;n\u0131 bol\u015fevizmid\u0259n qoruyan hasara \u00e7evrilm\u0259liydi&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br>Lakin on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u0259nd Rusiyaya da h\u0259sr olunmu\u015f alt\u0131nc\u0131 il\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil edir. Amerika administrasiyas\u0131n\u0131n planlar\u0131na g\u00f6r\u0259, Rusiyadak\u0131 daxili siyasi v\u0259ziyy\u0259t Rusiyan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u015fidir v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131na he\u00e7 bir g\u00fcc birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131s\u0131 il\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259m\u0259lidir. B\u00fct\u00fcn ikili standartlar siyas\u0259ti \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r: Rusiyan\u0131n daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmamaq deyilirdi v\u0259 h\u0259min plana g\u00f6r\u0259 d\u0259 ke\u00e7mi\u015f imperiyan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si olan Pol\u015fan\u0131 t\u0259rk etm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Haz\u0131rlad\u0131:<strong> \u018fli N\u0259sib Z\u0259rdabi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8230;V\u0259 b\u0259s niy\u0259 bu planlar ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259di? Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sinin q\u0131z\u011f\u0131n \u00e7a\u011f\u0131nda, Q\u0259rb C\u0259bh\u0259sind\u0259 Almaniya \u0130mperiyas\u0131 Antanta \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 son z\u0259rb\u0259ni vurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fark\u0259n, m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-59799","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59799","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59799"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59799\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59805,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59799\/revisions\/59805"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59799"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59799"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59799"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}