{"id":60494,"date":"2022-01-25T00:30:10","date_gmt":"2022-01-24T20:30:10","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=60494"},"modified":"2022-01-25T00:30:14","modified_gmt":"2022-01-24T20:30:14","slug":"ruslarin-v%c9%99-erm%c9%99nil%c9%99rin-q%c9%99nimi-olan-general-n%c9%99rimanovun-xahisi-niy%c9%99-r%c9%99dd-edildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=60494","title":{"rendered":"Ruslar\u0131n v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin q\u0259nimi olan general: N\u0259rimanovun xahi\u015fi niy\u0259 r\u0259dd edildi?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 igid,\u0259r\u0259n babam\u0131z q\u0259hr\u0259manl\u0131q tariximiz\u0259 \u00f6z adlar\u0131n\u0131 h\u0259kk etdirm\u0259yi bacar\u0131b.\u00a0\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rb tarixin\u0259 \u00f6z ad\u0131n\u0131 h\u0259kk etdir\u0259n igid o\u011fullar\u0131m\u0131zdan biri d\u0259 general-mayor X\u0259lil b\u0259y Tal\u0131\u015fxanovdur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil b\u0259y Tal\u0131\u015fxanov 1859-cu ild\u0259 Tiflis \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z ac\u0131b. X\u0259lil b\u0259yin atas\u0131 \u018fli b\u0259y Tal\u0131\u015fxanov 1859-cu ild\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Tiflis \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 shtabs-kapitan v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259yirdi. X\u0259lil b\u0259yin qarda\u015flar\u0131 Kaz\u0131m b\u0259y v\u0259 \u018fs\u0259d b\u0259y d\u0259 general-mayor r\u00fctb\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259yi bacar\u0131blar. Bu fakt onu g\u00f6st\u0259rir ki, Tal\u0131\u015fxanovlar n\u0259sli Qafqazda, \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u0259rb\u00e7i n\u0259sill\u0259rind\u0259n biridir. Bu n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olan X\u0259lil b\u0259y d\u0259 h\u0259rb\u00e7i olma\u011f\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131na m\u0259qs\u0259d qoyur.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil b\u0259y 16 ya\u015f\u0131nda Tiflisd\u0259 h\u0259rbi m\u0259kt\u0259b\u0259 daxil olur v\u0259 oran\u0131 \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 bitirir. X\u0259lil b\u0259y 1890-1917-ci ill\u0259rd\u0259 poru\u00e7\u00e7ik, kapitan, mayor, podpolkovnik, polkovnik r\u00fctb\u0259l\u0259rini da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif medallarla t\u0259ltif olunur. 1917-ci ild\u0259 is\u0259 general-mayor h\u0259rbi r\u00fctb\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lir. X\u0259lil b\u0259y Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirak edir. M\u00fcharib\u0259d\u0259ki amans\u0131z d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi \u015f\u00fcca\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fcxt\u0259lif medallarla t\u0259ltif olunur. X\u0259lil b\u0259yin, \u00e7ar Rusiyas\u0131 da\u011f\u0131landan sonra ke\u00e7diyi \u015f\u00fcca\u0259tli d\u00f6y\u00fc\u015f yolu olduqca maraql\u0131d\u0131r. X\u0259lil b\u0259y C\u00fcmhuriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259&nbsp; rus v\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 amans\u0131z d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil b\u0259y Az\u0259rbaycan Xalq Cumhuriyy\u0259tinin yarand\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259n Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259rbi i\u015f\u0259 c\u0259lb edil\u0259n ilk diviziya komandiri idi v\u0259 h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 ona h\u0259val\u0259 olunmu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>1917-ci il Oktyabr inq\u0131lab\u0131ndan sonra Rusiyada \u00e7ar \u00fcsul-idar\u0259si devrildi v\u0259 bundan yararlanan demokratik q\u00fcvv\u0259l\u0259r 1918-ci ilin may\u0131nda Az\u0259rbaycanda hakimiyy\u0259t\u0259 yiy\u0259l\u0259ndil\u0259r. H\u0259min ilin may ay\u0131n\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 elan edildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Birinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Qafqazl\u0131lardan ibar\u0259t bir s\u00fcvari diviziya i\u015ftirak edirdi ki, h\u0259min diviziyaya xristianlar h\u0259qar\u0259tl\u0259 \u201cDikaya diviziya\u201d deyirdil\u0259r. Oktyabr inqilab\u0131ndan sonra h\u0259min diviziya l\u0259\u011fv olundu. 1917-ci ild\u0259 Qafqaza qay\u0131dan diviziyan\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t \u201cTatar s\u00fcvari polku\u201dnun zabitl\u0259ri Az\u0259rbaycanda C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6n\u0259mind\u0259 X\u0259lil b\u0259yin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 polku yenid\u0259n b\u0259rpa etdil\u0259r. 600 n\u0259f\u0259rlik polk C\u00fcmhuriyy\u0259t h\u00f6kum\u0259tinin h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin \u00f6z\u0259yi hesab olunurdu. Bu diviziyan\u0131n \u0259sas\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131b \u0259vv\u0259lki ad\u0131n\u0131 saxlad\u0131lar. Diviziyanin komandiri v\u0259zif\u0259sin\u0259 general-mayor X\u0259lil b\u0259y Tal\u0131\u015fxanov t\u0259yin olundu. Diviziya G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015firdi. \u00d6z m\u00fcst\u0259qilliyini yenic\u0259 elan etmi\u015f C\u00fcmhuriyy\u0259t h\u00f6kum\u0259ti Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc, respublikan\u0131n suverenliyini qorumali idi. B\u0259llidir ki, bu az vaxtda 600 n\u0259f\u0259rlik q\u00fcvv\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131ya qoyulan v\u0259zif\u0259l\u0259rin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259t h\u00f6kum\u0259ti ordu quruculu\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 sentyabr\u0131n 1-d\u0259 h\u0259rbi nazirliyin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul olundu. Ba\u015f nazir F\u0259t\u0259li xan Xoyski h\u0259m d\u0259 m\u00fcdafi\u0259 naziri, general S\u0259m\u0259d b\u0259y Mehmandarov is\u0259 onun m\u00fcavini t\u0259yin olundu.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 Bak\u0131da da\u015fnaklardan v\u0259 rus mill\u0259t\u00e7il\u0259rind\u0259n ibar\u0259t qo\u015fun hiss\u0259si t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu. Onlar\u0131 Bak\u0131dan \u00e7\u0131xartmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 1918-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u201cDikaya diviziya\u201d X\u0259lil b\u0259yin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda G\u0259nc\u0259d\u0259n Bak\u0131ya g\u0259ldi, q\u0259rargah\u0131n\u0131 da Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcrtd\u00fc. Stepan \u015eaumyan\u0131n tabe\u00e7iliyind\u0259 olan kommunistl\u0259r v\u0259 da\u015fnaklar b\u0259rk qorxuya d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. X\u0259fiyy\u0259l\u0259r vasit\u0259si il\u0259 general X\u0259lil b\u0259yin Bak\u0131dan hara ged\u0259c\u0259yini \u00f6yr\u0259ndil\u0259r. General X\u0259lil b\u0259y Bak\u0131ya \u00e7atan kimi Stepan \u015eaumyan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi Bak\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 Soveti v\u0259 da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n va\u011fzalda h\u0259bs olundu. General X\u0259lil b\u0259yin h\u0259bs olundu\u011funu e\u015fid\u0259n xalq S\u0131n\u0131qqala m\u0259scidin\u0259 topla\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131 v\u0259 a\u011fsaqqallar xalq\u0131 Bak\u0131 Sovetin\u0259 qar\u015f\u0131 silahl\u0131 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131lar. \u015e\u0259h\u0259rin aya\u011fa qalxmas\u0131 Sovetl\u0259ri v\u0259 da\u015fnaklar\u0131 b\u0259rk qorxuya sal\u0131r, onlar dan\u0131\u015f\u0131q yolu il\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259ni h\u0259ll etm\u0259y\u0259 s\u0259y g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. X\u0259lil b\u0259yin azad edilm\u0259si m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 dem\u0259k idi. Bir nec\u0259 saatdan sonra X\u0259lil b\u0259y azad edildi.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259lil b\u0259yin azad edilm\u0259sind\u0259n sonra kommunistl\u0259r v\u0259 da\u015fnaklar xalqa qar\u015f\u0131 hiyl\u0259g\u0259r siyas\u0259t apard\u0131lar. Ruslar\u0131n v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 ba\u015f verdi. X\u0259lil b\u0259y \u00f6z ordusu il\u0259 Bak\u0131da d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 vuru\u015furdu. X\u0259lil b\u0259yin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi ordu bu silahl\u0131 vuru\u015fmada \u00e7oxlu rus v\u0259 erm\u0259ni \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259rini m\u0259hv etdi. Art\u0131q d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbarize aparma\u011f\u0131n \u00e7\u0259tin oldu\u011funu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259n X\u0259lil b\u0259y \u201cDikaya diviziya\u201dn\u0131 L\u0259nk\u0259rana \u00e7\u0259kdi. \u00c7\u00fcnki X\u0259lil b\u0259yin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda olan \u201cDikaya diviziya\u201d Bak\u0131dak\u0131 erm\u0259ni milli da\u015fnak qvardiyas\u0131n\u0131n 7 min piyada v\u0259 suvari, \u201cQ\u0131z\u0131l qvardiya\u201d t\u0259\u015fkil etmi\u015f komunistl\u0259rin 3500-\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259sg\u0259ri v\u0259 rus-slavyan tayfalar\u0131n\u0131n silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259n qat-qat az idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 X\u0259lil b\u0259y \u00f6z ordusunu L\u0259nk\u0259rana \u00e7\u0259kir, X\u0259lil b\u0259y ist\u0259yirdi ki, L\u0259nk\u0259rana g\u0259lib, \u0259lav\u0259 q\u00fcvv\u0259 y\u0131\u011faraq, \u00f6z diviziyasina qats\u0131n v\u0259 yenid\u0259n m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qo\u015fulsun. Lakin X\u0259lil b\u0259yin bu plan\u0131 al\u0131nmad\u0131. Mart\u0131n 29-da q\u0131z\u0131l qvardiya\u00e7\u0131lar d\u0259st\u0259si v\u0259 da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Bak\u0131 Soveti \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin \u0259mrin\u0259 \u0259sas\u0259n L\u0259nk\u0259rana yola d\u00fc\u015fm\u0259li olan \u201cDikaya diviziya\u201dn\u0131 t\u0259rksilah etm\u0259y\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259rdil\u0259r. Ba\u015flanm\u0131\u015f at\u0131\u015fma amans\u0131z d\u00f6y\u00fc\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131\u011f\u0131lc\u0131m rolunu oynadi. Ruslarla erm\u0259nil\u0259r Bak\u0131dan sonra L\u0259nk\u0259randa da soyq\u0131r\u0131m t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. G\u00fcnahs\u0131z insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Bu Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p>1918-ci ilin sentyabr\u0131n 15-d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Ordusu Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 daxil oldu. Az\u0259rbaycan Demokratik Cumhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259ti Bak\u0131dan idar\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u2026 Sonradan yarad\u0131lan milis batalyonlar\u0131 il\u0259 \u201cDikaya diviziya\u201dn\u0131 Az\u0259rbaycan Milli Ordusunun birinci piyada diviziyas\u0131na qat\u0131ld\u0131lar. X\u0259lil b\u0259y h\u0259min diviziyan\u0131n komandiri t\u0259yin edildi.<\/p>\n\n\n\n<p>1920-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda Sovet h\u00f6kum\u0259ti quruldu. Bu d\u0259f\u0259 da\u015fnaklar bol\u015fevik cildind\u0259 canavar di\u015fl\u0259rini Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 q\u0131cad\u0131lar. Q\u0131z\u0131l Ordu Siyasi Idar\u0259sinin x\u00fcsusi \u015f\u00f6b\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli xadiml\u0259rin\u0259, ziyal\u0131lar\u0131na amans\u0131z divan tutdu. 12 general, 27 polkovnik, 6 podpolkovnik, 46 kapitan, onlarla \u015ftabs-kapitan, poru\u00e7\u00e7ik, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 is\u0259 266 n\u0259f\u0259r m\u00fcxt\u0259lif \u00e7inli h\u0259rbici m\u0259hk\u0259m\u0259siz, istintaqs\u0131z 1920-ci il iyulun 16-da gec\u0259 Nargin adas\u0131na apar\u0131l\u0131b, g\u00fcll\u0259l\u0259ndil\u0259r. Bu qara \u00f6l\u00fcmd\u0259n N\u0259riman N\u0259rimanovun s\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 iki general, S\u0259m\u0259d b\u0259y Mehmandarov v\u0259 \u018flia\u011fa \u015e\u0131xlinski sa\u011f qald\u0131lar. N\u0259rimanov&nbsp; Moskvaya teleqram vuraraq ,X\u0259lil b\u0259yi azad etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn xahi\u015f edirdi. Lakin onu bu xahi\u015fi yerin\u0259 yetirilm\u0259di.General-mayor X\u0259lil b\u0259y Tal\u0131\u015fxanov iyulun 16-da m\u0259hk\u0259m\u0259siz g\u00fcll\u0259l\u0259ndi\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qo\u015fqar Salmanl\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259: Alp.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 igid,\u0259r\u0259n babam\u0131z q\u0259hr\u0259manl\u0131q tariximiz\u0259 \u00f6z adlar\u0131n\u0131 h\u0259kk etdirm\u0259yi bacar\u0131b.\u00a0\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rb tarixin\u0259 \u00f6z ad\u0131n\u0131 h\u0259kk etdir\u0259n igid o\u011fullar\u0131m\u0131zdan biri d\u0259 general-mayor X\u0259lil b\u0259y<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-60494","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60494","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60494"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60494\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60496,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60494\/revisions\/60496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60494"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}