{"id":60896,"date":"2022-01-29T09:36:08","date_gmt":"2022-01-29T05:36:08","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=60896"},"modified":"2022-01-29T09:36:12","modified_gmt":"2022-01-29T05:36:12","slug":"g%c9%99nc%c9%99-ucun-olum%c9%99-ged%c9%99n-general-ruslar-qacar-qardaslarini-niy%c9%99-axtarirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=60896","title":{"rendered":"G\u0259nc\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u0259 ged\u0259n general: Ruslar Qacar qarda\u015flar\u0131n\u0131 niy\u0259 axtar\u0131rd\u0131?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u201cG\u0259nc\u0259 bizim g\u0259l\u0259c\u0259k q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 insinad n\u00f6qt\u0259mizdir. Bizim \u00fcsyan\u0131m\u0131z m\u00fctl\u0259q q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 ba\u015fa \u00e7atmal\u0131d\u0131r. Ham\u0131m\u0131z bu \u015f\u0259h\u0259r u\u011frunda \u015f\u0259hid olsaq da, q\u0259l\u0259b\u0259ni \u0259ld\u0259 etm\u0259liyik.\u201d-bu fikirl\u0259r azadl\u0131q a\u015fiqi, general-mayor M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacara m\u0259xsusdur. O Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rb tarixin\u0259 \u00f6z ad\u0131n\u0131 h\u0259kk etdir\u0259 bildi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>General-mayor M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar, B\u0259hm\u0259n Mirz\u0259nin 31 o\u011flundan biri idi. Ail\u0259nin 15-ci \u00f6vlad\u0131 olan M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 1872-ci ild\u0259 \u015eu\u015fada do\u011fulub.<\/p>\n\n\n\n<p>Ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131nda \u015eu\u015fada m\u0259dr\u0259s\u0259 t\u0259hsili alan M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar 1885-ci ild\u0259 qarda\u015f\u0131, \u00e7ar ordusunun general\u0131 Rzaqulu Mirz\u0259 Qacar\u0131n t\u0259kidi il\u0259 Tiflisd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bd\u0259 oxuma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Tez bir zamanda y\u00fcks\u0259k n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 nail olan M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar 1888-ci ild\u0259 Sankt-Peterburqda yerl\u0259\u015f\u0259n h\u0259rbi m\u0259kt\u0259b\u0259 daxil olur. H\u0259rbi m\u0259kt\u0259bi \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u015fa vuran M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 1893-ci ild\u0259n \u00e7ar ordusunda xidm\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>1904-c\u00fc ilin fevral\u0131nda M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar rus-yapon m\u00fcharib\u0259sind\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 ba\u015flay\u0131r. G\u0259nc zabit \u00f6z batareyas\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 sona q\u0259d\u0259r rus-yapon m\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirak edir. Onun d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi \u015f\u00fcca\u0259t ordu r\u0259hb\u0259rliyi t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar kapitan r\u00fctb\u0259si il\u0259 t\u0259ltif edilir. Rus, alman, polyak dill\u0259rini m\u00fck\u0259mm\u0259l bil\u0259n M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259nin batareyan\u0131n \u0259sg\u0259rl\u0259rinin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t idi. O d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca c\u0259tin olsa da, M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 \u00f6z \u0259sg\u0259rl\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r, komandalar\u0131 m\u0259hz Az\u0259rbaycan dilind\u0259 verirmi\u015f\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Rus-yapon m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar xidm\u0259tini Qafqazda davam etdirir. 1910-cu ild\u0259n is\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar general-feldmar\u015fal Mixail Nikolayevi\u00e7 ad\u0131na birinci Kuban-kazak batareyas\u0131n\u0131n komandiri t\u0259yin edilir. I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r n\u00fcmun\u0259vi xidm\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 ikinci d\u0259r\u0259c\u0259li \u00abM\u00fcq\u0259dd\u0259s Anna\u00bb ordeni il\u0259 v\u0259 h\u0259min ordenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 t\u0259ltif olunur. I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 d\u0259 Kazak s\u00fcvari qo\u015funlar\u0131nda d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar ikinci v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259li \u00abM\u00fcq\u0259dd\u0259s Stanislav\u00bb ordenin\u0259 layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. 1915-ci ild\u0259 mayor r\u00fctb\u0259si il\u0259 t\u0259ltif edil\u0259n M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar m\u00fcharib\u0259d\u0259n geri ca\u011fr\u0131laraq Sankt-Peterburqda yerl\u0259\u015f\u0259n h\u0259rbi hiss\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir. Bir q\u0259d\u0259r sonra is\u0259 o, \u00e7ar\u0131n x\u00fcsusi m\u00fchafiz\u0259 d\u0259st\u0259sind\u0259 xidm\u0259t etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. 1916-c\u0131 ild\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar podpolkovnik r\u00fctb\u0259si il\u0259 t\u0259ltif edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Uzun m\u00fcdd\u0259t \u00e7ar ordusunda xidm\u0259t ed\u0259n polkovnik M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar 1917-ci ild\u0259 ordudan ehtiyata burax\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycana qay\u0131dan polkovnik M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 1918-ci ild\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259t ordusunda Ba\u015f Artilleriya \u0130dar\u0259sinin r\u0259isi t\u0259yin edilir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Pe\u015f\u0259kar h\u0259rb\u00e7i M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar Az\u0259rbaycan ordusunun formala\u015fd\u0131rlmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn var q\u00fcvv\u0259si il\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, q\u0131sa zaman k\u0259siyind\u0259 pe\u015f\u0259kar artilleriya\u00e7\u0131lar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na nail olur. Onun xidm\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, 1919-cu ild\u0259 320 sayl\u0131 \u0259mrl\u0259 general-mayor r\u00fctb\u0259si il\u0259 t\u0259ltif edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eahzad\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t Birinci Piyada Diviziyas\u0131na r\u0259hb\u0259rlik edib, daha sonra G\u0259nc\u0259 Qarnizonunun r\u0259isi t\u0259yin edilib. Arxivl\u0259rd\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259nin 1920-ci ild\u0259 Ba\u015f Q\u0259rargah r\u0259isi M\u0259mm\u0259d b\u0259y Sulkevi\u00e7\u0259 Qaraba\u011fdan vurdu\u011fu teleqram qorunur:<br>\u00abX\u0259b\u0259r verir\u0259m ki, Qaraba\u011f qubernatorlu\u011funda erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ox ciddi, dem\u0259k olar ki, faci\u0259li v\u0259ziyy\u0259t yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7ox b\u00f6y\u00fck v\u0259 ciddi q\u00fcvv\u0259 laz\u0131md\u0131r. Xank\u0259ndi qarnizonunun d\u0259st\u0259 r\u0259isin\u0259 d\u0259ym\u0259k olmaz, \u0259ks halda yerli erm\u0259nil\u0259r \u018fsg\u0259ran v\u0259 \u015eu\u015fan\u0131 tuta bil\u0259rl\u0259r\u2026\u00bb.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Arxivd\u0259 general-mayor M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar bar\u0259d\u0259 daha bir nadir s\u0259n\u0259d qorunub saxlan\u0131l\u0131r. Bu, h\u0259rbi nazir S\u0259m\u0259d b\u0259y Mehmandarovun v\u0259 Ba\u015f Q\u0259rargah r\u0259isi general H\u0259bib b\u0259y S\u0259limovun imzalad\u0131qlar\u0131 minn\u0259tdarl\u0131q \u0259mridir:<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00ab\u2026general-mayor \u015fahzad\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar birinci piyada diviziyas\u0131na m\u00fcv\u0259qq\u0259ti komandanl\u0131q etdiyi m\u00fcdd\u0259td\u0259 G\u0259nc\u0259 qarnizonunun r\u0259isi v\u0259zif\u0259sini icra ed\u0259rk\u0259n batalyon yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 x\u00fcsusi t\u0259yinatla yola sal\u0131nmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 qo\u015fun hiss\u0259l\u0259rinin isti \u0259sg\u0259ri geyiml\u0259 t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 \u00e7oxlu s\u0259y v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir\u00bb.<\/p>\n\n\n\n<p>Bol\u015fevikl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan i\u015f\u011fal edildikd\u0259n bir ay sonra G\u0259nc\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan Milli Ordusunun bir diviziyas\u0131 v\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t d\u0259st\u0259l\u0259r \u00fcsyan qald\u0131rd\u0131lar. Bu \u00fcsyan haqq\u0131nda polkovnik Cahangir Kaz\u0131mb\u0259yli yaz\u0131rd\u0131: \u201dMay\u0131n 25-i s\u0259h\u0259r saat 6-da \u00fcsyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k planlar\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi y\u0131\u011f\u0131ncaq ca\u011f\u0131rd\u0131m. Bu y\u0131\u011f\u0131ncaqda \u00fcmumi r\u0259hb\u0259rlik v\u0259 yerli hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili general-mayor M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacara h\u0259val\u0259 olundu\u201d\u2026 T\u0259qdiqat\u00e7\u0131 \u015e\u0259mistan N\u0259zirli \u201cG\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015f Az\u0259rbaycan generallar\u0131\u201d kitab\u0131nda yaz\u0131r: \u201d1920-ci ild\u0259 G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131 vaxt\u0131 yerli h\u00f6kum\u0259tin \u00fcmumi r\u0259hb\u0259ri se\u00e7ilmi\u015f M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar \u00fcsyan vaxt\u0131 bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 h\u0259lak olmu\u015fdur.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcsyan\u0131n d\u0259qiq tarixi h\u0259l\u0259 may ay\u0131n\u0131n 23-d\u0259 \u00fcmumi y\u0131\u011f\u0131ncaqda t\u0259sdiq edilmi\u015fdi. Lakin k\u0259\u015ffiyyat\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259 bol\u015fevikl\u0259r erm\u0259nil\u0259rl\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k \u015f\u0259h\u0259rin erm\u0259nil\u0259r ya\u015fayan hiss\u0259sin\u0259 \u00f6z silahlar\u0131n\u0131 yerl\u0259\u015fdirmi\u015fdil\u0259r. \u00dcsyan 1920-ci il may\u0131n 24-d\u0259n 25-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 ba\u015flad\u0131. Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin m\u00fch\u00fcm obyektl\u0259ri, az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rd\u0259ki q\u0131rm\u0131z\u0131 qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri n\u0259zar\u0259t alt\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u00dcsyan\u00e7\u0131lar h\u0259rbi anbar, m\u0259rk\u0259zi h\u0259bsxana, d\u0259miryolu stansiyas\u0131, f\u00f6vq\u0259lad\u0259 komissarl\u0131\u011f\u0131n binas\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. \u00dcsyan\u00e7\u0131lar\u0131n u\u011furlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n bol\u015fevikl\u0259r G\u0259nc\u0259y\u0259 t\u0259krar-t\u0259krar \u0259lav\u0259 qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri yeritdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 bu \u00fcsyan iyun ay\u0131n\u0131n 4-n\u0259 q\u0259d\u0259r davam edib. May\u0131n 30-dan is\u0259 general-mayor M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacardan x\u0259b\u0259r yox idi. B\u0259zil\u0259ri onun d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259snas\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn yazsa da, polkovnik Cahangir Kaz\u0131mb\u0259yli \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 general-mayor M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259sdiq etmir.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131n\u0131n ideoloqlar\u0131ndan biri olan 48 ya\u015fl\u0131 general-mayor M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar \u00f6z q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 bir dastan yaratd\u0131. Bu d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 Qacar\u0131n qarda\u015flar\u0131 general \u018fmir Kaz\u0131m Mirz\u0259 Qacar v\u0259 general Feyzulla Mirz\u0259 Qacar da h\u0259lak oldu\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qo\u015fqar Salmanl\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259: Alp.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cG\u0259nc\u0259 bizim g\u0259l\u0259c\u0259k q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 insinad n\u00f6qt\u0259mizdir. Bizim \u00fcsyan\u0131m\u0131z m\u00fctl\u0259q q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 ba\u015fa \u00e7atmal\u0131d\u0131r. Ham\u0131m\u0131z bu \u015f\u0259h\u0259r u\u011frunda \u015f\u0259hid olsaq da, q\u0259l\u0259b\u0259ni \u0259ld\u0259 etm\u0259liyik.\u201d-bu fikirl\u0259r<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-60896","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60896","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60896"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60896\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60898,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60896\/revisions\/60898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}