{"id":6117,"date":"2020-05-16T03:23:25","date_gmt":"2020-05-15T23:23:25","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=6117"},"modified":"2020-05-16T11:28:52","modified_gmt":"2020-05-16T07:28:52","slug":"avropalilar-v%c9%99-mogollar-hokmdarlarinin-siyas%c9%99tind%c9%99-erm%c9%99nil%c9%99rd%c9%99n-nec%c9%99-istifad%c9%99-olunub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=6117","title":{"rendered":"Avropal\u0131lar v\u0259 Mo\u011follar h\u00f6kmdarlar\u0131n\u0131n siyas\u0259tind\u0259 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n nec\u0259 istifad\u0259 olunub"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>XIII \u0259srin 20-30-cu ill\u0259rind\u0259 monqol istilalar\u0131 ba\u015flanan zaman erm\u0259nil\u0259r etnopsixoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0131n\u0259 sadiq qalaraq daima s\u0259lcuqlara arxadan z\u0259rb\u0259 vurmaq taktikas\u0131 se\u00e7dil\u0259r. Monqol s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259ri Ki\u00e7ik Asiya istiqam\u0259t\u0131nd\u0259 h\u00fccumlara ba\u015flayan zaman onlara bu b\u00f6lg\u0259y\u0259 yax\u015f\u0131 b\u0259l\u0259d olan casuslar laz\u0131m idi. Kirakos yaz\u0131rd\u0131 ki, Atab\u0259y \u0130van\u0131n o\u011flu paron Avaq 1236-c\u0131 ild\u0259 ham\u0131dan \u0259vv\u0259l monqollara \u0259sir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f v\u0259 \u00c7ormo\u011funun yan\u0131nda qullu\u011fa girmi\u015fdi.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifl\u0259ri etiraf edirdil\u0259r ki, monqol s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259ri Qafqaz\u0131n dig\u0259r knyazl\u0131qlar\u0131n\u0131 tabe etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Avaqdan istifad\u0259 edirdil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin \u0259lav\u0259 olaraq qeyd ed\u0259k ki, 1242-ci ild\u0259 monqollar Anadolunun i\u015f\u011fal\u0131na ba\u015flayan zaman bu ordunun s\u0131ralar\u0131nda erm\u0259ni v\u0259 g\u00fcrc\u00fc \u0259sg\u0259rl\u0259ri d\u0259 vard\u0131. Onlar \u018fr\u0259b m\u00fcs\u0259lman xilal\u0259f\u0259tin\u0259 v\u0259 s\u0259lcuq t\u00fcrkl\u0259ri \u0259leyhin\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 bir \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259raitd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k v\u0259 sonra is\u0259 monqol xanlar\u0131ndan \u00abya\u011fl\u0131 pay\u00bb almaq m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u00fcrd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259bii olaraq, bel\u0259 bir \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259td\u0259 monqol t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n s\u0259lcuq sultan\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 tabe knyazl\u0131qlardan yard\u0131m ist\u0259di. 1243-c\u00fc ild\u0259 Kilikiya erm\u0259ni knyazl\u0131\u011f\u0131nm ki\u00e7ik bir qo\u015funu Sivasa q\u0259d\u0259r g\u0259ls\u0259l\u0259r d\u0259, sava\u015fa girm\u0259d\u0259n k\u00f6hn\u0259 ad\u0259tl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq qa\u00e7\u0131b getdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Monqollar Sivas\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikd\u0259n sonra Kayserini m\u00fchasir\u0259y\u0259 ald\u0131lar. Qanl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 baxmayaraq \u015f\u0259h\u0259r t\u0259slim olmad\u0131. Monqol qo\u015funu geri \u00e7\u0259kilm\u0259k \u00fczr\u0259 ik\u0259n (i\u011fdi\u015f ba\u015f\u0131) erm\u0259ni Hay\u0131k o\u011flu H\u0259s\u0259n gizlic\u0259 monqol s\u0259rk\u0259rd\u0259si il\u0259 s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fdi. S\u0259lcuqlar\u0131n \u00e7\u00f6r\u0259yini yemi\u015f v\u0259 v\u0259zif\u0259 sahibi olmu\u015f bu etm\u0259ninin s\u0259daq\u0259t and\u0131na xilaf \u00e7\u0131xaraq x\u0259yan\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Kayseri monqollar t\u0259r\u0259f\u0131nd\u0259n i\u015f\u011fal olundu. Monqollar \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisini v\u0259 s\u0259lcuq \u0259sg\u0259rl\u0259rini q\u0131l\u0131ncdan ke\u00e7irdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>1243-c\u00fc ild\u0259 monqollar \u018frznak \u015f\u0259h\u0259ri yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 Ciankatuk k\u0259ndind\u0259 \u0130koniya sultan\u0131n\u0131n qo\u015funlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazanaraq Kilikiya s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131lar. Erm\u0259ni hakiml\u0259ri \u00f6z el\u00e7il\u0259rini monqol qo\u015fununun ba\u015f komandan\u0131 Ba\u00e7u Noyonun yan\u0131na g\u00f6nd\u0259rm\u0259y\u0259 v\u0259 onunla ittifaq ba\u011flama\u011fa t\u0259l\u0259sdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kilikiya t\u0259r\u0259f\u0131nd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 b\u00f6y\u00fck knyaz Konstantin v\u0259 onun o\u011flu Smbat Sparapet apar\u0131rd\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259 bel\u0259 bir raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 olundu ki, Kilikiya erm\u0259ni knyazl\u0131\u011f\u0131 monqol ordusunu \u0259rzaqla t\u0259chiz ed\u0259c\u0259k v\u0259 z\u0259ruri hallarda y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi miqdarda qo\u015fun g\u00f6nd\u0259r\u0259c\u0259kdir. \u00d6z t\u0259r\u0259find\u0259n monqol qo\u015funlar\u0131n\u0131n ba\u015f komandan\u0131 bu knyazl\u0131\u011f\u0131n suverenliyini qoruyub saxlama\u011f\u0131 v\u0259 qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u00fccumlar\u0131na m\u0259ruz qalaca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 erm\u0259ni knyazl\u0131\u011f\u0131na silahl\u0131 yard\u0131m g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yini v\u0259d etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, erm\u0259nil\u0259r \u00f6z a\u011falar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdil\u0259r. Monqollar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259\u011flub edil\u0259n S\u0259lcuq d\u00f6vl\u0259tinin \u0259v\u0259zind\u0259 erm\u0259nil\u0259r yeni monqol a\u011falar\u0131na tabe oldular. Erm\u0259nil\u0259r \u0259vv\u0259ll\u0259r s\u0259lcuqlara g\u00f6nd\u0259rdikl\u0259ri h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259 v\u0259 x\u0259rac\u0131 art\u0131q monqollara verm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Atamo\u011flan M\u0259mm\u0259dli \u201cErm\u0259nil\u0259rin ger\u00e7\u0259k tarixi\u201d. Bak\u0131-2008 kitab\u0131ndan<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>R\u0259sm: Monqollar\u0131n \u015eamax\u0131ya h\u00fccumu. R\u0259ssam Q. Seyfullayev. Milli Az\u0259rbaycan Tarixi Muzeyi <\/strong><\/em><br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XIII \u0259srin 20-30-cu ill\u0259rind\u0259 monqol istilalar\u0131 ba\u015flanan zaman erm\u0259nil\u0259r etnopsixoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0131n\u0259 sadiq qalaraq daima s\u0259lcuqlara arxadan z\u0259rb\u0259 vurmaq taktikas\u0131 se\u00e7dil\u0259r. Monqol s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259ri Ki\u00e7ik Asiya<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-6117","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6117"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6133,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6117\/revisions\/6133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}