{"id":6122,"date":"2020-05-16T05:31:55","date_gmt":"2020-05-16T01:31:55","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=6122"},"modified":"2020-05-17T00:04:15","modified_gmt":"2020-05-16T20:04:15","slug":"cuvas-turkc%c9%99si-anadolu-xatti-m%c9%99d%c9%99niyy%c9%99ti-il%c9%99-antik-misir-baglantisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=6122","title":{"rendered":"\u00c7UVA\u015e T\u00dcRKC\u018fS\u0130 \/ ANADOLU XATT\u0130 M\u018fD\u018fN\u0130YY\u018fT\u0130 il\u0259 antik Misir ba\u011flant\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bu g\u00fcn Rusiya s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 \u00e7uva\u015f t\u00fcrkl\u0259rinin istifad\u0259 etdiyi t\u00fcrk dili dialektl\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259d\u0259n \u00f6nc\u0259ki (Hindistanl\u0131lar\u0131n \u015eiva iman sisteml\u0259rinin qurulmas\u0131nda t\u0259sirli oldu\u011fu deyil\u0259n Hunlar\u0131n t\u00fcrkc\u0259si) d\u00f6vrl\u0259r\u0259 \u0259n yax\u0131n dialekt say\u0131l\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 <strong>&#171;qazan<\/strong>&#187; s\u00f6z\u00fcn\u0259 &#171;<strong>haran\u0131<\/strong>&#187; deyilir; &#171;\u0130ki n\u0259f\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn bir haran\u0131 yem\u0259kmi bi\u015firil\u0259r?&#187; Bu s\u00f6z\u0259 bir t\u0259k \u00e7uva\u015f t\u00fcrkc\u0259sind\u0259 rast g\u0259linir. Qazan k\u0259lm\u0259si onlarda da <strong>haran\/huran<\/strong> \u015f\u0259klind\u0259ymi\u015f. Bir \u00e7ox s\u00f6zl\u0259r dig\u0259r t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olsa da &#8216;anlamak&#8217; &#8216;ugrenmek&#8217; kimi ilkin feill\u0259r, Ana s\u00f6z\u00fc bizd\u0259ki kimi, Anne v\u0259 Ata s\u00f6z\u00fc is\u0259 atte kimi t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunur. Atalar\u0131n\u0131n m\u0259zarlar\u0131nda Kay\u0131 tam\u011falar\u0131na rastlanmas\u0131 Bulqarlar\u0131n \u00f6nc\u00fcll\u0259ri olan  O\u011fur adlanan q\u00f6vm\u0259 ba\u011flan\u0131rlar. Maraql\u0131d\u0131r ki, \u00e7uva\u015flarda &#171;z&#187; s\u0259si &#171;r&#187; s\u0259sin\u0259 \u00e7evilmi\u015fdir. Y\u0259ni O\u011fuz s\u00f6z\u00fcn\u00fc, onlar O\u011fur \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259l\u0259ff\u00fcz edirl\u0259r. 1-d\u0259n 9-a q\u0259d\u0259r say dig\u0259r t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259ki il\u0259 eynidir. Lakin t\u0259kc\u0259 s\u0259kkiz say\u0131na sakkar deyirl\u0259r. Anaya ana, ataya ata, suya su dey\u0259n Anadolu Xattil\u0259r kimi t\u00fcrk dill\u0259ri l\u0259hc\u0259l\u0259r\u0259 ayr\u0131lmadan \u00f6nc\u0259ki s\u0259viyy\u0259l\u0259rini qoruya bilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Hatti v\u0259 Misir aras\u0131ndak\u0131 yaz\u0131\u015fmalarda qohumluq, G\u00fcn\u0259\u015fi v\u0259 F\u0131rt\u0131nan\u0131 t\u0259msil ed\u0259n Tanr\u0131 fiqurlar\u0131n\u0131n qarda\u015f olduqlar\u0131 vur\u011fulan\u0131r v\u0259 Sakkar\u0131n bu m\u0259nada S\u0259kkiz m\u0259nas\u0131n\u0131 ifad\u0259 etdiyi d\u0259, m\u0259hz buradan qaynaqlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sakar \/ Misird\u0259ki q\u0259dim q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131n ad\u0131, Yaqubun 9-cu \u00f6vlad\u0131n\u0131n ad\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 Qurani-K\u0259rimd\u0259 &#8216;c\u0259h\u0259nn\u0259m&#8217; simvolu olaraq \u015f\u0259rh edil\u0259n &#8216;sekar&#8217; termini d\u0259 buradan al\u0131n\u0131b. 13 May 2020 \/ \u0130\u015fil Saliho\u011flu<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent-atl3-1.cdninstagram.com\/v\/t51.2885-15\/e35\/c0.135.1080.1080a\/s320x320\/18947401_442125336157088_2601368756684849152_n.jpg?_nc_ht=scontent-atl3-1.cdninstagram.com&amp;_nc_cat=108&amp;_nc_ohc=H6DQqIdGVocAX-YPYHc&amp;oh=6fff0af9a1bbb545936cfb75fa2ebd21&amp;oe=5EC60E9F\" alt=\"\u00e7uva\u015flar - Instagram Hashtag | PicoMico\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Bilirs\u0259nmi Sekar n\u0259dir?<br> 26 &#8212; M\u0259n onu Sekara soxaca\u011fam.<br> 27 &#8212; Sekar\u0131n n\u0259 oldu\u011funu bilirs\u0259nmi?<br> 28 &#8212; N\u0259 gerid\u0259 bir \u015fey qoymaz, n\u0259 d\u0259 buraxmaz.<br> 29 &#8212; D\u0259ril\u0259ri davaml\u0131 qovrular.<br> 30 &#8212; \u00dcz\u0259rinnd\u0259 &#171;on doqquz&#187; (M\u0259l\u0259k) var.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qahir\u0259d\u0259n 19 km m\u0259saf\u0259d\u0259ki q\u0259biristanl\u0131q vadisinin ad\u0131d\u0131r, \u0130slam aliml\u0259rinin bu g\u00fcn b\u00fct\u00fcn g\u00fccl\u0259rini s\u0259rf edib, <strong>SAKAR, SAKKAR, SEKKAR, SAKKARA<\/strong> -n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. 1940-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 a\u015fkar edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r edil\u0259n qaz\u0131nt\u0131larda \u00e7ox sayda hakim, ruhanil\u0259r v\u0259 q\u0259dim d\u00f6vrd\u0259 ya\u015fayan v\u0259t\u0259nda\u015flar, habel\u0259 diqq\u0259tl\u0259 mumiyalanm\u0131\u015f heyvan q\u0259birl\u0259ri v\u0259 aerodinamik m\u0259nims\u0259nilmi\u015f t\u0259yyar\u0259 \/ s\u00fcrg\u00fc modell\u0259ri tap\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259birl\u0259r, q\u0259biristanl\u0131qlar Misir b\u00f6lg\u0259sind\u0259 v\u0259 Q\u0259dim Yunan d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 insanlara a\u00e7\u0131lan qap\u0131 idi. M\u00fcharib\u0259d\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259rin, u\u015faqlar\u0131n, sevilm\u0259y\u0259n v\u0259 bir araya g\u0259lm\u0259y\u0259nl\u0259rin, cinay\u0259tl\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259rin ruhlar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 v\u0259 \u00f6l\u0259nl\u0259rin torpaqlar\u0131 aras\u0131nda tutuldu\u011funa inan\u0131l\u0131rd\u0131. Bu \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6l\u0259n insanlar\u0131n m\u0259zarlar\u0131 m\u00fcxt\u0259lif insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcxt\u0259lif sehrl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Mumyalanm\u0131\u015f m\u0259zarlar\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi bu c\u00fcr m\u00fcq\u0259dd\u0259s yerl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131, \u00f6l\u00fcl\u0259rin yerl\u0259rinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si v\u0259 s., q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n b\u0259ri insanlar aras\u0131nda f\u0259lak\u0259t g\u0259tir\u0259c\u0259yin\u0259 inan\u0131l\u0131rd\u0131. Bizd\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlar m\u00fcq\u0259dd\u0259s v\u0259 \u00f6z\u0259l say\u0131l\u0131r. Q\u0259biristanl\u0131q ziyar\u0259tl\u0259rind\u0259 yax\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259zarlar\u0131n\u0131 sulay\u0131r\u0131q, bitki v\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rl\u0259 b\u0259z\u0259r, dua ed\u0259rik, sevdiyimiz bir insanla s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015f\u0259r v\u0259 rahatlanar\u0131q, \u00e7\u00fcnki toplum olaraq \u00f6l\u0259n c\u0259naz\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 da rahat bir vicdan\u0131m\u0131z var. Bu m\u0259nada \u00f6l\u00fcm, l\u0259n\u0259t, m\u0259zar v\u0259 s. qurdalamaq bizim ad\u0259timiz deyil. Sibir b\u00f6lg\u0259sind\u0259 t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259rd\u0259n sonra tap\u0131lm\u0131\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc q\u0131z\u0131n mumiyas\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 alm\u0131\u015flar, mumiya Altay A\u011fsaqqallar hey\u0259tinin t\u0259l\u0259bi il\u0259 m\u0259zara qaytar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00f6vzu, T\u00fcrkl\u0259rin c\u0259naz\u0259y\u0259 h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fn q\u0259dim memarl\u0131q abid\u0259si kimi Qazax\u0131stan b\u00f6lg\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n, q\u0259dim Misir m\u0259b\u0259di, Sakkara Serapeumunun 19-cu Misir s\u00fclal\u0259si fironu Amenxotep d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid oldu\u011fu t\u0259xmin edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sakkara arxeoloji sah\u0259sind\u0259ki i\u015fl\u0259r 2013-c\u00fc ild\u0259 dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 ke\u00e7\u0259n ilin aprel ay\u0131nda yenid\u0259n ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 7 q\u0259dim m\u0259zar, mumiyalanm\u0131\u015f pi\u015fik, mumiyalanm\u0131\u015f kobra ilan v\u0259 Fironun \u00f6l\u00fcl\u0259r kitab\u0131n\u0131 xat\u0131rladan papirus s\u0259n\u0259dl\u0259ri qaz\u0131nt\u0131 i\u015fl\u0259ri yenid\u0259n ba\u015fland\u0131qdan sonra tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Sakkara, q\u0259dim Misirin paytaxt\u0131 Memfis \u00fc\u00e7\u00fcn iki min ild\u0259n \u00e7ox bir q\u0259biristanl\u0131q (nekropol) olaraq istifad\u0259 edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>SEKAR, y\u0259ni Misirin q\u0259dim \u00f6l\u00fcl\u0259r d\u00fcnyas\u0131na girm\u0259si, t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r, f\u0131rt\u0131nalar, z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r v\u0259 epidemiyalar\u0131n ba\u015f verm\u0259si il\u0259 \u015f\u00fcurumuzu alt-\u00fcst ed\u0259n qaranl\u0131qlar\u0131n k\u00f6hn\u0259 izl\u0259rini i\u015f\u0131qland\u0131racaq son i\u015fart\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>15 aprel 2020 \/ \u0130\u015f\u0131l Saliho\u011flu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/97292447_10158190005864174_3891271388429811712_n.jpg?_nc_cat=106&amp;_nc_sid=ca434c&amp;_nc_ohc=xDsNVa2vVesAX-r62p6&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;oh=3a9edac00a98af2a72f54e44be2d472d&amp;oe=5EE5B257\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: \u0442\u0435\u043a\u0441\u0442\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Redaksiyadan: \u00c7uva\u015flar \u00f6z mifik tarixl\u0259rind\u0259 \u0259cdadlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycandan ged\u0259n iki \u00c7avu\u015f v\u0259 \u00c7uva\u015f adl\u0131 qarda\u015fla ba\u011flay\u0131r. Xattil\u0259r\u0259 g\u0259linc\u0259 is\u0259 bu ad ilk X\u0259tti\/x\u0259tli yaz\u0131 yazan dem\u0259kdir. T\u00fcrkiy\u0259li qarda\u015fla\u0131m\u0131z is\u0259 Avrosentrizmin c\u0131zd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lum x\u0259tt\u0259 uy\u011fun Az\u0259rbaycan ad\u0131 g\u0259linc\u0259 \u00f6zl\u0259rini \u00e7ox \u015f\u00fcbh\u0259li aparma\u011fa v\u0259 ya Orta Asiyaya qa\u00e7ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Sakkar-sak da\u015f\u0131 dem\u0259kdir. M\u0259zarlar\u0131n da\u015fdan olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcn adi bir t\u00fcrk g\u0259l\u0259n\u0259yi say\u0131l\u0131r. Sakkarlar\u0131n a\u00e7ar\u0131 is\u0259 T\u0259briz yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 T\u0259xti S\u00fcleymand\u0131r. Bunu da &#171;qu\u015f dili&#187; bil\u0259nl\u0259r bilir ancaq&#8230;<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Rusiya s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 \u00e7uva\u015f t\u00fcrkl\u0259rinin istifad\u0259 etdiyi t\u00fcrk dili dialektl\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259d\u0259n \u00f6nc\u0259ki (Hindistanl\u0131lar\u0131n \u015eiva iman sisteml\u0259rinin qurulmas\u0131nda t\u0259sirli oldu\u011fu deyil\u0259n Hunlar\u0131n t\u00fcrkc\u0259si) d\u00f6vrl\u0259r\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-6122","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6122","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6122"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6122\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6141,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6122\/revisions\/6141"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6122"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6122"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6122"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}