{"id":61414,"date":"2022-02-04T01:14:33","date_gmt":"2022-02-03T21:14:33","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=61414"},"modified":"2022-02-04T01:14:37","modified_gmt":"2022-02-03T21:14:37","slug":"qurandaki-zulq%c9%99rneyn-oguz-xandir-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=61414","title":{"rendered":"QURANDAKI Z\u00dcLQ\u018fRNEYN, O\u011eUZ XANDIR"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u0130SA MEHD\u0130O\u011eLU<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>(\u018fvv\u0259li \u00f6t\u0259n yay\u0131nlar\u0131m\u0131zda)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ay\u0259ni\u00a0 a\u00e7\u0131qlayan h\u0259dis\u00e7il\u0259r\u00a0 h\u0259disl\u0259rd\u0259 deyirl\u0259r: \u201dYahudil\u0259r soru\u015fdular ki, Talmutda ad\u0131 bir d\u0259f\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n\u00a0 buynuzlu pey\u011f\u0259mb\u0259r kimdir.\u201d Pey\u011f\u0259mb\u0259r \u0259.s. buynuzlu pey\u011f\u0259mb\u0259rin ad\u0131n\u0131, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 v\u0259 getdiyi yollar\u0131 ay\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7ox ayd\u0131n v\u0259 d\u00fcr\u00fcst g\u00f6st\u0259ir. Dastanda deyil\u0259nl\u0259rl\u0259 Quran ay\u0259sind\u0259 deyil\u0259n tam \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 ki, 18\\85 ay\u0259d\u0259 deyilir:\u201dO yola \u00e7\u0131xd\u0131.\u201d\u00a0Hans\u0131 yola, hans\u0131 yana bilinmir. Ama 86-c\u0131 ay\u0259 ona ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tir\u0259r\u0259k deyir: \u201cN\u0259hay\u0259t, g\u00fcn\u0259\u015fin batd\u0131\u011f\u0131 yer\u0259 g\u0259lib \u00e7atd\u0131qda qara pal\u00e7\u0131ql\u0131 bir \u00e7e\u015fm\u0259d\u0259 batan g\u00f6rd\u00fc. O \u00e7e\u015fm\u0259nin yan\u0131nda bir tayfa da g\u00f6rd\u00fc. Biz ona bel\u0259 buyurduq: \u201cYa Z\u00fclq\u0259rneyn! S\u0259n onlara \u0259zabda ver\u0259 bil\u0259rs\u0259n, onlarla yax\u015f\u0131 r\u0259ftarda ed\u0259 bil\u0259rs\u0259n\u201d! Ay\u0259nin deyili\u015find\u0259n ayd\u0131n olur ki, Z\u00fclq\u0259rneyn g\u00fcnbatana yola \u00e7\u0131x\u0131bd\u0131r. Eyni zamanda bu ay\u0259d\u0259 Tanr\u0131n\u0131n g\u0259n\u0259\u015fikliyi onun pey\u011f\u0259mb\u0259rliyini t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/bde5f9590a5c601f.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-61418\" width=\"914\" height=\"457\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dastanda da O\u011fuz xan ilk yol\u00e7ulu\u011funu g\u00fcnbatana edir. G\u00fcn batan yerd\u0259 ordusu d\u00f6vl\u0259ti olan bir xalqa rast g\u0259lir. Quranda deyil\u0259n kimi Z\u00fclq\u0259d\u0259r bunlara \u201c\u0259zab da ver\u0259 bil\u0259rdi\u201d Ama davas\u0131z-q\u0131r\u011f\u0131ns\u0131z andla\u015fma ba\u011flay\u0131b qay\u0131d\u0131r. Bax bu durum Quran\u0131n 18\\86 \u00a0ay\u0259sind\u0259 \u201c Ya Z\u00fclq\u0259rneyn! S\u0259n onara \u0259zabda ver\u0259 bil\u0259rs\u0259n onlarla yax\u015f\u0131 r\u0259ftar da ed\u0259 bil\u0259rs\u0259n\u201d! dey\u0259 verilibdir. O\u011fuz xan\u0131n ilk yol\u00e7ulu\u011fu Quran ay\u0259sin\u0259 uy\u011fun g\u0259lir. Yaln\u0131z dastanda g\u00fcn\u0259\u015f a\u011f d\u0259nizd\u0259 bat\u0131r deyilir. Amma Quranda g\u00fcn\u0259\u015f qara pal\u00e7\u0131ql\u0131 bir \u00e7e\u015fm\u0259d\u0259 bat\u0131r deyilir.\u00a0 Burada bir balaca ku\u015fqu yeri var. O\u011fuz xan d\u00fcnuan\u0131n ax\u0131r\u0131 oldu\u011funu z\u0259nn edib qay\u0131d\u0131r. \u00c7e\u015fm\u0259nin olmas\u0131 d\u00fcnyan\u0131n sonu dem\u0259k deyil. Eyni zaman da \u00e7e\u015fm\u0259 yax\u0131n m\u0259nzild\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259r, g\u00fcn batan uzaql\u0131\u011f\u0131nda olan m\u0259nzild\u0259 \u00e7e\u015fm\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259z. Quranda yanl\u0131\u015fl\u0131q ola bilm\u0259z. Dem\u0259k \u00e7e\u015fm\u0259 s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00e7evirm\u0259sind\u0259, a\u00e7\u0131qlamada ya da t\u0259rc\u00fcm\u0259d\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir yanl\u0131\u015fl\u0131q ola bil\u0259r.18\\89 ay\u0259d\u0259 deyilir \u201cSonra o ba\u015fqa bir yola t\u0259r\u0259f \u00fcz tutub getdi\u201d. Y\u0259ni g\u00fcn do\u011fana getdi. 18\\90- da: \u201cN\u0259hay\u0259t, g\u00fcn\u0259\u015fin \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 yer\u0259 \u00e7atd\u0131qda onu bir q\u00f6vm \u00fcz\u0259rind\u0259 do\u011fan g\u00f6rd\u00fc ki, onlardan \u00f6tr\u00fc ona qar\u015f\u0131 he\u00e7 bir sip\u0259r yaratmam\u0131\u015fd\u0131q\u201d. Bu ay\u0259 O\u011fuz xan\u0131n \u00c7in pati\u015fah\u0131 il\u0259 s\u00f6hb\u0259tin\u0259 uy\u011fun g\u0259lir. Dastanda deyil\u0259n kimi q\u0131zmar g\u00fcn\u0259\u015f onlar\u0131n ba\u015flar \u00fcz\u0259rind\u0259 ldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00f6lg\u0259l\u0259ri olmur.18\/93-ci ay\u0259d\u0259 deyilir: \u201cN\u0259hay\u0259t iki da\u011f aras\u0131na g\u0259lib \u00e7atd\u0131qda onlar\u0131n \u00f6n t\u0259r\u0259find\u0259 az qala s\u00f6z anlamayan bir tayfa g\u00f6rd\u00fc.\u201d Tayfa dedikd\u0259 s\u00f6z yox ki, adamlar an\u0131l\u0131r. Adam da g\u00f6yd\u0259 yox yerd\u0259 yaranan varl\u0131qd\u0131r. Eyni zamanda pey\u011f\u0259mb\u0259r \u0259.s.\u0131n \u201daz qala s\u00f6z anlamayan bir tayfa g\u00f6rd\u00fc\u201d dem\u0259si, onu g\u00f6st\u0259rir ki, pey\u011f\u0259mb\u0259r dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 olay, ondan \u00e7ox-\u00e7ox q\u0259dimliyin, h\u0259l\u0259 adamlar\u0131n s\u00f6z anlamad\u0131qlar\u0131 bir d\u00f6n\u0259md\u0259 onlara pey\u011f\u0259mb\u0259rlik ed\u0259n bir kims\u0259d\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r. Bu fikir oldu\u011fu kimi dastanda. Bir ne\u00e7\u0259 k\u0259r\u0259 s\u0259sl\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p> O\u011fuz xan do\u011fuya ged\u0259nd\u0259 bir \u00e7ox s\u00f6zbilm\u0259zl\u0259rl\u0259 rastla\u015f\u0131r. Qaranl\u0131q d\u00fcnyaya ged\u0259nd\u0259 Z\u00fclq\u0259d\u0259r xan Qaf da\u011f\u0131nda bir \u00e7ox s\u00f6zbilm\u0259zl\u0259rl\u0259 rastla\u015f\u0131r v\u0259 s. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi Quran ay\u0259sil\u0259 dastan olaylar\u0131 eyni s\u0259sl\u0259nir. 18\\94-c\u00fc ay\u0259: \u201dOnlar dedil\u0259r: \u201cEy Z\u00fclq\u0259rneyn! Y\u0259cuc, M\u0259cuc bu \u0259razid\u0259 fitn\u0259-f\u0259sad t\u00f6r\u0259dirl\u0259r. Biziml\u0259 onlar\u0131n aras\u0131nda bir s\u0259d \u00e7\u0259km\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259n\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259bl\u0259\u011f vers\u0259k olarm\u0131?\u201d18\\95.\u201dO dedi: R\u0259bbimizin m\u0259n\u0259 berdiyi daha yax\u015f\u0131d\u0131r. G\u0259lin \u00f6z q\u00fcvv\u0259nizl\u0259 m\u0259n\u0259 k\u00f6m\u0259k edin. M\u0259nd\u0259 sizinl\u0259 onlar aras\u0131nda m\u00f6hk\u0259m bir s\u0259d d\u00fcz\u0259ldim\u201d!Onu deyim ki, Y\u0259cuc v\u0259 M\u0259cuc \u0259r\u0259bl\u0259\u015fdirilmi\u015f s\u00f6zd\u00fcr. Dastanda bu xalq Anqut-Manqut adlan\u0131r. (Anqut-Manqut s\u00f6z\u00fc Bor\u00e7al\u0131 atalar s\u00f6x\u00fcnd\u0259 bu g\u00fcnd\u0259 i\u015fl\u0259nir) G\u00f6r\u00fcn\u00fcr Anqut-Manqyt s\u00f6z\u00fc h\u0259r hans\u0131 bir al\u00e7ald\u0131c\u0131 s\u00f6zd\u00fcr. S\u00f6hb\u0259t quzov Qfqazda ya\u015fayan h\u0259r hans\u0131 bir yaban\u0131 xalqdan gedir. Quzov Qafqazda Y\u0259cuc, M\u0259cuc adl\u0131 xalq yoxdur. Y\u0259qin ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ilahyat aliml\u0259ri onlar\u0131 g\u00f6y ulduzlar\u0131n\u0131n adamlar\u0131 hesab edirl\u0259r. Sonunda Z\u00fclq\u0259rneynin \u201cR\u0259bbimizin m\u0259n\u0259 verdiyi daha yax\u015f\u0131d\u0131r dem\u0259si onun t\u0259k tanr\u0131l\u0131 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Divar\u0131 (S\u0259ddi) d\u0259 xalqla birlikd\u0259 tikir.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/imgpreview-7.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-61417\" width=\"914\" height=\"483\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>18\\96-da deyilir: \u201dM\u0259n\u0259 d\u0259mir par\u00e7alar\u0131 g\u0259tirin!\u201d (onlar g\u0259tirdil\u0259r). O (Z\u00fclq\u0259rneyn) iki da\u011f\u0131n aras\u0131n\u0131 (d\u0259mir par\u00e7alar\u0131 il\u0259 doldurub) b\u0259rab\u0259rl\u0259\u015fdir\u0259n kimi: (k\u00f6r\u00fckl\u0259ri) \u00fcf\u00fcr\u00fcn!\u201d-dedi. (Onlar k\u00f6r\u00fckl\u0259ri \u00fcf\u00fcrd\u00fcl\u0259r). (Z\u00fclq\u0259rneyn d\u0259miri) od hal\u0131na sal\u0131nca: m\u0259n\u0259 \u0259rimi\u015f mis g\u0259tirin, onun \u00fcst\u00fcn\u0259 t\u00f6k\u00fcm!\u201d dedi. (D\u0259mir v\u0259 mis bir-birin\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131, \u0259rimi\u015f mis divar\u0131n d\u0259likl\u0259rini doldurdu. V\u0259 bel\u0259likl\u0259 m\u00f6hk\u0259m bir s\u0259d \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259ldi)\u201d. Qurandak\u0131 bu ay\u0259, dastanda bel\u0259 verilir. \u201c\u0130ki da\u011f\u0131n aras\u0131na \u00e7oxlu d\u0259mir-mis qar\u0131\u015f\u0131ql\u0131 torpaq doldurdular. Yeddi y\u00fcz \u00f6k\u00fcz d\u0259risind\u0259n, yeddi y\u00fcz k\u00f6r\u00fck haz\u0131rlad\u0131lar da\u011fa od v\u00fcrub k\u00f6r\u00fckldil\u0259r. K\u00f6r\u00fck gec\u0259 -g\u00fcnd\u00fcz yeddi g\u00fcn alov \u00fcf\u00fcrd\u00fc. D\u0259mir, mis \u0259ridi iki da\u011f\u0131n aras\u0131n\u0131 tutdu\u201d. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi Quran\u0131n ay\u0259si il\u0259 dastanda daryal (Devdoraki) d\u0259r\u0259si divar\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 haqq\u0131nda deyil\u0259nl\u0259r nec\u0259 d\u0259 bir-birin\u0259 uy\u011fun g\u0259lir. H\u0259r ikisind\u0259 olan fikir tamam eynidir, \u00fcst\u0259lik he\u00e7 bir a\u00e7\u0131qlama, inc\u0259l\u0259m\u0259 yeri qalm\u0131rr.H\u0259min sur\u0259nin 98- ci ay\u0259sind\u0259 deyilir: \u201c Bu Tanr\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259 olan m\u0259rh\u0259m\u0259tidir. Tanr\u0131n\u0131n verdiyi v\u0259d\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131qda onu da\u011f\u0131dacaqd\u0131r.\u201d\u00a0 <\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min eyni c\u00fcml\u0259 oldu\u011fu kimi dastanda da var. Dastanda \u201cYeddi y\u00fcz k\u00f6r\u00fcyn alovu, da\u011f boyda t\u00f6k\u00fcl\u0259n torpa\u011f\u0131 \u0259ritdi, d\u0259r\u0259d\u0259 ke\u00e7ilm\u0259z bir s\u0259dd yarand\u0131\u201d deyilir. Bu s\u0259dd Allah\u0131n izini oluncaya q\u0259d\u0259r duracaq. Allah\u0131n izinind\u0259n sorna da\u011f\u0131lacaqd\u0131r deyilir.\u00a0 Do\u011frudan da dastanda v\u0259 Quranda deyil\u0259n v\u0259d\u0259 g\u0259ldi bizim d\u00f6n\u0259mimizd\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131. O s\u0259ddi, sovet h\u00f6k\u00fcm\u0259ti da\u011f\u0131td\u0131. Dastanda ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n h\u0259min Daryal (Devdoraki) d\u0259r\u0259sind\u0259n sovet h\u00f6kum\u0259ti h\u0259rbi G\u00fcrc\u00fcstan yolunu sald\u0131. Yeralt\u0131 tunel vasit\u0259sil\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanla Rusiya birl\u0259\u015fdi. Dastanda olan b\u00fct\u00fcn olaylar Quranda \u00f6z do\u011frulu\u011funu tap\u0131r. Dem\u0259k Qurandaki Z\u00fclq\u0259rnein dastandak\u0131 Z\u00fclq\u0259d\u0259rdir. Y\u0259ni O\u011fuz xand\u0131r. Ama n\u0259d\u0259ns\u0259 1992 ild\u0259n b\u0259ri ild\u0259 bir ne\u00e7\u0259 k\u0259r\u0259 m\u0259tbuatda ged\u0259n yaz\u0131lara baxmayaraq, bizim tarix\u00e7il\u0259r\u00a0 tanr\u0131\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k \u00f6z\u00fcnd\u0259 ya\u015fadan, \u0259n q\u0259dim dastanm\u0131z olan v\u0259 e. \u00f6.IV- minilliy\u0259 ilgi edil\u0259n O\u011fuz dastan\u0131n\u0131\u00a0 tan\u0131maq ist\u0259mirl\u0259r. \u018fn ilgincli hal budur ki, 1400 ildir h\u0259m dastanda h\u0259m Quranda eyni olaylar\u0131 oxuyan T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r Z\u00fclq\u0259rneyn\u0259 yiy\u0259 durmay\u0131blar. \u00d6zm\u00fcz\u00fcn \u00f6zm\u00fcz\u0259 bu c\u00fcr \u00f6zg\u0259lik, yad\u00e7\u0131l\u0131q haradand\u0131r, he\u00e7 c\u00fcr inanmaq olmur.Yuxarda bildirmi\u015fdim ki, 1992 ild\u0259 \u201cH\u00fcrriy\u0259t\u201d q\u0259zetin\u0259 \u201cQuranda ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n Z\u00fclq\u0259rneyn kimdir\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 m\u0259qal\u0259 vermi\u015fdim. M\u0259qal\u0259d\u0259 akademiyan\u0131n bilik adamlar\u0131ndan xahi\u015f etmi\u015fdim ki ara\u015fd\u0131rs\u0131nlar Z\u00fclq\u0259rneynin, O\u011fuz-Z\u00fclq\u0259d\u0259r oldu\u011funu elmi bax\u0131mdam t\u0259sdiqlasinl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>2013-c\u00fc ild\u0259 \u00a0Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 M. F\u00fczuli ad\u0131na \u0259lyazmalar \u0130nstitutunun \u00e7ap etdiyi\u00a0\u201cDini v\u0259 tarixi M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 Z\u00fclq\u0259rneynin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti\u201d adl\u0131 dissertasiyas\u0131n\u0131n\u00a0 Avtoreferat\u0131n\u0131 oxudum v\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fc \u00e7a\u015f\u0131rd\u0131m. A\u015fa\u011fda avtoreferat\u0131 inc\u0259l\u0259dikc\u0259 \u00e7a\u015fq\u0131nl\u0131\u011f\u0131m\u0131n n\u0259d\u0259ni oxuculara ayd\u0131n olacaqd\u0131r. \u0130lginc hal odur ki, t\u00fcrkiy\u0259nin ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 aliml\u0259ri d\u0259 Z\u00fcLq\u0259rneyni kosmosda g\u00f6y planetind\u0259 axtar\u0131rlar.\u018fs\u0259ri oxuduqca h\u0259m ilgincli (maraql\u0131), h\u0259m d\u0259 \u00e7a\u015fq\u0131nl\u0131 (t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc)\u00a0 duy\u011fular ke\u00e7irirdim.\u00a0 \u018fs\u0259rin kapsam\u0131ndan (m\u0259zmunundan) g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u00fc, yazar (m\u00fc\u0259llif) \u00e7ox b\u00f6y\u00fck g\u00fcc i\u015fl\u0259tmi\u015f v\u0259 \u00e7ox da axtar\u0131\u015flar aparm\u0131\u015fd\u0131r. Ama t\u00fcrk aliml\u0259ri kimi onun da a\u011fz\u0131 ca\u015f d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. \u00d6z xalq\u0131n\u0131n na\u011f\u0131l v\u0259 folklorunda, dastan\u0131nda bu g\u00fcn\u0259d\u0259k \u00a0ya\u015fayan, Z\u00fclq\u0259d\u0259r (O\u011fuz) dastan\u0131n\u0131 T\u00fcrkiy\u0259nin v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n geni\u015f b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015f Z\u00fclq\u0259d\u0259ril\u0259r soyunu he\u00e7 yada salmam\u0131\u015flar. Bu Z\u00fclq\u0259d\u0259ril\u0259r (O\u011fuzlar) soyunun Qurandak\u0131\u00a0Z\u00fclq\u0259rneyn il\u0259 ba\u011fl\u0131 olub-olmamas\u0131 haqda he\u00e7 bir axtar\u0131\u015f aparmam\u0131\u015flar.\u00a0 Bor\u00e7al\u0131 t\u00fcrkl\u0259ri aras\u0131nda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f Z\u00fclq\u0259d\u0259r (O\u011fuz) dastan\u0131n\u0131n haradan qaynaqland\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda he\u00e7 bir bilgil\u0259ri yoxdur v\u0259 bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 maraqlanmam\u0131\u015flar. O ilgid\u0259n (s\u0259b\u0259bd\u0259n) d\u0259 aliml\u0259rmiz axtard\u0131\u011f\u0131n\u0131 tapa\u00a0 bilm\u0259mi\u015fl\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 d\u0259 onu g\u00f6y\u00fcn ulduzlar\u0131nda qaz planetind\u0259 axtarm\u0131\u015flar. G\u00f6y planetinin adam\u0131 kimi g\u00f6yl\u0259rin\u00a0 ixtiyr\u0131na vermi\u015fl\u0259r.T\u00fcrkiy\u0259 aliml\u0259rinin z\u0259nni il\u0259 raz\u0131la\u015fan Avtoreferat yazar\u0131\u00a0 7-ci s\u0259hif\u0259sind\u0259 yaz\u0131r: \u201cZ\u00fclq\u0259rneyn haqq\u0131nda olan x\u0259b\u0259rl\u0259r qeyb x\u0259b\u0259rl\u0259rin\u0259 aiddir\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p>O, 24-c\u00fc s\u0259hif\u0259d\u0259\u00a0 maraql\u0131 bir sonlu\u011fa g\u0259lmi\u015fdir. \u201cTeoloji ara\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 Z\u00fclq\u0259rneyn bar\u0259d\u0259 Quranda b\u0259hs edil\u0259n s\u0259yah\u0259tl\u0259rin bizim planetd\u0259 deyil, dig\u0259r s\u0259yyar\u0259l\u0259rd\u0259 ba\u015f verdiyi f\u0259rziyy\u0259sin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilmi\u015fdir\u201d deyir. Yaz\u0131dan bel\u0259 qan\u0131l\u0131r ki, yazar Z\u00fclq\u0259rneynin qeyb al\u0259mind\u0259n olmas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr v\u0259 bu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259ni q\u0259bul edir. \u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0Genellikl\u0259 (\u00fcmumiyy\u0259tl\u0259) b\u00fct\u00fcn ay\u0259l\u0259ri burada sadalama\u011fa d\u0259ym\u0259z. 83-c\u00fc ay\u0259d\u0259n\u00a0 99-ay\u0259y\u0259d\u0259k\u00a0 b\u00fct\u00fcn ay\u0259l\u0259r Z\u00fclq\u0259rneyn haqq\u0131nda olan olaylar\u0131 bildirir. He\u00e7 birind\u0259 d\u0259 qeyb al\u0259min\u0259 uy\u011fun g\u0259l\u0259n imay\u0259 (eyhama) rast g\u0259linmir. Ham\u0131s\u0131 bu d\u00fcnya il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131\u00a0 olan ay\u0259l\u0259rdir. Onlar\u0131n yaln\u0131z d\u00fczg\u00fcn a\u00e7\u0131qlanmas\u0131 (izahat\u0131) g\u0259r\u0259klidir.Dini adamlar\u0131 v\u0259 bilim adamlar\u0131, yazarlar: \u201cZ\u00fclq\u0259rneyn tikdiyi s\u0259ddi d\u0259 bizim planetd\u0259 deyil, dig\u0259r s\u0259yyar\u0259 \u0259traf\u0131nda qaz buludlar\u0131ndan sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131na \u00a0dair f\u0259rziy\u0259l\u0259rkimi. bu bar\u0259d\u0259 m\u00f6vcud olan hipotezalar aras\u0131nda \u0259n d\u00fczg\u00fcn\u00fc kimi t\u0259qdim olunmu\u015fdur\u201d deyirl\u0259r (Dissertasiya) <\/p>\n\n\n\n<p>Dem\u0259k Z\u00fclq\u0259rneynin tikdirdiyi s\u0259ddi d\u0259 Qeyb al\u0259mind\u0259 g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. \u0130st\u0259r T\u00fcrkiyy\u0259nin, ist\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n yazarlar\u0131 olsunlar, ist\u0259r yaz\u0131l\u0131 \u0259s\u0259r olsun, \u0130st\u0259r internet, televisiya \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 olsun s\u00f6hb\u0259rl\u0259rin ham\u0131s\u0131nda g\u0259ldikl\u0259ri sonuclar g\u00fcman v\u0259 z\u0259nnil\u0259 k\u0259sinl\u0259nir. He\u00e7 kim O\u011fuz dastan\u0131ndak\u0131 Z\u00fclq\u0259d\u0259r haqq\u0131nda s\u00f6hb\u0259t etmirl\u0259r. Orada ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n yerl\u0259rd\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7m\u0131rlar. Onun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 he\u00e7 biri inand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. Adama el\u0259 g\u0259lir ki, bu adamlar XXI-Y. ilin yox, X- Y ilin\u00a0 adamlar\u0131d\u0131lar. Nizami dey\u0259n kimi h\u0259r \u015feyin arxas\u0131nda d\u0259lil durur. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fg\u0259r d\u0259lil yoxdursa orada yanl\u0131\u015fl\u0131q var.Tarix\u00e7i ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 Ol\u011fan Aydo\u011flu da Z\u00fclq\u0259rneynin ke\u00e7mi\u015fd\u0259 g\u00f6y planetind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, G\u00f6yd\u0259ki\u00a0 planetd\u0259 ya\u015fayan Y\u0259cuc-M\u0259cucun yer\u0259 enib adamlara xata yaratmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qar\u015f\u0131lar\u0131na divar (s\u0259dd) \u00e7\u0259kdiyini, Divar\u0131n qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fc da\u011f\u0131l\u0131b Y\u0259cuc-M\u0259cuclar\u0131n yer\u0259 en\u0259si olduqlar\u0131n\u0131 deyir.\u00a0\u00a0\u0130sg\u0259nd\u0259t T\u00fcr\u0259n, \u018fhm\u0259d Tap da Z\u00fclq\u0259rneyni g\u00f6y planetinin adam\u0131 hesab edirl\u0259r. Z\u00fclq\u0259rneynin b\u00fct\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin v\u0259 Y\u0259cuc-M\u0259cucun g\u00f6yd\u0259 olduqlar\u0131n\u0131 deyirl\u0259r. (Quranda uzaya s\u0259hay\u0259t. Vikipediya)\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Yaln\u0131z\u00a0<strong>\u018fhm\u0259d Tomor<\/strong>\u00a0xoca, Z\u00fclq\u0259rneynin bizim planetimizd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f v\u0259 yerin adam\u0131 oldu\u011funu deyir. S\u0259ddin is\u0259 Asya il\u0259 Amerika qit\u0259l\u0259rinin \u0259n yax\u0131n olan yerind\u0259 axtarma\u011f\u0131 bildirir.Budur dastanda deyilir.\u201cZ\u00fclq\u0259d\u0259rin xeyirxahl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n xalq, ona\u00a0 deyir ki, quzeyd\u0259n, (\u015fimal t\u0259r\u0259fd\u0259n)\u00a0 g\u0259l\u0259n Anqut- Manqut adl\u0131 xalq onlara ya\u011f\u0131 k\u0259silibdir. Vaxta\u015f\u0131r\u0131 ke\u00e7ib mallar\u0131n\u0131, varlar\u0131n\u0131 talay\u0131b apar\u0131rlar. Z\u00fclq\u0259d\u0259r Qaf da\u011f\u0131ndak\u0131 Daryal (indi Devdoraki) d\u0259r\u0259sind\u0259n hunlar\u0131n\u0131 ke\u00e7irir v\u0259 sonra iki da\u011f aras\u0131ndak\u0131 ke\u00e7idi d\u0259mir, mis \u0259ritdirib d\u0259r\u0259ni doldurtdurur, ke\u00e7ilm\u0259z s\u0259dd edir.\u201d <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/1317315_900-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-61416\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Tarix tan\u0131qd\u0131r (\u015fahitdir) ki, Qaf da\u011f\u0131 bu g\u00fcn Qafqaz\u00a0 dediyim\u0131z da\u011fd\u0131r. O n\u0259 \u0259fsan\u0259dir, n\u0259 d\u0259 yad planetdir. O bu d\u00fcnyam\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.\u00a0Bir \u00e7ox din aliml\u0259ri \u201c Z\u00fclq\u0259rneyn olmas\u0131 z\u0259nn (ehtimal) edil\u0259n n\u00f6vb\u0259ti insan T\u00f6vratda ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n Hanokdur deyilir. Hanokun da islam aliml\u0259rinin fikrinc\u0259 \u0130dris pey\u011f\u0259mb\u0259rin oldu\u011funu\u201ddeyirl\u0259r. (Avtoreferat s\u0259h. 11).\u00a0 Onu qeyd edim ki, q\u0259dim yunan \u0259d\u0259biyyatlar\u0131nda q\u0259dim misir kahini olan v\u0259 sonralar yunan allahlar\u0131ndan biri olan Hermes,\u00a0\u00a0 islamda \u00a0\u0130dris pey\u011f\u0259mb\u0259r kimi t\u0259qdim edilir. Quran\u0131n d\u00f6rd ay\u0259sind\u0259\u00a0<em>\u0130dris \u0259.s.\u0131n<\/em>\u00a0ad\u0131 \u00e7\u0259kilir. Quranda \u0130dris v\u0259 Z\u00fclq\u0259rneyn h\u0259r biri ayr\u0131 kims\u0259 kimi verilir. \u018fg\u0259r bunlar eyni adam olsa idil\u0259r Quranda adlar\u0131 ayr\u0131l\u0131qda \u00e7\u0259kilm\u0259zdi. Dem\u0259k \u0130drisl\u0259 Z\u00fclq\u0259rneyn bunlar ayr\u0131-ayr\u0131 kims\u0259l\u0259rdil\u0259r. Quran onlar\u0131n eyni kims\u0259 olma\u011f\u0131n\u0131 inkar edir.Hanok kimdir? T\u00f6vrat\u0131n \u201cYarad\u0131l\u0131\u015f\u201d kitab\u0131nda Hanok (Xanok) \u0130brahim pey\u011f\u0259mb\u0259rin n\u0259vsidir. O.\u00a0 Midyan\u0131n o\u011fludur (bax 25\/1, 2, 6). \u018fg\u0259r Hanok Z\u00fclq\u0259rneyn olsa idi o zaman y\u0259hudil\u0259r Hanoku yax\u015f\u0131 tan\u0131d\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n onun kimliyini soru\u015fmazd\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00f6vratda Hanokun ad\u0131 v\u0259 kimliyi ayd\u0131n verilir. Dem\u0259k Z\u00fclq\u0259rneyn Hanok da deyil.(Ha\u015fiy\u0259: Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n ilginc (maraq) do\u011furan bir yaz\u0131 yad\u0131ma d\u00fc\u015fd\u00fc. Bizim bilim adamlar\u0131 d\u0259rslik kitablar\u0131nda Hanokun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 e.\u0259.8-ci \u0259sr\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131rlar. Hal buki,\u00a0 \u0130brahim pey\u011f\u0259mb\u0259r dind\u0259 e. \u0259.VI- minilliy\u0259\u00a0 ilgi (aid) edilir. Bu bax\u0131mdan Hanok da \u0259n yax\u0131n\u0131 e.\u0259. V- minilliy\u0259 ilgi ola bil\u0259r.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p> Bizim tarix\u00e7il\u0259rmiz H\u0259m\u0259dan\u0131n sal\u0131nmas\u0131n\u0131 da onun ad\u0131 il\u0259 ba\u011flay\u0131rlar. Hal bu ki e.\u00f6. VI \u2013minilliy\u0259 ilgili olan mixi yaz\u0131lar\u0131nda H\u0259m\u0259dan\u0131n ad\u0131 \u00e7\u0259kilir. Ba\u015fqa xalqlar mil\u00e7\u0259kd\u0259n d\u0259v\u0259 yarad\u0131rlar. Bizim aliml\u0259rmiz d\u0259 d\u0259v\u0259ni mil\u00e7\u0259k edirl\u0259r.T\u00fcrk\u00fcn \u0259n ulu soyu olan Z\u00fclq\u0259d\u0259ril\u0259r il\u0259 dastandak\u0131 Z\u00fclq\u0259d\u0259r xan aras\u0131nda h\u0259r hans\u0131 bir qohumluq, yax\u0131nl\u0131q ola bil\u0259rmi?<\/p>\n\n\n\n<p> G\u00fcney,\u00a0 quzey Az\u0259rbaycan\u0131nda v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bir \u00e7ox Z\u00fclq\u0259d\u0259ril\u0259r soyu ya\u015fay\u0131r. Eyni zamanda Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan Z\u00fclq\u0259d\u0259ril\u0259r\u00a0 haqq\u0131nda \u00e7oxlu \u0259d\u0259biyyatlar\u00a0 var. Tarixi qaynaqlarda \u0130ran v\u0259 Osmanl\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rinin bir \u00e7ox yerl\u0259rind\u0259 Z\u00fclq\u0259d\u0259ril\u0259r b\u0259ylikl\u0259ri olmu\u015fdur v\u0259 b\u0259ylikl\u0259rd\u0259 Z\u00fclq\u0259d\u0259r soyundan bir \u00e7ox b\u0259yl\u0259r-b\u0259ylikl\u0259ri (Z\u00fclq\u0259d\u0259ril\u0259r eli) olmu\u015fdur. \u00c7a\u011fda\u015f \u0259d\u0259biyyatm\u0131zda Nizami C\u0259f\u0259rov yaz\u0131r: \u201cS\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131nda v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sind\u0259 Z\u00fclq\u0259d\u0259r tayfas\u0131n\u0131n da b\u00f6y\u00fck xidm\u0259ti olmu\u015fdur\u201d. (Az\u0259rbaycan\u015f\u00fcnasl\u0131\u011fa giri\u015f, Bak\u0131, 2002-il.) Z\u00fclq\u0259d\u0259ril\u0259r haqq\u0131nda olan\u00a0 eyni fikiri ba\u015fqa yazarlar da \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r. <\/p>\n\n\n\n<p>Mir\u0259li Seyidov \u201cAz\u0259rbaycan mifik t\u0259f\u0259kk\u00fcr qaynaqlar\u0131\u201d Bak\u0131.1983.s.302-d\u0259. M.S.\u0130vanov. \u201dO\u00e7erq istorii \u0130rana\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 M.1952.s.59.\u00a0 \u0130.P.Petru\u015fevski,\u201d Sbornik statii po istorii Azerbaycana\u201d Bak\u0131 1949 s.229-d\u0259. \u018fhm\u0259d K\u0259sr\u0259vi v\u0259 s. yazarlar \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 Z\u00fclq\u0259d\u0259ril\u0259r haqq\u0131nda s\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015flar.Dastan\u0131n q\u0259hr\u0259man\u0131n\u0131n ad\u0131 ilk ba\u015flan\u011f\u0131cda, g\u0259ncliyind\u0259 O\u011fuzdur. D\u00fcnyan\u0131n h\u0259r iki ucuna getdiyi v\u0259 bir \u00e7ox bacar\u0131ql\u0131 ilgil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, ba\u015f\u0131na iki buynuzlu tac qoydu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259r\u0259bl\u0259r ona Z\u00fclq\u0259rneyn (iki q\u0259rin\u0259li) takmas\u0131n\u0131-ayamas\u0131n\u0131 vermi\u015fl\u0259r. T\u00fcrkl\u0259r Z\u00fclq\u0259d\u0259r demi\u015fl\u0259r. Dem\u0259k bu g\u00fcnk\u00fc Z\u00fclq\u0259d\u0259ril\u0259r Qurandak\u0131 Z\u00fclq\u0259rneynin h\u0259m d\u0259 t\u00fcrk\u00fcn ulu d\u0259d\u0259si O\u011fuz xan\u0131n soyundan t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259rdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayd\u0131nd\u0131r ki, ilk O\u011fuz xan dastan\u0131 bu g\u00fcn yaz\u0131da yoxdur. Dastan bu g\u00fcn unudulmu\u015fdur. Ancaq bu ulu dastandan klassik \u0259d\u0259biyatlarda bir ne\u00e7\u0259 tarix\u00e7i v\u0259 \u015fairl\u0259r, azca d\u0259y\u015firilmi\u015f formada \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 istifad\u0259 etmi\u015fl\u0259r.Tarix\u00e7i-filoloq\u00a0 D\u0259niz Karakurt yaz\u0131r ki, \u201ct\u00fcrkl\u0259rin q\u0259dim r\u0259vay\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyan\u0131n bir ucunda A\u011f d\u0259niz, bir ucunda g\u00f6y d\u0259niz, ortas\u0131nda da odlu-at\u0259\u015f d\u0259niz vard\u0131r\u201d. (D\u0259niz Karakurt \u201cT\u00fcrk s\u00f6yl\u0259nc\u0259 s\u00f6zl\u00fcy\u00fc\u201d s.98 vikipediya).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/0163c21920774bc4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-61415\" width=\"906\" height=\"670\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p> D\u0259niz Karakurtun\u00a0 yada sald\u0131\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131 r\u0259vay\u0259t yox, t\u00fcrkl\u0259rin q\u0259dim \u201cO\u011fuz-Z\u00fclq\u0259d\u0259r\u201d dastan\u0131nda adlar\u0131 \u00e7\u0259kilir. Dastan\u0131n Bor\u00e7al\u0131 \u00e7e\u015fidind\u0259 h\u0259min d\u0259nizl\u0259rin adlar\u0131n\u0131 O\u011fuz xan\u0131n qoydu\u011fu deypilir. A\u011f d\u0259niz-t\u00fcrkiy\u0259 s\u0131n\u0131r\u0131nda, Yanar d\u0259niz (Odlu d\u0259niz) \u2013X\u0259z\u0259r Az\u0259rbaycan s\u0131n\u0131r\u0131nda h\u0259l\u0259 d\u0259 yan\u0131r. G\u00f6y d\u0259niz \u00c7in d\u0259nizidir. Dastanda ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n Q\u0131rm\u0131z\u0131 d\u0259niz fars k\u00f6rf\u0259zidir, Qaf da\u011f\u0131-Qafqazd\u0131r, Tanr\u0131 da\u011f\u0131 v\u0259 Altay da\u011f\u0131 Ortaasyadad\u0131r. Dastanda ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n xalqlar bu g\u00fcnd\u0259 ya\u015fay\u0131rlar v\u0259 t\u00fcrkc\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rlar.Bertels yaz\u0131r:\u201dNizami \u0259s\u0259rl\u0259rini yazark\u0259n, Midya v\u0259 Atropatenal\u0131lar\u0131n \u0259sgi \u0259satirl\u0259rinin keyfiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etmi\u015fdir. \u201d(Y.E.Bertels\u201d Nizami\u201d M. 1956. S.157). El\u0259 d\u0259 Nizami G\u0259nc\u0259vi O\u011fuz dastan\u0131n\u0131 lap az d\u0259y\u015firiklik v\u0259 \u0259lav\u0259l\u0259rl\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 \u201c\u0130sg\u0259nd\u0259rnam\u0259sind\u0259\u201d vermi\u015fdir. Ancaq ba\u015f q\u0259hraman\u0131n ad\u0131n\u0131 O\u011fuz yox, Z\u00fclq\u0259d\u0259r yox, \u0130sg\u0259nd\u0259r qoymu\u015fdur. O, \u0259s\u0259rind\u0259\u00a0 Makedoniyal\u0131\u00a0 Aleksandr\u0131 tamamil\u0259\u00a0 t\u00fcrkl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. Ayr\u0131 c\u00fcr d\u0259 bacarmazd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0259s\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131rm\u0131z\u0131 x\u0259t kimi g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc dastan t\u00fcrk\u00fcnd\u00fcr. \u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><br>O, yaz\u0131r:<br>\u201c\u018flin\u0259 yay alsa ni\u015fan\u00e7\u0131 t\u00fcrkl\u0259r,<\/p>\n\n\n\n<p>Atd\u0131\u011f\u0131 h\u0259r oxla bir ordu yen\u0259r.\u201d \u00a0\u00a0<br>\u201cZorba t\u00fcrk borusu etdikc\u0259 \u015fidd\u0259t,<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkl\u0259rin qoluna g\u0259lirdi q\u00fcvv\u0259t\u201d.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><br>(<strong>\u015e\u0259r\u0259fnam\u0259 Bak\u0131 1941.s.321)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ard\u0131 var<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130SA MEHD\u0130O\u011eLU (\u018fvv\u0259li \u00f6t\u0259n yay\u0131nlar\u0131m\u0131zda) Ay\u0259ni\u00a0 a\u00e7\u0131qlayan h\u0259dis\u00e7il\u0259r\u00a0 h\u0259disl\u0259rd\u0259 deyirl\u0259r: \u201dYahudil\u0259r soru\u015fdular ki, Talmutda ad\u0131 bir d\u0259f\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n\u00a0 buynuzlu pey\u011f\u0259mb\u0259r kimdir.\u201d Pey\u011f\u0259mb\u0259r \u0259.s. buynuzlu<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-61414","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61414"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61420,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61414\/revisions\/61420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}