{"id":61679,"date":"2022-02-07T01:38:25","date_gmt":"2022-02-06T21:38:25","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=61679"},"modified":"2022-02-07T01:38:30","modified_gmt":"2022-02-06T21:38:30","slug":"qurandaki-zulq%c9%99rneyn-oguz-xandir-7","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=61679","title":{"rendered":"QURANDAKI Z\u00dcLQ\u018fRNEYN, O\u011eUZ XANDIR"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u0130SA MEHD\u0130O\u011eLU<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>(\u018fvv\u0259li \u00f6t\u0259n yay\u0131nlar\u0131m\u0131zda)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Son zamanlar \u00a0Uy\u011furustanda apar\u0131lan qaz\u0131nt\u0131 i\u015fl\u0259ri s\u00fcr\u0259sind\u0259 eram\u0131zdan 4 min il \u00f6nc\u0259y\u0259 ili\u015fki edil\u0259n g\u00f6m\u00fctd\u0259 yatan mumiyalanm\u0131\u015f qad\u0131n\u0131n antrapoloqiyas\u0131na v\u0259 s\u00fcm\u00fck qurlu\u015flar\u0131na \u0259saslanaraq Qafqaz k\u00f6k\u0259nli olmas\u0131n\u0131 elm al\u0259mi \u00f6n\u0259mlikl\u0259 k\u0259sinl\u0259mi\u015fdir. Dem\u0259k h\u0259min g\u00f6m\u00fctl\u0259rd\u0259 yatanlar ya O\u011fuzun hunlar\u0131d\u0131r ya da onlar\u0131n t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259ridir. Onlar vaxt\u0131 il\u0259 Asiyan\u0131n g\u00fcneyi il\u0259 \u00c7in\u0259 q\u0259d\u0259r yol\u00e7uluq etmi\u015fl\u0259r. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Do\u011fu t\u00fcrk\u00fcstsn\u0131 yaratm\u0131\u015flar. Yenid\u0259n quzey Asya il\u0259 bat\u0131ya Dunay \u00e7ay\u0131na q\u0259d\u0259r g\u0259lmi\u015fl\u0259r. G\u0259ldikc\u0259 d\u0259 qar\u015f\u0131lar\u0131na O\u011fuzun qoydu\u011fu Hunlardan t\u00fcrk dilli xalq \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259c\u0259 t\u00fcrkl\u0259r b\u00fct\u00fcn Asyaya v\u0259 do\u011fu-g\u00fcney avropaya yay\u0131lm\u0131\u015flar.Ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 Baha\u0259ddin \u00d6g\u0259l T\u00fcrk tarixinin 5 min il ya\u015f\u0131 oldu\u011funu \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k, \u201cAltay da\u011flar\u0131ndak\u0131 \u00a0Baz\u0131rl\u0131q yayla\u011f\u0131nda apar\u0131l\u0131an arxeoloji qaz\u0131nt\u0131larda tap\u0131lan m.\u00f6. 3-c\u00fc minilliy\u0259 ili\u015fgi (aid) edil\u0259n O\u011fuz tipind\u0259ki skeletin T\u00fcrk mill\u0259tinin ilk atas\u0131 oldu\u011funa dir\u0259ng\u0259llik (iddia) etmi\u015fdir.\u201d(F.Mustafa \u201cAz\u0259rbaycanda dini m\u0259i\u015f\u0259y haqq\u0131nda\u201d.\u0130nter) Ama o yan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r, t\u00fcrk ulusnun (mill\u0259tinin) ilk atas\u0131n\u0131n az\u0131 8 min il ya\u015f\u0131 var. \u00c7\u00fcnk\u00fc O\u011fuz xan da ilk ata deyil. \u00a0A\u011faso\u011flu 8 min il \u00f6nc\u0259l\u0259rd\u0259 Araz \u00fcz\u0259rind\u0259, Urmiyada t\u00fcrkc\u0259 dan\u0131\u015fan t\u00fcrk atalar\u0131n oldu\u011funu deyir. Zaqros da\u011flar\u0131nda\u00a0 8500 il \u00f6nc\u0259 t\u00fcrkc\u0259 \u015feir yazan Bida Hun q\u0131z\u0131 kimi t\u00fcrk\u00fcn\u00a0<strong>anas\u0131\u00a0<\/strong>var.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-9-2.jpg\" alt=\"\" data-id=\"61680\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=61680\" class=\"wp-image-61680\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-8-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"61681\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=61681\" class=\"wp-image-61681\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/272994587_145949974513715_4599435337006631784_n.jpg\" alt=\"\" data-id=\"61682\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/272994587_145949974513715_4599435337006631784_n.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=61682\" class=\"wp-image-61682\"\/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>Y\u00fcz ill\u0259rdir, ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 tarix\u00e7il\u0259r, arxeoloqlar t\u00fcrkl\u0259tin ulu babalar\u0131n\u0131 Monqol, \u00c7in s\u0131n\u0131rlar\u0131nda axtar\u0131rlar. Orada t\u00fcrk\u00fcn\u0259n ilkin tarixi e.\u00f6 5-4 minilliy\u0259 gedir. Ama D\u0259cl\u0259-Araz \u00e7aylar\u0131 aras\u0131nda olan 8 min illik ilkin uy\u011farl\u0131\u011fa( m\u0259d\u0259niy\u0259t\u0259), mixi yaz\u0131l\u0131\u00a0 an\u0131tlara. Ayd\u0131n olmayan hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259ns\u0259 g\u00f6z yumurlar. T. Az\u0259rt\u00fcrk kitab\u0131nda\u00a0 verdiyi 400-\u0259 q\u0259d\u0259r S\u00fcmer s\u00f6zl\u0259rinin 80 %-i bu g\u00fcn Bor\u00e7al\u0131n\u0131n k\u0259p\u0259n\u0259k\u00e7i k\u0259ndind\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 i\u015fl\u0259k haldadlr. B\u00fct\u00fcn t\u00fcrk dill\u0259ri aras\u0131nda S\u00fcmer dilin\u0259 \u0259n yax\u0131n olan, ona \u00e7ox uy\u011fun g\u0259l\u0259n Az\u0259r t\u00fcrkc\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259xtiyar Tuncay yaz\u0131r: \u201c\u00d6vliya \u00c7\u0259l\u0259bi O\u011fuzlar\u0131n ilkin ata yurdu kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verdiyi m\u0259kan\u0131n\u00a0\u00a0<strong>Mahan<\/strong>\u00a0ad\u0131na eynil\u0259 q\u0259dim \u015eumer m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259\u00a0 rastlan\u0131l\u0131r. Burada rast g\u0259ldiyimiz Mahan toponimi haqq\u0131nda \u00d6vliya \u00c7\u0259l\u0259bi yaz\u0131r: \u201cQ\u0259dim zamanlarda bu \u015f\u0259h\u0259r Mahan \u00f6lk\u0259sinin \u015fah\u0131na m\u0259nsub idi. \u015eah y\u00fcz min yumurta t\u0259l\u0259b edir. O\u011fuzlar bu q\u0259d\u0259r yumurtan\u0131 tap\u0131rlar. H\u0259m \u015eumer dastan\u0131nda, h\u0259m d\u0259 \u00d6. \u00c7\u0259l\u0259bid\u0259 s\u00f6hb\u0259t eyni \u00f6lk\u0259d\u0259n gedir \u201d deyir. \u00c7\u0259l\u0259bid\u0259 h\u0259m O\u011fuzlar\u0131n adlar\u0131 , h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259nin ad\u0131 \u00e7\u0259kilir. H\u0259l\u0259 arxoloji qaz\u0131nt\u0131lar an\u0131tlar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6n\u0259md\u0259, XVI-\u0259srd\u0259 \u00c7\u0259l\u0259bi \u00a0O\u011fuzlar\u0131n \u015eumerl\u0259r\u0259 qon\u015fu oldu\u011funu, h\u0259tda onlara tabe oldu\u011funu deyir. (Az\u0259rbaycan mifoloji m\u0259tinl\u0259ri) Yaz\u0131dan ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, ilk O\u011fuz \u015eumer \u00f6lk\u0259sil\u0259 qon\u015fu olmu\u015f v\u0259 \u015eumerl\u0259rl\u0259 ba\u011f\u0131ml\u0131 ilgil\u0259ri d\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Son d\u00f6n\u0259ml\u0259rd\u0259 bir \u00e7ox ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 tarix\u00e7il\u0259r\u00a0 bu y\u00fcks\u0259k uy\u011farl\u0131\u011f\u0131 \u015eumerl\u0259r yad planetl\u0259rin adamlar\u0131ndan ald\u0131qlar\u0131n\u0131 s\u00fcbut etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. \u015eumerl\u0259rin \u0259cdadlar\u0131 445 min il \u00f6nc\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6y\u00fcn Niburi planetind\u0259n \u201cAnunakil\u0259r\u201d yer\u0259 enmi\u015fl\u0259r. Yerd\u0259n q\u0131z\u0131l y\u0131\u011f\u0131b aparm\u0131\u015flar. Afrikada q\u0131z\u0131l \u015faxtalar\u0131n\u0131n yeri bu g\u00fcn durmaqdad\u0131r.\u00a0 Adamlar\u0131 da yerd\u0259 kodla\u015fd\u0131r\u0131b getmi\u015fl\u0259r.<strong> (Mahal Bomonti \u201cYad planetin \u00f6vladlar\u0131\u201d vikipediya) deyir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mahal Bomontinin z\u0259nnin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015eumerl\u0259rin ulu k\u00f6kl\u0259rinin 445 min il \u00f6nc\u0259d\u0259n g\u0259lmi\u015f planet adam\u0131 Ananakil\u0259r oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn, d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fqa yaban\u00e7\u0131lar\u0131ndan \u00e7ox-\u00e7ox tez al\u0131\u015fqanla\u015faraq. (\u0259hlil\u0259\u015f\u0259r\u0259k) y\u00fcks\u0259k uy\u011furluq yaratm\u0131\u015flar. Mahal\u0131n bu z\u0259nni o q\u0259d\u0259rd\u0259 a\u011f\u0131la batan deyil. \u00c7\u00fcnk\u00fc adamlar\u0131n ma\u011faralarda do\u011fa al\u0259min\u0259 \u00e7\u0131xmalar\u0131 200-300 min il ancaq olar deyilir.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min adamlar\u0131n t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259ri bu g\u00fcn kosmosa gedirl\u0259r. \u015eumerl\u0259rin ulu babalar\u0131 445 min il ya\u015fam\u0131\u015f. Ancaq onlar\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k m\u0259d\u0259niy\u0259tl\u0259ri da\u015f binalar ucaltmaq v\u0259 gil kitablar yaratmaq olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Samuel Kramer \u201cTarix \u015eumerl\u0259rd\u0259n ba\u015flay\u0131r\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 yaz\u0131r: \u201cMezopotomiya imperatorlu\u011fu\u00a0 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n, Kafkasiyadan g\u0259ldiyi t\u0259xmin edil\u0259n, ilk\u0259l v\u0259 k\u00f6\u00e7\u0259b\u0259 \u015eumerl\u0259r il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r v\u0259 \u015eumer imperatoplu\u011funu\u00a0 yarad\u0131rlar\u201d. Kramerin dedikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015eumerl\u0259r Kafkasiyadan X\u0259z\u0259r d\u0259nizi \u0259traf\u0131ndan \u00d6nasyaya k\u00f6\u00e7 etmi\u015fl\u0259r. Orada yerlil\u0259rl\u0259 qaynay\u0131b qar\u0131\u015fm\u0131\u015f, son halda b\u00f6y\u00fck Mezopotomiya imperatorlu\u011funu qurmu\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130. Nyuton t\u00fcrkl\u0259rin ilk g\u0259li\u015fm\u0259 yurtlar\u0131na ima (eyham) ed\u0259r\u0259k yaz\u0131r: \u201cT\u00fcrkl\u0259r F\u0259rat \u00e7ay\u0131 boyunca g\u0259zi\u015f\u0259n zamanlarda, d\u00fcnyaya uy\u011farl\u0131q g\u0259tirm\u0259l\u0259rinin f\u0259rqin\u0259 varm\u0131rd\u0131lar\u201d. (Aytunc Alt\u0131ndal vikipediya). Yazarlar\u0131n z\u0259nnl\u0259rind\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011funluq var ona g\u00f6r\u0259 ki, arxeoloji axtar\u0131\u015flarda Sumer m\u0259d\u0259niy\u0259ti il\u0259, K\u00fcr-Araz m\u0259d\u0259niy\u0259tind\u0259 bir \u00e7ox yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131n, ox\u015farl\u0131qlar\u0131n olmas\u0131n\u0131 arxeoloqlar k\u0259sinl\u0259mi\u015fl\u0259r (t\u0259sdiql\u0259nmi\u015fl\u0259r).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ngilis aliml\u0259ri S.L.Loyd v\u0259 Q Ceyld yaz\u0131rlar: D\u0259cl\u0259 \u00e7ay\u0131 axar\u0131nda Turanl\u0131lar \u00e7ox q\u0259dim d\u00f6n\u0259ml\u0259rd\u0259n yurt salm\u0131\u015flar v\u0259 y\u00fcks\u0259k uy\u011farl\u0131qlar\u00a0 yaratm\u0131\u015flar. Yakla\u015f\u0131q olaraq (t\u0259xmin\u0259n) 10-12 min il bundan qabaq D\u0259cl\u0259 v\u0259 F\u0259rad \u00e7aylar\u0131n\u0131n qov\u015fa\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fmi\u015f t\u00fcrkl\u0259r \u0259traflar\u0131nda ya\u015fayan says\u0131z-hesabs\u0131z yaban\u00e7\u0131 tayfalar\u0131n aras\u0131nda ulu bir uy\u011farl\u0131q yaratd\u0131lar. \u00c7ox \u00e7\u0259km\u0259di ki, qoca Asyan\u0131n m\u00fcnbit torpaqlar\u0131n\u0131 cana g\u0259tirdil\u0259r. \u0130ndiki K\u0259rk\u00fck yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda a\u015fkar edilmi\u015f e.\u00f6.-8 min il\u0259 ili\u015fgi edil\u0259n yurt yerl\u0259ri onlar\u0131n ulu yurt yerl\u0259ridir. D\u0259cl\u0259 \u00e7ay\u0131n\u0131n orta axar\u0131nda a\u015fkar edilmi\u015f, e.\u00f6. 6-minilliy\u0259 ili\u015fgi Samarra uy\u011farl\u0131\u011f\u0131 iki\u00e7ay aras\u0131n\u0131n ilk \u00f6z\u00fcl ya\u015fay\u0131\u015f t\u0259m\u0259l yerl\u0259ridir. (\u015eumerl\u0259r. Vikipediya). Loyd v\u0259 Ceyldin s\u00f6yl\u0259dikl\u0259ri ara\u015fd\u0131rmalar Mu qit\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259n uy\u011farl\u0131\u011f\u0131n (m\u0259d\u0259niyy\u0259tin) do\u011frulu\u011funa g\u00fcman\u0131 art\u0131r\u0131r. \u00a0<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/images-8.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-61683\" width=\"919\" height=\"688\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>H\u0259l\u0259 100-150 il \u00f6nc\u0259l\u0259rd\u0259n T\u00fcrk\u00fcn k\u00f6k\u00fcn\u00fc \u00d6n Asiyada 10-12 min il\u0259 aparan bir \u00e7ox aliml\u0259r olmu\u015flar. Bel\u0259 olan halda b\u0259s nec\u0259 oldu ki, bird\u0259n- bir\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin g\u0259li\u015fm\u0259 k\u00f6kl\u0259rini do\u011fu Asiyaya apard\u0131l\u0131r. G\u0259li\u015fm\u0259 k\u00f6k\u00fc \u0259n \u00e7oxu 5-6 min il\u0259 ged\u0259n Uy\u011furustanda axtarmal\u0131 oldular. Bu ikiba\u015fl\u0131 elmi axtar\u0131\u015flar\u0131n kan\u0131tlar\u0131 (d\u0259lill\u0259ri) m\u0259n\u0259 \u00e7atm\u0131r. Buradan a\u00e7\u0131q ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, t\u00fcrkl\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131lan Avropa, Rusuya q\u0131sqancl\u0131\u011f\u0131 do\u011frudur.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk torpaqlar\u0131 \u00e7ox geni\u015f v\u0259 xalq\u0131 \u00e7ox \u00e7e\u015fitli oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn, onlar\u0131n d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri d\u0259 \u00e7ox \u00e7e\u015fitli olmu\u015fdur. Bu bel\u0259 d\u0259 olmal\u0131d\u0131r. Bu boyda qar\u0131\u015f\u0131q k\u00f6kl\u0259r\u0259 \u00f6zg\u00fcn (aid) olan t\u00fcrk xalq\u0131n\u0131 bir inam v\u0259 bir g\u0259l\u0259n\u0259k dola\u011f\u0131na (\u00e7evr\u0259sin\u0259) salma\u011f\u0131n \u00f6z\u00fc inan\u0131lmazd\u0131r. Amma tarixin el\u0259 do\u011fruluqlar\u0131\u00a0 var ki, tarix bunu ed\u0259 bilir. Bel\u0259 ki, tanr\u0131\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259n ulu inam simg\u0259si say\u0131lan, g\u00fcn\u0259\u015fin ilk simg\u0259si olan \u00e7arxl\u0131 xa\u00e7\u0131 (\u00e7arx\u0131f\u0259l\u0259k-svastika) tamamil\u0259 \u00e7e\u015fitsiz, eyni g\u00f6rk\u0259md\u0259 arxeoloqlar h\u0259m \u00d6n Asiyada, h\u0259m d\u0259 do\u011fu T\u00fcrkistanda, h\u0259m Dunay q\u0131raqlar\u0131nda, h\u0259m d\u0259 Avstaliyaya yax\u0131n Mu adalar\u0131nda a\u015fkar edilm\u0259si, bu geni\u015f torpaqda ya\u015fayan t\u00fcrkl\u0259rin bir g\u0259l\u0259n\u0259y\u0259 qulluq etm\u0259l\u0259rinin g\u00f6st\u0259ricisidir. Dem\u0259k, hans\u0131 d\u00f6n\u0259md\u0259ys\u0259 do\u011fu v\u0259 bat\u0131 t\u00fcrk\u00fcstsn\u0131 bir inam alt\u0131nda, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir d\u00f6vl\u0259t s\u0131n\u0131r\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015flar. Bu da dastanlarda ya\u015fayan O\u011fuz xan imperiyas\u0131 ola bil\u0259r.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Mixi yaz\u0131lar\u0131n\u0131n \u015fifr\u0259l\u0259rini oxuyan m\u0259\u015fhur alim\u00a0<strong>Yulius Oppert<\/strong>\u00a01869-cu ild\u0259 yaz\u0131r: \u201cMixi yaz\u0131s\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131lar\u0131 ona q\u0259d\u0259r deyildiyi kimi,he\u00e7d\u0259 sami m\u0259n\u015f\u0259li xalq deyil, bu yaz\u0131lar\u0131n sahibi&#8230;.T\u00fcrk, Fin , Hunqar dill\u0259ri il\u0259 \u00e7ox yax\u0131n \u0259laq\u0259l\u0259ri var <strong>(T.Az\u0259rt\u00fcrk \u201cMixi yaz\u0131l\u0131 az\u0131ri t\u00fcrk dilinin qramatikas\u0131\u201d Bak\u0131 2004 s.41).<\/strong>\u00a0 150 il \u00f6nc\u0259d\u0259 Y. Oppertin sal\u0131kl\u011f\u0131na (X\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131na) baxmayaraq h\u0259l\u0259 d\u0259\u00a0 t\u00fcrk\u00fcn yaran\u0131\u015f k\u00f6k\u00fc a\u00e7\u0131qlanmay\u0131bd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/imgpreview-7-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-61684\" width=\"910\" height=\"481\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Hitler d\u0259\u00a0 S\u00fcm\u00fcr tarixin\u0259 ilgisiz qalm\u0131r. O yaz\u0131r:\u201dS\u00fcmer dili \u00fcmumi \u0259lam\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u00fcrk dill\u0259rin\u0259 daha yax\u0131n olan dildir. Semit v\u0259 Fars dill\u0259ril\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si yoxdur\u201d deyir. (Vikipediya-Kayzen).\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcmer\u015funas M\u00fcazz\u0259z \u0130lmiy\u0259 bildirir ki, S\u00fcmer s\u00f6z\u00fc bu g\u00fcn\u00a0 Ortaasya da\u011f s\u0131ralar\u0131nda \u00a0v\u0259 S\u00fcmerk\u0259nt \u015f\u0259h\u0259rinin ad\u0131nda\u00a0 i\u015fl\u0259nir. S\u00fcmer t\u0259p\u0259lik m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259n\u0259n s\u00f6zd\u00fcr. S\u00fcmer xalq\u0131n\u0131n \u0259sl ad\u0131 \u201cK\u0259ng\u0259r\u201d olmu\u015fdur\u201ddeyir.(vikiped) S\u00fcmer xalq\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131n K\u0259ng\u0259r olmas\u0131, bizim aliml\u0259r\u0259 geni\u015f ipucu verir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n ulu xalq\u0131 olan K\u0259ng\u0259rl\u0259rl\u0259 S\u00fcmer K\u0259ng\u0259rl\u0259rinin qohumlu\u011funu axtar\u0131b \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarts\u0131nlar. Niy\u0259is\u0259 aliml\u0259rmiz bu q\u0259d\u0259r ayd\u0131n olan olaylar\u0131, O\u011fuz-Z\u00fclq\u0259d\u0259r dastan\u0131n\u0131n Qafqaz t\u00fcr\u00fcn\u00fc, Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0 h\u0259r yerin\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015f, Z\u00fclq\u0259d\u0259rl\u0259r v\u0259 K\u0259ng\u0259rl\u0259r soylar\u0131 haqq\u0131nda ara\u015fd\u0131rmalar aparmaq ist\u0259mirl\u0259r. Ara\u015fd\u0131ran da yer olaylar\u0131n\u0131 g\u00f6y planetind\u0259 axtar\u0131r. Bu g\u00fcnk\u00fc\u00a0 bax\u0131ms\u0131zl\u0131qdan yararlanmaq ist\u0259mirl\u0259r. \u0130ndi n\u0259d\u0259n qorxduqlar\u0131 ayd\u0131n deyil.<\/p>\n\n\n\n<p>T. Az\u0259rt\u00fcrk\u00a0 \u201c\u015eumer adl\u0131 xalq olmam\u0131\u015fd\u0131r. Bu ad sonralar qondarma d\u00fcz\u0259ldilmi\u015f add\u0131r. \u015eumer ad\u0131na he\u00e7 bir ke\u00e7mi\u015f yaz\u0131larda, n\u0259 \u015fumer mixi yaz\u0131lar\u0131nda n\u0259 T\u00f6vratda, n\u0259 i\u0130ncild\u0259 rast g\u0259linmir\u201d deyir.\u00a0 Amma T\u00fcrk ad\u0131na bir \u00e7ox \u015eumer yaz\u0131lar\u0131nda v\u0259 T\u00f6vratda rast g\u0259linir. T\u00f6vrat\u0131n 3 minillik tarixi olan x\u0259rit\u0259sind\u0259 T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tinin x\u0259rit\u0259si d\u0259 g\u00f6st\u0259rilir. \u015eumer ad\u0131 sonralardan 1850 ild\u0259 iki \u00e7ay aras\u0131 t\u00fcrkl\u0259r\u0259 veril\u0259n add\u0131r\u201ddeyir. (T.Az\u0259rt\u00fcrk. \u015eumerl\u0259r. Vikipediya)<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Ard\u0131 var<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130SA MEHD\u0130O\u011eLU (\u018fvv\u0259li \u00f6t\u0259n yay\u0131nlar\u0131m\u0131zda) Son zamanlar \u00a0Uy\u011furustanda apar\u0131lan qaz\u0131nt\u0131 i\u015fl\u0259ri s\u00fcr\u0259sind\u0259 eram\u0131zdan 4 min il \u00f6nc\u0259y\u0259 ili\u015fki edil\u0259n g\u00f6m\u00fctd\u0259 yatan mumiyalanm\u0131\u015f qad\u0131n\u0131n antrapoloqiyas\u0131na<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-61679","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61679","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61679"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61679\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61686,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61679\/revisions\/61686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61679"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61679"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61679"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}