{"id":61713,"date":"2022-02-08T00:31:18","date_gmt":"2022-02-07T20:31:18","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=61713"},"modified":"2022-02-08T00:44:52","modified_gmt":"2022-02-07T20:44:52","slug":"1928-d%c9%99-abs-da-cixan-qarabagli-erm%c9%99ninin-kitabi-xank%c9%99ndi-adi-qanli-tarixi-h%c9%99qiq%c9%99t","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=61713","title":{"rendered":"1928-d\u0259 AB\u015e-da \u00e7\u0131xan qaraba\u011fl\u0131 erm\u0259ninin kitab\u0131: Xank\u0259ndi ad\u0131, qanl\u0131 tarixi h\u0259qiq\u0259t"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>1928-ci ild\u0259 \u0130ndianapolisd\u0259 (AB\u015e) Leonard Ramsdenin 1892-ci ild\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q \u0259halisi olan Xank\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015f Hovhannes Apresyan\u0131n xatir\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f &#171;\u0130nsanlar bel\u0259dir\u201d (\u00abMen Are Like That\u00bb) kitab\u0131 n\u0259\u015fr olunub. O, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 t\u0259hsil al\u0131b. XANK\u018fND\u0130 adlanan birinci f\u0259sild\u0259 Avanes \u00f6z\u00fc d\u0259 bilm\u0259d\u0259n do\u011fuldu\u011fu yer haqq\u0131nda ilk etiraflar\u0131n\u0131 edir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Onun xatir\u0259l\u0259rind\u0259 1905-1906-c\u0131 v\u0259 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 Qaraba\u011fda, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda v\u0259 Qars b\u00f6lg\u0259sind\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin m\u00fcs\u0259lman \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri qanl\u0131 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n t\u0259svirin\u0259 geni\u015f yer verilir. O.Apresyan qeyd edir:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#171;Bu yerl\u0259rin sakinl\u0259ri t\u00fcrkl\u0259r (y\u0259ni az\u0259rbaycanl\u0131lar \u2013 red.) v\u0259 erm\u0259nil\u0259rdir. \u018fslind\u0259 bu torpaq t\u00fcrkl\u0259rindir, erm\u0259nil\u0259r bura t\u0259z\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259rdir. Biz xristian azl\u0131\u011f\u0131 olaraq sayca \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil ed\u0259n m\u00fcs\u0259lman t\u00fcrkl\u0259r aras\u0131nda ya\u015fay\u0131rd\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu iki tayfa aras\u0131nda irqi, dini f\u0259rqlilikl\u0259r, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin f\u0259rqliliyind\u0259n yaranan m\u0259saf\u0259 he\u00e7 vaxt aradan qald\u0131r\u0131lmay\u0131b. O, erm\u0259nil\u0259rin h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 c\u0259lb edildiyini v\u0259 yax\u015f\u0131 silahlanm\u0131\u015f olduqlar\u0131n\u0131, h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lan t\u00fcrkl\u0259rin (az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n. \u2013 red.) is\u0259 b\u0131\u00e7aqdan ba\u015fqa silah\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r.1905-1906-c\u0131 ill\u0259rin faci\u0259li hadis\u0259l\u0259rini dan\u0131\u015fan O.Apresyan qeyd edir:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#171;Bir az sakitlik yaranan kimi m\u0259n \u015eu\u015faya getdim. \u015e\u0259h\u0259rin t\u00fcrk m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rinin yerind\u0259 yaln\u0131z bir xarabal\u0131q qalm\u0131\u015fd\u0131. B\u00fct\u00fcn evl\u0259r yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, sahibl\u0259ri \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. Eyni \u015fey Xank\u0259ndid\u0259ki t\u00fcrk m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 ba\u015f verdi\u201d. O.Apresyan bundan sonra bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259ti t\u0259svir edir:<\/p>\n\n\n\n<p>Bir d\u0259f\u0259 Xank\u0259ndiy\u0259 bir az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n evin\u0259 onun bir ne\u00e7\u0259 tan\u0131\u015f\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar at belind\u0259 g\u0259lirl\u0259r. Ham\u0131s\u0131 birlikd\u0259 nahar edi, \u0259yl\u0259nm\u0259y\u0259, mahn\u0131 oxuma\u011fa ba\u015flay\u0131rlar. Bundan narahat olan m\u0259h\u0259ll\u0259 erm\u0259nil\u0259ri kazaklar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r v\u0259 <strong>&#171;t\u00fcrkl\u0259r\u201d ged\u0259nd\u0259 k\u0259ndd\u0259 \u015fayi\u0259 yay\u0131l\u0131r ki, guya onlar yolda u\u015faql\u0131 erm\u0259ni qad\u0131na rast g\u0259lib, u\u015fa\u011f\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcb, qad\u0131n\u0131 da apar\u0131blar. Sonrak\u0131 hadis\u0259l\u0259r bel\u0259 t\u0259svir olunur: &#171;Bu s\u00f6hb\u0259tl\u0259ri e\u015fid\u0259n erm\u0259nil\u0259r q\u0259z\u0259bl\u0259ndil\u0259r v\u0259 qisas almaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00fcrk qon\u015fular\u0131m\u0131z\u0131 q\u0131rmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldil\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>K\u0259ndd\u0259 olan kazaklar erm\u0259nil\u0259rin g\u00fcnorta t\u00fcrkl\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259sin\u0259 raz\u0131 olmad\u0131lar&#8230; <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sonra bizimkil\u0259r onlar\u0131n silahlar\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb izdihamla k\u0259ndin t\u00fcrk m\u0259h\u0259ll\u0259sin\u0259 getdil\u0259r. T\u00fcrkl\u0259r pis niyy\u0259td\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259ndil\u0259r v\u0259 b\u00f6y\u00fck qorxu i\u00e7ind\u0259 evl\u0259rin\u0259 qapanaraq i\u015f\u0131\u011f\u0131 s\u00f6nd\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Bizimkil\u0259r yumruqla qap\u0131lar\u0131 d\u00f6ym\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar, cavab g\u0259lm\u0259yinc\u0259 qap\u0131lar\u0131 s\u0131nd\u0131rd\u0131lar v\u0259 son t\u00fcrk \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r davam ed\u0259n q\u0131r\u011f\u0131n ba\u015flad\u0131.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>B\u00fct\u00fcn o b\u0259db\u0259xt gec\u0259ni d\u0259h\u015f\u0259t i\u00e7ind\u0259 bir k\u00fcnc\u0259 q\u0131s\u0131laraq ke\u00e7irdim v\u0259 q\u0131\u015fq\u0131r\u0131qlar\u0131 v\u0259 son qurtulu\u015f \u00fcmidl\u0259rini itir\u0259nl\u0259rin d\u0259h\u015f\u0259tli f\u0259ryadlar\u0131n\u0131 e\u015fitm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qulaqlar\u0131m\u0131 t\u0131xad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bel\u0259likl\u0259, g\u00f6z\u00fcm\u00fc q\u0131rpmadan s\u0259h\u0259ri a\u00e7d\u0131m. B\u00fct\u00fcn t\u00fcrkl\u0259r bir n\u0259f\u0259r\u0259 kimi \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. K\u0259ndimizd\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin q\u0131r\u0131lmas\u0131ndan az sonra rus inqilab\u0131 yat\u0131r\u0131ld\u0131; kazaklar yenid\u0259n \u00f6z v\u0259zif\u0259l\u0259rini yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar v\u0259 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 t\u00fcrkl\u0259r aras\u0131nda at\u0131\u015fmalara son qoyuldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259n yaz\u0131lar\u0131nda da az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin q\u0259tliam\u0131ndan b\u0259hs edilir.<br><strong>Alp\u0259r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259: Qaynarinfo <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/1644222885_258362981_1343147456202461_7538543865361816243_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-61728\"\/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1928-ci ild\u0259 \u0130ndianapolisd\u0259 (AB\u015e) Leonard Ramsdenin 1892-ci ild\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q \u0259halisi olan Xank\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015f Hovhannes Apresyan\u0131n xatir\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f &#171;\u0130nsanlar bel\u0259dir\u201d (\u00abMen Are Like<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-61713","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-qarabag"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61713","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61713"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61713\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61729,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61713\/revisions\/61729"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61713"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61713"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61713"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}