{"id":6230,"date":"2020-05-18T02:59:50","date_gmt":"2020-05-17T22:59:50","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=6230"},"modified":"2020-05-18T02:59:54","modified_gmt":"2020-05-17T22:59:54","slug":"18-mayis-1944-matem-gunu-kirim-tatar-turklerinin-surgunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=6230","title":{"rendered":"&#171;18 MAYIS 1944 MATEM G\u00dcN\u00dc KIRIM TATAR T\u00dcRKLER\u0130\u2019N\u0130N S\u00dcRG\u00dcN\u00dc&#187;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>DR.KEMAL \u00d6ZCAN<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>18 May\u0131s 1944 y\u0131l\u0131nda Sovyet Sosyalist Cumhuriyet Birli\u011fi\u2019nin&nbsp;&nbsp;ba\u015f\u0131nda bulunan Stalin\u2019in emriyle K\u0131r\u0131m Tatar T\u00fcrkleri\u2019ne yap\u0131lan soyk\u0131r\u0131m\u0131 bilimsel bir a\u00e7\u0131dan inceleyen Say\u0131n Dr. Kemal \u00d6zcan Beyin,&nbsp;<strong>\u201cK\u0131r\u0131m T\u00fcrkleri S\u00fcrg\u00fcn\u00fc ve Milli M\u00fccadele Hareketi (1944-1990)<\/strong>&nbsp;makelesinden&nbsp;&nbsp;\u00f6nemli buldu\u011fum paragraflar\u0131 sizlerle payla\u015fmak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu makalenin tamam\u0131n\u0131 okumak isterseniz&nbsp;<a href=\"http:\/\/www.surgun.org\/\">www.surgun.org<\/a>&nbsp;&nbsp;da&nbsp;<strong>\u201c1944 S\u00fcrg\u00fcn\u00fc<\/strong>\u201d yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0131klayarak ula\u015fabilirsiniz.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cK\u0131r\u0131m T\u00fcrkleri S\u00fcrg\u00fcn\u00fc ve Milli M\u00fccadele Hareketi (1944-1990)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKas\u0131m 1943\u2019te Stalingrad\u2019da Alman ordusuna kar\u015f\u0131 ezici bir galibiyet kazanan K\u0131z\u0131l Ordu birlikleri,&nbsp;<strong>ilerlemesini s\u00fcrd\u00fcrerek 10 Nisan 1944\u2019te K\u0131r\u0131m\u2019a yeniden hakim oldu<\/strong>.&nbsp;<strong>K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n tekrar Sovyet hakimiyetine girmesinin ard\u0131ndan, zafer sarho\u015flu\u011fu i\u00e7inde olan K\u0131z\u0131l Ordu askerlerinin \u00f6zellikle K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerine kar\u015f\u0131 a\u011f\u0131r bask\u0131lar uygulad\u0131\u011f\u0131, hatta bir \u00e7ok K\u0131r\u0131m T\u00fcrk\u00fcn\u00fc katlettikleri bildirilmektedir<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Sovyet askerlerinin K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerine kar\u015f\u0131 b\u00f6yle bir tutum sergilemelerindeki en \u00f6nemli sebebin, Almanlarla i\u015fbirli\u011fi yaparak K\u0131z\u0131l Ordu ve partizan hareketlerine kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131klar\u0131na inand\u0131klar\u0131 bu topluluktan intikam alma duygusu oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Zira Sovyet y\u00f6netimi taraf\u0131ndan yap\u0131lan menfi propagandalarla bu insanlar K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin vatana ihanet ettiklerine inand\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Bununla birlikte Sovyet y\u00f6netimi K\u0131r\u0131m\u2019a tamamen hakim olduktan sonra, 20 Nisan 1944\u2019te K\u0131r\u0131m KP b\u00f6lge komitesi, sava\u015f s\u0131ras\u0131nda Almanlar\u0131n yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 cin\u00e2i faaliyetler ile onlarla i\u015fbirli\u011fi yapanlar\u0131 tespit etmek amac\u0131yla bir&nbsp;<strong>Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Devlet Komisyonu<\/strong>&nbsp;kurulmas\u0131na karar verdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2026\u2026..<\/p>\n\n\n\n<p>Sovyetler Birli\u011fi topraklar\u0131nda \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n en \u015fiddetli cereyan etti\u011fi yerlerden biri olan K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n yeniden Sovyet hakimiyetine ge\u00e7mesinden sonra, Sovyet g\u00fcvenlik birimleri NKVD ve KGB taraf\u0131ndan b\u00f6lgenin Alman istilac\u0131lardan, \u201cSovyet kar\u015f\u0131t\u0131 unsurlardan\u201d ve Almanlarla i\u015fbirli\u011fi yapanlardan \u201ctemizlenmesi\u201d i\u00e7in yo\u011fun bir \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flat\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu itibarla, 13 Nisan 1944 tarihinde SSCB \u0130\u00e7i\u015fleri Halk Komiseri ve Devlet G\u00fcvenli\u011fi Genel Komiseri L. Beriya ile Devlet G\u00fcvenli\u011fi Halk Komiseri V. Merkulov taraf\u0131ndan K\u0131r\u0131m \u00d6zerk SSC\u2019nin \u201cSovyet kar\u015f\u0131t\u0131 unsurlardan temizlenmesi\u201d hususunda bir talimatname yay\u0131nland\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>\u2026\u2026.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ard\u0131ndan Sovyet y\u00f6netiminin, K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin topyek\u00fcn s\u00fcrg\u00fcn\u00fcne kesin karar verdi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Serov ve Kabulov\u2019un 7 May\u0131s 1944\u2019te Beriya\u2019ya g\u00f6nderdikleri rapor, bu tespiti do\u011frulamaktad\u0131r. S\u00f6z konusu raporda&nbsp;<strong>s\u00fcrg\u00fcn operasyonu haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n 18-20 May\u0131s\u2019a kadar tamamlanmas\u0131n\u0131n, operasyonun ise 25 May\u0131s\u2019a kadar sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu belirtilmektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Beriya ise, 10 May\u0131s 1944\u2019te Sovyet devlet ba\u015fkan\u0131 Stalin\u2019e, K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin Sovyet halk\u0131na kar\u015f\u0131 \u201cihanet etti\u011fi\u201d g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak, b\u00fct\u00fcn K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin K\u0131r\u0131m b\u00f6lgesinden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 hususunda Devlet G\u00fcvenlik Komitesi (GKO)\u2019nin onay\u0131n\u0131 talep ediyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2026\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Beriya\u2019n\u0131n bu talebine Stalin bir g\u00fcn sonra cevap verdi ve kendi imzas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan GKO\u2019nin&nbsp;<strong>5859 say\u0131l\u0131 \u201c\u00e7ok gizli\u201d kararnamesiyle b\u00fct\u00fcn K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin K\u0131r\u0131m\u2019dan s\u00fcr\u00fclmesi karar\u0131n\u0131 verdi<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcrg\u00fcn operasyonunun y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi i\u00e7in Beriya komutas\u0131ndaki NKVD kuvvetleri g\u00f6revlendirildi ve 1 Haziran 1944\u2019e kadar bu operasyonunu tamamlanmas\u0131 emredildi. S\u00f6z konusu kararname ile,&nbsp;<strong>s\u00fcrg\u00fcn edilecek olanlar\u0131n beraberlerinde kendi \u00f6zel e\u015fyalar\u0131n\u0131, elbiselerini, g\u00fcnl\u00fck demirba\u015f e\u015fyalar\u0131n\u0131 ve aile ba\u015f\u0131na 500 kg erzak almalar\u0131na izin veriliyordu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2026\u2026\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Kararnamede belirtilen operasyonun ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihi, Beriya\u2019n\u0131n talimat\u0131yla iki g\u00fcn \u00f6nceye al\u0131nd\u0131 ve&nbsp;<strong>K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin s\u00fcrg\u00fcn\u00fc 18 May\u0131s 1944\u2019te saat 03.00 civar\u0131nda ba\u015flad\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Son derece organize ve zamana kar\u015f\u0131 olduk\u00e7a titiz bir \u015fekilde yap\u0131lan operasyonlar, \u201cpotansiyel tehlikeli\u201d olarak nitelendirilen ki\u015filerin tutuklanmas\u0131yla ba\u015flad\u0131. Yeti\u015fkin erkeklerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu Sovyet ordusuna al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, geride kalanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu kad\u0131nlar, \u00e7ocuklar ve ya\u015fl\u0131lar meydana getiriyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sovyet askerleri gecenin bir vakti, daha \u00f6nceden tespit olunan K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin evlerine zorla girerek insanlar\u0131 uykular\u0131ndan kald\u0131rm\u0131\u015f ve 15 dakika i\u00e7inde bulunduklar\u0131 yerlerin meydan\u0131nda toplanmalar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ne olup bitti\u011fini anlamayan ve uykunun vermi\u015f oldu\u011fu \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 da \u00fczerinden atamayan<\/strong>&nbsp;<strong>K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin yanlar\u0131na, kararnamede belirtilenin aksine sadece ta\u015f\u0131yabilecekleri e\u015fyalar\u0131n\u0131 almalar\u0131na izin verilmi\u015f, bir \u00e7ok yerde buna dahi m\u00fcsaade edilmemi\u015fti.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Evlerinden \u00e7\u0131kar\u0131lan halk bulunduklar\u0131 yerin meydanlar\u0131nda, tarlalarda veya uygun g\u00f6r\u00fclen ba\u015fka yerlerde toplanarak kendilerini demiryolu istasyonlar\u0131na ta\u015f\u0131yacak nakliye ara\u00e7lar\u0131n\u0131 beklemeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Korku ve endi\u015fe i\u00e7erisinde bekle\u015fen halk, bir de askerlerin ta\u015fk\u0131nl\u0131klar\u0131na maruz kal\u0131yordu.&nbsp;<strong>S\u00fcrg\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftiren askerler sadece verilen emirleri yerine getirmemi\u015fler, ayn\u0131 zamanda \u00e7aresiz halka kar\u015f\u0131 insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 hareketler de sergilemi\u015flerdi. B\u00fct\u00fcn bunlar binlerce K\u0131r\u0131ml\u0131n\u0131n g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde cereyan etmesine ra\u011fmen onlar da kom\u015fular\u0131 olan T\u00fcrklere hi\u00e7bir yard\u0131m te\u015febb\u00fcs\u00fcnde bulunmam\u0131\u015flard\u0131. Askerlerin ta\u015fk\u0131nl\u0131klar\u0131 o derece artm\u0131\u015ft\u0131 ki, ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar\u0131, ac\u0131dan \u00e7\u0131lg\u0131na d\u00f6nenleri ka\u00e7malar\u0131 i\u00e7in serbest b\u0131rakm\u0131\u015flar, sonra da arkalar\u0131ndan kur\u015fun ya\u011fd\u0131rm\u0131\u015flard\u0131<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilenler aras\u0131nda K\u0131z\u0131l Ordu mensubu K\u0131r\u0131m T\u00fcrk askerleri de bulunuyordu. Bu c\u00fcmleden olmak \u00fczere, K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinden 524 subay, 1392 astsubay ve 7079\u2019u \u00e7e\u015fitli r\u00fctbelerde olan toplam 8995 K\u0131z\u0131l Ordu mensubu K\u0131r\u0131m\u2019dan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n genelinde s\u00fcrg\u00fcn edilen sab\u0131k K\u0131z\u0131l Ordu mensubu ise toplam 10.892 ki\u015fidir.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcrg\u00fcnlerin K\u0131r\u0131m\u2019dan katarlarla \u00d6zbekistan\u2019a ta\u015f\u0131nmas\u0131 g\u00f6revi NKVD ile Ula\u015ft\u0131rma Halk Komiseri Kaganovi\u00e7\u2019e verilmi\u015fti.&nbsp;<strong>K\u0131r\u0131m T\u00fcrkleri nakliye ara\u00e7lar\u0131 ile istasyonlara ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f ve burada kendilerini bekleyen vagonlara t\u0131ka basa doldurularak kap\u0131lar\u0131 s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Hayvan ve y\u00fck ta\u015f\u0131mada kullan\u0131lan bu vagonlarla daha \u00f6nce de \u00c7e\u00e7en ve \u0130ngu\u015flar s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilmi\u015fti.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2026\u2026\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ayr\u0131ca Beriya\u2019n\u0131n emriyle Moskova k\u00f6m\u00fcr madenlerinde \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere 5000 K\u0131r\u0131m T\u00fcrk\u00fcn\u00fcn buraya g\u00f6nderildi\u011fi bildirilmektedir. B\u00f6ylece K\u0131r\u0131m \u00d6SSC\u2019den toplam 191.014 K\u0131r\u0131m T\u00fcrk\u00fcn\u00fcn s\u00fcrg\u00fcn edildi\u011fi gibi bir durum ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r, ki bu say\u0131n\u0131n ger\u00e7ekleri ne \u00f6l\u00e7\u00fcde yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 ihtilaf konusu olmu\u015ftur.<strong>K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin 3 g\u00fcn i\u00e7inde tamamen vatanlar\u0131ndan s\u00fcrg\u00fcn edilmesi operasyonunun ba\u015far\u0131yla neticelenmesi \u015ferefine 19 Temmuz 1944\u2019te bir t\u00f6ren tertip edilmi\u015f ve operasyonda g\u00f6rev alanlar Sovyet y\u00f6netimi taraf\u0131ndan m\u00fckafatland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ancak t\u00f6ren s\u0131ras\u0131nda gelen bir haber, Arabat adl\u0131 bir T\u00fcrk k\u00f6y\u00fcn\u00fcn unutularak bo\u015falt\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyordu. Azak Denizi ile Siva\u015f aras\u0131nda yer alan Arabat k\u00f6y\u00fcn\u00fcn halk\u0131 bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k ve tuz \u00fcretimi ile u\u011fra\u015fan k\u00f6yl\u00fclerdi. Kobulov adamlar\u0131na iki saat i\u00e7inde orada tek bir K\u0131r\u0131m T\u00fcrk\u00fcn\u00fcn kalmamas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde emir verdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Oysa K\u0131r\u0131m T\u00fcrkleriyle dolu y\u00fck katarlar\u0131 \u00e7oktan yol alm\u0131\u015ft\u0131 ve onlara yeti\u015fme imkan\u0131 yoktu. Bunun \u00fczerine Arabat\u2019taki b\u00fct\u00fcn K\u0131r\u0131m T\u00fcrkleri olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck ve eski bir gemiye bindirilerek mahzene kapat\u0131ld\u0131lar. Gemi denizin en derin yerine getirilerek ambar kapaklar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131 ve gemi i\u00e7indeki insanlarla birlikte bat\u0131r\u0131ld\u0131. Bu olay sonunda Arabat k\u00f6y\u00fcnde ya\u015fayan K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinden kurtulan tek bir ki\u015fi bile olmam\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu operasyondan sonrad\u0131r ki, Kobulov K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n T\u00fcrklerden \u201ctamamen\u201d temizlendi\u011fini belirten raporunu iletebilmi\u015ftir<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcrg\u00fcn operasyonunun yolda ge\u00e7en safhas\u0131, K\u0131r\u0131m T\u00fcrkleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan unutulmas\u0131 g\u00fc\u00e7 hadiselerin cereyan etti\u011fi bir tablo ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u0131ka basa vagonlara doldurulan halk, g\u00fcnlerce a\u00e7-susuz bir \u015fekilde, en temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gideremeden, sonunun ne olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmedi\u011fi bir seyahate \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Yol boyunca bir \u00e7ok insan hastalanm\u0131\u015f, \u00f6zellikle ya\u015fl\u0131lar ve \u00e7ocuklar a\u00e7l\u0131\u011fa, susuzlu\u011fa, vagonlar\u0131n havas\u0131zl\u0131\u011f\u0131na dayanamayarak hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015flerdi. \u00d6lenler durulan ilk yerde vagonlardan indirilmi\u015f ve defnedilmelerine m\u00fcsaade edilmeden yol kenarlar\u0131na b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.Bu \u015fekilde yol boyunca 7889 K\u0131r\u0131m T\u00fcrk\u00fcn\u00fcn \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc belirtilmektedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Uzun ge\u00e7en bir yolculuktan sonra s\u00fcrg\u00fcn K\u0131r\u0131m T\u00fcrkleri, Sovyet y\u00f6netimi taraf\u0131ndan daha \u00f6nceden tespit edilen yeni yerle\u015fim yerlerine ula\u015ft\u0131lar. 4 Temmuz 1944\u2019te Beriya taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanan bu insanl\u0131k dram\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin tamam\u0131 g\u00f6nderildikleri yerlere vas\u0131l olmu\u015f, bunlardan 151.604 ki\u015fi \u00d6zbekistan\u2019a, 31.551 ki\u015fi de 21 May\u0131s 1944 tarihli GKO kararnamesi gere\u011fi Rusya Federasyonu\u2019nun \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerine yerle\u015ftirilmi\u015fti<a href=\"http:\/\/m.sukrubilgili.net.tr\/hdetay.php?&amp;aid=5789%2F&amp;fbclid=IwAR2m0HSwmKs5hqbox7XsVBoGYoQZ0fiQ5zTHqYbaSsyRaU3ibP-7tixUmOc#_edn1\"><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak bu a\u00e7\u0131klaman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte K\u0131r\u0131m T\u00fcrkleri hen\u00fcz yeni yerlerine ula\u015fmam\u0131\u015flard\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla Beriya\u2019n\u0131n yapm\u0131\u015f oldu\u011fu a\u00e7\u0131klamadaki verilerin de ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. B\u00f6yle olmakla beraber, bu durumun Sovyet y\u00f6netiminden hi\u00e7 kimsenin umurunda olmad\u0131\u011f\u0131, onlar i\u00e7in s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn ba\u015far\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131n\u0131n daha \u00f6nemli oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin topyek\u00fcn vatanlar\u0131ndan s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn\u00fc m\u00fcteakip, GKO kararnamesi uyar\u0131nca onlardan geriye kalan b\u00fct\u00fcn ta\u015f\u0131n\u0131r ve ta\u015f\u0131nmaz mal varl\u0131klar\u0131na Sovyet y\u00f6netimi taraf\u0131ndan el konuldu ve bunlar ilgili bakanl\u0131klar taraf\u0131ndan m\u00fcsadere edildi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u2026\u2026.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n Slav ahalisinin T\u00fcrklerden kalan mallar\u0131 ya\u011fmalamak, hayvanlar\u0131na el koymak ve evlerini i\u015fgal etmek niyetinde olduklar\u0131, in\u015faatlarda kullanmak \u00fczere K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerine ait mezarlar\u0131n ta\u015flar\u0131n\u0131 s\u00f6kt\u00fckleri, k\u0131ymetli e\u015fya bulmak \u00fcmidiyle mescitleri talan ettikleri de dikkatleri \u00e7ekmektedir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.sukrubilgili.net.tr\/image\/haber\/5789_63e562ff-e94c-4526-bfe2-86a825956ba4.png\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>DR.KEMAL \u00d6ZCAN 18 May\u0131s 1944 y\u0131l\u0131nda Sovyet Sosyalist Cumhuriyet Birli\u011fi\u2019nin&nbsp;&nbsp;ba\u015f\u0131nda bulunan Stalin\u2019in emriyle K\u0131r\u0131m Tatar T\u00fcrkleri\u2019ne yap\u0131lan soyk\u0131r\u0131m\u0131 bilimsel bir a\u00e7\u0131dan inceleyen Say\u0131n Dr.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-6230","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkish"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6230"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6230\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6232,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6230\/revisions\/6232"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}