{"id":6239,"date":"2020-05-18T03:18:54","date_gmt":"2020-05-17T23:18:54","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=6239"},"modified":"2020-05-18T09:36:55","modified_gmt":"2020-05-18T05:36:55","slug":"fars-murt%c9%99ce-ideologiyasini-yayan-xain-turkl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=6239","title":{"rendered":"Fars m\u00fcrt\u0259ce ideologiyas\u0131n\u0131 yayan xain Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Gorun \u00e7atlas\u0131n, ay Mahmud Af\u015far<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/97988184_995464827535407_5059950470915686400_n.png?_nc_cat=101&amp;_nc_sid=8024bb&amp;_nc_ohc=zkaZSzW07m8AX_8lpmc&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;oh=419e1beefc9de66844289f681d8f96b5&amp;oe=5EE93862\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: 1 \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a, \u0441\u0438\u0434\u0438\u0442 \u0438 \u043d\u0430 \u0443\u043b\u0438\u0446\u0435\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><em>Adam\u0131n soyad\u0131 m\u0259n t\u00fcrk\u0259m deyib \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Amma di g\u0259l ki, m\u00fcasir Fars mill\u0259t\u00e7iliyinin n\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7isi, Paniranizm ideologiyas\u0131n\u0131n \u0259n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri idi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259sis\u00e7isi oldu\u011fu &#171;Ay\u0259nd\u0259&#187; jurnal\u0131nda yaz\u0131rd\u0131 ki, &#171;\u0130ran tarix boyu m\u00fcxt\u0259lif t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7mi\u015fdi v\u0259 indi d\u0259 bu t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259dir.&#187; O, bu t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259ri bel\u0259 sadalay\u0131rd\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Q\u0131rm\u0131z\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259:<\/strong> Kommunizm t\u0259hl\u00fck\u0259si.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ya\u015f\u0131l t\u0259hl\u00fck\u0259:<\/strong> \u018fr\u0259b v\u0259 \u0130slam t\u0259hl\u00fck\u0259si.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sar\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259<\/strong>: T\u00fcrk v\u0259 T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259si.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qara t\u0259hl\u00fck\u0259:<\/strong> C\u0259hal\u0259t v\u0259 mollalar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259si.<\/p>\n\n\n\n<p>Mahmud Av\u015far\u0131n T\u00fcrkl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259ri konkret v\u0259 radikal idi:<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk dili qada\u011fan olunsun, onun m\u00fcst\u0259qil dil olmad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycanda \u0259vv\u0259ll\u0259r i\u015fl\u0259nm\u0259diyi \u201celmi \u015f\u0259kild\u0259\u201d s\u00fcbut edilsin.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcney Az\u0259rbaycan \u0259razisi m\u00fcxt\u0259lif adlar alt\u0131nda par\u00e7a-par\u00e7a edilm\u0259kl\u0259, \u201cAz\u0259rbaycan\u201d ad\u0131 unutdurulsun, \u0259hali \u00f6lk\u0259nin farsdilli b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb assimilyasiya olunsun. T\u00fcrk\u00e7\u0259 olan \u015f\u0259h\u0259r, q\u0259s\u0259b\u0259, k\u0259nd adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirilsin.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkl\u00fcy\u00fc \u201csar\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259\u201d kimi xarakteriz\u0259 ed\u0259n \u018ff\u015far yaz\u0131rd\u0131: \u201cSar\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti t\u0259hl\u00fck\u0259 deyil, b\u00fct\u00fcn \u0130ran m\u0259n\u015f\u0259li mill\u0259tl\u0259r v\u0259 xalqlar (iranl\u0131lar, \u0259fqanlar, k\u00fcrdl\u0259r, tatlar v\u0259 tacikl\u0259r) \u00fc\u00e7\u00fcn bir n\u00f6v \u00fcmummilli v\u0259 daimi bir t\u0259hl\u00fck\u0259dir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Mahmud \u018ff\u015far t\u00f6vsiy\u0259 edirdi ki, fars dilinin Az\u0259rbaycanda yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn vasit\u0259l\u0259rd\u0259n \u2013 radiodan, m\u0259kt\u0259bd\u0259n, q\u0259zet, jurnal v\u0259 kitablardan istifad\u0259 olunmal\u0131, farsca \u00e7ap m\u0259hsullar\u0131 burada ucuz qiym\u0259t\u0259 sat\u0131lmal\u0131, h\u0259tta havay\u0131 paylanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130slam \u0130nqilab\u0131ndan sonra d\u0259yi\u015f\u0259n bir \u015fey olmad\u0131. Mahmud \u018ff\u015far\u0131n Fars mill\u0259t\u00e7iliyi ideologiyas\u0131 din v\u0259 \u015f\u0259ri\u0259t \u00e7\u0259tiri alt\u0131nda davam etdirildi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, G\u00fcney Az\u0259rbaycan \u0259razisi par\u00e7a-par\u00e7a edilib 11 ostana b\u00f6l\u00fcnd\u00fc v\u0259 bu proses indi d\u0259 davam etm\u0259kd\u0259dir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>******<\/strong><br><strong>Gorun \u00e7atlas\u0131n, ay K\u0259sr\u0259vi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/98845137_995510294197527_2420755670966992896_n.png?_nc_cat=111&amp;_nc_sid=8024bb&amp;_nc_ohc=mNJTP-zVUi0AX8WOEU-&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;oh=2b36f3f6c2ceb193ab3c505f99c8bb26&amp;oe=5EE723C8\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: 1 \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a, \u043e\u0447\u043a\u0438, \u043a\u043e\u0441\u0442\u044e\u043c \u0438 \u0447\u0430\u0441\u0442\u044c \u0442\u0435\u043b\u0430 \u043a\u0440\u0443\u043f\u043d\u044b\u043c \u043f\u043b\u0430\u043d\u043e\u043c\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Rza \u015eah P\u0259hl\u0259vinin \u0259mrin\u0259 amad\u0259 olub &#171;Az\u0259ri, yaxud Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim dili&#187; \u0259s\u0259rini yazaraq Az\u0259rb\u00fcycan t\u00fcrkl\u0259rinin t\u00fcrk yox, fars k\u00f6k\u0259nli az\u0259ri adl\u0131 ayr\u0131 bir mill\u0259t olduqlar\u0131 fikrini ir\u0259li s\u00fcr\u0259nd\u0259 haradan bil\u0259ydi ki, n\u0259 vaxtsa youtube deyil\u0259n bir \u015fey olacaq v\u0259 orada h\u0259r &#171;az\u0259ri&#187; s\u00f6z\u00fcn\u00fcn alt\u0131na bizim u\u015faqlar &#171;az\u0259ri deyilik, Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fcy\u00fck&#187; yazacaqlar.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259n ki, bizim u\u015faqlara bu q\u0259d\u0259r \u0259ziyy\u0259t vermis\u0259n, dem\u0259k ki, goru \u00e7atlayas\u0131 adam olmusan!<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fslind\u0259 \u018fhm\u0259d K\u0259sr\u0259vi milliyy\u0259tc\u0259 t\u00fcrkd\u00fcr v\u0259 T\u0259brizd\u0259ndir. Lakin n\u0259 yaz\u0131q ki, h\u0259m d\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck T\u00fcrkl\u00fck d\u00fc\u015fm\u0259ni olub. M\u00fcasir Fars mill\u0259t\u00e7iliyinin v\u0259 Paniranizm ideologiyas\u0131n\u0131n banil\u0259rind\u0259n biridir. \u018fs\u0259rl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycana x\u00fcsusi yer ay\u0131rsa da, m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin izah\u0131nda Fars mill\u0259t\u00e7iliyi m\u00f6vqeyind\u0259n yana\u015faraq, \u0130randa ya\u015fayan t\u00fcrkl\u0259rin (v\u0259 dig\u0259r xalqlar\u0131n) farsla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi m\u00fcrt\u0259ce ideya ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. \u201cT\u0259miz dil\u201d (fars dili) h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n ideya m\u00fc\u0259llifidir. M\u00fcdafiy\u0259 Nazirliyinin n\u0259zdind\u0259 T\u00fcrk\u00e7\u0259 olan h\u0259rbi terminl\u0259rin farsla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 qurulan heyy\u0259t\u0259 bilavasit\u0259 \u00f6z\u00fc r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015fdir. Senzura komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fhm\u0259d K\u0259sr\u0259vi 1946-c\u0131 ild\u0259 &#171;\u0130slam f\u0259dail\u0259ri c\u0259miyy\u0259ti&#187;nin \u00fczvl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 27 b\u0131\u00e7aq z\u0259rb\u0259si il\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fdur. \u0130slam inqilab\u0131ndan sonra Xomeyni onun ba\u015fqa b\u00fct\u00fcn fikirl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 olsa da tarix\u00e7i kimi t\u0259qdir etmi\u015f, tezisl\u0259rini d\u0259rs kitablar\u0131na sald\u0131rm\u0131\u015f, Paniranizm v\u0259 Fars mill\u0259t\u00e7iliyi ideologiyas\u0131n\u0131 ba\u015fqa bir formada, din v\u0259 m\u0259zh\u0259b \u00e7\u0259tiri alt\u0131nda davam etdirmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/p960x960\/58574807_2111271675657443_904254047903547392_o.jpg?_nc_cat=103&amp;_nc_sid=85a577&amp;_nc_ohc=HXt5M1ESZkMAX8MEM6A&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;_nc_tp=6&amp;oh=c0d84c77c75f14beb1edf76300d3baf9&amp;oe=5EE607FB\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: Orxan C\u0259bray\u0131l, \u0441\u0438\u0434\u0438\u0442, \u043e\u0444\u0438\u0441 \u0438 \u0432 \u043f\u043e\u043c\u0435\u0449\u0435\u043d\u0438\u0438\" width=\"240\" height=\"240\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Orxan C\u0259bray\u0131l<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gorun \u00e7atlas\u0131n, ay Mahmud Af\u015far Adam\u0131n soyad\u0131 m\u0259n t\u00fcrk\u0259m deyib \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131r. Amma di g\u0259l ki, m\u00fcasir Fars mill\u0259t\u00e7iliyinin n\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7isi, Paniranizm ideologiyas\u0131n\u0131n \u0259n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-6239","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6239","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6239"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6239\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6249,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6239\/revisions\/6249"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6239"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6239"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6239"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}