{"id":62705,"date":"2022-02-18T02:38:41","date_gmt":"2022-02-17T22:38:41","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=62705"},"modified":"2022-02-18T11:06:02","modified_gmt":"2022-02-18T07:06:02","slug":"dollar-erasi-bitm%c9%99k-uzr%c9%99dir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=62705","title":{"rendered":"Dollar eras\u0131 bitm\u0259k \u00fczr\u0259dir&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">1971-ci ild\u0259 AB\u015e maliyy\u0259 naziri demi\u015fdi: \u201cDollar valyuta kimi bizimdi, amma problemi sizindi\u201d.<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Art\u0131q dollar valyuta kii \u00f6z etibar\u0131n\u0131 itirib. 100 dollarl\u0131q \u0259skinas bu g\u00fcn c\u0259mi 3 sentlik ka\u011f\u0131z par\u00e7as\u0131ndan qeyri bir \u015fey deyil. Dey\u0259 bil\u0259rik ki, art\u0131q dollar \u0259skinaslar\u0131 bel\u0259, borcla \u00e7ap edilir. Bu g\u00fcn d\u00fcnya maliyy\u0259 d\u00f6vriyy\u0259sind\u0259 972 mlrd. dollar i\u015ftirak edir. AB\u015e \u00dcDM-d\u0259 17,4 trilyon dollar\u0131 da \u0259lav\u0259 ets\u0259k, g\u00fclm\u0259li bir m\u0259nz\u0259r\u0259 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259rik. 8133.5 ton q\u0131z\u0131l\u0131n qiym\u0259ti ne\u00e7\u0259y\u0259dir? B\u0259zil\u0259ri dollar\u0131n dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 AB\u015e-\u0131n g\u00fccl\u00fc s\u0259naye v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00f6lk\u0259si olmas\u0131nda g\u00f6r\u00fcr.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Q\u0259rbli qiym\u0259tli metallar \u00fczr\u0259 ekspert Ronan Manley deyib ki, Rusiya v\u0259 \u00c7in birlikd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ls\u0259l\u0259r, AB\u015e iqtisadiyyat\u0131na ciddi ziyan vura bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>AB\u015e d\u00fcnyan\u0131n iqtisadi modelinin formala\u015fmas\u0131nda \u00e7ox m\u00fch\u00fcm fiqurdur. Ax\u0131 dollar bazarlar\u0131n aslan pay\u0131n\u0131 t\u0259min edir v\u0259 neft ehtiyatlar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nir. Bununla bel\u0259, v\u0259ziyy\u0259t tezlikl\u0259 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r v\u0259 dollar art\u0131q d\u00fcnyan\u0131 idar\u0259 etm\u0259y\u0259c\u0259k, dey\u0259 Ronan Manley deyir. Haz\u0131rda d\u00fcnya bazarlar\u0131nda AB\u015e dollar\u0131n\u0131n t\u0259sirind\u0259n xilas olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 t\u0259sirli vasit\u0259 q\u0131z\u0131ld\u0131r. Bu, valyuta m\u0259z\u0259nn\u0259sind\u0259n v\u0259 dollar\u0131n sistemd\u0259ki m\u00f6vqeyind\u0259n tamamil\u0259 as\u0131l\u0131 olmayan pul aktividir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Son ill\u0259rd\u0259 Rusiya v\u0259 \u00c7ind\u0259 bu qiym\u0259tli metal\u0131n ehtiyatlar\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 artmas\u0131 tendensiyas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd ed\u0259k ki, on il \u0259vv\u0259l \u00f6lk\u0259l\u0259rin q\u0131z\u0131l ehtiyatlar\u0131n\u0131n \u00fcmumi d\u0259y\u0259ri c\u0259mi 400 ton idi. \u0130ndi bu r\u0259q\u0259m 3670 ton t\u0259\u015fkil edir. Bu, yaln\u0131z r\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 bel\u0259dir. D\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, \u00f6lk\u0259l\u0259r q\u0131z\u0131l\u0131 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259hl\u00fck\u0259siz kanallar vasit\u0259sil\u0259 al\u0131rlar. AB\u015e dollar\u0131 \u0259sas\u0259n m\u0259\u015fhur Fort Noksda saxlan\u0131lan AB\u015e Federal Ehtiyat Sisteminin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n q\u0131z\u0131lla d\u0259st\u0259kl\u0259ndiyi \u00fc\u00e7\u00fcn Amerika d\u00f6vl\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u201cqaranl\u0131q g\u00fcnl\u0259r\u201d ola bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Son ill\u0259rd\u0259 AB\u015e-\u0131n q\u0131z\u0131l ehtiyatlar\u0131n\u0131n ill\u0259r \u0259vv\u0259l sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 fikri getdikc\u0259 daha \u00e7ox yay\u0131l\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Fort Noksda anbarda yaln\u0131z xarici q\u0131z\u0131l (Almaniya, Fransa) var. Bu fikri amerikal\u0131lar\u0131n barlarda unikal seriya n\u00f6mr\u0259l\u0259rinin siyah\u0131lar\u0131n\u0131 d\u0259rc etm\u0259m\u0259l\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin q\u0131z\u0131l\u0131n sahibl\u0259rin\u0259 t\u0259hvil verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259r hans\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rini gizl\u0259tm\u0259l\u0259ri t\u0259sdiql\u0259yir. Bel\u0259 ki, AB\u015e m\u00fcvafiq sor\u011fudan sonra q\u0131z\u0131l\u0131n Almaniyaya t\u0259hvil verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 ist\u0259nil\u0259n m\u0259lumat\u0131 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r gizl\u0259tm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Q\u0131z\u0131l\u0131n \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sinin uzun m\u00fcdd\u0259t &#171;donmas\u0131ndan&#187; sonra, n\u0259tic\u0259d\u0259 qiym\u0259tli metal\u0131n miqdar\u0131 v\u0259 k\u00fcl\u00e7\u0259l\u0259rin seriya n\u00f6mr\u0259l\u0259ri sirr olaraq qald\u0131. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r \u0259mindirl\u0259r ki, AB\u015e sad\u0259c\u0259 olaraq gizli iqtisadi \u0259m\u0259liyyatlarda ba\u015fqas\u0131n\u0131n q\u0131z\u0131l\u0131ndan istifad\u0259 edir, sonra is\u0259 bu fakt\u0131 ictimaiyy\u0259td\u0259n gizl\u0259tm\u0259kl\u0259 dig\u0259r k\u00fcl\u00e7\u0259l\u0259ri sahibl\u0259rin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><br>H\u0259r halda AB\u015e-da qiym\u0259tli metal\u0131n r\u0259smi y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 t\u0259xmin\u0259n 200 milyard dollar t\u0259\u015fkil edir. \u00c7in v\u0259 Rusiya q\u0131z\u0131llar\u0131n\u0131 geri almaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ls\u0259 v\u0259 dollar aktivl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xsa, AB\u015e bu s\u0259ddi ke\u00e7\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k. T\u0259minatl\u0131 aktivl\u0259r faktiki olaraq Rusiya Federasiyas\u0131 v\u0259 \u00c7inin \u201cq\u0131z\u0131l \u00e7\u0259kici\u201d il\u0259 \u0259zilmi\u015f olacaq. Bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 Fort Noks dollar\u0131 \u00e7\u00f6km\u0259kd\u0259n xilas ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k. Ax\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, neft-dollardan as\u0131l\u0131l\u0131qdan \u00e7\u0131xma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan neft hasil ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u0259 bel\u0259 g\u00fccl\u00fc koalisiyaya qo\u015fulacaqlar. AB\u015e dollar\u0131 dem\u0259k olar ki, 70 ildir ki, qlobal iqtisadiyyat\u0131 idar\u0259 edir, lakin tezlikl\u0259 de-dollarizasiya ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. Bunun \u0259sas tendensiyas\u0131 Rusiya v\u0259 \u00c7inin q\u0131z\u0131l ehtiyatlar\u0131n\u0131n bel\u0259 aktiv \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131rmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Xat\u0131rladaq ki, Fort Noks AB\u015e q\u0131z\u0131l ehtiyat\u0131 saxland\u0131\u011f\u0131 m\u0259kand\u0131. 1936-c\u0131 ild\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Bu x\u0259zin\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n etibarl\u0131 x\u0259zin\u0259si say\u0131l\u0131r. T\u0259k qap\u0131s\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 22 tondur. Burada saxlanan q\u0131z\u0131llar k\u0259rpic formas\u0131nda olur. \u00d6l\u00e7\u00fcl\u0259ri 18-9, 2-4, 5 sm, \u00e7\u0259kisi 400 unsiyad\u0131r (12,5 kq). 70 \u00f6lk\u0259nin ehtiyatlar\u0131 qism\u0259n burada saxlan\u0131l\u0131r. AB\u015e-\u0131n 8133,5 ton q\u0131z\u0131l\u0131 da buradad\u0131r. Q\u0131z\u0131l ehtiyat\u0131n\u0131n azalmas\u0131 dollar\u0131n etibars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6st\u0259ricisidir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Dollar hakimiyy\u0259tinin bitm\u0259si \u00fcfiql\u0259rd\u0259dir. Dollar eras\u0131 bitm\u0259k \u00fczr\u0259dir&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>AVMV\u0130B M\u0259tbuat Xidm\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1971-ci ild\u0259 AB\u015e maliyy\u0259 naziri demi\u015fdi: \u201cDollar valyuta kimi bizimdi, amma problemi sizindi\u201d. Art\u0131q dollar valyuta kii \u00f6z etibar\u0131n\u0131 itirib. 100 dollarl\u0131q \u0259skinas bu<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-62705","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sosial"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62705","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62705"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62705\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62745,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62705\/revisions\/62745"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62705"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62705"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62705"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}