{"id":6552,"date":"2020-05-24T01:57:03","date_gmt":"2020-05-23T21:57:03","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=6552"},"modified":"2020-05-24T01:57:07","modified_gmt":"2020-05-23T21:57:07","slug":"erm%c9%99nil%c9%99rin-turkl%c9%99r%c9%99-qarsi-yaratdiqlari-terror-t%c9%99skilatlari-siyahi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=6552","title":{"rendered":"Erm\u0259nil\u0259rin t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 yaratd\u0131qlar\u0131 terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131-Siyah\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p> <strong>Erm\u0259nil\u0259r tarix boyu himay\u0259sind\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 gizlind\u0259 x\u0259yan\u0259t edibl\u0259r. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>XIX \u0259srin sonlar\u0131ndan is\u0259 erm\u0259nil\u0259r aktiv f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ke\u00e7\u0259r\u0259k yeni yaratd\u0131qlar\u0131 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n t\u00fcrkl\u0259rl\u0259 sava\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131qlar\u0131n\u0131 a\u00e7q\u0131lay\u0131blar. Qar\u015f\u0131s\u0131na\u00a0\u00abB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u00bb d\u00f6vl\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u0259qs\u0259d qoymu\u015f radikal erm\u0259ni t\u0259\u015fkilatlar\u0131 &#8212; 1887-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f\u00a0\u00abArmenakan\u00bb,sonradan\u00a0\u00abHn\u00e7ak\u00bb\u00a0v\u0259\u00a0\u00abDa\u015fnaks\u00fctyun\u00bb\u00a0partiyalar\u0131 bu plan\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn terror yolunu se\u00e7ibl\u0259r. Onlar\u0131n terror aktlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 t\u00fcrk diplomat, onminl\u0259rl\u0259 dinc sakin m\u0259hv edilib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259ni terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131:<br><strong>\u00abArmenakan\u00bbpartiyas\u0131<\/strong>: 1885-ci ild\u0259 yarad\u0131l\u0131b. T\u00fcrkiy\u0259nin Van, Mu\u015f, Bitlis,Trabzon b\u00f6lq\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 \u0130stanbulda silahl\u0131 toqqu\u015fmalar v\u0259 terror aktlar\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259n bu partiya \u0130ran v\u0259 Rusiyada ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda olub.<br>\u00abHn\u00e7ak\u00bbpartiyas\u0131: 1887-ci ild\u0259 Cenevr\u0259d\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Qurumun \u0259sas m\u0259qs\u0259di T\u00fcrkiy\u0259nin Anadolu b\u00f6lg\u0259sini, \u00abRus\u00bb v\u0259 \u00ab\u0130ran\u00bb Erm\u0259nistanlar\u0131 adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259ri birl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 \u00abB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u00bb d\u00f6vl\u0259ti yaratmaqd\u0131r. Partiyan\u0131n proqram\u0131n\u0131n 4-c\u00fc b\u0259ndind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir; \u00abQar\u015f\u0131ya qoyulmu\u015f m\u0259qs\u0259d\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bli\u011fat, t\u0259\u015fviqat, terrorizm v\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 t\u0259\u015fkilat yarad\u0131lmas\u0131 metodu se\u00e7ilm\u0259lidir\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00abDa\u015fnaks\u00fctyun\u00bb<\/strong>-erm\u0259ni federativ inqilab partiyas\u0131: 1890-c\u0131 ild\u0259 Tiflisd\u0259 yarad\u0131l\u0131b. \u018fsas qay\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Anadolu torpaqlar\u0131nda \u00abB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u00bb d\u00f6vl\u0259ti qurmaqd\u0131r. 1892-ci ild\u0259 Tiflisd\u0259 ilk qurultay\u0131n\u0131 ke\u00e7ir\u0259n \u00abDa\u015fnaks\u00fctyun\u00bb t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 sui-q\u0259sdl\u0259rin t\u0259\u015fkil olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259hz bu qurultaydan sonra \u00abDa\u015fnaks\u00fctyun\u00bb \u00abt\u00fcrk\u00fc, k\u00fcrd\u00fc h\u0259r yerd\u0259, h\u0259r bir \u015f\u0259raitd\u0259 \u00f6ld\u00fcr, s\u00f6z\u00fcnd\u0259n d\u00f6n\u0259nl\u0259ri, erm\u0259ni xainl\u0259rini \u00f6ld\u00fcr, intiqam al!\u00bb \u0259mrini vermi\u015fdir. \u00abDa\u015fnaks\u00fctyun\u00bb partiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan bir s\u0131ra terror qruplar\u0131 m\u00f6vcuddur: 1973-c\u00fc ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f \u00abErm\u0259ni \u00absoyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n\u00bb intiqam\u00e7\u0131lar\u0131\u00bb qrupu 1980-82-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Avstriya, Danimarka v\u0259 Portuqaliyada t\u00fcrk diplomatlar\u0131n\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirib; M\u0259xfi terror qrupu DRO v\u0259 onun b\u00f6lm\u0259l\u0259ri: DRO-8, DRO-88, DRO-888, DRO-8888. Da\u015fnaklar\u0131n haz\u0131rda bu istiqam\u0259td\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti davam edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00abErm\u0259ni gizli azadl\u0131q ordusu\u00bb<\/strong>&nbsp;(ASOA): 1975-ci ild\u0259 Beyrutda yarad\u0131l\u0131b. M\u0259nzil-q\u0259rargah\u0131 D\u0259m\u0259\u015fqd\u0259 yerl\u0259\u015fir. F\u0259l\u0259stin bazalar\u0131nda haz\u0131rl\u0131q ke\u00e7\u0259n mind\u0259n art\u0131q d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcs\u00fc vard\u0131r. F\u0259aliyy\u0259tinin ilk 6 ilind\u0259 t\u0259\u015fkilat d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259sind\u0259 19 t\u00fcrk diplomat\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olan terror aktlar\u0131 ke\u00e7irib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00abErm\u0259nistan\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda erm\u0259ni gizli ordusu\u00bb<\/strong>\u00a0(ASALA): 1975-ci ild\u0259 yarad\u0131lan t\u0259\u015fkilat\u0131n q\u0259rargah\u0131 Beyrutda, t\u0259lim-m\u0259\u015fq bazalar\u0131 is\u0259 Suriyada yerl\u0259\u015fir. T\u0259\u015fkilat\u0131n m\u0259qs\u0259di \u015e\u0259rqi T\u00fcrkiy\u0259, \u015eimali \u0130ran v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razil\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00abB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u00bb qurmaqd\u0131r. Bu t\u0259\u015fkilat \u0259sas\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na qar\u015f\u0131 terror aktlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irir. T\u0259\u015fkilat \u00ab\u018fbu Nidal\u00bb, \u00abQara sentyabr\u00bb kimi terror qruplar\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259sind\u0259 \u0259sas fiqurlardan biri ASALA-n\u0131n lideri Akop Akopyan olmu\u015fdur. Afinada 1980-ci ild\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f t\u00fcrk s\u0259firinin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259ti \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f A. Akopyan (\u00abM\u00fccahid\u00bb) 01.08.80-ci ild\u0259 \u00abNyu-York Tayms\u00bb q\u0259zetin\u0259 verdiyi m\u00fcsahib\u0259d\u0259 bildirmi\u015fdir: \u00abBizim d\u00fc\u015fm\u0259nimiz t\u00fcrk rejimi, NATO v\u0259 bizl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259y\u0259n erm\u0259nil\u0259rdir\u00bb. 28.04.1988-ci ild\u0259 A.Akopyan Afina \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Livanda 1980-ci ilin aprelind\u0259 ASALA birg\u0259 terror aksiyalar\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 dair PKK il\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lmi\u015f v\u0259 bu niyy\u0259tl\u0259rini r\u0259smil\u0259\u015fdirmi\u015fl\u0259r. Beyrut \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 28.08.1993-c\u00fc ild\u0259 a\u00e7\u0131qlanan b\u0259yanat\u0131nda ASALA \u00abpant\u00fcrkist neft borusu\u00bb (Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan) il\u0259 ba\u011fl\u0131 layih\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 imkan verm\u0259y\u0259c\u0259yini bildirmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00abGeqaron\u00bb<\/strong>: 2001-ci ilin fevral\u0131nda ASALA t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259qs\u0259d- C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 Orta Asiya \u0259razil\u0259rin\u0259 t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li siyasi lider, diplomat v\u0259 biznesmenl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 terror aktlar\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00abErm\u0259ni azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131\u00bb<\/strong>&nbsp;(AOD): 1991-ci ild\u0259 Fransada yarad\u0131l\u0131b. Terror f\u0259aliyy\u0259tini ASALA il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00abErm\u0259ni azadl\u0131q c\u0259bh\u0259si\u00bb<\/strong>: 1979-cu ild\u0259 yarad\u0131lan bu terrror t\u0259\u015fkilat\u0131 ASALA-n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si say\u0131l\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259leyhin\u0259 terror\u00e7ular haz\u0131rlay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00abOrli qrupu\u00bb<\/strong>: 1981-ci ild\u0259 Fransada ya\u015fayan erm\u0259ni g\u0259ncl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131l\u0131b. T\u0259\u015fkilat 1987-ci il\u0259d\u0259k d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif hava limanlar\u0131nda 10-dan art\u0131q terror akt\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00abErm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m \u0259dal\u0259t komandoslar\u0131\u00bb<\/strong>: 1972-ci ild\u0259 Vyanada \u00abDa\u015fnaks\u00fctyun\u00bb partiyas\u0131n\u0131n qurultay\u0131 zaman\u0131 yarad\u0131l\u0131b.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>\u00abErm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u0259dal\u0259t komandoslar\u0131\u00bbn\u0131n m\u0259qs\u0259di erm\u0259ni \u0259silli g\u0259nc Livan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131 h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirm\u0259k, t\u00fcrkl\u0259r v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 qanl\u0131 terror aksiyalar\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00abErm\u0259ni birliyi\u00bb<\/strong>: 1988-ci ild\u0259 Moskvada yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u00abASALA\u00bb il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259ri vard\u0131r, ke\u00e7mi\u015f sovet m\u0259kan\u0131nda terror\u00e7ular\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131 saxta s\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 t\u0259min edir. Qaraba\u011fa silah v\u0259 muzdlular\u0131n \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00abG\u0259nc erm\u0259nil\u0259r ittifaq\u0131\u00bb<\/strong>:Diplomatlar\u0131n o\u011furlanmas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan bu t\u0259\u015fkilat 1990-c\u0131 ild\u0259 Fransada yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00ab9 iyun qrupu\u00bb<\/strong>: H\u0259bsd\u0259 olan erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131n\u0131n azad olunmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan bu t\u0259\u015fkilat 1991-ci ild\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259 yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00ab\u0130sve\u00e7r\u0259 qrupu\u00bb<\/strong>: Avropan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n bu t\u0259\u015fkilat Fransa, \u0130taliya v\u0259 Yunan\u0131standa ke\u00e7irilmi\u015f 4 terror akt\u0131n\u0131n m\u0259suliyy\u0259tini \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00abDemokratik c\u0259bh\u0259\u00bb<\/strong>:AB\u015e, Kanada v\u0259 Q\u0259rbi Avropada f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259di- t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tinin par\u00e7alanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00ab\u0130ntihar\u00e7\u0131lar eskadronu\u00bb<\/strong>: 1981-ci ild\u0259 Parisd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min ild\u0259 bu t\u0259\u015fkilat T\u00fcrkiy\u0259nin Fransadak\u0131 ba\u015f konsullu\u011funu z\u0259bt edilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f, n\u0259tic\u0259d\u0259 qrupun 4 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, h\u0259m\u00e7inin ke\u00e7mi\u015f r\u0259hb\u0259ri Yan Ka\u015fkayan h\u0259bs edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00abApostol\u00bb:<\/strong> 2001-ci il aprel ay\u0131n\u0131n 29-da \u0259sas\u0259n Erm\u0259nistan, Suriya v\u0259 Livan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131ndan ibar\u0259t olan Erm\u0259nistan M\u00fcdafi\u0259 Birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259qs\u0259d- T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259 terror aktlar\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Qo\u015fqar Salmanl\u0131\u00a0 <\/strong>|News12.az|<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erm\u0259nil\u0259r tarix boyu himay\u0259sind\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 gizlind\u0259 x\u0259yan\u0259t edibl\u0259r. XIX \u0259srin sonlar\u0131ndan is\u0259 erm\u0259nil\u0259r aktiv f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ke\u00e7\u0259r\u0259k yeni yaratd\u0131qlar\u0131 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n t\u00fcrkl\u0259rl\u0259 sava\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-6552","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-qarabag"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6552","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6552"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6552\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6554,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6552\/revisions\/6554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6552"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6552"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6552"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}