{"id":65721,"date":"2022-03-25T02:28:08","date_gmt":"2022-03-24T22:28:08","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=65721"},"modified":"2022-03-25T02:28:12","modified_gmt":"2022-03-24T22:28:12","slug":"sovet-hokum%c9%99ti-v%c9%99-erm%c9%99ni-mill%c9%99tcil%c9%99rinin-q%c9%99rbi-az%c9%99rbaycan-turkl%c9%99rin%c9%99-qarsi-cinay%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=65721","title":{"rendered":"Sovet H\u00f6kum\u0259ti v\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 cinay\u0259ti"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:42% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/175185943_105571851672899_8636275704417417853_n-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-65722 size-full\"\/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"has-large-font-size\"><strong>Qurban Vahidov<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 \u2013 analitik. \u0130r\u0259van T\u00fcrk Cumhuriyy\u0259ti Mill\u0259t \u015euras\u0131 v\u0259 Strateji Ara\u015ft\u0131rmalar Komisiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>S\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fczr\u0259 ara\u015fd\u0131rma<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>1827-1920-ci ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n\u00a0 \u0259lav\u0259 (ilkin hesablamalara g\u00f6r\u0259 1 milyon 300 mind\u0259n \u00e7ox insan) sovet h\u00f6kum\u0259ti qurulduqdan sonra Erm\u0259nistanda k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259 prosesi dayand\u0131r\u0131lmad\u0131. 1911-ci ild\u0259 N. I. \u015eavrov\u00a0 yaz\u0131rd\u0131: \u201cHaz\u0131rda Zaqafqaziyada ya\u015fayan 1 milyon 300 min erm\u0259ninin bir milyondan \u00e7oxu yerli deyil, bizim t\u0259r\u0259fimizd\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1921-1925-ci ill\u0259rd\u0259 reqiona 19.688, 1926-1936-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 is\u0259 22.595 erm\u0259ni k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu planla\u015fd\u0131r\u0131lan k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 miqyas\u0131na, say\u0131na v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin \u0259hat\u0259 dair\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada \u0259n b\u00f6y\u00fck k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 idi. \u0130lkin d\u00f6vrd\u0259 \u0259riz\u0259 il\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n 360 min erm\u0259ninin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>1945-ci il aprelin 19-da erm\u0259ni arxiyepiskopu Gevorq Srbazyan SSR\u0130 Xalq Komissarlar\u0131&nbsp; Sovetind\u0259&nbsp; Dini \u0130\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 \u015euran\u0131n s\u0259drinin m\u00fc\u015fayi\u0259ti il\u0259 \u0130osif Stalinin &nbsp;q\u0259buluna getdi. Bir ne\u00e7\u0259 u\u011fursuz c\u0259hdd\u0259n sonra Srbazyan bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 icaz\u0259 ala bildi. Onun fikrinc\u0259, bu g\u00f6r\u00fc\u015f erm\u0259ni xalq\u0131n\u0131n taleyini k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/277362919_155906053518107_9061757642982384985_n.jpg\" alt=\"\" data-id=\"65724\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=65724\" class=\"wp-image-65724\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/277360004_155906010184778_46271857475956714_n.jpg\" alt=\"\" data-id=\"65725\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/277360004_155906010184778_46271857475956714_n.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=65725\" class=\"wp-image-65725\"\/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>Sovet hakimiyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n E\u00e7mi\u0259dzin kils\u0259sin\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n r\u0259smi status verils\u0259 d\u0259, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn arxas\u0131nda b\u00fct\u00fcn Qafqaz regionu, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 bu \u0259razid\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00f6vb\u0259ti faci\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k bir m\u00fczakir\u0259 dayan\u0131rd\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>1. Xaricd\u0259 ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana (Erm\u0259nistan) repatriasiyas\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>2. Sovet \u0130ttifaq\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cSovet Erm\u0259nistan\u0131\u201d-n\u0131n xeyrin\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 Sovet h\u00f6kum\u0259ti erm\u0259ni kils\u0259sini \u0259sas m\u00fctt\u0259fiq kimi g\u00f6r\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonralar b\u00fct\u00fcn erm\u0259nil\u0259rin katolikosu se\u00e7ilmi\u015f VI Gevorq Srbazyan \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f haqq\u0131nda bel\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201cKils\u0259 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131qdan sonra Stalin dedi: \u201cM\u00fcharib\u0259 tezlikl\u0259 bit\u0259c\u0259k. Q\u0259rbi Erm\u0259nistan\u0131n 1920-ci ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 verilmi\u015f torpaqlar\u0131 geri qaytar\u0131lacaq. Bu \u0259raziy\u0259 erm\u0259nil\u0259r yerl\u0259\u015fdirilm\u0259lidir. Bel\u0259likl\u0259, biz o vaxta q\u0259d\u0259r 100 min erm\u0259nini Erm\u0259nistan \u0259razisin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k niyy\u0259tind\u0259yik. Tezlikl\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 s\u0259n\u0259d haz\u0131rlanacaq. V\u0259 bu i\u015fd\u0259 biz\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259li olacaqs\u0131n\u0131z. Bel\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z sevincli x\u0259b\u0259r m\u0259ni heyr\u0259t\u0259 g\u0259tirdi, m\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259ldi ki, b\u00fct\u00fcn bunlar yuxudur v\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fc toparlay\u0131b Stalin\u0259 dedim: erm\u0259ni kils\u0259sinin arxivind\u0259 sultanlar\u0131n, \u015fahlar\u0131n v\u0259 dig\u0259r y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin imzalad\u0131\u011f\u0131 f\u0259rman v\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar var. Biz onlar\u0131 g\u00f6z b\u0259b\u0259yimiz kimi qoruyuruq. Bu imzalar aras\u0131nda erm\u0259ni kils\u0259sin\u0259 v\u0259 erm\u0259ni xalq\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259tin \u0259lam\u0259ti olaraq sizin d\u0259 imzan\u0131z olsayd\u0131, \u00e7ox yax\u015f\u0131 olard\u0131\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir ne\u00e7\u0259 &nbsp;aydan sonra &nbsp;Qevorq Srbazyan\u0131n bu xahi\u015fini Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin s\u0259dri Stalin yerin\u0259 yetirdi. Q\u0259rar 1945-ci il noyabr\u0131n 21-d\u0259 imzaland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/277300956_155905913518121_172970322725288773_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-65723\" width=\"1098\" height=\"1192\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bu Sovet Erm\u0259nistan\u0131na xaricd\u0259n erm\u0259nil\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin 2947 sayl\u0131 q\u0259rar\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p>1946-c\u0131 ild\u0259n ba\u015flayaraq xaricd\u0259 ya\u015fayan erm\u0259ni qruplar\u0131 Erm\u0259nistana g\u0259lm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Sovet t\u0259bli\u011fat ma\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 erm\u0259ni kils\u0259si t\u0259bli\u011fat i\u015fini el\u0259 qurmu\u015fdu ki, m\u00fcxt\u0259lif &nbsp;\u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 &nbsp;ya\u015fayan erm\u0259ni koloniyalar\u0131 &nbsp;SSR\u0130-y\u0259 can at\u0131rd\u0131lar. Lakin bu c\u00fcr k\u00fctl\u0259vi k\u00f6\u00e7l\u0259r zaman\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n \u00fcns\u00fcrl\u0259rinin \u00f6lk\u0259 \u0259razisin\u0259 soxulaca\u011f\u0131ndan ehtiyatlanan sovet h\u00f6kum\u0259ti proses\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259li v\u0259 ciddi yoxlamalarla r\u0259hb\u0259rlik edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sovetl\u0259rin T\u00fcrkiy\u0259ni SSR\u0130-nin t\u0259sir dair\u0259sin\u0259 c\u0259lb etm\u0259k planlar\u0131nda Sovet Erm\u0259nistan\u0131 T\u00fcrkiy\u0259nin \u015f\u0259rq s\u0259rh\u0259ddind\u0259&nbsp; \u0259n \u0259lveri\u015fli&nbsp; h\u0259rbi-co\u011frafi m\u00f6vqe tuturdu. Sovet r\u0259hb\u0259rliyinin fikrinc\u0259,&nbsp; \u201cpotensial v\u0259fas\u0131z\u201d &nbsp;az\u0259rbaycanl\u0131lar &nbsp;T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 \u201cbe\u015finci kolon\u201da &nbsp;\u00e7evril\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Bunu b\u0259han\u0259 ed\u0259n Stalin, 1947-1950-ci ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130 &nbsp;Nazirl\u0259r &nbsp;Sovetinin &nbsp;23 dekabr 1947-ci il, 4083 sayl\u0131 f\u0259rman\u0131na uy\u011fun olaraq Erm\u0259nistan SSR-nin az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halisini deportasiya &nbsp;etm\u0259k &nbsp;q\u0259rar\u0131n\u0131 &nbsp;vermi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu q\u0259rar\u0131n b\u0259ndl\u0259rind\u0259n birind\u0259 deyilir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cErm\u0259nistan SSR Nazirl\u0259r Sovetin\u0259 icaz\u0259 verilsin ki, az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycan SSR-in K\u00fcr-Araz &nbsp;oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar bo\u015fald\u0131lm\u0131\u015f ya\u015fay\u0131\u015f binalar\u0131n\u0131 &nbsp;&nbsp;v\u0259 evl\u0259ri Erm\u0259nistan SSR-\u0259 g\u0259l\u0259n xarici erm\u0259nil\u0259rin ya\u015fay\u0131\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etsin\u201d.K\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259nin t\u0259f\u0259rr\u00fcatlar\u0131 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin 23 dekabr<\/p>\n\n\n\n<p>1947 4083 sayl\u0131 f\u0259rman\u0131na, 754 sayl\u0131 \u0259lav\u0259d\u0259 \u00a0m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. Bu q\u0259rara \u0259sas\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r\u0259 kolxoz da\u015f\u0131nar \u0259mlak\u0131na aid olan hiss\u0259si ayr\u0131lmal\u0131 v\u0259 bu \u0259mlak yeni ya\u015fay\u0131\u015f yerin\u0259 pulsuz da\u015f\u0131nmas\u0131 t\u0259min edilm\u0259li idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rara \u0259sas\u0259n 1948-1950-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259:<\/p>\n\n\n\n<p>-1948-ci ild\u0259 &#8212; 10 min n\u0259f\u0259r;<\/p>\n\n\n\n<p>-1949-ci id\u0259 &#8212; 40 min n\u0259f\u0259r;<\/p>\n\n\n\n<p>-1950-ci ild\u0259 &#8212; 50 min n\u0259f\u0259r;<\/p>\n\n\n\n<p>-C\u0259misi 100 min n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiya edilm\u0259li idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin, erm\u0259ni fa\u015fistl\u0259ri \u0259ll\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bu f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k 400&nbsp;000 min insan\u0131 \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131ndan deportasiya etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 qalan da\u015f\u0131nar \u0259mlak\u0131n d\u0259y\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n yeni m\u0259skunla\u015fd\u0131qlar\u0131 yerd\u0259ki kolxozlara \u00f6d\u0259nilm\u0259li idi. Deportasiya olunanlara b\u0259zi m\u00fcavin\u0259tl\u0259r, h\u0259m\u00e7inin ail\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 1000 rubl, ail\u0259nin h\u0259r bir \u00fczv\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn 300 rubl m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 geri qaytar\u0131lmayan pul m\u00fcavin\u0259tl\u0259ri d\u0259 verilib. Erm\u0259nistan SSR Nazirl\u0259r Soveti k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin \u00e7\u0131x\u0131\u015f yerl\u0259rind\u0259ki evl\u0259rinin sat\u0131lmas\u0131nda onlara k\u00f6m\u0259k etm\u0259yi \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Lakin, bunlar\u0131n he\u00e7 birin\u0259 \u0259m\u0259l edilm\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan &nbsp;SSR Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin birinci katibi Qriqori Arutyunovun t\u0259klifi il\u0259 Stalinin Erm\u0259nistan SSR-d\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycana deportasiya &nbsp;edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncam\u0131&nbsp; say\u0131 400 min oldu\u011fu t\u0259xmin edil\u0259n erm\u0259ni repatriatlar\u0131na bo\u015fald\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259di g\u00fcdd\u00fcy\u00fc he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furmur. Deportasiyan\u0131n&nbsp; m\u0259qs\u0259dl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n v\u0259 Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n 1828-ci ild\u0259n b\u0259ri erm\u0259ni\u0259rin tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259rin\u0259 baxmayarq, erm\u0259nil\u0259rin \u00e7oxluqda olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sinin h\u0259ll ed\u0259 bilm\u0259m\u0259kl\u0259ri olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>SSR\u0130-nin AB\u015e, Fransa v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki s\u0259firlikl\u0259rin\u0259, Misir v\u0259 \u0130raqdak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259rin\u0259, Xalq Xarici \u0130\u015fl\u0259r Komissarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcavini V. Dekanozovun imzas\u0131 il\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n \u201cm\u0259xfi\u201d m\u0259ktubda maraql\u0131 m\u0259qamlar \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. M\u0259ktubun m\u0259tnini oldu\u011fu kimi t\u0259qdim edirik:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c1947-ci ilin may\u0131nda bu m\u0259ktubu ald\u0131qdan sonra Nyu-Yorkda \u00dcmumd\u00fcnya \u00dcmumerm\u0259ni Konqresi ke\u00e7irildi. Konqresd\u0259 22 \u00f6lk\u0259d\u0259n 715 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 i\u015ftirak edib. Qurultay\u0131n g\u00fcnd\u0259liyind\u0259 duran \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri xaricd\u0259 ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin Sovet Erm\u0259nistan\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sinin t\u0259\u015fkili idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sovet h\u00f6kum\u0259ti Konqresin i\u015fini diqq\u0259tl\u0259 izl\u0259yirdi. Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 \u0259sas i\u015f SSR\u0130-nin AB\u015e-dak\u0131 ba\u015f konsulu Yakov Lomakin\u0259 h\u0259val\u0259 edildi. \u00c7\u00fcnki Sovet \u0130ttifaq\u0131na k\u00f6\u00e7\u0259nl\u0259rin qeydiyyat\u0131 SSR\u0130-nin AB\u015e-dak\u0131 Ba\u015f Konsullu\u011funda apar\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/277251152_155905960184783_5803944471708478562_n.jpg\" alt=\"\" data-id=\"65726\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=65726\" class=\"wp-image-65726\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/277379165_155905850184794_8856597420872370824_n.jpg\" alt=\"\" data-id=\"65727\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/277379165_155905850184794_8856597420872370824_n.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=65727\" class=\"wp-image-65727\"\/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>Bu i\u015fd\u0259 Ba\u015f konsulun Ba\u015f m\u00fc\u015faviri SSR\u0130 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Xalq Komissarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0130qtisadiyyat&nbsp; Departamentinin&nbsp; direktor&nbsp; m\u00fcavini&nbsp; Hamazasp&nbsp; Arutyunyan idi. 1947-ci il noyabr\u0131n 2-d\u0259&nbsp; Nyu-Yorkda, Uoldorf&nbsp; Astoriya&nbsp; mehmanxanas\u0131nda&nbsp; AB\u015e-\u0131n&nbsp; Erm\u0259ni&nbsp; Milli \u015euras\u0131 minn\u0259tdarl\u0131q \u0259lam\u0259ti olaraq,&nbsp; SSR\u0130-nin&nbsp; AB\u015e-dak\u0131&nbsp; Ba\u015f konsulu Yakov Lomakinin v\u0259&nbsp; professor Hamazasp Arutyunyan\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 ziyaf\u0259t verdi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 ki, 1946-1949-cu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Erm\u0259nistana xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n 89.637 erm\u0259ni k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a0 K\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259nin \u0259n intensiv d\u00f6vr\u00fc 1946-1947-ci ill\u0259r\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Erm\u0259nistan SSR r\u0259hb\u0259rliyi is\u0259 bundan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etdi.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Az\u0259rbaycanl\u0131 Abbas \u018fli o\u011flu Mustafayevin Erm\u0259nistan SSR Z\u0259ngibasar rayonundan Az\u0259rbaycan SSR-in A\u011fcab\u0259di rayonuna k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 v\u0259siq\u0259si. 10 iyul 1948-ci ild\u0259 verilmi\u015fdir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n birinci katibi Q. Aryutinov xaricd\u0259n g\u0259l\u0259n erm\u0259nil\u0259rin&nbsp; m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n&nbsp; \u00e7ox&nbsp; m\u00fcr\u0259kk\u0259b proses oldu\u011funu b\u0259han\u0259 ed\u0259r\u0259k&nbsp; \u201cv\u0259ziyy\u0259td\u0259n yegan\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunu\u201d&nbsp; Erm\u0259nistanda ya\u015fayan az\u0259rbaycan (t\u00fcrk) \u0259halisinin y\u00fcz mind\u0259n \u00e7ox&nbsp; n\u0259f\u0259rini Az\u0259rbaycana k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259kd\u0259 tapd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qurban Vahidov Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 \u2013 analitik. \u0130r\u0259van T\u00fcrk Cumhuriyy\u0259ti Mill\u0259t \u015euras\u0131 v\u0259 Strateji Ara\u015ft\u0131rmalar Komisiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc S\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fczr\u0259 ara\u015fd\u0131rma 1827-1920-ci ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na k\u00fctl\u0259vi<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-65721","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kos"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65721","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65721"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65721\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65729,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65721\/revisions\/65729"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}