{"id":66077,"date":"2022-03-29T02:40:14","date_gmt":"2022-03-28T22:40:14","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=66077"},"modified":"2022-03-29T02:40:18","modified_gmt":"2022-03-28T22:40:18","slug":"turk-mill%c9%99tciliyini-dovl%c9%99t-s%c9%99viyy%c9%99sin%c9%99-qaldiran-cici-xan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=66077","title":{"rendered":"T\u00fcrk mill\u0259t\u00e7iliyini D\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131ran \u00c7i\u00e7i Xan"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 56-36-c\u0131 ill\u0259r aras\u0131nda Hun xan\u0131 olmu\u015f v\u0259 mill\u0259t\u00e7iliyi d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin \u0259sas\u0131na \u00e7evir\u0259n \u00c7i\u00e7i Xan T\u00fcrk Mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin ilk n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259ndir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7i\u00e7i Xan (K\u00fc\u00e7\u00fck Xan) eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 56-35-ci ill\u0259r aras\u0131nda xan v\u0259zif\u0259sind\u0259 olmu\u015f t\u00fcrk h\u00f6kmdar\u0131d\u0131r. Engin t\u00fcrk tarixinin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259 qalan q\u0259hr\u0259manlardan biridir. B\u00f6y\u00fck ideallara sahib olmaq, T\u00fcrkl\u0259r\u0259 Avropan\u0131n qap\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n B\u00f6y\u00fck Hun xan\u0131d\u0131r. T\u00fcrk tarixind\u0259 bilinm\u0259zl\u0259r\u0259 qar\u0131\u015f\u0131b. Lakin onun ad\u0131 he\u00e7 vaxt unudulmamal\u0131d\u0131r. Onun h\u0259yat\u0131nda Atat\u00fcrkl\u0259 \u00e7ox ox\u015farl\u0131qlar var. Tanr\u0131kut Metenin qan\u0131ndand\u0131r. Meted\u0259n t\u0259xmin\u0259n 150 il sonra Hun imperiyas\u0131n\u0131n Aral g\u00f6l\u00fc v\u0259 Q\u0259rbi T\u00fcrk\u00fcstan b\u00f6lg\u0259sind\u0259 qurulan Q\u0259rbi Hun d\u00f6vl\u0259tinin h\u00f6kmdar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Son Hun tanhusu olan qarda\u015f\u0131 Ho-Han-Yehin d\u00f6vl\u0259tin \u00e7\u0259tin \u015f\u0259rtl\u0259rini \u0259sas g\u0259tir\u0259r\u0259k tabe\u00e7liyin\u0259 ke\u00e7m\u0259k ist\u0259y\u0259nd\u0259, \u00c7i\u00c7i Yabqu ba\u015fqa bir xalq\u0131n himay\u0259si alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259n imtina etdi v\u0259 qarda\u015f\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259tini tan\u0131mad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2026\u018fsir olma\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259n \u00c7i\u00e7i \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 \u00f6lm\u0259yi se\u00e7m\u0259li oldu. \u00c7in m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar bel\u0259 t\u0259svir olunur:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-66078\" width=\"898\" height=\"886\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u201cO, be\u015fr\u0259ngli bayra\u011f\u0131n\u0131 \u00c7i\u00e7i qalas\u0131n\u0131n divarlar\u0131na sancm\u0131\u015f v\u0259 hunlar\u0131n h\u00f6kmdar\u0131 oldu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259 d\u00fcnyan\u0131n h\u00f6kmdar\u0131 ola bil\u0259c\u0259yini b\u0259yan etmi\u015fdi. Qaladan ki\u00e7ik bir s\u00fcvari d\u0259st\u0259si \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00c7in q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015f etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Bu \u0259snada 60 (70) min n\u0259f\u0259rlik b\u00f6y\u00fck \u00c7in q\u00fcvv\u0259si h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7di v\u0259 bu ki\u00e7ik s\u00fcvari qo\u015funa h\u00fccum ed\u0259r\u0259k qalaya \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131. Gec\u0259 hunlar yenid\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f h\u0259r\u0259kat\u0131 etmi\u015f, bu d\u0259f\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u00fcvv\u0259l\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda qalaya \u00e7\u0259kilm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131lar. Ert\u0259si g\u00fcn d\u00f6y\u00fc\u015f ba\u015flad\u0131. Qalan\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259nl\u0259r aras\u0131nda qad\u0131nlar da var idi. Qalan\u0131n yuxar\u0131s\u0131ndak\u0131 divarlar aras\u0131nda ki\u015fi v\u0259 qad\u0131n c\u0259s\u0259dl\u0259ri bir-birin\u0259 qar\u0131\u015faraq uzanm\u0131\u015fd\u0131. Onun \u00fcz\u00fcn\u00fc, ox da yaralam\u0131\u015fd\u0131\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7inlil\u0259r yard\u0131m\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 h\u0259r c\u00fcr v\u0259h\u015filik ed\u0259r\u0259k q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259dirdil\u0259r. Q\u0259hr\u0259mancas\u0131na m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n hun d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259ri, ki\u015fil\u0259r v\u0259 qad\u0131nlar canlar\u0131n\u0131 ucuz satmayacaqlar\u0131na s\u00f6z vermi\u015fdil\u0259r. Onlar\u0131n buna n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 nail olduqlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nin h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259n d\u0259 g\u00f6rm\u0259k olard\u0131. \u00c7inlil\u0259r b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259ri yand\u0131rd\u0131lar. \u201c\u00c7i\u00e7i xan ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fc ki, sonu yax\u0131nla\u015f\u0131r, yaral\u0131 canavar kimi d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 t\u0259r\u0259f qa\u00e7d\u0131, lakin tezlikl\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nin oxlar\u0131n\u0131n h\u0259d\u0259fin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc v\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. D\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259r aras\u0131nda n\u0259 qad\u0131n, n\u0259 d\u0259 ki\u015fi qalmad\u0131. \u00c7inli zabit q\u0259hr\u0259man t\u00fcrk\u00fcn ba\u015f\u0131n\u0131 k\u0259s\u0259r\u0259k \u00c7in h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rargah\u0131na g\u00f6nd\u0259rir. Sonuncu m\u00fcst\u0259qil Hun pad\u015fah\u0131 bel\u0259c\u0259 aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131. Bu m\u00fcharib\u0259d\u0259 1518 qurban v\u0259 145 \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Onlar\u0131n aras\u0131nda u\u015faqlar v\u0259 qad\u0131nlar da var idi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qumdev son c\u00fcml\u0259ni deyir:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cM\u00fcharib\u0259 bitdi, haqq-hesab ba\u015flad\u0131. 1518 hunun boynu vurulmu\u015f, Yabqunun arvadlar\u0131n\u0131n, b\u00f6y\u00fck o\u011flunun da ba\u015flar\u0131 k\u0259silmi\u015f, mind\u0259n \u00e7ox adam qalibl\u0259rin m\u0259rh\u0259m\u0259tin\u0259 s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Bu hadis\u0259l\u0259rin meydana g\u0259lm\u0259si, \u00c7i\u00e7inin \u00f6l\u00fcm\u00fc M.\u00d6. 36 &#8212; c\u0131 ild\u0259 ba\u015f verib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7i\u00e7i Xan, T\u00fcrk\u00fcn \u0259yilm\u0259z, \u0259sar\u0259t v\u0259 k\u00f6l\u0259likd\u0259n uzaq xarakterinin t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-66080\" width=\"889\" height=\"592\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Hun h\u00f6kmdarlar\u0131ndan \u00c7i\u00e7i Yabqu, eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 36-c\u0131 ild\u0259 \u00c7in q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n \u00f6nc\u0259 ordusunu t\u0259\u015fviq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn etdiyi tarixi nitq:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>C\u0259sar\u0259t\u0259 heyran olmaq v\u0259 \u0259sar\u0259ti, tabe olma\u011f\u0131 r\u00fcsvay\u00e7\u0131l\u0131q hesab etm\u0259k bizim \u0259n\u0259n\u0259mizdir. Torpaqla b\u0259rab\u0259r \u0259cdadlar\u0131m\u0131zdan biz\u0259 miras qalan d\u00f6vl\u0259timizi v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyimizi qurban ver\u0259 bilm\u0259rik.<\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>H\u0259l\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259c\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rimiz varsa, d\u00f6vl\u0259timizi, m\u00fcst\u0259qilliyimizi qorumal\u0131y\u0131q. Biz \u0259yilm\u0259y\u0259c\u0259yik, \u00e7\u00fcnki bu, izz\u0259t v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 ya\u015fayan \u0259cdadlar\u0131m\u0131z\u0131n ruhuna qar\u015f\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan \u0259n b\u00f6y\u00fck x\u0259yan\u0259tdir. Atalar\u0131m\u0131z b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r biz\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131, m\u00fcst\u0259qilliyi \u0259man\u0259t edibl\u0259r. D\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc v\u0259 s\u00fcvari h\u0259yat\u0131m\u0131z say\u0259sind\u0259 yadellil\u0259ri titr\u0259d\u0259n bir mill\u0259t\u0259 \u00e7evrilmi\u015fik.<\/p>\n\n\n\n<p>Qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fck\u0259ll\u0259f oldu\u011fumuz b\u00fct\u00fcn bu \u0259man\u0259tl\u0259ri al\u00e7aq h\u0259yat namin\u0259 qurban ver\u0259 bilm\u0259rik. Bildiyiniz kimi, m\u00fcharib\u0259d\u0259 igidl\u0259rin taleyi \u00f6l\u00fcmd\u00fcr. Biz \u00f6ls\u0259k d\u0259, q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n \u015fan-\u015f\u00f6hr\u0259ti ya\u015fayacaq, \u00f6vladlar\u0131m\u0131z, n\u0259v\u0259l\u0259rimiz ba\u015fqa tayfalar\u0131n a\u011fas\u0131 olacaqlar.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 56-36-c\u0131 ill\u0259r aras\u0131nda Hun xan\u0131 olmu\u015f v\u0259 mill\u0259t\u00e7iliyi d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin \u0259sas\u0131na \u00e7evir\u0259n \u00c7i\u00e7i Xan T\u00fcrk Mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin ilk n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259ndir. \u00c7i\u00e7i Xan (K\u00fc\u00e7\u00fck Xan)<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-66077","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66077","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66077"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66077\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66081,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66077\/revisions\/66081"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66077"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66077"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66077"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}