{"id":66143,"date":"2022-03-30T02:18:57","date_gmt":"2022-03-29T22:18:57","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=66143"},"modified":"2022-03-30T02:19:02","modified_gmt":"2022-03-29T22:19:02","slug":"31-mart-az%c9%99rbaycanlilarin-soyqirimi-gunudur-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=66143","title":{"rendered":"31 MART AZ\u018fRBAYCANLILARIN SOYQIRIMI G\u00dcN\u00dcD\u00dcR!"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>H\u0259r il mart ay\u0131n\u0131n 31-i \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. Bu t\u0259qvim son y\u00fcz ild\u0259 Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 ba\u015f vermi\u015f faci\u0259li hadis\u0259l\u0259rin xalq\u0131n yadda\u015f\u0131ndak\u0131 qanl\u0131 izl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir. Erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259cav\u00fcz, zorak\u0131l\u0131q, soyq\u0131r\u0131m uzun bir tarix\u0259 malikdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>H\u0259l\u0259 1721-ci ild\u0259 Qafqaza y\u00fcr\u00fc\u015f\u0259 \u00e7\u0131xan v\u0259 2 il sonra Az\u0259rbaycan\u0131n X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u0259razil\u0259rini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Bak\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259n 1-ci Pyotr yerli \u0259halinin s\u0259rt m\u00fcqavim\u0259tini g\u00f6rd\u00fckd\u0259 &#187; Erm\u0259nil\u0259rd\u0259n istifad\u0259 kartn\u0131 &#187; i\u015f\u0259 salm\u0131\u015f v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi torpaqlar\u0131nda, x\u00fcsusi il\u0259 Bak\u0131 v\u0259 D\u0259rb\u0259ndd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f vermi\u015fdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>1813-c\u00fc v\u0259 1828-ci ill\u0259rd\u0259 imzalanan G\u00fcl\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n, tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6l\u00fcnm\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu. Az\u0259rbaycan T\u00fcrk\u00fcn\u00fcn k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 q\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, repressiyalara m\u0259ruz qalmas\u0131n\u0131 XX y\u00fczilliyin d\u00fcnya tarixinin \u0259n qanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biri hesab etm\u0259k olar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong> 1918-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131 kommunas\u0131 v\u0259 erm\u0259ni \u015fovinistl\u0259ri Az\u0259rbaycanda k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar, q\u0259tliamlar t\u00f6r\u0259tm\u0259kl\u0259 b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f soyq\u0131r\u0131ma imza atm\u0131\u015flar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d x\u00fclyas\u0131n\u0131n realla\u015fd\u0131rma plan\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si. Erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri tarixin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 mifik \u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d ideyas\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, deportasiya v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda Bak\u0131 Sovetinin mandat\u0131 alt\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n da\u015fnak-bol\u015fevik silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla t\u00f6r\u0259dilmi\u015f k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlard\u0131r. H\u0259min g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, habel\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131na daxil olan dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 q\u0259zalarda on minl\u0259rl\u0259 dinc sakin m\u0259hz etnik v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, insanlar i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. Ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri, m\u0259scid v\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlar yerl\u0259-yeksan edilmi\u015fdir. Sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 daha da az\u011f\u0131nla\u015fan erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri qeyri-insani \u0259m\u0259ll\u0259rini davam etdirib, Qaraba\u011f, Z\u0259ng\u0259zur, Nax\u00e7\u0131van, \u015eirvan, \u0130r\u0259van v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0259tll\u0259r, talanlar v\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r. Bu \u0259razil\u0259rd\u0259 dinc \u0259hali k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir;- Q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259nl\u0259rin say\u0131 on minl\u0259rl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. 1918-ci ilin 30 mart &#8212; 3 aprel tarixl\u0259rind\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van, \u015eamax\u0131, Quba, Xa\u00e7maz, L\u0259nk\u0259ran, Salyan, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 Bak\u0131 Soveti qo\u015funlar\u0131 v\u0259 da\u015fnak erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri 30 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015f, 10 minl\u0259rl\u0259 insan\u0131 \u00f6z torpaqlar\u0131ndan qovmu\u015flar;<\/p>\n\n\n\n<p>1918-ci ilin mart soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 \u00f6z amans\u0131zl\u0131\u011f\u0131na v\u0259 miqyas\u0131na g\u00f6r\u0259 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 deyil, b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 d\u0259 \u0259n qanl\u0131 faci\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. \u018fll\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259ni c\u0259lladlar\u0131 u\u015faq, qoca, qad\u0131n dem\u0259d\u0259n dinc \u0259halini k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, on minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, minl\u0259rl\u0259 l\u0259zgi, y\u0259hudi, rus, avar v\u0259 tal\u0131\u015f milliyy\u0259tin\u0259 m\u0259nsub insanlar\u0131 q\u0131l\u0131ncdan, s\u00fcng\u00fcd\u0259n ke\u00e7ir\u0259r\u0259k diri-diri yand\u0131rm\u0131\u015f, milli memarl\u0131q incil\u0259rini, m\u0259kt\u0259bl\u0259ri, x\u0259st\u0259xanalar\u0131, m\u0259scid v\u0259 m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259ri da\u011f\u0131tm\u0131\u015flar; &#8212; Mart soyq\u0131r\u0131m\u0131nda \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 dan\u0131lmazd\u0131r. 1918-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131na ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Dinc az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0131r\u011f\u0131n\u0131nda Bak\u0131 Sovetinin 6 min silahl\u0131 \u0259sg\u0259ri, eyni zamanda \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131n\u0131n 4 minlik silahl\u0131 d\u0259st\u0259si i\u015ftirak etmi\u015fdir. \u00dc\u00e7 g\u00fcn davam ed\u0259n q\u0131r\u011f\u0131n zaman\u0131 erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131 bol\u015fevikl\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259fl\u0259t\u0259n basq\u0131nlar etmi\u015f, u\u015faqdan b\u00f6y\u00fcy\u0259d\u0259k h\u0259r k\u0259si q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f b\u00fct\u00fcn soyq\u0131r\u0131m faci\u0259l\u0259rini qeyd etm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 1998-ci il mart\u0131n 26-da Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman imzalam\u0131\u015fd\u0131r. S\u00f6z\u00fcged\u0259n F\u0259rmanla mart\u0131n 31-i \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc\u201d elan edilmi\u015fdir. F\u0259rmanda deyilirdi: \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n XIX-XX \u0259srl\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n b\u00fct\u00fcn faci\u0259l\u0259ri torpaqlar\u0131n\u0131n z\u0259bti il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunaraq, erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, planl\u0131 sur\u0259td\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tinin ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rini t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Bu hadis\u0259l\u0259rin yaln\u0131z birin\u0259 \u2013 1918-ci il mart soyq\u0131r\u0131m\u0131na siyasi qiym\u0259t verm\u0259k c\u0259hdi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisi kimi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 bu g\u00fcn onun ax\u0131ra q\u0259d\u0259r h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259 bilm\u0259diyi q\u0259rarlar\u0131n m\u0259ntiqi davam\u0131 olaraq soyq\u0131r\u0131m\u0131 hadis\u0259l\u0259rin\u0259 siyasi qiym\u0259t verm\u0259k borcunu tarixin h\u00f6km\u00fc kimi q\u0259bul edir\u201d. H\u0259min F\u0259rman\u0131n icras\u0131n\u0131n ard\u0131c\u0131l v\u0259 m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev 30 mart 1999-cu ild\u0259 t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 t\u0259sdiq etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259ni-bol\u015fevik silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin 100 il \u0259vv\u0259l az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri b\u0259\u015f\u0259ri cinay\u0259tl\u0259r bar\u0259d\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin \u00f6lk\u0259 v\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 daha dol\u011fun \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev 2018-ci il yanvar\u0131n 18-d\u0259 \u201c1918-ci il az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 100 illiyi haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259r\u0259ncamla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin Administrasiyas\u0131na 1918-ci il az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fcnc\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131n\u0131n haz\u0131rlan\u0131b h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259si tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, h\u0259m\u00e7inin Milli M\u0259clis\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131n 100 illiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u00fcsusi iclas\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si t\u00f6vsiy\u0259 edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00a031 MART AZ\u018fRBAYCANLILARIN SOYQIRIMI G\u00dcN\u00dc kimi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd edilir. G\u0259lin, tarix boyu xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n cinay\u0259tl\u0259ri he\u00e7 vaxt unutmayaq. Bir olub d\u00fc\u015fm\u0259nimiz\u0259 qalib g\u0259l\u0259k.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:42% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"771\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ok9i-1024x771.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-66144 size-full\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ok9i-1024x771.jpg 1024w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ok9i-300x226.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ok9i-150x113.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ok9i-768x579.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ok9i.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"has-large-font-size\"><strong>RAS\u018fT Ta\u011f\u0131yev<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Az\u0259rbaycan V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si Veteranlar\u0131 \u0130ctimai Birliyi (AVMV\u0130B) X\u0259z\u0259r rayon \u015f\u00f6b\u0259sinin s\u0259dri<\/em><\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r il mart ay\u0131n\u0131n 31-i \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. Bu t\u0259qvim son y\u00fcz ild\u0259 Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 ba\u015f vermi\u015f faci\u0259li<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-66143","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-veteran"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66143"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66143\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66146,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66143\/revisions\/66146"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}