{"id":6742,"date":"2020-05-28T02:33:32","date_gmt":"2020-05-27T22:33:32","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=6742"},"modified":"2020-05-28T02:33:36","modified_gmt":"2020-05-27T22:33:36","slug":"v%c9%99zirovun-tamamlanmis-yarimciq-portreti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=6742","title":{"rendered":"V\u0259zirovun tamamlanm\u0131\u015f yar\u0131m\u00e7\u0131q portreti"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u201cAdamlar v\u0259 kitablar\u201d silsil\u0259sind\u0259n<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><em>\u201cParterin ilk s\u0131ralar\u0131nda\u201d memuar\u0131 \u0259sas\u0131nda<\/em><\/h4>\n\n\n\n<p>Bir d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti haqda bir essed\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131m ki, 23 c\u00fcmhuriyy\u0259t ay\u0131 tariximizin \u201cqara d\u0259liyi\u201ddi. Bu yurdun az qala Paleolit d\u00f6vr\u00fcn\u00fc \u00f6yr\u0259dibl\u0259r biz\u0259, amma burdan bura babalar\u0131m\u0131z\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 tarixi gizl\u0259dibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fslind\u0259s\u0259 t\u0259k o deyil, ba\u015fqa \u201cqara d\u0259lik\u201dl\u0259rimiz d\u0259 var. M\u0259s\u0259l\u0259n, tariximiz\u0259 \u201cmilli ruhun dir\u00e7\u0259li\u015fi ill\u0259ri\u201d kimi yaz\u0131las\u0131 \u00f6t\u0259n \u0259srin 50-60-c\u0131 ill\u0259ri kimi, yaxud milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 v\u0259 s\u00fcqutu ill\u0259ri (1988-1993) t\u0259ki.<\/p>\n\n\n\n<p>Son ill\u0259r tarixi ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lar yazd\u0131qlar\u0131 kitablarla ist\u0259r c\u00fcmhuriyy\u0259t, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 sovet ill\u0259rind\u0259ki qaranl\u0131qlara i\u015f\u0131q tuturlar. El\u0259 birini, bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyim C\u0259mil H\u0259s\u0259nlinin \u201cAz\u0259rbaycanda&nbsp; Sovet liberalizmi: Hakimiyy\u0259t. Ziyal\u0131lar. Xalq. (1959-1969)\u201d monoqrafiyas\u0131n\u0131 deyim. El\u0259 bil m\u00fc\u0259llif i\u015f\u0131qke\u00e7irm\u0259z qal\u0131n teatr p\u0259rd\u0259sin\u0259 b\u0259nz\u0259r bir \u00f6rt\u00fcy\u00fc g\u00f6t\u00fcr\u00fcb \u201cottopel\u201d deyil\u0259n tarixi d\u00f6n\u0259min \u00fcst\u00fcnd\u0259n.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 baxanda z\u0259nn edirs\u0259n ki, milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 d\u0259 aid qaranl\u0131q he\u00e7 n\u0259 qalmay\u0131b. Amma \u0259min\u0259m ki, \u015fahidi oldu\u011fumuz o ill\u0259rd\u0259 ba\u015f vermi\u015f olaylar haqda h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri sonacan bilmirik. Bildiyimiz yaln\u0131z e\u015fitdikl\u0259rimizdi. E\u015fitm\u0259dikl\u0259rimiz d\u0259 var v\u0259 el\u0259 obyektivlik namin\u0259 onlar\u0131 da dinl\u0259m\u0259liyik.<\/p>\n\n\n\n<p>Ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan DTK-n\u0131n s\u0259dri olmu\u015f Vaqif H\u00fcseynovun ictimaiyy\u0259td\u0259 maraq do\u011furan \u201cBir \u00f6m\u00fcrd\u0259n d\u0259 art\u0131q\u201d (\u201c\u0411\u043e\u043b\u044c\u0448\u0435, \u0447\u0435\u043c \u043e\u0434\u043d\u0430 \u0436\u0438\u0437\u043d\u044c\u201d) ikicildlik memuar\u0131n\u0131 haqq\u0131nda \u0259n a\u011f\u0131r ittihamlar s\u00f6yl\u0259nil\u0259n bir adam\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 haqq\u0131, opponent r\u0259yi kimi oxumu\u015fdum.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fbd\u00fcrr\u0259hman V\u0259zirovun t\u0259z\u0259 \u00e7\u0131xan \u201cParterin ilk s\u0131ralar\u0131nda\u201d (\u201c\u0412 \u043f\u0435\u0440\u0432\u044b\u0445 \u0440\u044f\u0434\u0430\u0445 \u043f\u0430\u0440\u0442\u0435\u0440\u0430\u201d) kitab\u0131n\u0131 da eyn\u0259n o memuar kimi, divar\u0131n o \u00fcz\u00fcnd\u0259n x\u0259b\u0259r ver\u0259n hekay\u0259t toplusuna b\u0259nz\u0259tdim. A\u011f\u0131r d\u00f6vrd\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n, 20 yanvar q\u0131r\u011f\u0131n\u0131ndan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259n ged\u0259n, uzun ill\u0259r susaraq, olmu\u015f-ke\u00e7mi\u015fl\u0259r\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259y\u0259n siyasi xadimin n\u0259hay\u0259t dil\u0259 g\u0259lib s\u00f6yl\u0259dikl\u0259ri kim\u0259 maraql\u0131 g\u0259lm\u0259z ki!<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm, 30 ild\u0259 e\u015fitdikl\u0259rimizin \u0259ksin\u0259 bax\u0131\u015f s\u0259rgil\u0259y\u0259n bu kitab \u0259n az\u0131ndan \u0259ks t\u0259r\u0259fin fikrini \u00f6yr\u0259nm\u0259k bax\u0131mdan \u0259h\u0259miyy\u0259tlidi. Odur ki, bel\u0259 bir memuar\u0131n n\u0259\u015frind\u0259n x\u0259b\u0259r tutan kimi Moskvada ya\u015fayan bir dostumdan al\u0131b g\u00f6nd\u0259rm\u0259sini xahi\u015f etdim.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>H\u0259nirtisi duman arxas\u0131ndan duyulan h\u0259qiq\u0259t<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Onun haqq\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 \u201cAzneft\u201d \u00e7ayxanas\u0131ndak\u0131 s\u00f6hb\u0259tl\u0259rin birind\u0259 e\u015fitmi\u015f\u0259m. 1986-c\u0131 ilin yaza\u011fz\u0131yd\u0131. O vaxtlar h\u0259min \u00e7ayxanaya \u00f6lk\u0259nin ziyal\u0131lar\u0131 y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131rd\u0131, biz t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r d\u0259 masan\u0131n bir g\u00fcnc\u00fcnd\u0259 oturub b\u00f6y\u00fckl\u0259rin dan\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131n\u0131 d\u0259nliyimiz\u0259 y\u0131\u011f\u0131rd\u0131q. Q\u0259zet-televiziyada olmayanlar\u0131 adam orada e\u015fidirdi, d\u00fcnyan\u0131n alt\u0131ndan-\u00fcst\u00fcnd\u0259n orada x\u0259b\u0259r tuturdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259rin birind\u0259 e\u015fitdim ki, \u018fbd\u00fcrr\u0259hman V\u0259zirov ad\u0131nda bir az\u0259rbaycanl\u0131 SSR\u0130-nin Pakistanda s\u0259firidi. \u00d6z\u00fc d\u0259 Qorba\u00e7ovun dostudu, bu g\u00fcn-sabah onu bura r\u0259hb\u0259r g\u00f6nd\u0259r\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>O s\u00f6hb\u0259td\u0259n bir-iki ay ke\u00e7mi\u015f \u0259sg\u0259r getdim, iki il sonra qay\u0131danda g\u00f6rd\u00fcm ki, \u00e7ayxanada veril\u0259n proqnoz d\u00fcz \u00e7\u0131x\u0131b, V\u0259zirovu Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259r t\u0259yin edibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2020\/05\/vezirov-ssri-deputatlarla.jpg?w=552&amp;h=345\" alt=\"vezirov ssri deputatlarla\" class=\"wp-image-5805\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>SSR\u0130 xalq deputatlar\u0131 il\u0259<\/p>\n\n\n\n<p>1988-ci ilin may\u0131nda o vaxtk\u0131 Lenin meydan\u0131nda izdihaml\u0131 mitinqd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda \u201cdaha he\u00e7 kim orda-burda \u201cday-day\u201d axtarmas\u0131n, ham\u0131n\u0131z\u0131n \u201cday-day\u0131\u201d \u00f6z\u00fcm olacam\u201d dey\u0259nd\u0259 ham\u0131 yeni r\u0259hb\u0259rin u\u011fur qazanaca\u011f\u0131na, erm\u0259nil\u0259ri yerl\u0259rind\u0259 oturdaca\u011f\u0131na, c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u0259dal\u0259ti b\u0259rq\u0259rar ed\u0259c\u0259yin\u0259 inanm\u0131\u015fd\u0131. \u0130nanm\u0131\u015fd\u0131q ki, \u00f6lk\u0259 daha \u201cday-day\u201d prinsipiyl\u0259 idar\u0259 olunmayacaq. D\u00fczd\u00fc, \u201cday-day\u201dl\u0131\u011fa bir xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 son qoydu, amma o biri i\u015fl\u0259ri ba\u015fa \u00e7atd\u0131ra bilm\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<p>Niy\u0259? Kitabda h\u0259m d\u0259 bu suala cavab axtard\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>O hadis\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7\u0259n 30 il\u0259d\u0259k d\u00f6vrd\u0259 \u00e7ox hadis\u0259l\u0259r oldu v\u0259 bu hadis\u0259l\u0259r fonunda h\u0259qiq\u0259t bildikl\u0259rimiz \u00f6z ger\u00e7\u0259k sif\u0259tini almaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 cildini d\u0259yi\u015fdi. B\u0259s bu g\u00fcn nec\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259sl simas\u0131n\u0131 al\u0131bm\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r yeni g\u0259l\u0259n hakimiyy\u0259t o d\u00f6vr\u0259, hadis\u0259l\u0259r\u0259, onun i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na \u00f6z siyasi maraqlar\u0131ndan qiym\u0259t verdi. B\u0259s, ittiham olunanlar\u0131n s\u00f6z haqq\u0131 nec\u0259, tan\u0131nd\u0131m\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>2018-ci ild\u0259n baxanda bir \u00e7ox h\u0259qiq\u0259tin h\u0259l\u0259 d\u0259 duman arxas\u0131nda qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0259nirtisind\u0259n duyursan.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u201cHe\u00e7 n\u0259 ke\u00e7mi\u015f q\u0259d\u0259r tez-tez d\u0259yi\u015fmir\u201d<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Yar\u0131mba\u015fl\u0131\u011fa \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131m bu sitat\u0131 V\u0259zirov kitab\u0131nda Jan-Pol Sartrdan g\u0259tirir. Uzaq ke\u00e7mi\u015fl\u0259 i\u015fim yoxdu, yax\u0131n zamanlarda olanlar\u0131n ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 silinib yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na, yaxud he\u00e7 yaz\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na \u015fahidik.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2020\/05\/vezirov-qaqarinle.jpg?w=483&amp;h=420\" alt=\"vezirov qaqarinle\" class=\"wp-image-5803\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Yuri Qaqarinl\u0259<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, yeni ensiklopediyada V\u0259zirov haqda be\u015f-on c\u00fcml\u0259lik m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 \u00f6lk\u0259 prezidenti Milli Ensiklopediyan\u0131n r\u0259hb\u0259rini iclasdan qovmu\u015fdu. Y\u0259qin xat\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131z, televiziyada g\u00f6st\u0259rmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0259mil H\u0259s\u0259nlinin yuxar\u0131da ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdiyim kitab\u0131ndan g\u0259tirdiyim bu sitat da dem\u0259k ist\u0259diyim\u0259 bir ba\u015fqa n\u00fcmun\u0259di: \u201c2003-c\u00fc ild\u0259 n\u0259\u015fr edilmi\u015f \u00e7oxcildlik \u201cAz\u0259rbaycan tarixi\u201dnin yeddinci cildind\u0259 10 il Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin birinci katibi V\u0259li Axundovun ad\u0131 birc\u0259 d\u0259f\u0259 \u00e7\u0259kilir, Az\u0259rbaycan SSR Ali Soveti R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin s\u0259dri M\u0259mm\u0259d \u0130sg\u0259nd\u0259rov v\u0259 respublika h\u00f6kum\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u018fnv\u0259r \u018flixanovun adlar\u0131 is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 \u00e7\u0259kilmir, onlar\u0131n respublikaya 10 illik r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259n s\u00fckutla ke\u00e7ilir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6hb\u0259t o V\u0259li Axundovan gedir ki, v\u0259zif\u0259ni \u00f6z arzusuyla t\u0259rk etm\u0259sini M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin \u00fczvl\u0259rin\u0259 bu c\u00fcr izah edib: \u201cBirinci katibin \u00f6z xahi\u015fi il\u0259 v\u0259zif\u0259d\u0259n getm\u0259si Az\u0259rbaycan partiya tarixind\u0259 ilk hadis\u0259dir. \u00d6z gedi\u015fiml\u0259 h\u0259m d\u0259 yeni \u0259n\u0259n\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 qoydu\u011fumu z\u0259nn edir\u0259m. Buna \u00e7ox inanmaq ist\u0259yir\u0259m\u2026 \u00d6z missiyam\u0131 insanlardan qorxu hissini \u00e7\u0131xarmaqda g\u00f6r\u00fcrd\u00fcm. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m, bu planda n\u0259l\u0259r\u0259s\u0259 nail olmu\u015fam. Bu, el\u0259 m\u0259nim \u0259n b\u00f6y\u00fck u\u011furumdur\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 V\u0259li Axundovun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi ill\u0259r uzun zaman xofla ya\u015fam\u0131\u015f adamlar\u0131n can\u0131ndan qorxunu \u00e7\u0131xarmaq ill\u0259ri, milli ruhun dir\u00e7\u0259li\u015fi d\u00f6vr\u00fc idi.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>&nbsp;\u201cTraybalizm \u2013 dinc v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si\u201d<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Kitab\u0131n \u201cXidm\u0259td\u0259 durma\u011fa \u015fadam, n\u00f6k\u0259r\u00e7iliks\u0259 \u00fcr\u0259k buland\u0131r\u0131r\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 70-ci ill\u0259rd\u0259 siyasi elitan\u0131n hans\u0131 yollarla d\u0259yi\u015fdirildiyind\u0259n, klan hakimiyy\u0259tinin region\u00e7uluq \u0259sas\u0131nda nec\u0259 quruldu\u011fundan b\u0259hs olunur. G\u00f6st\u0259rilir ki, respublikan\u0131n yeni r\u0259hb\u0259ri hakimiyy\u0259tinin ilk be\u015f ilind\u0259 \u201cnazirl\u0259rin \u00fc\u00e7d\u0259 ikisini, MK b\u00fcro \u00fczvl\u0259rinin 10-dan 8-ni, MK \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdirl\u0259rinin 14-d\u0259n 13-n\u00fc, rayon birinci katibl\u0259rinin 45-d\u0259n 37-ni d\u0259yi\u015fib\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llifin yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 bu \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259l\u0259r\u0259 \u201c\u0259sas\u0259n provokasiya, kompramat, t\u0259qib yolu il\u0259 nail olunurdu\u201d. V\u0259zirov hakimiyy\u0259t strukturlar\u0131n\u0131 dolduran t\u0259z\u0259 kadrlar\u0131 \u201cliliput\u201d adland\u0131r\u0131r v\u0259 Mark Tvend\u0259n bu sitat\u0131 g\u0259tirir: \u201cOnlar\u0131n yar\u0131s\u0131 he\u00e7 n\u0259y\u0259 yaram\u0131rd\u0131. O biri yar\u0131s\u0131 is\u0259 h\u0259r i\u015f\u0259 yaray\u0131rd\u0131\u201d.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2018\/10\/vezirov-aliyevle.jpg?w=500&amp;h=415\" alt=\"vezirov aliyevle\" class=\"wp-image-5076\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u201cQanuna v\u0259 vicdana uyarl\u0131\u011f\u0131na baxmadan h\u0259r g\u00f6st\u0259ri\u015fi g\u00f6z\u00fcyumulu yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 haz\u0131r idil\u0259r\u2026 Kirovabadda (G\u0259nc\u0259 \u2013&nbsp;<strong>V.Q.<\/strong>) i\u015fl\u0259y\u0259nd\u0259n bir-iki il sonra anlad\u0131m ki, H.\u018fliyevin t\u0259m\u0259lini qoydu\u011fu yeni sistemd\u0259 qala bilm\u0259r\u0259m (v\u0259 ist\u0259m\u0259r\u0259m)\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Yazd\u0131qlar\u0131ndan bel\u0259 anla\u015f\u0131l\u0131r ki, o, respublikadan can g\u00f6t\u00fcr\u00fcb qa\u00e7ma\u011f\u0131n yollar\u0131n\u0131 aray\u0131b. \u0130stanbula konsul getm\u0259sin\u0259 respublika r\u0259hb\u0259ri icaz\u0259 verm\u0259yib. Sonra i\u015fini birba\u015fa Moskva il\u0259 h\u0259ll edib, diplomatik f\u0259aliyy\u0259t\u0259 K\u0259lk\u00fctt\u0259d\u0259 konsul kimi ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Ne\u00e7\u0259 ya\u015fl\u0131 adamdan e\u015fitmi\u015f\u0259m, el\u0259 memuar\u0131nda Vaqif H\u00fcseynov da yaz\u0131r ki, o d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Moskvada n\u00fcfuz qazanan ne\u00e7\u0259 soyda\u015f\u0131m\u0131z Az\u0259rbaycana y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t edilir, az sonra vurulub s\u0131radan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131rm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTraybalizm (d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tinin tayfa-n\u0259sil \u0259sas\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u2013&nbsp;<strong>V.Q<\/strong>.) \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr, mahiyy\u0259tc\u0259 dinc v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sidir, adamlar\u0131 bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131 qoyur, onlar\u0131 birinci, ikinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259li sortlara b\u00f6l\u00fcr\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrs\u0259n ki, Az\u0259rbaycanda yerli\u00e7ilik he\u00e7 vaxt 70-ci ill\u0259rd\u0259ki q\u0259d\u0259r zirv\u0259d\u0259 olmay\u0131b!<\/p>\n\n\n\n<p>Xat\u0131rlay\u0131ram, o vaxt dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar ki, Qorba\u00e7ov V\u0259zirovu m\u0259hz respublikan\u0131 sarm\u0131\u015f \u201caliyev\u015fina\u201d \u2013 \u201c\u018fliyev klan\u0131\u201dndan t\u0259mizl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6nd\u0259rib. G\u00f6r\u00fcn\u0259ns\u0259 odur ki, ill\u0259rl\u0259 qurulmu\u015f klan torunu yarmaq ona da, sonralar M\u00fct\u0259llibova da, c\u0259bh\u0259 hakimiyy\u0259tin\u0259 d\u0259 m\u00fcy\u0259ss\u0259r olmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Kitab\u0131n oxucuya verdiyi mesajlardan biri budu: \u0259n b\u00f6y\u00fck b\u0259lam\u0131z\u0131 uzaqda axtarmayaq, o, i\u00e7imizd\u0259di, qan\u0131m\u0131zda da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cyerli\u00e7ilik\u201d virusundad\u0131. Ondan ar\u0131nmasaq mill\u0259t olma\u011f\u0131m\u0131z uzun m\u00fcdd\u0259t al\u0131nmayacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir mill\u0259ti m\u0259hv etm\u0259k ist\u0259yirs\u0259ns\u0259, yerli\u00e7iliyi d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tin\u0259 g\u0259tir!<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6vl\u0259ti m\u0259hv etm\u0259kdis\u0259 q\u0259sdin, \u201cBirl\u0259\u015fdir, y\u00f6n\u0259lt\u201d yox, \u201cPar\u00e7ala, h\u00f6km et\u201d prinsipiyl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n birini ona r\u0259hb\u0259r qoy!<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>&nbsp;\u201cErm\u0259nistandan qovulanlar\u0131n Bak\u0131ya dolu\u015fmas\u0131 S\u0259hv yox, Faci\u0259 idi\u201d.<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>\u201cT\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si xalq\u0131m\u0131z\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259si yolunda h\u0259lledici leytmotiv olmad\u0131. Erm\u0259niy\u0259 qar\u015f\u0131 yumruq kimi bir c\u0259bh\u0259d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259liydik, \u0259v\u0259zind\u0259 yumruqdan b\u0259zi barmaqlar aralan\u0131rd\u0131\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>O, kitab\u0131nda Erm\u0259nistanda Qaraba\u011f \u00fcst\u00fcnd\u0259 ba\u015flayan xalq h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 bizim h\u0259r\u0259katla m\u00fcqayis\u0259 edir. Onlar\u0131n xalq h\u0259r\u0259kat\u0131 ona g\u00f6r\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 \u00e7atd\u0131 ki, mill\u0259t olaraq, vaxt\u0131nda birl\u0259\u015f\u0259 bildil\u0259r. Bizd\u0259 is\u0259 Qaraba\u011f hakimiyy\u0259t davalar\u0131na al\u0259t edildi.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0259zirovu \u0259n \u00e7ox Erm\u0259nistan qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n\u0131 Qaraba\u011fa yerl\u0259\u015fdirm\u0259m\u0259kd\u0259 su\u00e7lay\u0131rlar. Anla\u015f\u0131lan o ki, bu da onun haqq\u0131nda deyil\u0259n yar\u0131m\u00e7\u0131q h\u0259qiq\u0259tl\u0259rd\u0259n,&nbsp;uydurulan \u00e7oxsayl\u0131 yalanlardan biridir. Kitab\u0131nda buna da ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirir. Yaz\u0131r ki, Erm\u0259nistan qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n\u0131n Qaraba\u011fda yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Moskva il\u0259 dava d\u00f6y\u00fcb. \u00c7ox sayda qa\u00e7q\u0131n\u0131 Xocal\u0131da yeni tikil\u0259n evl\u0259r\u0259, H\u0259k\u0259ri \u00e7ay\u0131 sahilind\u0259 sal\u0131nan \u201cQay\u011f\u0131\u201d q\u0259s\u0259b\u0259sin\u0259, \u015eu\u015faya, Qaraba\u011f\u0131n k\u0259ndl\u0259rin\u0259 yerl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 nail olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Xocal\u0131da canlanan tikintini m\u0259n d\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcm, bunu o vaxt A\u011fdamdan \u015eu\u015faya ged\u0259n h\u0259r k\u0259s g\u00f6r\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Amma hans\u0131sa sehirli \u00e7ubuq onlar\u0131 Bak\u0131ya y\u0131\u011f\u0131rd\u0131! Erm\u0259nistan qa\u00e7q\u0131nlar\u0131ndan, onlar\u0131n a\u011f\u0131r durumundan siyasi m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilirdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2018\/10\/vaqonda-qacqinlar.jpg?w=500&amp;h=348\" alt=\"vaqonda qacqinlar\" class=\"wp-image-5074\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u201cQa\u00e7q\u0131nlar\u0131 mal-qara da\u015f\u0131nan vaqonlarda yerl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259nim a\u011fl\u0131ma g\u0259lm\u0259zdi\u201d. \u018f. V\u0259zirov<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cErm\u0259nistandan qovulanlar\u0131n Bak\u0131ya dolu\u015fmas\u0131 S\u0259hv deyildi, Faci\u0259 idi. 68 min ail\u0259nin ev \u015f\u0259raitini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00f6vb\u0259 g\u00f6zl\u0259diyi bir \u015f\u0259h\u0259r\u0259 onlar\u0131 yerl\u0259\u015fdirm\u0259k, h\u0259tta, \u0259n qorxunc yuxuda bel\u0259 a\u011fl\u0131ma g\u0259lm\u0259zdi. \u018flb\u0259tt\u0259, 1992-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 (Qaraba\u011f qa\u00e7q\u0131nlar\u0131na) edil\u0259n kimi inzibati yollarla onlar\u0131 Bak\u0131ya buraxmay\u0131b, mal-qara da\u015f\u0131nan vaqonlarda yerl\u0259\u015fdirm\u0259k olard\u0131. Bel\u0259 bir \u015feys\u0259 m\u0259nim he\u00e7 eynimd\u0259n ke\u00e7m\u0259zdi!\u201d<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>&nbsp;Norve\u00e7 r\u0259ssam\u0131 Munkun \u201c\u00c7\u0131\u011f\u0131rt\u0131\u201ds\u0131ndak\u0131 adam<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>V\u0259zirov bar\u0259d\u0259 ictimai r\u0259y birm\u0259nal\u0131 deyil. El\u0259 o g\u00fcn onun bu kitab\u0131 haqda feysbuk s\u0259hif\u0259md\u0259 payla\u015fmama m\u00fcxt\u0259lif \u00e7alarl\u0131 r\u0259yl\u0259r bunun bariz n\u00fcmun\u0259sidi. Qoyun, onu da deyim ki, el\u0259 bu yaz\u0131n\u0131 yazma\u011fa orada a\u00e7\u0131lan m\u00fczakir\u0259l\u0259r t\u0259kan verdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Amma onu demokrat adland\u0131ran El\u00e7ib\u0259yd\u0259n \u00fcz\u00fcb\u0259ri xeyli ictimai-siyasi xadimin haqq\u0131nda s\u00f6yl\u0259dikl\u0259rind\u0259n o q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lirs\u0259n ki, V\u0259zirovla \u0259l-\u0259l\u0259 verib i\u015fl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn idi. Bu, ba\u015f tutsayd\u0131, sonrak\u0131 bir \u00e7ox f\u0259lak\u0259td\u0259n qa\u00e7maq olard\u0131. Lakin h\u0259m \u00f6z\u00fcn\u00fcn o m\u00fcr\u0259kk\u0259b d\u00f6vrd\u0259 buraxd\u0131\u011f\u0131 s\u0259hvl\u0259r, h\u0259m d\u0259 70-ci ill\u0259rd\u0259n formala\u015fan \u201cmafiya-klan\u201d\u0131n xalq h\u0259r\u0259kat\u0131na yeritdiyi adamlar\u0131n sabotaj\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 al\u0131nmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Kitabda \u00f6z\u00fcn\u00fcn buraxd\u0131\u011f\u0131 s\u0259hvl\u0259r\u0259 y\u00fcng\u00fcl eyham vursa da, problemin \u0259sas m\u0259nb\u0259yi kimi h\u0259min sabotaj\u00e7\u0131lar\u0131 g\u00f6st\u0259rir. \u00d6z\u00fc d\u0259 adbaad.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0259zirovun \u201cradikallar\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 o adamlar 1993-c\u00fc ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131tmas\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259lind\u0259n tutdular. Bu fikir Vaqif H\u00fcseyovun da memuar\u0131nda q\u0131rm\u0131z\u0131 x\u0259ttl\u0259 ke\u00e7ir. \u201cEtibar M\u0259mm\u0259dovun Milli \u0130stiqlal Partiyas\u0131 hakim Yeni Az\u0259rbaycana qovu\u015fdu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0259zirov Qorba\u00e7ovun sonacan onu m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259m\u0259sinin s\u0259b\u0259bini h\u0259min o radikallarda v\u0259 \u201conlar\u0131n arxas\u0131nda duran mafiya-klan\u201dda g\u00f6r\u00fcr. Yaz\u0131r ki, c\u0259bh\u0259nin liberal qanad\u0131, \u201cZ\u0259rd\u00fc\u015ft \u018flizad\u0259nin \u0259traf\u0131na y\u0131\u011f\u0131lan sol\u00e7ular\u201d bel\u0259 onlarla bacarmad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>O, 20 yanvar \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Moskvan\u0131 q\u0131c\u0131qland\u0131ran v\u0259 bununla da qo\u015fun yeridilm\u0259sin dey\u0259 onun g\u0259tirdiyi b\u00fct\u00fcn arqumentl\u0259ri pu\u00e7a \u00e7\u0131xaran d\u00f6vl\u0259ti cinay\u0259tl\u0259ri bel\u0259 sadalay\u0131r: \u201c1989-cu ilin 25 dekabr\u0131nda silahl\u0131 c\u0259bh\u0259\u00e7il\u0259r C\u0259lilabad rayonunda qanuni h\u00f6kum\u0259ti devir\u0259r\u0259k rayon partiya komit\u0259sini, milis \u015f\u00f6b\u0259sini darmada\u011f\u0131n etdil\u0259r; 31 dekabrda Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisi boyunca SSR\u0130-nin \u0130ranla s\u0259rh\u0259dini da\u011f\u0131td\u0131lar; 1990-c\u0131 ilin 11 yanvar\u0131nda AXC silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri L\u0259nk\u0259randa qanuni h\u00f6kum\u0259ti devirdil\u0259r; 15 yanvardak\u0131 mitinqd\u0259 \u201cerm\u0259nisiz Bak\u0131\u201d \u015f\u00fcar\u0131 s\u0259sl\u0259ndi, mitinq\u00e7il\u0259rin aras\u0131ndan bir ne\u00e7\u0259 quldur d\u0259st\u0259si formala\u015faraq h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7di, 2 mind\u0259n \u00e7ox soy\u011fun\u00e7uluq, quldurluq, da\u011f\u0131nt\u0131, 33 \u00f6l\u00fcm hadis\u0259si t\u00f6r\u0259dildi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2018\/10\/elcibey-nemet-penahov.jpg?w=500&amp;h=358\" alt=\"elcibey nemet penahov\" class=\"wp-image-5069\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y v\u0259 Nem\u0259t P\u0259nahl\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>Qorba\u00e7ovun bu arqumentl\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda aciz qalan V\u0259zirov 1990-c\u0131 ilin 18 yanvar\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc istefa \u0259riz\u0259sini (1989-cu ild\u0259 iki d\u0259f\u0259 bel\u0259 \u0259riz\u0259 yaz\u0131bm\u0131\u015f) Moskvaya g\u00f6nd\u0259rir. El\u0259 h\u0259min g\u00fcnd\u0259n d\u0259 i\u015fd\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u0259n, \u0259riz\u0259 yazmaqla missiya bitmir, g\u0259r\u0259k h\u0259min vaxt xalqa m\u00fcraci\u0259t edib t\u0259hl\u00fck\u0259nin miqyas\u0131n\u0131, v\u0259ziyy\u0259tin n\u0259 yerd\u0259 oldu\u011funu a\u00e7\u0131q dey\u0259ydi. Bu m\u00fcraci\u0259t xilas yolu olmasa bel\u0259 onun sonrak\u0131 siyasi taleyind\u0259 h\u0259lledici rol oynaya bil\u0259rdi.&nbsp;Niy\u0259 etm\u0259di?<\/p>\n\n\n\n<p>Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 ona iyn\u0259 vuraraq, hu\u015fsuz halda Moskvaya apar\u0131blar. \u0130man\u0131m\u0131 yand\u0131rmay\u0131m, \u0259g\u0259r bel\u0259 olubsa, dem\u0259k o, fara\u011fat durmay\u0131bm\u0131\u015f, t\u0259hl\u00fck\u0259ni \u00f6nl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259l\u0259rs\u0259 etm\u0259y\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259ribm\u0131\u015f. Yoxsa, niy\u0259 iyn\u0259 vurub bihu\u015f etsinl\u0259r ki! Bu haqda \u2013 onun Bak\u0131dak\u0131 son g\u00fcnl\u0259ri bar\u0259d\u0259, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, kitab\u0131nda he\u00e7 n\u0259 yazmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun da, el\u0259 Vaqif H\u00fcseynovun da kitablar\u0131ndan b\u0259lli olur ki, r\u0259hb\u0259rlik t\u0259hl\u00fck\u0259nin ciddiliyini d\u0259rk edirmi\u015f. D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259r\u0259kat liderl\u0259riyl\u0259 buna g\u00f6r\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr, qorxulu sonuc x\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131 edirmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0259zirovu \u015f\u0259xs\u0259n tan\u0131yan ne\u00e7\u0259 adamdan e\u015fitmi\u015f\u0259m, c\u0259bh\u0259\u00e7il\u0259rl\u0259 s\u00f6hb\u0259td\u0259 \u00fcst\u00fc\u00f6rt\u00fcl\u00fc and\u0131r\u0131rm\u0131\u015f ki, parlament se\u00e7kil\u0259rind\u0259 xeyli yer tuta bil\u0259rl\u0259r, bir \u015f\u0259rtl\u0259, k\u0259skin radikalizmd\u0259n uzaq dursunlar. O, h\u0259r\u0259kat\u0131 k\u00fctl\u0259 ehtiras\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131b konstruktiv m\u0259craya \u2013 parlament\u0259 \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259yirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Vaqif H\u00fcseyov da kitab\u0131nda m\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259r\u0259k, h\u0259r\u0259kat\u0131n radikalla\u015fmas\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r f\u0259sadlar t\u00f6r\u0259d\u0259c\u0259yini, Baltik \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259ki kimi dinc m\u00fcbariz\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259sinin vacibliyini izah etdiyini yaz\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yerd\u0259 r\u0259hm\u0259tlik Ayd\u0131n M\u0259mm\u0259dovun hakimiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcxalif\u0259ti orta m\u00f6vqey\u0259 g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yorulmadan etdiyi \u00e7abalar\u0131 xat\u0131rlamasam olmur.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Bir dostumuz bu kitabla ba\u011fl\u0131 m\u0259nim feysbuk payla\u015fmama bel\u0259 \u015f\u0259rh yazm\u0131\u015fd\u0131: \u201cV\u0259zirov xarakterin\u0259 g\u00f6r\u0259 tipik bir komsomol\u00e7u olaraq qald\u0131, d\u00f6vl\u0259t adam\u0131 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qalxa bilm\u0259di. Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vrd\u0259 o, \u00f6z\u00fcn\u00fc yuxar\u0131dan veril\u0259n h\u0259r bir tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck canf\u0259\u015fanl\u0131qla yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 haz\u0131r olan bir komsomol\u00e7u kimi apard\u0131\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6z\u00fc is\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc v\u0259ziyy\u0259ti bel\u0259 ayd\u0131nlad\u0131r: \u201cAmerikan\u0131n SSR\u0130-d\u0259ki s\u0259firi 1989-cu ilin noyabr\u0131nda Bakiya g\u0259ldi v\u0259 m\u0259n onu q\u0259bul etdim. Cek Metlok \u201c\u0130mperiyan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc\u201d kitab\u0131nda yaz\u0131r: \u201c\u018fbd\u00fcrr\u0259hman V\u0259zirovun on ill\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycana ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fiyev hakimiyy\u0259t ma\u015f\u0131n\u0131 il\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259si yox idi. V\u0259zirov, b\u0259lk\u0259 d\u0259, bir \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu tapa bil\u0259rdi, lakin o, s\u0259rb\u0259st h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k imkan\u0131na malik deyildi. O, Moskvan\u0131n passivliyi v\u0259 v\u0259t\u0259nind\u0259 qaynayan siyasi ehtiraslar aras\u0131nda s\u0131x\u0131\u015f\u0131b qalm\u0131\u015fd\u0131\u201d.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2018\/10\/matlock_c37408-16.jpg?w=501&amp;h=330\" alt=\"Matlock_C37408-16\" class=\"wp-image-5082\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Reyqanla Qorba\u00e7ovun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc.&nbsp;Cek Metlok arxada<\/p>\n\n\n\n<p>AB\u015e s\u0259firinin kitab\u0131ndan g\u0259tirdiyi bu sitat\u0131 V\u0259zirovun etiraf\u0131 kimi d\u0259 q\u0259bul etm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p>Metlok s\u0131radan diplomat deyildi, 1961-ci ild\u0259n fasil\u0259l\u0259rl\u0259 SSR\u0130-d\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015f, imperiyan\u0131 can ver\u0259n an\u0131nad\u0259k yax\u0131ndan izl\u0259mi\u015f, g\u00f6zl\u0259nil\u0259n d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fi bar\u0259d\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n Qorba\u00e7ovu x\u0259b\u0259rdar etmi\u015f biridi. G\u00f6r\u00fcn\u0259n odur ki, Az\u0259rbaycanda ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259ri x\u0131rdal\u0131qlar\u0131nacan bildiyind\u0259n bel\u0259 d\u0259qiq diaqnoz qoyub.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0259zirov kitab\u0131n bir yerind\u0259 Norve\u00e7 r\u0259ssam\u0131 Munkun \u201c\u00c7\u0131\u011f\u0131rt\u0131\u201d \u0259s\u0259rind\u0259n yaz\u0131r. K\u00f6rp\u00fc \u00fcst\u00fcnd\u0259 d\u0259h\u015f\u0259t b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f adam b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcyl\u0259 \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131r. T\u0259nhal\u0131q insan\u0131n qorxusudur!<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2018\/10\/munch.jpg?w=499&amp;h=281\" alt=\"Munch\" class=\"wp-image-5072\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Edvard Munk. \u201c\u00c7\u0131\u011f\u0131rt\u0131\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, o, Az\u0259rbaycanda birinci katib i\u015fl\u0259diyi d\u00f6vrd\u0259ki hal\u0131n\u0131 o tablodak\u0131 insan\u0131n durumuna b\u0259nz\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u201cM\u0259nim ba\u015f\u0131m rusca dan\u0131\u015f\u0131r, \u00fcr\u0259yims\u0259 az\u0259rbaycanca\u201d<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>V\u0259zirov u\u015faq vaxt\u0131 Qaraba\u011fda g\u00f6rd\u00fcy\u00fc adamlar\u0131, yerl\u0259ri, k\u0259hrizl\u0259r\u0259c\u0259n, Bak\u0131 m\u0259hl\u0259l\u0259rind\u0259 oynad\u0131\u011f\u0131 oyunlar\u0131 x\u0131rda detallar\u0131nacan t\u0259svir edir. Oxuduqca g\u00f6r\u00fcrs\u0259n ki, u\u015faql\u0131q xatir\u0259l\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259n milli duyumlar\u0131 diridi.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2018\/10\/vezirov-7-yas.jpg?w=401&amp;h=544\" alt=\"vezirov 7 yas\" class=\"wp-image-5071\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Qaraba\u011f xan\u0131n\u0131n v\u0259ziri olmu\u015f ulu babas\u0131ndan f\u0259xar\u0259tl\u0259 s\u00f6z a\u00e7\u0131r, yeddi arxa d\u00f6n\u0259n s\u0259c\u0259r\u0259sind\u0259n x\u0259b\u0259ri var.<\/p>\n\n\n\n<p>1958-ci ild\u0259 komsomolun birinci katibiyk\u0259n Novruz bayram\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ke\u00e7irilm\u0259sini ilk d\u0259f\u0259 o t\u0259klif edib. \u015e\u0131x\u0259li Qurbanovun m\u00fc\u0259mmal\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra yen\u0259 qada\u011fan olunan bayram, bir d\u0259 1988-ci ild\u0259 V\u0259zirovun g\u00f6sr\u0259ti\u015fiyl\u0259 qeyd edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qal\u0131rsan bel\u0259, o, kosmopolitdi, yoxsa xalqdan uzaq d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f milli duy\u011fulu adam?<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0259zirov SSR\u0130 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259y\u0259 qalxm\u0131\u015f ilk az\u0259rbaycanl\u0131d\u0131. 1959-cu ild\u0259 SSR\u0130 g\u0259ncl\u0259r t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u2013 \u00f6lk\u0259 komsomolunun katibi se\u00e7ilib. Bu v\u0259zif\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259diyi 10 il \u0259rzind\u0259 Moskvadan Kam\u00e7atkayacan n\u00fcfuz qazan\u0131b, siyasi elitada \u201cs\u0259n\u201d dey\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdiyi xeyli adam\u0131n h\u00f6rm\u0259tini qazan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>1970-ci ild\u0259 ona respublikada bir ne\u00e7\u0259 y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259 t\u0259klif edilib, sonunda Kirovabad (G\u0259nc\u0259) partiya komit\u0259sinin birinci katibi t\u0259yin olunub. Ya\u015fl\u0131 g\u0259nc\u0259lil\u0259rin yadda\u015f\u0131nda qeyri-ordinar davran\u0131\u015f\u0131, tez-tez \u201cdom ofitser\u0259 tansa getm\u0259yi\u201d, xalqla canl\u0131 t\u0259mas\u0131, \u201cMoskvaya t\u0259yyar\u0259 reys a\u00e7mas\u0131\u201d, r\u00fc\u015fv\u0259tsiz f\u0259aliyy\u0259tiyl\u0259 qal\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2018\/10\/gence-moskva.jpg?w=499&amp;h=392\" alt=\"gence moskva\" class=\"wp-image-5070\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>G\u0259nc\u0259-Moskva t\u0259yyar\u0259 reysinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>1976-c\u0131 ild\u0259 V\u0259zirov SSR\u0130-nin K\u0259lk\u00fctt\u0259d\u0259ki ba\u015f konsulu t\u0259yin edilir. Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 is\u0259 Nepalda, Pakistanda s\u0259fir i\u015fl\u0259yir. O, SSR\u0130 tarixind\u0259 s\u0259fir olmu\u015f ilk v\u0259 sonuncu az\u0259rbaycanl\u0131d\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>El\u0259 bu sadalananlar milli eksiklopediyada onun haqq\u0131nda \u00fc\u00e7-be\u015f k\u0259lm\u0259 yazma\u011fa haqq vermir ki?<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0259zirov kitab\u0131nda bu suala cavab olas\u0131 maraql\u0131 bir misal g\u0259tirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Venetsiyada Dojlar Saray\u0131nda s\u0131ra il\u0259 respublikan\u0131n 76 dojunun (r\u0259hb\u0259rinin) portreti as\u0131l\u0131b. Onlar formal hakim idil\u0259r, h\u0259r \u015feyi senat h\u0259ll edirdi. Respublika tarixind\u0259 t\u0259k bir doj \u2013 Marino Falyer t\u0259kba\u015f\u0131na hakimiyy\u0259t\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259k ist\u0259yir. Bu cinay\u0259t\u0259 ba\u015f\u0131yla cavab verir. \u0130ndi onun portreti olas\u0131 yer qara r\u0259ngl\u0259nib, \u00fcst\u00fcnd\u0259n bu s\u00f6zl\u0259r yaz\u0131l\u0131b: \u201cBurada Marino Falyerin ad\u0131 vard\u0131, t\u00f6r\u0259tdiyi cinay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 boynu vurulub\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130taliya tarixi Falyer\u0259 qiym\u0259tini verib, amma silib atmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Dediyim odur ki, sivil toplumlar irs\u0259, \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 sadiq qal\u0131rlar, xalq\u0131n h\u0259yat\u0131nda pis, yaxud yax\u015f\u0131 rol oynamas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, h\u0259r k\u0259s\u0259 tarix r\u0259find\u0259 yer ay\u0131r\u0131rlar. Bizim kimi h\u0259r g\u0259l\u0259n \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259lkinin \u00fcst\u00fcnd\u0259n x\u0259tt \u00e7\u0259kmir.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yaz\u0131da q\u0259sdim bir dostumuzun m\u0259n\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 kimi V\u0259zirovu \u201creabilitasiya etm\u0259k\u201d deyil. Onun buna ehtiyac\u0131 da yoxdu. Tarixin hadis\u0259l\u0259r\u0259, \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 obyektiv bax\u0131lacaq \u00e7a\u011f\u0131nda yazan yazacaq onu. M\u0259nim bildiyims\u0259, odur ki, n\u0259 q\u0259d\u0259r bizim siyas\u0259t meydan\u0131m\u0131z m\u00fc\u0259llifin i\u015far\u0259 verdiyi \u201c\u0259liyev\u00e7il\u0259rin v\u0259 c\u0259bh\u0259\u00e7il\u0259rin\u201d ixtiyar\u0131ndad\u0131, V\u0259zirov, onun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi v\u0259 ondan sonrak\u0131 d\u00f6vr yar\u0131m\u00e7\u0131q d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilmi\u015f halda da qalacaq. \u00c7\u00fcnki V\u0259zirov da, o d\u00f6vr\u00fcn ba\u015fqa hakimiyy\u0259t sahibl\u0259ri d\u0259 h\u0259r iki siyasi q\u00f6vm\u00fcn ortaq \u201cg\u00fcnah ke\u00e7isi\u201ddil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/vahidqazi.files.wordpress.com\/2018\/10\/vezirov-ve-anasi.jpg?w=398&amp;h=521\" alt=\"vezirov ve anasi\" class=\"wp-image-5080\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u018fbd\u00fcrr\u0259hman anas\u0131 il\u0259<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yaz\u0131 s\u00f6z\u00fc ged\u0259n d\u00f6vr\u0259, o d\u00f6vr\u00fcn q\u0259hr\u0259manlar\u0131na qiym\u0259t verm\u0259k c\u0259hdi kimi q\u0259bul oluna bilm\u0259z. Olsa-olsa ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lara y\u00f6n ver\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0259zirova m\u00fcnasib\u0259tim\u0259 qalanda is\u0259 m\u0259nim q\u0259na\u0259timc\u0259 o, xalq\u0131na sidq \u00fcr\u0259kd\u0259n, \u00f6z\u00fc d\u0259&nbsp; z\u00f6vq alaraq xidm\u0259t etm\u0259k ist\u0259y\u0259n, onun rifaha \u00e7atmas\u0131na can atan, eyni zamanda g\u00fccl\u00fc tayfa klan\u0131 il\u0259 ba\u015f ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n, bir d\u0259 zaman bax\u0131m\u0131ndan&nbsp;\u015fans\u0131 g\u0259tirm\u0259y\u0259n, xalqa \u00f6z\u00fcn\u00fc anlada, sonacan tan\u0131da bilm\u0259y\u0259n bir q\u0259d\u0259r k\u0259d\u0259rli tarixi simad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonda onu deyim ki, V\u0259zirovun bu kitab\u0131nda bir xeyli suallara cavab tapd\u0131m. Amma cavab tapmad\u0131\u011f\u0131m suallar da oldu, odur ki, portreti yar\u0131m\u00e7\u0131q tamamlayas\u0131 oldum.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Vahid Qazi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Oktyabr 2018<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cAdamlar v\u0259 kitablar\u201d silsil\u0259sind\u0259n \u201cParterin ilk s\u0131ralar\u0131nda\u201d memuar\u0131 \u0259sas\u0131nda Bir d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti haqda bir essed\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131m ki, 23 c\u00fcmhuriyy\u0259t ay\u0131 tariximizin \u201cqara d\u0259liyi\u201ddi.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-6742","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6742"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6742\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6744,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6742\/revisions\/6744"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}