{"id":67915,"date":"2022-04-19T03:39:09","date_gmt":"2022-04-18T23:39:09","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=67915"},"modified":"2022-04-20T02:00:48","modified_gmt":"2022-04-19T22:00:48","slug":"rusiya-ir%c9%99vanda-itirdiyini-bakida-axtarmaq-ist%c9%99yir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=67915","title":{"rendered":"Rusiya \u0130r\u0259vanda itirdiyini Bak\u0131da axtarmaq ist\u0259yir"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Arkadi Mamontovun s\u0259n\u0259dli filmind\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 respublikalar\u0131ndak\u0131 AB\u015e bioloji laboratoriyalar\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7\u0131l\u0131r, he\u00e7 bir s\u00fcbut g\u00f6st\u0259rm\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycanda da gizli laboratoriyalar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu iddia edib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yanvar\u0131n 22-d\u0259 \u201cRossiya-24\u201d telekanal\u0131nda ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin bir \u00e7ox respublikalar\u0131nda AB\u015e M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyinin, y\u0259ni Pentaqonun maliyy\u0259 v\u0259saiti il\u0259 tikilmi\u015f mikrobioloji laboratoriyalarla ba\u011fl\u0131 s\u0259n\u0259dli film efir\u0259 verilib. Tan\u0131nm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist Arkadi Mamontovun \u201cAndromeda \u015ftamm\u0131\u201d adlanan s\u0259n\u0259dli filmind\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 respublikalar\u0131ndak\u0131 AB\u015e bioloji laboratoriyalar\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7\u0131l\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Rusiyan\u0131n pe\u015f\u0259kar ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalisti kimi bir \u00e7ox maraql\u0131 s\u0259n\u0259dli filml\u0259rin m\u00fc\u0259llifi olan Mamontov he\u00e7 bir s\u00fcbut g\u00f6st\u0259rm\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycanda da bel\u0259 laboratoriyalar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu iddia edib.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Filmd\u0259 Erm\u0259nistandak\u0131 laboratoriyalar haqda da s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Rusiya v\u0259 onun t\u0259bli\u011fat &#171;a\u011fz\u0131&#187; yax\u015f\u0131 bilir ki, el\u0259 Rusiya t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259rl\u0259 birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 AB\u015e Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 &#171;Azadl\u0131\u011f\u0131 M\u00fcdafi\u0259 Akt\u0131&#187;na 907-ci d\u00fcz\u0259li\u015f q\u0259bul edib v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bel\u0259 birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259t m\u00fcmk\u00fcn deyil. Prezident Bu\u015f administrasiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 1992-ci ilin ortalar\u0131nda Konqres\u0259 n\u00fczakir\u0259y\u0259 veril\u0259n kimi erm\u0259ni lobbi\u00e7il\u0259ri (sakitc\u0259 , s\u0259ssiz -k\u00fcys\u00fcz amma \u00e7ox effektiv) i\u015f\u0259 balam\u0131\u015flar. Onlar erm\u0259ni se\u00e7icil\u0259rinin say\u0131 v\u0259 g\u00fcc\u00fc \u00e7ox olan Massa\u00e7usets \u015ftat\u0131ndan senator Con Kerriy\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 AB\u015e yard\u0131m\u0131ndan ay\u0131rrmaq i\u015find\u0259 onun sponsorlu\u011funu ist\u0259mi\u015fl\u0259r.Lobbi\u00e7il\u0259r eyni zamanda N\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r Palatas\u0131n\u0131n erm\u0259nip\u0259r\u0259st \u00fczvl\u0259rini (x\u00fcsus\u0259n Kaliforniya \u015ftat\u0131ndan) bu i\u015f\u0259 c\u0259lb etmi\u015fl\u0259r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fin t\u0259msil\u00e7isi olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259ni lobbi\u00e7il\u0259ri \u00f6z niyy\u0259tl\u0259rin\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmu\u015f,&#187; Azadl\u0131\u011f\u0131 M\u00fcdafi\u0259 Akt\u0131&#187; qanununa x\u00fcsusi &#171;907 n\u00f6mr\u0259li b\u00f6lm\u0259&#187; ad\u0131nda \u0259lav\u0259 q\u0259bul etdirmi\u015fl\u0259r. 907 -ci b\u00f6lm\u0259nin qeyri r\u0259smi t\u0259rc\u00fcm\u0259si bel\u0259dir; &#171;Bu v\u0259 ya dig\u0259r qanunvericilik aktlar\u0131n\u0131n&#8230; \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015ftatlar\u0131n Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259si o zamana q\u0259d\u0259r m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq ki, Prezident m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015f olsun v\u0259 bu haqda Konqres\u0259 x\u0259b\u0259r \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015f olsun ki, Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti b\u00fct\u00fcn blokadalar\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa qar\u015f\u0131 zor g\u00fcc\u00fcn istifad\u0259sini dayand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259m\u0259li i\u015f g\u00f6r\u00fcr&#187;&#8230;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/a4e9016153e8d75e031cbd88345be.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-67916\" width=\"902\" height=\"556\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/a4e9016153e8d75e031cbd88345be.jpg 482w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/a4e9016153e8d75e031cbd88345be-300x185.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/a4e9016153e8d75e031cbd88345be-150x92.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 902px) 100vw, 902px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bu \u0259lav\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259ti Amerika h\u00f6kum\u0259tinin ke\u00e7mi\u015f sovet pespublikalar\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi yard\u0131m\u0131ndan yegan\u0259 Az\u0259rbaycan xaric edilmi\u015fdir. B\u00fct\u00fcn bunlar o vaxt ba\u015f verirdi ki, o zaman he\u00e7 AB\u015e -da Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259firliyi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>AB\u015e-\u0131n indiki prezidenti v\u0259 o vaxtk\u0131 vitse-prezidenti&nbsp;Cozef Bayden&nbsp;d\u00fcz\u0259li\u015fin q\u0259bulunda f\u0259al rol oynam\u0131\u015f v\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 onun l\u0259\u011fv edilm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00ab\u0420\u0438\u0442\u043c \u0415\u0432\u0440\u0430\u0437\u0438\u0438\u00bb koronavirusla ba\u011fl\u0131 qalmaqal\u0131n episentrin\u0259 \u00e7evril\u0259n Qazax\u0131standak\u0131 Amerika biolaboratoriyas\u0131 haqq\u0131nda yazm\u0131\u015fd\u0131. Sayt yaz\u0131r ki, analoji qurumlar Avrasiya \u0130ttifaq\u0131n\u0131n v\u0259 KTMT-nin dig\u0259r \u00f6lk\u0259sind\u0259 &#8212; Erm\u0259nistanda da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Onlar he\u00e7 d\u0259 az qalmaqall\u0131 deyill\u0259r.&nbsp;Bioloji i\u015f\u011fal. Erm\u0259nistanda haz\u0131rda Bioloji T\u0259hl\u00fck\u0259nin Azald\u0131lmas\u0131 Proqram\u0131 (BTRP) \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 AB\u015e h\u0259rbi departamentinin v\u0259saiti il\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 ya t\u0259kmill\u0259\u015fdirilmi\u015f 12 biolaboratoriyadan ibar\u0259t b\u00fct\u00f6v bir \u015f\u0259b\u0259k\u0259 var ki, bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 AB\u015e-\u0131n Birg\u0259 \u0130\u015ftirak\u00e7\u0131 Bioloji Proqram\u0131n\u0131n (CBEP) bir hiss\u0259sidir. Onlardan \u00fc\u00e7\u00fc Yerevanda yerl\u0259\u015fir: X\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 N\u0259zar\u0259t v\u0259 Profilaktika M\u0259rk\u0259zind\u0259, D\u00f6vl\u0259t Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xidm\u0259tind\u0259 v\u0259 Nork \u0130nfeksion Klinik X\u0259st\u0259xanas\u0131nda. \u0130cevan, G\u00fcmr\u00fc, Martuni, Sisian, Arta\u015fat v\u0259 Vanadzor v\u0259 s.-d\u0259 taun \u0259leyhin\u0259 stansiyalar \u0259sas\u0131nda regional laboratoriyalar f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, onlar yaln\u0131z nominal olaraq Erm\u0259nistana m\u0259xsusdurlar, lakin \u0259slind\u0259 onlara AB\u015e-\u0131n h\u0259rbi atta\u015fesinin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131, mayor E. Larsenin bu \u00f6lk\u0259d\u0259 n\u0259zar\u0259t etdiyi AB\u015e-\u0131n T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik T\u0259hdidl\u0259rinin Azald\u0131lmas\u0131 Agentliyi (DTRA) n\u0259zar\u0259t edir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"540\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/278458101_161425289632850_7938431233561498583_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-67917\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/278458101_161425289632850_7938431233561498583_n.jpg 960w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/278458101_161425289632850_7938431233561498583_n-300x169.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/278458101_161425289632850_7938431233561498583_n-150x84.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/278458101_161425289632850_7938431233561498583_n-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p> Bu obyektl\u0259rin Amerika m\u0259nsubiyy\u0259ti podrat\u00e7\u0131lar siyah\u0131s\u0131 il\u0259 t\u0259sdiql\u0259nir. Bu, x\u00fcsus\u0259n Erm\u0259nistanda laboratoriyalar v\u0259 informasiya \u015f\u0259b\u0259k\u0259si yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn DTRA-dan 50 milyon dollar alan CH2M Hilldir. Bu \u015firk\u0259t, \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259, Black &amp; Veatch-in vasit\u0259\u00e7iliyi il\u0259, uzun ill\u0259r bioloji silahlar haz\u0131rlayan daha iki subpodrat\u00e7\u0131 c\u0259lb edib.&nbsp;Marqarita Simonyan\u0131n &#171;Sputnik&#187;i d\u0259 bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat ver\u0259r\u0259k yaz\u0131rd\u0131: &#171;Memorandumun ba\u011flanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar 2019-cu ilin noyabr\u0131nda ba\u015fa \u00e7at\u0131b, bel\u0259 ki, Lavrovun \u00f6z\u00fc o vaxt Yerevanda bu haqda dan\u0131\u015f\u0131b. Erm\u0259nistanda biolaboratoriyalar haqq\u0131nda memorandum dem\u0259k olar ki, imzalanma\u011fa haz\u0131r idi, b\u00fct\u00fcn vacib m\u00fcdd\u0259alar raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131, lakin Rusiya t\u0259r\u0259fi s\u0259n\u0259din m\u0259tninin yekunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259klif etdi. Sonra Lavrovun \u0130r\u0259vana s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 s\u0259n\u0259d imzalanmad\u0131. M\u00fcbahis\u0259y\u0259 n\u0259yin s\u0259b\u0259b oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verilm\u0259s\u0259 d\u0259, media rusiyal\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin obyektl\u0259r\u0259 giri\u015fi bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. Sonra koronavirus pandemiyas\u0131 ba\u015f verdi. 2020-ci ilin may\u0131nda Erm\u0259nistan Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi b\u0259yan etdi ki, s\u0259n\u0259d he\u00e7 bir t\u0259r\u0259fin laboratoriyaya daxil olmaq h\u00fcququnu n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmur&#187;&#8230; <\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Bu m\u0259qal\u0259d\u0259 d\u0259 M. Simonyan \u00f6z \u00fcmumerm\u0259ni i\u015fin\u0259 sadiq olaraq, bu yaz\u0131da vacib bir informasiya yay\u0131r: &#171;Bu arada, h\u0259l\u0259 2018-ci ilin sentyabr\u0131nda o vaxtk\u0131 yeni ba\u015f nazir Nikol Pa\u015finyan \u201cKommersant\u201da m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 bildirmi\u015fdi ki, onun \u015f\u0259xsi g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 rusiyal\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 Amerika laboratoriyalar\u0131na giri\u015f icaz\u0259si verilib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Rusiya t\u0259r\u0259fi Moskvan\u0131 narahat ed\u0259n laboratoriyalar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini ara\u015fd\u0131r\u0131b. Onlardan s\u0131rf tibbi m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur\u00bb. <\/p>\n\n\n\n<p>Amma Erm\u0259nistan\u0131n Panorama.am sayt\u0131 bel\u0259 demir: \u201cKonstitusiya h\u00fcququ\u201d partiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri Hayk Babuxanyan\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Amerika biolaboratoriyalar\u0131 he\u00e7 bir ciddi elmi nailiyy\u0259t n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259yibl\u0259r v\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri a\u00e7\u0131q m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259rc edilmir. Bu arada, koronavirus pandemiyas\u0131 zaman\u0131 bu m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 600 erm\u0259ni h\u0259rb\u00e7i m\u00fcayin\u0259 olunub. Davam ed\u0259n t\u0259dqiqat\u0131n son m\u0259qs\u0259di n\u0259dir? AB\u015e ordusu dollar v\u0259 texniki yard\u0131m m\u00fcqabilind\u0259 n\u0259 ist\u0259yir? Ayd\u0131nd\u0131r ki, Pentaqon Erm\u0259nistan\u0131n haz\u0131rk\u0131 h\u00f6kum\u0259tinin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 bizim resurslar\u0131m\u0131zdan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131zdan qeyri-qanuni ikili m\u0259qs\u0259dli bioloji f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rd\u0259 istifad\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r 2001-ci ild\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n Bakterioloji v\u0259 Toksin Silahlar\u0131n\u0131n \u0130\u015fl\u0259nm\u0259sinin, \u0130stehsal\u0131n\u0131n v\u0259 Ehtiyat\u0131n\u0131n Qada\u011fan edilm\u0259si v\u0259 Onlar\u0131n M\u0259hv edilm\u0259si haqq\u0131nda Konvensiyaya (BTWC) qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 n\u0259zar\u0259ti n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan protokolu q\u0259bul etm\u0259kd\u0259n imtina etdiyini xat\u0131rladaraq d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259y\u0259can t\u0259bili \u00e7al\u0131blar. Bu o dem\u0259kdir ki, Pentaqon postsovet m\u0259kan\u0131nda maliyy\u0259l\u0259\u015fdirdiyi biolaboratoriyalarla ba\u011fl\u0131 m\u00fcst\u0259qil t\u0259hqiqat imkanlar\u0131n\u0131 istisna etm\u0259kl\u0259 m\u0259suliyy\u0259td\u0259n azad olub&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015fa\u011f\u0131da InfoPort.am sayt\u0131nda \u201cErm\u0259nistanda AB\u015e Bioloji Laboratoriyalar\u0131: Pentaqon \u00f6l\u00fcmc\u00fcl viruslar \u00fcz\u0259rind\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 m\u0259qal\u0259 d\u0259rc edirik:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDemokrat Co Baydenin A\u011f Ev\u0259 g\u0259li\u015fi il\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar postsovet m\u0259kan\u0131nda h\u0259rbi bioloji f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k kursu g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Amerika biolaboratoriyalar\u0131ndan yerli naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131na baxmayaraq, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 t\u00fc\u011fyan ed\u0259n pandemiya fonunda, Ukrayna, G\u00fcrc\u00fcstan, Qazax\u0131stan, Moldova v\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri Birl\u0259\u015fmi\u015f Kooperativ \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 AB\u015e M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyinin M\u00fcdafi\u0259 T\u0259hdidl\u0259rinin Azald\u0131lmas\u0131 Agentliyi (DTRA) il\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri uzad\u0131rlar. 2019-cu ild\u0259 ictimaiyy\u0259ti Bioloji T\u0259hdidin Azald\u0131lmas\u0131 Proqram\u0131 (BTRP) olaraq \u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ad\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259n Bioloji M\u0259\u015f\u011fulluq Proqram\u0131 (CBEP) ortaya at\u0131l\u0131b. Bu arada Pentaqonun AB\u015e-dan k\u0259narda yerl\u0259\u015f\u0259n bu obyektl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tinin qanuniliyi v\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar h\u0259l\u0259 d\u0259 cavabs\u0131z qal\u0131r&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Erm\u0259nistanda \u00fc\u00e7 bel\u0259 laboratoriya var, onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn ill\u0259r \u0259vv\u0259l t\u0259xmin\u0259n 10 milyon dollar ayr\u0131l\u0131b. B\u0259zi ekspertl\u0259r onlar\u0131 gec partlayan saatl\u0131 bomba hesab edirdil\u0259r. Bu narahatl\u0131qlara cavab olaraq, S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin SNCO &#171;X\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 N\u0259zar\u0259t v\u0259 Profilaktika Milli M\u0259rk\u0259zi&#187; q\u0131saca izah etdi ki, istinad laboratoriyalar\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min edir. Laboratoriyalar ikili m\u0259qs\u0259d\u0259 malik ola bilm\u0259z, \u00e7\u00fcnki Erm\u0259nistan beyn\u0259lxalq konvensiyaya \u0259sas\u0259n bioloji silahlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131 riskl\u0259rini azaltmaq \u00f6hd\u0259liyini \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb. H\u0259l\u0259 2017-ci ild\u0259 laboratoriyalara giri\u015f jurnalistl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q idi v\u0259 Sputnik Erm\u0259nistan\u0131n \u00e7\u0259kili\u015f qrupu istinad laboratoriyalar\u0131ndan birin\u0259 ba\u015f \u00e7\u0259k\u0259 bilmi\u015fdi. Laboratoriya m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri bioloji silahlarla ba\u011fl\u0131 s\u00f6hb\u0259ti g\u00fcl\u00fcnc adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar&#187;.&nbsp;Bu Simonyan\u0131n efir\u0259 \u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc bir informasiyad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nid\u0259n pis erm\u0259nip\u0259r\u0259st olan Modest Kolerovun &#171;REGNUM&#187; \u0130A d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 diqq\u0259t ay\u0131r\u0131b: &#171;Erm\u0259nistanda 2010-cu ild\u0259n ba\u015flayaraq AB\u015e-\u0131n referens laboratoriyalar\u0131 a\u00e7\u0131lma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Amerika t\u0259r\u0259fi iddia edir ki, bu qurumlar\u0131n m\u0259qs\u0259di k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 heyvanlar\u0131n\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na z\u0259man\u0259t verm\u0259k, y\u00fcks\u0259k texnologiyal\u0131 labarotoriyalarda t\u0259mir i\u015fl\u0259rini maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 h\u00f6kum\u0259tin insanlar\u0131n sa\u011fla\u00e7l\u0131\u011f\u0131na m\u00fcmk\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 ictimai monitorinq aparmaq imkanlar\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u00fcasir laboratoriyalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. M\u0259lumdur ki, bu laboratoriyalar ikili m\u0259qs\u0259d da\u015f\u0131y\u0131r, \u00e7\u00fcnki onlar ordu t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilir v\u0259 onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri \u0259slind\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259snifatla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar laboratoriyalar\u0131n saxlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00fclli miqdarda pul x\u0259rcl\u0259yir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Ukraynada 200 milyon dollar (Ukraynada bioloji laboratoriyalar\u0131n say\u0131 30 &#8212; dan \u00e7oxdur), G\u00fcrc\u00fcstanda 150 milyon dollardan, Qazax\u0131standa is\u0259 130 milyon dollardan \u00e7ox pul x\u0259rcl\u0259yibl\u0259r. Erm\u0259nistanda bu laboratoriyalar \u0130r\u0259vanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, G\u00fcmr\u00fc, Vanadzor, \u0130cevan v\u0259 respublikan\u0131n dig\u0259r marzlar\u0131nda (rayonlar\u0131) \u00fcmumilikd\u0259 12 bel\u0259 bioloji laboratoriya var. (<a href=\"https:\/\/regnum.ru\/news\/polit\/3557269.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/regnum.ru\/news\/polit\/3557269.html<\/a> IA REGNUM)&#187; .<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Bu m\u0259s\u0259l\u0259yl\u0259 ba\u011fl\u0131 edaily.com yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bir m\u0259qal\u0259d\u0259 bu labarotorialar bar\u0259d\u0259 detallara toxunulur v\u0259 &#171;Erm\u0259nistanda veteran biosilah haz\u0131rlayanlar&#187; b\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 deyilir: (<a href=\"https:\/\/wikileaks.org\/plusd\/cables\/08YEREVAN913_a.html\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">\u041f\u043e&nbsp;\u0434\u0430\u043d\u043d\u044b\u043c \u043e\u043f\u0443\u0431\u043b\u0438\u043a\u043e\u0432\u0430\u043d\u043d\u043e\u0439 \u043d\u0430&nbsp;\u0441\u0430\u0439\u0442\u0435 Wikileaks \u0434\u0438\u043f\u043f\u043e\u0447\u0442\u044b \u043f\u043e\u0441\u043e\u043b\u044c\u0441\u0442\u0432\u0430 \u0421\u0428\u0410 \u0432&nbsp;\u0415\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d\u0435<\/a> \u041f\u043e\u0434\u0440\u043e\u0431\u043d\u0435\u0435:&nbsp;<a href=\"https:\/\/eadaily.com\/ru\/news\/2018\/09\/19\/laboratorii-ssha-v-armenii-kak-bioruzhie-rabotaet-u-granic-rossii-i-irana\">https:\/\/eadaily.com\/ru\/news\/2018\/09\/19\/laboratorii-ssha-v-armenii-kak-bioruzhie-rabotaet-u-granic-rossii-i-irana<\/a>) &#171;Bu il Erm\u0259nistan\u0131n CBEP-in t\u0259rkib hiss\u0259si olan DTRA Biot\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rin Azald\u0131lmas\u0131 Proqram\u0131nda (BTRP) i\u015ftirak\u0131n\u0131n 10 ili tamam olur. AB\u015e-\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 s\u0259firliyinin diplomatik po\u00e7tuna \u0259sas\u0259n, 2008-ci ild\u0259 sazi\u015f imzalanmazdan \u0259vv\u0259l AB\u015e M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259tin\u0259 2009-cu ild\u0259 s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 nazirlikl\u0259rinin n\u0259zdind\u0259 iki laboratoriya yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259tin\u0259 9 milyon dollar ay\u0131raca\u011f\u0131na s\u00f6z verib. Yerevan Wikileaks sayt\u0131nda d\u0259rc olunub. 2018-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r DTRA \u00f6d\u0259ni\u015f etdi v\u0259 Amerika podrat\u00e7\u0131lar \u00f6lk\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcn biolaboratoriyalar \u015f\u0259b\u0259k\u0259sini qurdular. Onlardan \u00fc\u00e7\u00fc, m\u0259rk\u0259zi olanlar \u0130r\u0259vanda &#8212; X\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 N\u0259zar\u0259t v\u0259 Profilaktika M\u0259rk\u0259zind\u0259, D\u00f6vl\u0259t Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xidm\u0259tind\u0259 v\u0259 Nork \u0130nfeksion Klinik X\u0259st\u0259xanas\u0131nda yerl\u0259\u015fir. Regional laboratoriyalar is\u0259 \u0130cevan, G\u00fcmr\u00fc, Martuni v\u0259 Vanadzorda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir&#8230; &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan mutasiyaya u\u011fram\u0131\u015f viruslar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qeyd\u0259 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 onlar\u0131n b\u0259zil\u0259rinin \u00f6lk\u0259d\u0259n b\u00fct\u00fcn Transqafqazda yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259dir ki, bu da amerikal\u0131lara biosilahlar\u0131n h\u0259m s\u0259rh\u0259dl\u0259rd\u0259, h\u0259m d\u0259 Rusiyan\u0131n c\u0259nubunda v\u0259 \u0130randa t\u0259bii \u015f\u0259kild\u0259 nec\u0259 \u201ci\u015fl\u0259y\u0259 bil\u0259c\u0259yi\u201d bar\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r imkan verir. Pentaqon Erm\u0259nistanda yaln\u0131z biolaboratoriyalar\u0131n v\u0259 informasiya \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131na art\u0131q 50 milyon dollardan \u00e7ox pul x\u0259rcl\u0259yib&#187;.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/201c8cb0cdb5845154721539a1ade.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-67918\" width=\"904\" height=\"563\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/201c8cb0cdb5845154721539a1ade.jpg 767w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/201c8cb0cdb5845154721539a1ade-300x187.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/201c8cb0cdb5845154721539a1ade-150x93.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/201c8cb0cdb5845154721539a1ade-115x73.jpg 115w\" sizes=\"auto, (max-width: 904px) 100vw, 904px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Rusiya Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Radiasiya, Kimy\u0259vi v\u0259 Bioloji M\u00fcdafi\u0259 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin r\u0259isi \u0130qor Kirilovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, AB\u015e postsovet m\u0259kan\u0131n\u0131n dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 ox\u015far laboratoriyalar yarad\u0131b. Erm\u0259nistanda 12 bel\u0259 laboratoriya var ki, onlardan 3-\u00fc \u0130r\u0259vandad\u0131r. \u0130ctimaiyy\u0259ti m\u0259lumatland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn hesab edirik ki, AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdiril\u0259n bu laboratoriyalar\u0131n arxas\u0131nda kimin dayanmas\u0131, onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli orqanlar t\u0259r\u0259find\u0259n laz\u0131mi n\u0259zar\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilib-ke\u00e7irilm\u0259m\u0259si, konkret hans\u0131 eksperimentl\u0259rin apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u0259rin, pe\u015f\u0259kar v\u0259 q\u0259r\u0259zsiz ara\u015fd\u0131rma aparma\u011f\u0131n vaxt\u0131 \u00e7at\u0131b.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/rqpog0v3vgx9u3w178em.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-67921\" width=\"895\" height=\"681\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/rqpog0v3vgx9u3w178em.png 530w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/rqpog0v3vgx9u3w178em-300x228.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/rqpog0v3vgx9u3w178em-150x114.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 895px) 100vw, 895px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>H\u0259l\u0259&nbsp;Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan SSR Mikrobiologiya \u0130nstitutu mikrobiologiya \u00fczr\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259rk\u0259z say\u0131l\u0131rd\u0131. 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 institutun elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri AB\u015e v\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131 maraqland\u0131r\u0131b. Erm\u0259nistanl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 ke\u00e7m\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t edibl\u0259r. Laboratoriyalar Erm\u0259nistan s\u0259hiyy\u0259 sistemin\u0259 daxildir, lakin AB\u015e M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi yan\u0131nda T\u0259hl\u00fck\u0259nin Azald\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 Agentliyin onlara birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 var. Yerli m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, orada amerikal\u0131lar da i\u015fl\u0259yirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"539\" height=\"459\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/drcfu6pdwmatk80q5rux.png\" alt=\"\" data-id=\"67923\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=67923\" class=\"wp-image-67923\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/drcfu6pdwmatk80q5rux.png 539w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/drcfu6pdwmatk80q5rux-300x255.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/drcfu6pdwmatk80q5rux-150x128.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 539px) 100vw, 539px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"487\" height=\"449\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/mehhhc9j17as0mvm6i3z.png\" alt=\"\" data-id=\"67924\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/mehhhc9j17as0mvm6i3z.png\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=67924\" class=\"wp-image-67924\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/mehhhc9j17as0mvm6i3z.png 487w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/mehhhc9j17as0mvm6i3z-300x277.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/mehhhc9j17as0mvm6i3z-150x138.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 487px) 100vw, 487px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>Bir s\u00f6zl\u0259 Rusiya o q\u0259d\u0259r ba\u015f\u0131n\u0131 itirib ki, \u0130r\u0259vanda itirdiyini Bak\u0131da axtarmaq ist\u0259yir. Simonyan v\u0259 Putinin dig\u0259r erm\u0259ni &#171;propaqandonlar\u0131n\u0131n&#187; uydurdu\u011fu yalanlar add\u0131m-add\u0131m bu \u00f6lk\u0259ni u\u00e7rumun ba\u015f\u0131na g\u0259tirib. Sad\u0259c\u0259 it\u0259l\u0259y\u0259n yoxdur&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arkadi Mamontovun s\u0259n\u0259dli filmind\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 respublikalar\u0131ndak\u0131 AB\u015e bioloji laboratoriyalar\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7\u0131l\u0131r, he\u00e7 bir s\u00fcbut g\u00f6st\u0259rm\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycanda da gizli laboratoriyalar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu iddia edib. Yanvar\u0131n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":67919,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-67915","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=67915"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67915\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67946,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67915\/revisions\/67946"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/67919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=67915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=67915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=67915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}