{"id":68265,"date":"2022-04-23T01:08:27","date_gmt":"2022-04-22T21:08:27","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=68265"},"modified":"2022-04-23T01:08:30","modified_gmt":"2022-04-22T21:08:30","slug":"uydurma-erm%c9%99ni-soyqirimi-107-illik-iyr%c9%99nc-yalan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=68265","title":{"rendered":"\u201cUydurma erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d \u2014 107 illik iyr\u0259nc yalan\u2026"},"content":{"rendered":"\n<p><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\"><strong>\u018fntiq\u0259 R\u0259\u015fid<\/strong>\u00a0\/\/<em><strong>\u018fdal\u0259t<\/strong>\/<\/em><\/span><\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">T\u018fKRAR<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>107 ildir erm\u0259ni ideoloqlar\u0131 \u00f6z iyr\u0259nc yalanlar\u0131, iblisan\u0259 hiyl\u0259g\u0259rlikl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnyan\u0131 t\u00fcrk toplumuna qar\u015f\u0131 nifr\u0259tl\u0259 doldurmaqda davam edir v\u0259 \u00fcst\u0259lik t\u00fcrkl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00absoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dna m\u0259ruz qald\u0131qlar\u0131 iddias\u0131 il\u0259 h\u0259r il 24 apreli mat\u0259m g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edirl\u0259r.\u00a0Baxmayaraq ki, o vaxtdan indiy\u0259 q\u0259d\u0259r milyonlarla t\u00fcrk\u00fcn qan\u0131n\u0131 ax\u0131d\u0131blar, amma qisas\u00e7\u0131l\u0131q hissind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259yibl\u0259r. B\u0259dxahlar bu azm\u0131\u015f kimi d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin parlamentl\u0259rind\u0259 bu m\u00f6vzunu g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar v\u0259 \u00e7ox vaxt da nail olurlar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ayaq tutub \u00abyeri(dil\u0259n)y\u0259n\u201d yalan\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00abQaregen Njdenin t\u0259limi\u00bbnin ilk c\u00fcml\u0259si bel\u0259dir: sonuncu t\u00fcrk kar, kor, lal olsa da, \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259lidir\u201d. Y\u0259ni t\u00fcrk\u0259 olan nifr\u0259t ideoloji vasit\u0259dir, silahd\u0131r. D\u00fcnyaya s\u0259p\u0259l\u0259nmi\u015f erm\u0259nil\u0259r yegan\u0259 xalqlardan biridir ki, yalan\u00e7\u0131 g\u00f6z ya\u015flar\u0131 il\u0259 inand\u0131rma\u011f\u0131 bacar\u0131r v\u0259 onun say\u0259sind\u0259 d\u0259st\u0259k al\u0131r\u018fslind\u0259, el\u0259 d\u00fcnya da insani keyfiyy\u0259tl\u0259rd\u0259 onlardan y\u00fcks\u0259kd\u0259 durma\u011f\u0131 bacaran t\u00fcrkl\u0259r\u0259 nifr\u0259t etm\u0259y\u0259 bir b\u0259han\u0259 axtar\u0131rd\u0131 v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin say\u0259sind\u0259 o \u00abqondarma soyq\u0131r\u0131m\u201d \u0131 f\u00fcrs\u0259ti \u0259ll\u0259rin\u0259 kecib. \u0130ndi is\u0259 o f\u00fcrs\u0259td\u0259n faydalan\u0131r, yeri g\u0259ldi- g\u0259lm\u0259di icl\u0259rin\u0259 y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f nifr\u0259ti-\u0259dav\u0259ti z\u0259h\u0259r kimi add\u0131mba\u015f\u0131 t\u00f6km\u0259kd\u0259n c\u0259kinmirl\u0259r. Bax, el\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, erm\u0259nil\u0259rin saxta iddialar\u0131na \u00abinanan\u201d \u00f6lk\u0259l\u0259rin say\u0131 art\u0131r. \u0130sve\u00e7 parlamenti 12 mart 2010-cu ild\u0259, Uruquay 1965, 2004, 2005-ci ill\u0259r olmaq \u00fczr\u0259 \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259, Yunan Kipri 1982-ci ild\u0259, Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 \u2014 AB\u015e-\u0131n 40-dan \u00e7ox \u015ftat\u0131nda, Argentina 1985-ci ild\u0259, Rusiya 1995-ci v\u0259 2005-ci ild\u0259, Kanada 1996, 2000 v\u0259 2004-c\u00fc ill\u0259rd\u0259, Yunan\u0131stan 1996-c\u0131 ild\u0259, Livan 1997-ci v\u0259 2000-ci ild\u0259 , Bel\u00e7ika v\u0259 Fransa 1998-ci ild\u0259, ( Fransada s\u00f6zd\u0259 \u00aberm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u00bbn\u0131 r\u0259dd etm\u0259k cinay\u0259t say\u0131l\u0131r), \u0130taliya v\u0259 Vatikan 2000-ci ild\u0259, \u0130sve\u00e7r\u0259 2003-c\u00fc ild\u0259, Slovakiya v\u0259 Hollandiya \u2014 2004-c\u00fc ild\u0259, Pol\u015fa, Almaniya, Venesuela, Litva \u2014 2005-ci ild\u0259, \u00c7ili 2007-ci ild\u0259, Birl\u0259\u015fmi\u015f Krall\u0131\u011fa daxil olan Uels, \u015eotlandiya v\u0259 \u015eimal \u0130rlandiya 1915-ci il hadis\u0259l\u0259rini \u00absoyq\u0131r\u0131m\u0131\u00bb olaraq q\u0259bul edibl\u0259r. Almaniya 2-ci d\u0259f\u0259 -2016-c\u0131 il iyunun 2-d\u0259 saxta iddian\u0131 \u00absoyq\u0131r\u0131m\u0131 olaraq tan\u0131y\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1915-ci ilin aprel g\u00fcnl\u0259rind\u0259 n\u0259 ba\u015f verdi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fslind\u0259 aprelin 24-d\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti \u0259razisind\u0259 bir erm\u0259ni bel\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259yib. Sad\u0259c\u0259 olaraq, \u00f6lk\u0259d\u0259 cinay\u0259tkar f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00abDa\u015fnak\u201d v\u0259 \u00abHn\u00e7ak\u201d partiyalar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri h\u0259bs olunub. Tarixi faktlar, arxiv materiallar\u0131 da dediyimiz\u0259 s\u00fcbutdur. Qondarma \u00aberm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d m\u0259s\u0259l\u0259sinin mahiyy\u0259ti bel\u0259dir: Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131n\u0131 par\u00e7alamaq ist\u0259y\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n ona qar\u015f\u0131 m\u00fcxt\u0259lif planlar c\u0131z\u0131rd\u0131lar. \u00ab\u015e\u0259rq m\u0259s\u0259l\u0259si\u201d adlanan ideya da m\u0259hz h\u0259min planlar\u0131n rella\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 ortaya at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fayan xristian azl\u0131qlar\u0131n m\u0259nafeyinin \u00abqorunmamas\u0131\u201d m\u0259s\u0259l\u0259si b\u0259han\u0259 ola bil\u0259rdi. Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131 \u0259razisind\u0259 aysorlar, yunanlar, xristian \u0259r\u0259bl\u0259r ya\u015fasalar da, erm\u0259ni azl\u0131\u011f\u0131 daha \u00e7ox diqq\u0259ti \u00e7\u0259kirdi. Bu, onlar\u0131n xarakterind\u0259n \u2014 x\u0259yan\u0259tkar olmalar\u0131ndan, satq\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan, \u015f\u0259rait\u0259 uy\u011fun olaraq dinl\u0259rini v\u0259 m\u0259zh\u0259bl\u0259rini d\u0259yi\u015fm\u0259k xisl\u0259tind\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi. 1890-c\u0131 ild\u0259n etibar\u0259n ba\u015flayan \u00fcsyanlar 1915-ci ild\u0259 Osmanl\u0131 hakimiyy\u0259tini radikal q\u0259rarlar alma\u011fa m\u0259cbur etdi v\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131 iddias\u0131 da bu d\u00f6vrd\u0259n etibar\u0259n ortaya \u00e7\u0131xd\u0131. G\u00fccl\u0259n\u0259n erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7iliyi Anadolunun \u015f\u0259rqind\u0259 v\u0259 Kilikya adlanan c\u0259nub b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rd\u0259 separat\u00e7\u0131 meyli g\u00fccl\u0259ndirdikc\u0259 \u00fcsyanlar da t\u0259bii hal alma\u011fa ba\u015flad\u0131. \u0130lk \u00fcsyan 1890-c\u0131 ild\u0259 \u018frzurumda ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdi, daha sonra Van, Sason, Adana \u00fcsyanlar\u0131 ard-arda ba\u015f verdi. Bu hadis\u0259d\u0259n sonra 1905-ci ild\u0259 Sultana sui-q\u0259sd c\u0259hdi olsa da u\u011fursuzluqla n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. B\u00f6lg\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkilatlanan erm\u0259ni komit\u0259l\u0259ri m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 da x\u00fcsusi amans\u0131zl\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirdil\u0259r. Ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdiril\u0259n \u00fcsyanlar v\u0259 Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 ruslara qo\u015fulan erm\u0259nil\u0259rin t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 sava\u015fmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti 27 may 1915-ci ild\u0259 \u00abK\u00f6\u00e7\u201d q\u0259rar\u0131 \u00e7\u0131xartd\u0131. Bu q\u0259rar \u00f6nc\u0259sind\u0259 is\u0259 bu g\u00fcn erm\u0259nil\u0259rin soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc kimi q\u0259bul etdikl\u0259ri 24 aprel g\u00fcn\u00fc 2345 erm\u0259ni lider h\u0259bs edildi. Onlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti k\u0259ndl\u0259r\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k silahs\u0131z \u0259halini q\u0131ran cinay\u0259tkarlar idi. K\u00f6\u00e7 q\u0259rar\u0131 Anadoluda ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin Osmanl\u0131n\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259nm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutsa da, praktikada h\u0259r \u015fey f\u0259rqli c\u0259r\u0259yan etdi. K\u00f6\u00e7 karvanlar\u0131na edil\u0259n h\u00fccumlarda \u00f6l\u0259n erm\u0259nil\u0259r bir k\u0259nara, h\u0259m d\u0259 yollarda acl\u0131qdan v\u0259 x\u0259st\u0259likd\u0259n \u00f6l\u0259nl\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r idi. Yola \u00e7\u0131xanlar\u0131n yaln\u0131z bir qismi laz\u0131mi m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259r\u0259 yerl\u0259\u015fdiril\u0259 bildi. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi hec bir q\u0259tliam v\u0259 yaxud \u00absoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dndan s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259z. Sad\u0259c\u0259, erm\u0259nil\u0259r aprelin 24-n\u00fc ona g\u00f6r\u0259 \u00absoyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc\u201d kimi qeyd edirl\u0259r ki, k\u00f6\u00e7 haqq\u0131nda q\u0259rardan sonra onlar\u0131n d\u00f6vl\u0259t yaratmaq ist\u0259dikl\u0259ri 6 vilay\u0259td\u0259 onsuz da azl\u0131q t\u0259\u015fkil ed\u0259n erm\u0259nil\u0259rin say\u0131 minimuma endirildi. Y\u0259ni onlar\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259 d\u00f6vl\u0259t yaratmaq x\u00fclyalar\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131xd\u0131..<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Faktlar n\u0259 deyir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nil\u0259r iddia edirl\u0259r ki, guya 1915-ci ild\u0259 t\u00fcrkl\u0259r 1,5 milyon erm\u0259nini q\u0131r\u0131blar. T\u00fcrk Tarix Qurumunun ke\u00e7mi\u015f ba\u015fqan\u0131 Yusif Halaco\u011flu Osmanl\u0131 arxivl\u0259rin\u0259 istinad\u0259n bel\u0259 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259libdir ki, erm\u0259nil\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si zaman\u0131 yollarda h\u00fccumlara m\u0259ruz qalaraq \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259nil\u0259rin say\u0131 t\u0259qrib\u0259n 8,5 min n\u0259f\u0259r olub. Qalan erm\u0259nil\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f c\u0259bh\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259ll\u0259rind\u0259 silah t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 vuru\u015fark\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fclubl\u0259r. 1919-cu ilin yay\u0131nda Paris s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n gedi\u015find\u0259 erm\u0259nil\u0259rin \u00abQ\u0259rbi Erm\u0259nistan\u201d adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda v\u0259ziyy\u0259ti \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 prezident Vudro Vilson AB\u015e ordusunun Fransadak\u0131 ba\u015f q\u0259rargah\u0131n\u0131n r\u0259isi general Ceyms Harbordun ba\u015fc\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda regiona x\u00fcsusi missiya g\u00f6nd\u0259rib. Regionu inc\u0259l\u0259y\u0259n Harbordun&nbsp;\u018frzurumdak\u0131 dialoqu h\u0259min g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u00e7ox sayda \u015fahidl\u0259rin d\u0259 g\u00fcnd\u0259likl\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. O, t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n soru\u015fur:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2014 Daha \u00f6nc\u0259d\u0259n \u018frzurumda erm\u0259ni \u00e7oxlu\u011fu varm\u0131d\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu soruyu alan \u018frzurum B\u0259l\u0259diyy\u0259 Ba\u015fqan\u0131 Zakir G\u00fcrb\u00fcz b\u0259y Amerikal\u0131 general\u0131 p\u0259nc\u0259r\u0259 \u00f6n\u00fcn\u0259 \u00e7a\u011f\u0131raraq a\u00e7\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u0259n Gez v\u0259 Kavak m\u0259zarl\u0131qlar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rib deyir: \u00abBunlar g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz kimi, m\u00fcs\u0259lman-t\u00fcrk m\u0259zarlar\u0131d\u0131r. \u015e\u0259h\u0259rin \u00f6t\u0259ki yerl\u0259rind\u0259 d\u0259 bunlar\u0131n on qat\u0131 t\u00fcrk m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131 daha vard\u0131r. \u0130ndi yax\u015f\u0131 bax\u0131n, \u00e7evr\u0259si divarlarla h\u00f6r\u00fcl\u00fc o ki\u00e7ik m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6r\u00fcrs\u00fczm\u00fc? Bax o da erm\u0259nil\u0259rin m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00d6z\u00fcn\u00fcz deyin, erm\u0259nil\u0259rmi, ya t\u00fcrkl\u0259rmi \u00e7oxluqda? Erm\u0259nil\u0259r \u00f6l\u00fcl\u0259rini yem\u0259dil\u0259r ki! \u018fzurumun \u00f6l\u00fcs\u00fc d\u0259 T\u00fcrk, dirisi d\u0259 T\u00fcrk!\u00bb dey\u0259 tarixi cavab vermi\u015fdir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>General Ceyms 16 oktyabr 1919-cu ild\u0259 AB\u015e Senat\u0131na t\u0259qdim etdiyi raportunda yaz\u0131rd\u0131 ki, Qara d\u0259nizd\u0259n \u0130ran s\u0259rh\u0259din\u0259d\u0259k uzanan \u0259razin\u0131 g\u0259zdik, lakin erm\u0259nil\u0259rin iddialar\u0131n\u0131 do\u011fruldacaq he\u00e7 bir fakta rast g\u0259lm\u0259dik. General Harbordun bu m\u0259ruz\u0259si erm\u0259nil\u0259rin \u015e\u0259rqi Anadoluda he\u00e7 zaman \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etm\u0259dikl\u0259rini v\u0259 soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qoyulmad\u0131qlar\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yirdi. Harbord yaz\u0131rd\u0131 ki, missiyan\u0131n ke\u00e7diyi yollarda tez-tez erm\u0259nil\u0259rin z\u00fclm\u00fcnd\u0259n qa\u00e7an t\u00fcrkl\u0259rl\u0259 rastla\u015f\u0131rlarm\u0131\u015f. H\u0259m\u00e7inin m\u0259\u015fhur amerikal\u0131 siyas\u0259t\u00e7i Bryus Feinin, AB\u015e-\u0131n ali komissar\u0131, admiral Mark Bristolun, britaniyal\u0131 siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 admiral Kolbi \u00c7esterin, d\u00fcnyan\u0131n n\u00fcfuzlu aliml\u0259rind\u0259n Stenford \u015eounun, Castin Makkart\u0131n, Prinston Universitetinin professoru Hitom Lourin, britaniyal\u0131 tarix\u00e7i, professor Norman Stoun, amerikal\u0131 professor G\u00fcnter Levin, t\u00fcrkiy\u0259li alim Mehmet Perinc\u0259k tarixi faktlara istinad ed\u0259r\u0259k \u00aberm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dn\u0131n \u0259slind\u0259 c\u0259f\u0259ngiyatdan ba\u015fqa bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut edibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259s\u0259l\u0259n\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 Loisville Universitetinin m\u00fc\u0259llimi, tarix\u00e7i yazar Prof. Dr. Castin Makkart\u0131n: \u00abErm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d deyil\u0259n bir \u015feyin olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyil. O d\u00f6vrd\u0259 ya\u015fayan 1,5 milyon erm\u0259ni yox idi. Bu r\u0259q\u0259min c\u0259mi erm\u0259ni \u0259halisind\u0259n daha \u00e7oxdur. Bu tamamil\u0259 s\u0259hv. Bu \u00absoyq\u0131r\u0131m\u201d\u0131n h\u0259qiq\u0259t olmas\u0131 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 h\u0259r bir erm\u0259ninin iki d\u0259f\u0259 \u00f6lm\u00fc\u015f olmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. 1912 \u2014 1921 ill\u0259r aras\u0131nda 3 milyon m\u00fcs\u0259lman v\u0259 100 min erm\u0259ni \u00f6l\u00fcb. Acl\u0131qdan, susuzluqdan v\u0259 ya x\u0259st\u0259likd\u0259n \u00f6l\u0259nl\u0259r d\u0259 oldu. B\u00fct\u00fcn \u00f6l\u0259nl\u0259rin t\u00fcrkl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc deyilir, amma bu x\u0259st\u0259lik ayr\u0131-se\u00e7kilik etm\u0259d\u0259n h\u0259r k\u0259si \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Tarix\u00e7il\u0259rin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131 s\u0259rb\u0259st \u015f\u0259kild\u0259 etm\u0259l\u0259ri, m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin, tap\u0131nt\u0131lar\u0131n m\u00fcqayis\u0259 edilm\u0259si laz\u0131md\u0131r. Ancaq bu \u015f\u0259kild\u0259 tarixi m\u0259lumat\u0131n do\u011frulu\u011funa \u0259min ola bil\u0259rik.\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p>AB\u015e eks-prezidenti Ronald Reyqan\u0131n h\u00fcquq m\u00fc\u015faviri Bruce Fein ba\u015fqanl\u0131\u011f\u0131nda yarad\u0131lm\u0131\u015f qrupun 1981-ci ild\u0259 haz\u0131rlay\u0131b t\u0259qdim etdiyi raportdan: \u00abA\u011f Saray ara\u015fd\u0131rma etdi, erm\u0259nil\u0259rin 2 milyon m\u00fcs\u0259lman Osmanl\u0131n\u0131 q\u0259tl etdiyi ortaya \u00e7\u0131xd\u0131. Erm\u0259nil\u0259r, \u00f6z arxivl\u0259rini a\u00e7m\u0131r, \u00e7\u00fcnki bu ger\u00e7\u0259yin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 ist\u0259mir, erm\u0259nil\u0259rin bu iddialar\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 \u0259sass\u0131z\u2026 Osmanl\u0131 \u0130mperatorlu\u011funun azl\u0131qlara qar\u015f\u0131 m\u00fcdhi\u015f say\u0131la bil\u0259c\u0259k bir diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi h\u0259qiq\u0259tini unutmamaq laz\u0131md\u0131r. Azl\u0131qlar, \u00f6z dini azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 v\u0259 h\u0259yatlar\u0131n\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 rahat bir \u015f\u0259kild\u0259 davam etdirirdi. Erm\u0259ni terror d\u0259st\u0259l\u0259ri I D\u00fcnya sava\u015f\u0131 \u0259snas\u0131nda Fransa v\u0259 Rusiya il\u0259 birlikd\u0259 Osmanl\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.&nbsp;Bu r\u0259q\u0259min 2 milyon \u0259traf\u0131nda oldu\u011fu bir ger\u00e7\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259ni itkinl\u0259rinin is\u0259 500 min \u0259traf\u0131nda oldu\u011fu ara\u015fd\u0131rmalarla s\u00fcbut edildi. Burada \u0259sl \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u00f6vzu, erm\u0259nil\u0259rin x\u0259yan\u0259tidir. Osmanl\u0131 da \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etdi. X\u00fcsusil\u0259 AB\u015e-da ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r, soyq\u0131r\u0131m yalan\u0131 il\u0259 b\u00f6y\u00fck g\u0259lirl\u0259r t\u0259min edir. AB\u015e r\u0259hb\u0259rliyi d\u0259 b\u00fcdc\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck pullar d\u00f6nd\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259nil\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131na almaq ist\u0259mir. Erm\u0259nil\u0259r israrla \u00f6z arxivl\u0259rini a\u00e7m\u0131r. \u00c7\u00fcnki ill\u0259rdir soyq\u0131r\u0131m yalan\u0131 il\u0259 g\u0259l\u0259n g\u0259lirl\u0259ri itirm\u0259k ist\u0259mirl\u0259r. Arxivl\u0259r a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anda ger\u00e7\u0259k ortaya \u00e7\u0131xacaq.\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00abQazanc\u201d namin\u0259 murdar planlar\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Buna baxmayaraq, erm\u0259nil\u0259r 1965-ci ild\u0259n etibar\u0259n h\u0259r il aprelin 24-n\u00fc \u00absoyq\u0131r\u0131m g\u00fcn\u00fc\u201d kimi qeyd edirl\u0259r. Faktlar\u0131 ustal\u0131qla \u015fi\u015fird\u0259n erm\u0259nil\u0259rin v\u0259 erm\u0259ni lobbisinin h\u0259d\u0259fi \u00ab4 T\u201d adlanan t\u0259l\u0259bl\u0259rinin yerin\u0259 yetirilm\u0259sidir: <\/p>\n\n\n\n<p>1. \u00abSoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dn\u0131n d\u00fcnyada tan\u0131nmas\u0131; <\/p>\n\n\n\n<p>2. T\u00fcrkiy\u0259nin \u00absoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d tan\u0131mas\u0131; <\/p>\n\n\n\n<p>3. T\u00fcrkiy\u0259nin \u00absoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dna u\u011fram\u0131\u015f adamlar\u0131n varisl\u0259rin\u0259 t\u0259zminat \u00f6d\u0259m\u0259si; <\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259li m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r is\u0259 hesab edirl\u0259r ki, d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u00absoyq\u0131r\u0131m\u201d q\u0259rarlar\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259sind\u0259 5 amil rol oynay\u0131r: <strong>H\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki erm\u0259ni f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259siri, T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n m\u00fcnasib\u0259t, T\u00fcrkiy\u0259ni Avropa Birliyind\u0259 g\u00f6rm\u0259m\u0259k ist\u0259yi, \u00d6z\u00fcn\u00fcn t\u00f6r\u0259tdiyi soyq\u0131r\u0131ma su\u00e7 orta\u011f\u0131 axtarmaq c\u0259hdi v\u0259 n\u0259hay\u0259t din amili\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Erm\u0259nip\u0259r\u0259st d\u00fcnya n\u0259 q\u0259d\u0259r dir\u0259\u015fs\u0259 d\u0259, n\u0259 q\u0259d\u0259r erm\u0259ni yalanlar\u0131 il\u0259 h\u0259mr\u0259y olsa da, T\u00fcrkiy\u0259 ba\u015f verm\u0259y\u0259n bir cinay\u0259ti he\u00e7 vaxt \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259c\u0259yi b\u0259llidir. Bu yolda canqarda\u015flar\u0131m\u0131za t\u0259mkin v\u0259 \u0259zm arzu edirik. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n, \u00fcmumilikd\u0259 s\u0259lib\u00e7il\u0259rd\u0259n \u0259dal\u0259t g\u00f6zl\u0259m\u0259yi, n\u0259 vaxtsa da\u015f\u0131 \u0259t\u0259yind\u0259n t\u00f6k\u00fcb haqq\u0131 dem\u0259yi ummuruq.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7\u00fcnki 107 yox, c\u0259mi 30 il \u0259vv\u0259l bir gec\u0259nin i\u00e7ind\u0259 milliyy\u0259tin\u0259 v\u0259 dinin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259hv edil\u0259n xocal\u0131lar\u0131 g\u00f6r\u0259n d\u00fcnya h\u0259l\u0259 d\u0259 susur v\u0259 b\u0259z\u0259n qatilin ba\u015f\u0131n\u0131 s\u0131\u011fallay\u0131r, onu m\u00fcdafi\u0259 edir. G\u00f6rk\u0259mli \u015fairimiz M\u0259mm\u0259d Araz demi\u015f: m\u0259n bel\u0259 d\u00fcnyan\u0131n n\u0259yind\u0259n k\u00fcs\u00fcm?<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fntiq\u0259 R\u0259\u015fid\u00a0\/\/\u018fdal\u0259t\/ T\u018fKRAR 107 ildir erm\u0259ni ideoloqlar\u0131 \u00f6z iyr\u0259nc yalanlar\u0131, iblisan\u0259 hiyl\u0259g\u0259rlikl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnyan\u0131 t\u00fcrk toplumuna qar\u015f\u0131 nifr\u0259tl\u0259 doldurmaqda davam edir v\u0259 \u00fcst\u0259lik t\u00fcrkl\u0259r<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-68265","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68265","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68265"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68265\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68267,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68265\/revisions\/68267"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68265"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68265"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}