{"id":68271,"date":"2022-04-23T01:40:09","date_gmt":"2022-04-22T21:40:09","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=68271"},"modified":"2022-04-23T01:40:12","modified_gmt":"2022-04-22T21:40:12","slug":"qondarma-erm%c9%99ni-soyqirimi-haqqinda-rus-arxivind%c9%99ki-maraqli-faktlar-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=68271","title":{"rendered":"Qondarma erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda Rus arxivind\u0259ki maraql\u0131 faktlar"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n \u0259vv\u0259l imperialist d\u00f6vl\u0259tl\u0259r Osmanl\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck plan haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131lar. Bu plan\u0131n \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259si is\u0259 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. Onlar \u0259ll\u0259rind\u0259 tutduqlar\u0131 \u201cerm\u0259ni kart\u0131\u201dn\u0131 \u201ckoz\u0131r\u201d kimi Osmanl\u0131ya qar\u015f\u0131 i\u015fl\u0259dirdil\u0259r.<br><br>Bu bar\u0259d\u0259 \u201cSabah\u201d q\u0259zeti Rusiya arxivl\u0259rin\u0259 istinad\u0259n ara\u015fd\u0131rma yaz\u0131s\u0131 d\u0259rc edib. Yaz\u0131da erm\u0259nil\u0259rin Yaponiyan\u0131n v\u0259 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259sas \u201cal\u0259t\u201dl\u0259rind\u0259n biri olmas\u0131 haqda faktlara yer verilib.<br><br>Yaponiyan\u0131n gizli \u201csilah\u201d\u0131<br><br>Erm\u0259nil\u0259rin \u0259n b\u00f6y\u00fck x\u0259yan\u0259ti 1904-c\u00fc ild\u0259 rus-yapon sava\u015f\u0131 zaman\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131. H\u0259min vaxt Rusiyadak\u0131 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri Yaponiyan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259r\u0259k, imperatora s\u0259daq\u0259t and\u0131 i\u00e7mi\u015fdil\u0259r. Bu sava\u015f \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 onlar yapon imperatoruna bel\u0259 bir m\u0259ktub yazm\u0131\u015fd\u0131lar:<br><br>\u201cSizi sev\u0259n b\u00fct\u00fcn Qafqaz v\u0259 Rusiya erm\u0259nil\u0259ri m\u0259n\u0259vi bax\u0131mdan sizinl\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k, b\u00fct\u00fcn q\u0259d\u0259hl\u0259ri \u0130mperator Mutsuxitonun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 qald\u0131r\u0131rlar. Ya\u015fa, Ya\u015fa, Ya\u015fa!\u00bb<br><br>Bu m\u0259ktub Rusiya d\u00f6vl\u0259t arxivind\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 qalmaqdad\u0131r. Erm\u0259ni liderl\u0259ri m\u0259ktubda q\u00fcdr\u0259tli yapon silah\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lm\u0131\u015f rus \u0259sg\u0259rl\u0259rinin \u00fcz\u0259rind\u0259 ulduz kimi parlamas\u0131n\u0131 v\u0259 Yaponiya bayra\u011f\u0131n\u0131n Rusiyan\u0131n Port Artur sahill\u0259rind\u0259ki qubernator saray\u0131nda dal\u011falanmas\u0131n\u0131 arzulad\u0131qlar\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131lar. Onlar erm\u0259nil\u0259rin \u00f6l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r Yaponiyaya sadiq qalacaqlar\u0131na and i\u00e7mi\u015fdil\u0259r.<br><br>Lakin h\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi, yen\u0259 d\u0259 erm\u0259ni iki\u00fczl\u00fcl\u00fcy\u00fc \u00f6z i\u015fini g\u00f6rd\u00fc. Bir ne\u00e7\u0259 il sonra erm\u0259ni liderl\u0259ri h\u0259min m\u0259ktubun b\u0259nz\u0259rini Rusiya \u00e7ar\u0131na g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r. Bu d\u0259f\u0259 is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Onlar bu m\u0259ktubda Rusiya ordusunun t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qalib g\u0259lm\u0259sini, rus bayra\u011f\u0131n\u0131n \u0130stanbulda dal\u011falanaca\u011f\u0131na inand\u0131qlar\u0131n\u0131 dil\u0259 g\u0259tirirdil\u0259r.<br><br>Osmanl\u0131ya qar\u015f\u0131 iki missiya<br><br>Erm\u0259nil\u0259r 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri bu satq\u0131nl\u0131q planlar\u0131n\u0131 sonradan da davam etdirdil\u0259r. Da\u015fnaklar\u0131n \u0259traf\u0131nda topla\u015fan erm\u0259ni qrupla\u015fmalar\u0131na T\u00fcrkiy\u0259nin i\u015f\u011fal\u0131 yolunda iki missiya tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131:<br><br>1. T\u00fcrkiy\u0259 erm\u0259nil\u0259ri arxa c\u0259bh\u0259d\u0259 etiraz aksiyalar\u0131na ba\u015flayaraq, t\u00fcrk ordusunu z\u0259ifl\u0259tm\u0259li.<br><br>2. T\u00fcrkiy\u0259 erm\u0259nil\u0259rind\u0259n ibar\u0259t olan k\u00f6n\u00fcll\u00fc birlikl\u0259r t\u00fcrk ordusunu yararaq, rus ordusu \u00fc\u00e7\u00fcn yol a\u00e7mal\u0131.<br><br>X\u00fcsus\u0259n bu iki missiya qondarma erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131 iddialar\u0131n\u0131n n\u0259d\u0259n v\u0259 haradan qaynaqland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayd\u0131n g\u00f6st\u0259rir.<br><br>Hitlerin oyunca\u011f\u0131<br><br>Erm\u0259nil\u0259r II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Hitlerin d\u0259 oyunca\u011f\u0131na \u00e7evrildil\u0259r. Erm\u0259ni qrupla\u015fmalar\u0131 Hitler Almaniyas\u0131na d\u0259st\u0259k ver\u0259r\u0259k, k\u00f6n\u00fcll\u00fc birlikl\u0259r yaratd\u0131lar v\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki xalqlara qar\u015f\u0131 cinay\u0259tl\u0259r t\u00f6r\u0259tdil\u0259r.<br><br>Marionetl\u0259ri g\u00f6zl\u0259y\u0259n son<br><br>\u00d6t\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015e\u0259rqi par\u00e7alamaq u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan Rusiya v\u0259 Avropa erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ma\u015fa kimi istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131. Onlar b\u0259z\u0259n \u0130ngilt\u0259r\u0259nin, b\u0259z\u0259n is\u0259 Rusiyan\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. \u018fsrin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda \u0130ngilt\u0259r\u0259 erm\u0259nil\u0259ri \u00f6z t\u0259r\u0259fin\u0259 \u00e7\u0259k\u0259 bildi v\u0259 onlardan Osmanl\u0131 il\u0259 Rusiya \u0130mperiyas\u0131na qar\u015f\u0131 istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<br><br>B\u00fct\u00fcn bunlar erm\u0259nil\u0259rin tarixin m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n oyuncaq kimi istifad\u0259 edildikl\u0259rini bir daha faktlarla g\u00f6z \u00f6n\u00fcn\u0259 s\u0259rir. H\u0259min d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 v\u0259 sonralar marionet\u0259 \u00e7evrilm\u0259yin n\u0259tic\u0259sidir ki, bu g\u00fcn s\u00f6z\u00fcged\u0259n d\u00f6vl\u0259t b\u00f6y\u00fck xaosun i\u00e7ind\u0259dir v\u0259 bu xaos tezlikl\u0259 Erm\u0259nistan\u0131 daha b\u00f6y\u00fck f\u0259lak\u0259tl\u0259r\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259y\u0259c\u0259k.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n \u0259vv\u0259l imperialist d\u00f6vl\u0259tl\u0259r Osmanl\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck plan haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131lar. Bu plan\u0131n \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259si is\u0259 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. Onlar \u0259ll\u0259rind\u0259 tutduqlar\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-68271","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68271","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68271"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68271\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68273,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68271\/revisions\/68273"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}