{"id":68758,"date":"2022-04-28T01:49:02","date_gmt":"2022-04-27T21:49:02","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=68758"},"modified":"2022-04-28T01:49:06","modified_gmt":"2022-04-27T21:49:06","slug":"1920-ci-ilin-27-aprelind%c9%99-az%c9%99rbaycanin-isgal-edilm%c9%99si-27-aprel-yoxsa-28-aprel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=68758","title":{"rendered":"1920-C\u0130 \u0130L\u0130N 27 APREL\u0130ND\u018f AZ\u018fRBAYCANIN \u0130\u015e\u011eAL ED\u0130LM\u018fS\u0130. 27 APREL, YOXSA 28 APREL?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>1920-ci ilin 27 aprelind\u0259 bol\u015fevik Rusiyas\u0131n\u0131n silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri \u2013 ba\u015fda XI Ordu olmaqla Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dl\u0259rini ke\u00e7ib m\u00fcst\u0259qil bir d\u00f6vl\u0259tin \u0259razisini i\u015f\u011fal etdil\u0259r. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan \u2013 Rusiya s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 olan azsayl\u0131 silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rimiz m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rs\u0259l\u0259r d\u0259 bu, n\u0259tic\u0259siz oldu. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 60 (altm\u0131\u015f), b\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 70 (yetmi\u015f) min rus \u2013 bol\u015fevik silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycana h\u00fccum etdiyi qeyd olunmaqdad\u0131r. \u018fslind\u0259 \u201csovet hakimiyy\u0259tinin, f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli hakimiyy\u0259tinin qurulmas\u0131 v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 yard\u0131m\u201d ad\u0131 alt\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n yeni i\u015f\u011fal\u0131 ba\u015f verirdi. Az\u0259rbaycan Milli Qurtulu\u015f H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck ideoloqu M. R\u0259sulzad\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201dNikolay Rusiyas\u0131 il\u0259 Lenin Rusiyas\u0131 aras\u0131nda he\u00e7 bir f\u0259rq yoxdur. O zamank\u0131 z\u0259ncirl\u0259rin r\u0259ngi a\u011f, indiki z\u0259ncirl\u0259rin r\u0259ngi q\u0131rm\u0131z\u0131d\u0131r\u201d (burada a\u011f v\u0259 qara, Rusiyan\u0131n o d\u00f6vrl\u0259rd\u0259ki bayraqlar\u0131na i\u015far\u0259dir).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Az\u0259rbaycanda Sovet hakimiyy\u0259tinin m\u00f6vcudlu\u011fu d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (1920-1991-ci ill\u0259r) d\u00f6vl\u0259tin t\u0259bli\u011fat sistemind\u0259, n\u0259\u015fr etdiyi kitablarda, \u201c27 Aprel\u201d yox, \u201c28 Aprel\u201d tarixin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilib. B\u0259s n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259tinin m\u00fchacir\u0259td\u0259 ya\u015fayan liderl\u0259ri (ba\u015fda M.R\u0259sulzad\u0259, \u018f. Top\u00e7uba\u015fov v\u0259 d.) \u00f6z yaz\u0131lar\u0131nda, r\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 1920-ci ilin 27 Aprelini Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 olaraq qeyd edibl\u0259r. Bu, onunla izah edilib ki, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri Rusiya bol\u015fevikl\u0259rinin XI Ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n aprelin 26-dan 27-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 pozulub v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r Yalama-Xa\u00e7maz t\u0259r\u0259fd\u0259n \u0259razimiz\u0259 daxil olublar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Y\u0259ni, h\u0259l\u0259 1920-ci ilin 21 v\u0259 23 aprel tarixl\u0259rind\u0259 Qafqaz C\u0259bh\u0259si \u0130nqilab H\u0259rbi \u015euras\u0131 S.Q.Orconikidzenin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 XI Orduya Aprelin 27-d\u0259 Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dini ke\u00e7ib, b\u00fct\u00fcn \u0259razini tutmaq \u0259mrini vermi\u015fdi. Aprelin 26-da XI Ordu q\u0259rargah\u0131 h\u00fccuma r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn D\u0259rb\u0259nd\u0259 k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fc. XI Ordunun h\u00fccumu aprelin 26-dan 27-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 saat 12-d\u0259 ba\u015flad\u0131. \u0130r\u0259lid\u0259 d\u0259st\u0259 komandiri M.Q.Yefremovun yerl\u0259\u015fdiyi \u201cIII \u0130nternasional\u201d qatar\u0131 gedirdi. Yalama stansiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan Ordusu \u0259sg\u0259rl\u0259ri il\u0259 q\u0131sa d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259n sonra Milli Orduya m\u0259xsus zirehli qatar geri \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259 m\u0259cbur oldu. Xudat v\u0259 Xa\u00e7maz stansiyalar\u0131nda da Milli Ordu \u0259sg\u0259rl\u0259ri d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcb m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rdil\u0259r (b\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 1000-\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259sg\u0259rin d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 h\u0259lak oldu\u011fu s\u00f6yl\u0259nilir). Lakin onlar\u0131n say\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 bol\u015fevik ordusundan olduqca az idi. Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dl\u0259rini ke\u00e7\u0259n bol\u015fevik ordusunda 60-70 min \u0259sg\u0259r var idi. Bizim 25-30 minlik ordumuzun b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si kommunistl\u0259rin g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 Qaraba\u011fda qiyam qald\u0131rm\u0131\u015f erm\u0259nil\u0259rl\u0259 sava\u015fa g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdi. Generallar\u0131m\u0131zdan olan \u018f. \u015e\u0131xlinski k\u00f6rp\u00fcn\u00fc partlad\u0131b XI Orduya mane olmad\u0131. 1920-ci ilin Aprelin 28-d\u0259 saat 5-d\u0259 \u201cIII \u0130nternasional\u201d zirehli qatar\u0131 23 saatl\u0131q Yalama-Bak\u0131 m\u0259saf\u0259sini q\u0259t ed\u0259r\u0259k Bak\u0131 Va\u011fzal\u0131na \u00e7atd\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Bel\u0259likl\u0259, bol\u015fevikl\u0259r m\u0259hz 28 Apreli Az\u0259rbaycanda Sovet Hakimiyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 g\u00fcn\u00fc \u00e9lan ed\u0259r\u0259k \u201c28 Aprel \u0130nqilab\u0131\u201d olaraq d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 yayd\u0131lar. Y\u0259ni 27 Aprel i\u015f\u011fal\u0131 yox, yalan v\u0259 saxta bir t\u0259qvim yaratd\u0131lar \u201328 Aprel inqilab\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>27 Aprel i\u015f\u011fal\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar M. R\u0259sulzad\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201cQanl\u0131 \u00e7ar istibdad\u0131n\u0131n yerini bu d\u0259f\u0259 ondan daha qanl\u0131 bol\u015fevik istibdad\u0131 tutdu. Bel\u0259likl\u0259, azadl\u0131q istiqlal\u0131m\u0131z q\u0131z\u0131l istila\u00e7\u0131lar\u0131n ayaqlar\u0131 alt\u0131na \u0259yildi\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Qaynaq:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>1. N. Yaqublu. M\u00fcsavat Partiyas\u0131n\u0131n tarixi. B., 1997.<br>2. N. N\u0259sibzad\u0259. Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259ti (1918-1920). B., 1996.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1920-ci ilin 27 aprelind\u0259 bol\u015fevik Rusiyas\u0131n\u0131n silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri \u2013 ba\u015fda XI Ordu olmaqla Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dl\u0259rini ke\u00e7ib m\u00fcst\u0259qil bir d\u00f6vl\u0259tin \u0259razisini i\u015f\u011fal etdil\u0259r. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-68758","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68758","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68758"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68758\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68760,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68758\/revisions\/68760"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}