{"id":6882,"date":"2020-05-31T01:26:40","date_gmt":"2020-05-30T21:26:40","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=6882"},"modified":"2020-05-31T01:26:46","modified_gmt":"2020-05-30T21:26:46","slug":"axc-nin-100-il-%c9%99vv%c9%99l-susada-kecirdiyi-sulh-konfransi-niy%c9%99-unudulub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=6882","title":{"rendered":"AXC-nin 100 il \u0259vv\u0259l \u015eu\u015fada ke\u00e7irdiyi s\u00fclh konfrans\u0131 niy\u0259 unudulub?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Erm\u0259nil\u0259rin Qaraba\u011fdan imtina etdiyi \u015fok SAZ\u0130\u015e\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 apar\u0131lan beyn\u0259lxalq s\u0259yl\u0259r he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 vermir. AT\u018fT-in Minsk Qrupunun \u00e7oxillik f\u0259aliyy\u0259ti deklorativ b\u0259yanatlardan v\u0259 he\u00e7 bir t\u0259r\u0259fin q\u0259bul etm\u0259diyi \u201cs\u00fclh respet\u201dl\u0259rind\u0259n o t\u0259r\u0259f\u0259 ke\u00e7\u0259 bilmir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin \u0259sas\u0131 \u00e7ar Rusiyas\u0131nda qoyulub.&nbsp; \u0130mperiya maraqlar\u0131n\u0131 qorumaq x\u0259trin\u0259 Qafqaz xalqlar\u0131 aras\u0131nda milli ayr\u0131-se\u00e7kilik v\u0259 nifaq salan \u00e7ar siyas\u0259ti sonucda Qafqazda b\u00f6y\u00fck bir \u201cbar\u0131t \u00e7\u0259ll\u0259yi\u201d qoya bildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 \u00f6z tarixi boyunca qanl\u0131 qar\u015f\u0131durmalarla m\u00fc\u015fay\u0259t olunsa da&nbsp; son n\u0259tic\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259r s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir stol arxas\u0131nda oturmal\u0131 olublar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra Qafqazda yaranan 3 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t- Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Erm\u0259nistan regionun siyasi tarixind\u0259 yeni bir s\u0259hif\u0259 oldu. El\u0259 ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259n Az\u0259rbaycanla Erm\u0259nistan aras\u0131nda Qaraba\u011fla ba\u011fl\u0131 ba\u015flanm\u0131\u015f m\u00fcbahis\u0259l\u0259r 1918-20-ci ill\u0259rd\u0259 qanl\u0131 toqqu\u015fmalarla m\u00fc\u015fay\u0259t olundu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti 1919-cu ild\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259ri il\u0259 s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 apararaq onlar\u0131&nbsp; Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si sayma\u011fa vadar ed\u0259 bildi. \u0130ndi bu tarixi hadis\u0259 bar\u0259d\u0259 az dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r v\u0259 oxucular az m\u0259lumatl\u0131d\u0131rlar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Azpost.info<\/strong>&nbsp;1919-cu ild\u0259 AXC h\u00f6k\u00fcm\u0259tinin Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 siyas\u0259tin maraql\u0131 m\u0259qamlar\u0131n\u0131 oxuculara t\u0259qdim edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk olaraq qeyd ed\u0259k ki, AXC h\u00f6k\u00fcm\u0259ti yarand\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnd\u0259n Qaraba\u011f probelmi il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131.&nbsp; R\u0259smi Bak\u0131n\u0131 tan\u0131maqdan imtina ed\u0259n erm\u0259ni icmas\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n da\u015fnak h\u00f6k\u00fcm\u0259tinin d\u0259st\u0259yi az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 &nbsp;qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan h\u00f6k\u00fcm\u0259ti m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259hdl\u0259r edib. Getdikc\u0259 m\u00f6vqel\u0259rini g\u00fccl\u0259ndir\u0259n milli h\u00f6k\u00fcm\u0259t n\u0259hay\u0259t ki, Qaraba\u011fda ilk u\u011furlar\u0131n\u0131 qazana bilib. H\u0259min d\u00f6vr\u00fcn m\u0259tnbuat\u0131na baxd\u0131qda bunun izl\u0259rini ayd\u0131n g\u00f6rm\u0259k olur.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, R\u0259smi d\u00f6vl\u0259t q\u0259zeti olan \u201cAz\u0259rbaycan\u201d&nbsp; 1918-ci ilin oktyabr\u0131nda yaz\u0131rd\u0131 ki,&nbsp;<strong>\u201cQaraba\u011f\u0131n erm\u0259ni icmas\u0131 ba\u015f nazir F\u0259t\u0259li Xan Xoyski il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tini Bak\u0131ya g\u00f6nd\u0259rir\u201d.<\/strong>&nbsp; Q\u0259zet daha sonra qeyd edir ki, \u201c<strong>erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri Qaraba\u011fdak\u0131 t\u00fcrk r\u0259smil\u0259rin\u0259 silahlar\u0131 t\u0259hvil verm\u0259l\u0259ri v\u0259 \u0259fv olunmalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t edib<\/strong>\u201d.&nbsp; 22 oktyabr 1918-ci ild\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zeti bildirir ki, &nbsp;<strong>\u201cQaraba\u011f\u0131n erm\u0259ni \u0259halisi Az\u0259rbaycan ordusunu duz-\u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259b\u0259\u0259l\u0259yin\u0259 q\u0259bul olunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcraci\u0259tl\u0259r edirl\u0259r\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 tan\u0131\u015f olduqda g\u00f6rm\u0259k olur ki, o zaman Bak\u0131da olan ingilis ordusunun r\u0259smil\u0259ri d\u0259 Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 bir s\u0131ra t\u0259klifl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1919-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6k\u00fcm\u0259ti Qaraba\u011f general-qubernatorlu\u011fu yaradaraq b\u00fct\u00fcn idar\u0259etm\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tini ona verir. M\u0259hz bu add\u0131m sonradan erm\u0259ni \u0259halisinin m\u00f6vqeyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olur<\/strong>. Erm\u0259nistan h\u00f6k\u00fcm\u0259tinin b\u00fct\u00fcn etiraz\u0131na baxmayaraq t\u0259yin olunmu\u015f general \u2013qubernator Xosrov b\u0259y Sultanov Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda qayda-qanun yaratmaq i\u015fin\u0259 ciddi giri\u015fir. N\u0259tic\u0259d\u0259 1919-cu ilin avqustun 15-d\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6k\u00fcm\u0259ti&nbsp; Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259rinin konfrans\u0131n\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rmaqla problemin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm bir s\u0259n\u0259di imzalaya bilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<strong>Az\u0259rbaycan h\u00f6k\u00fcm\u0259ti il\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259ri aras\u0131nda sazi\u015f\u201d<\/strong>&nbsp;adlanan bu s\u0259n\u0259dd\u0259&nbsp; erm\u0259nil\u0259rin s\u00fclh mesajlar\u0131 v\u0259 birg\u0259ya\u015fay\u0131\u015f arzular\u0131 t\u0259sdiq edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259n\u0259dd\u0259 qeyd olunur:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cB\u00fct\u00fcn qar\u015f\u0131durmalar\u0131n Qaraba\u011fda ya\u015fayan \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259lak\u0259tli oldu\u011funu, Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sinin b\u00fct\u00fcn h\u0259ll variantlar\u0131nda erm\u0259ni v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n birg\u0259 ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq , Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259rinin 7-ci qurultay\u0131n\u0131n 4-c\u00fc s\u0259h\u0259r iclas\u0131 &nbsp;15 avqust 1919-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6k\u00fcm\u0259ti il\u0259 bu \u015f\u0259rtl\u0259r daxilind\u0259 q\u0259rar q\u0259bul etdi: &nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>1.<\/strong>T\u0259r\u0259fl\u0259r haz\u0131rk\u0131 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti sazi\u015fi s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131na q\u0259d\u0259r q\u0259bul edir.&nbsp; S\u00fclh sazi\u015finin q\u0259rarlar\u0131 h\u0259r iki t\u0259r\u0259f \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259cburi olacaq.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2<\/strong>.Qaraba\u011f\u0131n Da\u011fl\u0131q hiss\u0259sinin, \u015eu\u015fa, Cavan\u015fir v\u0259 C\u0259bray\u0131l q\u0259zalar\u0131n\u0131n &nbsp;(Dizak, V\u0259r\u0259nd, Xa\u00e7en, Carabert) erm\u0259ni \u0259halisi \u00f6zl\u0259rini Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n h\u00fcdudlar\u0131nda say\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3<\/strong>.\u015eu\u015fa, Cavan\u015fir v\u0259 C\u0259bray\u0131l q\u0259zalar\u0131 &nbsp;Qaraba\u011f general-qubernatorlu\u011funun x\u00fcsusi inzibati vahidi kimi qal\u0131r. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n erm\u0259nil\u0259r ya\u015fayan hiss\u0259sind\u0259 \u00fczvl\u0259ri erm\u0259nil\u0259rd\u0259n t\u0259yin olunmu\u015f administrasiya t\u0259yin olunur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4<\/strong>.Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 (Dizak, Xa\u00e7en, Varand v\u0259 Carabert) inzibati v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 erm\u0259ni \u015furas\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131 \u0259sas\u0131nda olan \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259yin olunur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>5<\/strong>.Qaraba\u011f general-qubernatorlu\u011fu yan\u0131nda 3 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131, 3 n\u0259f\u0259r erm\u0259nid\u0259n ibar\u0259t alt\u0131 n\u0259f\u0259rlik \u015eura t\u0259sis edilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>6<\/strong>.\u015euran\u0131n erm\u0259ni \u00fczvl\u0259ri Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n erm\u0259ni \u0259halisinin qurultay\u0131nda se\u00e7ilir. Qurultaya yenid\u0259n se\u00e7ki ke\u00e7irm\u0259k h\u00fcququ verilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>7.<\/strong>Mill\u0259tl\u0259raras\u0131 b\u00fct\u00fcn prinsipial m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n \u015eurada m\u00fczakir\u0259 olunmadan h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>8<\/strong>.\u015eura general-qubernatorlu\u011fun qurulu\u015fu v\u0259 idar\u0259\u00e7iliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>9<\/strong>.\u015eura general-qubernatorlu\u011fun i\u015fin\u0259 n\u0259zar\u0259t v\u0259 onu m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k h\u00fcququ var. Bununla yana\u015f\u0131 \u015euraya administrasiyan\u0131n i\u015f f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 h\u00fcququ verilmir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>10<\/strong>.General \u2013qubernatorun m\u00fclki i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 k\u00f6m\u0259k\u015fi v\u0259zif\u0259si t\u0259sis olunur. Bu v\u0259zif\u0259y\u0259 erm\u0259ni t\u0259yin olunur.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"11\"><li><strong>11<\/strong>. Erm\u0259ni qurultay\u0131 iki namiz\u0259di m\u00fclki i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7i v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259klif ed\u0259 bil\u0259r. Onlardan biri t\u0259sdiq olunur.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p><strong>12<\/strong>.Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259rin\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u00fcxtariyy\u0259t h\u00fcququ verilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>13.<\/strong>M\u0259d\u0259ni muxtariyy\u0259t h\u00fcququ Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259rinin milli \u015furas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n qurultyada se\u00e7il\u0259r\u0259k&nbsp; v\u0259kil edilmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilir. Qurultay\u0131 Milli \u015eura \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>14<\/strong>. Az\u0259rbaycan h\u00f6k\u00fcm\u0259ti erm\u0259ni milli \u015furas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 v\u0259kil edilmi\u015f erm\u0259nil\u0259rin vasit\u0259si il\u0259 n\u0259zar\u0259t edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>15.<\/strong>Az\u0259rbaycan\u0131n ordu hiss\u0259l\u0259ri s\u00fclh d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Xank\u0259ndi v\u0259 \u015eu\u015fada m\u0259nzill\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>16<\/strong>. Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 -\u015eu\u015fada, Cavan\u015fir v\u0259 C\u0259bray\u0131l q\u0259zalar\u0131ndak\u0131 erm\u0259ni ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 ordu hiss\u0259l\u0259rinin h\u0259r hans\u0131 yerd\u0259yi\u015fm\u0259si \u015furan\u0131n 2\/3 hiss\u0259sinin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 apar\u0131la bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>17<\/strong>. Siyasi bax\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6r\u0259 he\u00e7 kim m\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 inzibati qaydada t\u0259qib oluna bilm\u0259z.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>18<\/strong>. Siyasi motivl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6z yerl\u0259rini t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olmu\u015f erm\u0259nil\u0259r \u00f6z ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259rin\u0259 qay\u0131tmaq h\u00fcququ verilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>19<\/strong>. S\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131na q\u0259d\u0259r Qaraba\u011fda erm\u0259ni v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar aras\u0131nda t\u0259rksilah dayand\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>20<\/strong>. Az\u0259rbaycan h\u00f6k\u00fcm\u0259ti da\u011f\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcs\u0259lman v\u0259 erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259rinin b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Qaraba\u011f \u0259halisin\u0259 maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi yard\u0131m g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>21<\/strong>.Mill\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn vaxta\u015f\u0131r\u0131 birg\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman qurultaylar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>22<\/strong>. Birl\u0259\u015fm\u0259k, s\u00f6z v\u0259 m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131 verilir. Y\u0131\u011f\u0131ncaq azadl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycandak\u0131 h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq administrasiyas\u0131n\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b olunur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>23<\/strong>.M\u00fclki v\u0259 v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin b\u00fct\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259&nbsp; bax\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259sinin 11 iyun 1919-cu il q\u0259rar\u0131na m\u00fcvafiq olan h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rd\u0259n ba\u015fqa.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>24<\/strong>.Bu sazi\u015f\u0259 q\u0259d\u0259r milli \u2013etnik qar\u015f\u0131durmalarda i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259r t\u0259qib olunmur.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"25\"><li>Sazi\u015f Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259rin 7-ci qurultay\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunduqdan d\u0259rhal sonra q\u00fcvv\u0259y\u0259 minir.<\/li><li>Haz\u0131rk\u0131 sazi\u015f b\u00fct\u00fcn v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259- h\u0259rbi, m\u00fchasir\u0259 v\u0259 s. V\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 \u00f6z q\u00fcvv\u0259sini saxlay\u0131r.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p><strong>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259rinin yeddinci qurultay\u0131 Az\u0259rbaycanla olan bu sazi\u015fi t\u0259sdiq etdi. Erm\u0259nil\u0259r sazi\u015fl\u0259 Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sinin \u0259razi muxtariyy\u0259ti formas\u0131nda Az\u0259rbaycan t\u0259rkibind\u0259 daxil oldu\u011funu&nbsp; b\u0259yan etdil\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 K\u0130V-l\u0259r bu sazi\u015fi y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k yaz\u0131rd\u0131 ki, uzun qanl\u0131 m\u00fcnqai\u015f\u0259d\u0259n sonra bu sazi\u015f erm\u0259ni \u2013m\u00fcs\u0259lman m\u00fcbahis\u0259sinin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn ilk ciddi t\u0259cr\u00fcb\u0259 idi.&nbsp;<strong>\u201cQaraba\u011f\u0131n erm\u0259ni \u0259halisi ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fc ki, xilas olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onu \u00fcz\u00fck kimi \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u00fcs\u0259lmanlarla dil tapmaq z\u0259ruridir. Erm\u0259ni \u2013m\u00fcs\u0259lman sazi\u015fi faktd\u0131r. Bu fakt\u0131 is\u0259 b\u00fct\u00fcn qafqaz demokratiyas\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259km\u0259lidir\u201d,-<\/strong>dey\u0259 \u201cBorba\u201d q\u0259zeti yaz\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1920-ci ilin \u0259vv\u0259l\u0259rind\u0259n siyasi v\u0259ziyy\u0259tin d\u0259yi\u015fm\u0259si Az\u0259rbaycan h\u00f6k\u00fcm\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck probleml\u0259r yaratma\u011fa ba\u015flad\u0131. Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131q h\u0259d\u0259l\u0259ri&nbsp; v\u0259 daxili t\u0259xribatlar\u0131 ictimai h\u0259yatda b\u00f6y\u00fck t\u0259zadlarla m\u00fc\u015fay\u0259t olunma\u011fa ba\u015flad\u0131<strong>. Fevral ay\u0131nda Az\u0259rbaycan bol\u015fevikl\u0259rinin \u00e7evrili\u015fl\u0259 hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 almaq bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131 \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fcnaqi\u015f\u0259li v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259n maksimumu istifad\u0259 etm\u0259k v\u0259zif\u0259sini qar\u015f\u0131ya qoydu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n siyasi r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n olan Sergey Kirov 1919-cu ilin oktyabr\u0131nda Lenin\u0259 yaz\u0131rd\u0131 ki, bol\u015fevikl\u0259rin Az\u0259rbaycanda \u00e7evrili\u015f etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi bazalar\u0131 yaran\u0131b<strong>. \u201cL\u0259nk\u0259randa, Mu\u011fanda bizim hakimiyy\u0259tdir. Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259tini tan\u0131m\u0131r,&nbsp; Qazax q\u0259zas\u0131nda m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndlil\u0259ri h\u00f6k\u00fcm\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 silahl\u0131 m\u00fcqavm\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Orada proses\u0259 &nbsp;bizim yolda\u015flar r\u0259hb\u0259rlik edir\u201d.<\/strong>&nbsp;G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi AXC hakimiyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 b\u00f6y\u00fck bir miqyasda hucum taktikas\u0131 quran Sovet Rusiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259ni-az\u0259rbaycanl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259si d\u0259 hakimiyy\u0259ti d\u0259yi\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas arqumentl\u0259rd\u0259n idi. El\u0259 onun n\u0259tic\u0259sidir ki, 1920-ci ild\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin xeyir-duas\u0131 il\u0259 Qaraba\u011fda n\u00f6vb\u0259ti erm\u0259ni qiyam\u0131 ba\u015fland\u0131.&nbsp;<strong>Bu q\u0259d\u0259r g\u0259rgin v\u0259 t\u0259lat\u00fcml\u00fc d\u00f6n\u0259md\u0259 AXC h\u00f6k\u00fcm\u0259tinin Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sini dinc&nbsp; yolla h\u0259ll etm\u0259k ist\u0259yi b\u00fct\u00fcn hallarda milli h\u00f6k\u00fcm\u0259tin sivil d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 \u00f6n\u0259m verm\u0259sinin bir n\u00fcmayi\u015fidir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 apar\u0131lan m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 AXC h\u00f6k\u00fcm\u0259tinin bu ilk t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si m\u00fc\u0259yy\u0259n fayda g\u0259tir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Xaqani S\u018fF\u018fRO\u011eLU<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erm\u0259nil\u0259rin Qaraba\u011fdan imtina etdiyi \u015fok SAZ\u0130\u015e\u00a0 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 apar\u0131lan beyn\u0259lxalq s\u0259yl\u0259r he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 vermir. AT\u018fT-in Minsk Qrupunun \u00e7oxillik f\u0259aliyy\u0259ti<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6883,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-6882","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6882","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6882"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6882\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6884,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6882\/revisions\/6884"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6883"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}