{"id":6891,"date":"2020-05-31T02:00:04","date_gmt":"2020-05-30T22:00:04","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=6891"},"modified":"2020-05-31T02:00:12","modified_gmt":"2020-05-30T22:00:12","slug":"ismayil-b%c9%99y-kolani-tarix-v%c9%99-r%c9%99vay%c9%99t-isiginda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=6891","title":{"rendered":"\u0130smay\u0131l b\u0259y Kolan\u0131: tarix v\u0259 r\u0259vay\u0259t i\u015f\u0131\u011f\u0131nda"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Xalq aras\u0131nda bir \u00e7ox r\u0259vay\u0259t dola\u015f\u0131r. R\u0259vay\u0259t\u00e7il\u0259r tarix fakt\u0131n\u0131n tam m\u0259nz\u0259r\u0259sini yaratmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131m\u0131rlar, sad\u0259c\u0259 \u00fczd\u0259 olan bir-iki \u0259lam\u0259ti (hadis\u0259nin ba\u015f verdiyi yeri, tayfa adlar\u0131n\u0131, tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 s), ya da son n\u0259tic\u0259ni m\u0259tn\u0259 daxil etm\u0259kl\u0259 xalq\u0131n tarixi-q\u0259hr\u0259manl\u0131q salnam\u0259sini yarad\u0131rd\u0131lar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130smay\u0131l b\u0259y Kolan\u0131 elinin \u015e\u0131xav\u0259nd oyma\u011f\u0131n\u0131n a\u011fab\u0259ylil\u0259r tayfas\u0131na m\u0259nsubdur. Atas\u0131 A\u011fa b\u0259y H\u0259s\u0259n b\u0259y o\u011flu, anas\u0131 H\u00fcsn\u00fccahan xan\u0131m Niftal\u0131 b\u0259y q\u0131z\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p>II A\u011fa b\u0259yin ikinci o\u011flu \u0130smay\u0131l b\u0259y 1809-cu ild\u0259 Kolan\u0131 mahal\u0131n\u0131n \u015e\u0131xav\u0259nd obas\u0131nda anadan olmu\u015fdu. Molla yan\u0131nda oxumu\u015fdu. Ata m\u00fclk\u00fcn\u00fc idar\u0259 \u0435tm\u0259kl\u0259 g\u00fcz\u0259ran k\u0435\u00e7irirdi. Qaraba\u011f\u0131n b\u00f6y\u00fck m\u00fclk\u0259darlar\u0131ndan say\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130smay\u0131l b\u0259y \u018fhm\u0259d b\u0259yin q\u0131z\u0131 Fatmanis\u0259 xan\u0131mla d\u00fcnya \u0435vin\u0259 girmi\u015fdi. A\u011fa b\u0259y, R\u00fcst\u0259m b\u0259y, Q\u0259hr\u0259man b\u0259y, Xanlar b\u0259y adl\u0131 o\u011flanlar\u0131, Ayna xan\u0131m adl\u0131 q\u0131z\u0131 vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>III A\u011fa b\u0259y \u0130smay\u0131l b\u0259y o\u011flu 1837-ci ild\u0259 Kolan\u0131 mahal\u0131n\u0131n \u015e\u0131xav\u0259nd obas\u0131nda d\u00fcnyaya p\u0259nah g\u0259tirmi\u015fdi. H\u0435yvandarl\u0131qla, qism\u0259n d\u0259 \u0259kin\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130smay\u0131l b\u0259yin ikinci o\u011flu R\u00fcst\u0259m b\u0259y 1844-c\u00fc ild\u0259 \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131n\u0131n \u00c7il\u0259b\u00f6rd sah\u0259sinin \u015e\u0131xav\u0259nd obas\u0131nda anadan olmu\u015fdu. H\u0435yvandarl\u0131qla, qism\u0259n d\u0259 \u0259kin\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130smay\u0131l b\u0259yin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc o\u011flu Q\u0259hr\u0259man b\u0259y 1847-ci ild\u0259 \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131n\u0131n \u00c7il\u0259b\u00f6rd sah\u0259sinin \u015e\u0131xav\u0259nd obas\u0131nda anadan olmu\u015fdu. H\u0435yvandarl\u0131qla, qism\u0259n d\u0259 \u0259kin\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130smay\u0131l b\u0259yin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc o\u011flu Xanlar b\u0259y 1865-ci ild\u0259 \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131n\u0131n \u00c7il\u0259b\u00f6rd sah\u0259sinin \u015e\u0131xav\u0259nd obas\u0131nda anadan olmu\u015fdu. H\u0435yvandarl\u0131qla, qism\u0259n d\u0259 \u0259kin\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>**<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130smay\u0131l b\u0259y Xa\u00e7\u0131n mahal\u0131nda Aqmah\u0131 k\u0259ndin\u0259, Kolan\u0131 mahal\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 obaya v\u0259 r\u0259yy\u0259t\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi. Sonralar qohum-\u0259qraba v\u0259 r\u0259iyy\u0259tl\u0259rinin bir hiss\u0259sini ba\u015f\u0131na y\u0131\u011f\u0131b mahal\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 bir \u015fenlik sald\u0131. \u015eenlik sonralar onun ad\u0131yla \u0130smay\u0131lb\u0259yli adland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130smay\u0131l b\u0259y \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son \u00e7a\u011flar\u0131nda o\u011flu Xanlar b\u0259y v\u0259 vaxts\u0131z-v\u0259d\u0259siz v\u0259fat etmi\u015f Q\u0259hr\u0259man b\u0259yin o\u011flu N\u0259riman b\u0259yl\u0259 qal\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130smay\u0131l b\u0259yin \u0259misi \u018flih\u00fcmb\u0259t b\u0259yin u\u015faqlar\u0131 da onun \u0259traf\u0131nda ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. Bunlar: F\u0259rzal\u0131 b\u0259y \u018flih\u00fcmb\u0259t b\u0259y o\u011flu v\u0259 o\u011flanlar\u0131-Sad\u0131q b\u0259y, H\u00fcs\u0435yn b\u0259y, Bax\u015fal\u0131 b\u0259y \u018flih\u00fcmb\u0259t b\u0259y o\u011flu v\u0259 o\u011flanlar\u0131-M\u0435hral\u0131 b\u0259y, Mirzal\u0131 b\u0259y, \u018fli b\u0259y, Qurban b\u0259y imi\u015fl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130smay\u0131l b\u0259yl\u0259 ba\u011fl\u0131 el aras\u0131nda xeyli r\u0259vay\u0259t \u00e7avlan\u0131r. \u0130smay\u0131l b\u0259y bu r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259 \u00f6z com\u0259rdliyi, igidliyi, \u015f\u00fcca\u0259ti v\u0259 yenilm\u0259zliyi il\u0259 r\u0259vay\u0259t q\u0259hr\u0259man\u0131 obraz\u0131na \u00e7evrilib. Onlardan biri.<\/p>\n\n\n\n<p>Deyirl\u0259r ki, \u0130smay\u0131l b\u0259yin Nar\u0131nc adl\u0131 bir q\u0131z\u0131 olubdu. Nar\u0131nc\u0131n bir yolda\u015f\u0131 olub, \u00e7ox \u0259zazil imi\u015f. Q\u0131z \u0259hd eliyib ki, Allah, bunnan m\u0259nim can\u0131m qutars\u0131n, m\u0259n bir n\u00f6k\u0259r\u0259 d\u0259 ged\u0259r\u0259m. \u0130smay\u0131l b\u0259yin n\u00f6k\u0259ri R\u00fcst\u0259m Nar\u0131nc\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb qa\u00e7\u0131r yuxar\u0131 obalara. Bir m\u00fcdd\u0259t bir yerd\u0259 ya\u015f\u0131y\u0131llar, onnar\u0131n iki u\u015fa\u011f\u0131 olur. \u0130smay\u0131l b\u0259y d\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 da\u011fa-arana gedib g\u0259lirmi\u015f. Bir g\u00fcn o t\u0259r\u0259fl\u0259r\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 g\u0259lin u\u015faqlara \u00f6rg\u0259dir ki, yenin yolun q\u0131ra\u011f\u0131na, baban\u0131z g\u0259l\u0259c\u0259k. Baban\u0131z g\u0259l\u0259nd\u0259 sizd\u0259n soru\u015facaq ki, ay bala, kimsiniz siz? Onda deyin ki, baba, biz s\u0259nin n\u0259v\u0259l\u0259rinik, bu me\u015f\u0259nin ba\u015f\u0131nda ya\u015f\u0131y\u0131r\u0131q. Bunlar bel\u0259 dey\u0259nd\u0259 \u0130smay\u0131l b\u0259y d\u00fc\u015f\u00fcr atdan u\u015faqlar\u0131n \u00fcz\u00fcnn\u0259n \u00f6p\u00fcr. Deyill\u0259r, baba, yerimiz-yurdumuz yoxdu, biz\u0259 ya\u015fama\u011fa yer ver. \u0130smay\u0131l b\u0259y \u0259lin bel\u0259 uzad\u0131r deyir, ay bala, Taxtaba\u015f\u0131nnan \u00c7\u0131raql\u0131 aras\u0131na q\u0259d\u0259r yeri verdim siz\u0259. O k\u0259ndin b\u00fcn\u00f6vr\u0259si Nar\u0131\u015fdan olub, k\u0259nd ona g\u00f6r\u0259 Nar\u0131\u015fdar adlan\u0131b. Nar\u0131\u015fdarda d\u00f6rd-be\u015f n\u0259sil var: <strong>usublar, novruzdar, f\u0259rzal\u0131lar, bax\u015fal\u0131lar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>**<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130smay\u0131l b\u0259yin qohumlar\u0131ndan olan F\u0259rzal\u0131 b\u0259y e\u015fidir ki, \u0130mar\u0259t Q\u0259rv\u0259ndd\u0259 Zeyn\u0259b ad\u0131nda dul qad\u0131n var. F\u0259rzal\u0131 bunu g\u0259tirir d\u0259d\u0259si M\u0259mm\u0259dal\u0131ynan evl\u0259ndir\u0259. Zeyn\u0259bin d\u0259 yan\u0131nda bir o\u011flu olur, ad\u0131 Usub olur. Onda da Usubun be\u015f-on ya\u015f\u0131 olard\u0131. F\u0259rzal\u0131 deyir, el\u0259 bu Usubu da apar\u0131m, iril\u0259n\u0259nd\u0259 quzuya g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259m. At\u0131n t\u0259rkin\u0259 al\u0131r, g\u0259tirir Nar\u0131\u015fdar k\u0259ndin\u0259. Usub b\u00f6y\u00fcy\u0259nd\u0259n sonra onu Fatma ad\u0131nda bir q\u0131zla evl\u0259ndirir, ondan da M\u0259h\u0259rr\u0259m, \u018fhm\u0259d, H\u00fcmm\u0259t t\u00f6r\u0259y\u00fcr. \u0130ndi h\u0259min n\u0259sil usublar kimi tan\u0131n\u0131r. Novruzdar\u0131n da \u0259sli La\u00e7\u0131n\u0131n \u015eamk\u0259ndind\u0259ndir. Novruzun atas\u0131 Tahir, Tahirin d\u0259 atas\u0131 M\u0259cnun olub. Novruz G\u00fcld\u0259st\u0259ni g\u00f6t\u00fcr\u00fcb qa\u00e7\u0131b La\u00e7\u0131na. Bir m\u00fcdd\u0259t La\u00e7\u0131nda qalannan sonra G\u00fcld\u0259st\u0259 il\u0259 birlikd\u0259 g\u0259lib Nar\u0131\u015fdarda m\u0259sk\u0259n sal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, tarixi hadis\u0259 r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259 tam \u0259ks olunmur. Maraql\u0131d\u0131r ki, bu r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r unudulma, tan\u0131ma hallar\u0131n\u0131n t\u0259sviri il\u0259 t\u0259sdiql\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qeyd ed\u0259k ki, vaxt ke\u00e7dikc\u0259,tarixi r\u0259vay\u0259tl\u0259rin qiym\u0259ti, b\u0259dii d\u0259y\u0259ri daha da art\u0131r, xalq\u0131n \u00f6z soyk\u00f6k\u00fcn\u00fc, ke\u00e7mi\u015fini, tarixi kimlik v\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131q salnam\u0259sini \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas milli-m\u0259n\u0259vi qayna\u011fa \u00e7evrilir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/27079_101022619941568_360270_n.jpg?_nc_cat=106&amp;_nc_sid=210fed&amp;_nc_ohc=AZSDoJq6y1cAX-58PpU&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;oh=635bba379a094e8939ada62e429e5000&amp;oe=5EDB762A\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: \u043e\u0434\u0438\u043d \u0438\u043b\u0438 \u043d\u0435\u0441\u043a\u043e\u043b\u044c\u043a\u043e \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a \u0438 \u0447\u0430\u0441\u0442\u044c \u0442\u0435\u043b\u0430 \u043a\u0440\u0443\u043f\u043d\u044b\u043c \u043f\u043b\u0430\u043d\u043e\u043c\" width=\"135\" height=\"180\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u018fnv\u0259r \u00c7ingizo\u011flu, jurnalist-etnoqraf<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xalq aras\u0131nda bir \u00e7ox r\u0259vay\u0259t dola\u015f\u0131r. R\u0259vay\u0259t\u00e7il\u0259r tarix fakt\u0131n\u0131n tam m\u0259nz\u0259r\u0259sini yaratmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131m\u0131rlar, sad\u0259c\u0259 \u00fczd\u0259 olan bir-iki \u0259lam\u0259ti (hadis\u0259nin ba\u015f verdiyi yeri, tayfa<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-6891","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-qarabag"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6891","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6891"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6891\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6893,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6891\/revisions\/6893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6891"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6891"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6891"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}