{"id":71580,"date":"2022-05-27T02:31:10","date_gmt":"2022-05-26T22:31:10","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=71580"},"modified":"2022-05-27T02:31:14","modified_gmt":"2022-05-26T22:31:14","slug":"razin-dagi-adli-sovet-mifi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=71580","title":{"rendered":"\u201cRAZ\u0130N DA\u011eI\u201d ADLI SOVET M\u0130F\u0130"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">I hiss\u0259<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Bu b\u0259hsimiz \u0259n m\u0259\u015fhur sovet mifl\u0259rind\u0259n biri bar\u0259sind\u0259dir&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin yax\u015f\u0131 yad\u0131ndad\u0131r ki, o vaxtlar tarix kitablar\u0131, dig\u0259r ictimai-siyasi \u0259d\u0259biyyat, b\u0259z\u0259n is\u0259 m\u0259tbuat vasit\u0259sil\u0259 bel\u0259 bir \u201cfakt\u201d t\u0259qdim olunurdu: \u201c1667\u20131668-ci ill\u0259rd\u0259 Don kazaklar\u0131n\u0131n ataman\u0131 Stepan Razin (1630\u20131671) S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u0259razil\u0259rin\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f ed\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fcn 24 ki\u00e7ik g\u0259mid\u0259n ibar\u0259t donanmas\u0131 il\u0259 Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131na g\u0259lib \u00e7\u0131x\u0131r. O, Bak\u0131 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n y\u00fcks\u0259klikl\u0259rd\u0259n birind\u0259ki ma\u011farada d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259 qurub oradan \u0259traf m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259r\u0259 arams\u0131z basq\u0131nlar etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Q\u0131z\u0131lba\u015flar n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0259y g\u00f6st\u0259rs\u0259l\u0259r d\u0259, kazaklar\u0131n \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bilmirl\u0259r. N\u0259hay\u0259t, \u00f6z\u00fcn\u0259 layiqli r\u0259qib tapa bilm\u0259y\u0259n Stepan Razin \u0259l\u0259 ke\u00e7irdiyi s\u0259rv\u0259tl\u0259rin bir hiss\u0259sini h\u0259min ma\u011farada gizl\u0259dir v\u0259 \u00e7arizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259ni davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiyaya qay\u0131d\u0131r. Yerli \u0259hali is\u0259 o zamandan etibar\u0259n buran\u0131 Razin da\u011f\u0131 adland\u0131r\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><br>S\u00f6z\u00fcged\u0259n ma\u011fara Az\u0259rbaycan paytaxt\u0131n\u0131n Bak\u0131xanov q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259ki da\u011fda yerl\u0259\u015fir. Onun giri\u015f hiss\u0259sinin eni 5 metr, h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 13,6 metrdir. Ma\u011fara iki kameradan ibar\u0259tdir. Birinci kameran\u0131n uzunlu\u011fu 38,4 metr, eni 5 metrdir. \u0130kinci kameran\u0131n is\u0259 uzunlu\u011fu 7,9 metr, eni 4,3\u20137 metrdir. Ma\u011faran\u0131n \u00fcmumi sah\u0259si 255,7 kvadratmetrdir. Toponomika \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis Mahir\u0259 Abbasovan\u0131n ya\u015fl\u0131 sakinl\u0259rd\u0259n toplad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, 100 il \u0259vv\u0259l\u0259d\u0259k buran\u0131n ad\u0131 K\u00fch\u00fclda\u011f olmu\u015fdur. K\u00fch\u00fcl s\u00f6z\u00fc kaha s\u00f6z\u00fc il\u0259 eyni m\u0259n\u015f\u0259lidir. H\u0259r iki s\u00f6z\u00fcn m\u0259nas\u0131 ma\u011farad\u0131r. K\u00fch\u00fclda\u011f ma\u011fara da\u011f\u0131 v\u0259 ya ma\u011faral\u0131 da\u011f dem\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"306\" height=\"164\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-7.jpg\" alt=\"\" data-id=\"71581\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=71581\" class=\"wp-image-71581\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-7.jpg 306w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-7-300x161.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-7-150x80.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 306px) 100vw, 306px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"296\" height=\"170\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/images-18-2.jpg\" alt=\"\" data-id=\"71582\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=71582\" class=\"wp-image-71582\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/images-18-2.jpg 296w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/images-18-2-150x86.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 296px) 100vw, 296px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"275\" height=\"183\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/images-19-4.jpg\" alt=\"\" data-id=\"71583\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/images-19-4.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=71583\" class=\"wp-image-71583\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/images-19-4.jpg 275w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/images-19-4-150x100.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 275px) 100vw, 275px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><br><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">Ha\u015fiy\u0259.<\/span><\/strong> <strong><em>Qobustan rayonunun S\u00fcnd\u00fc k\u0259ndind\u0259 K\u00fch\u00fclda\u011f adl\u0131 karst (suda asanl\u0131qla \u0259riy\u0259n s\u00fcxur \u2013 \u0259h\u0259ngda\u015f\u0131, dolomit, t\u0259ba\u015fir, gips v\u0259 ya da\u015fduz) ma\u011faras\u0131 vard\u0131r. \u015eirvan b\u00f6lg\u0259sind\u0259 s\u00fcni ma\u011faralardan ibar\u0259t ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sin\u0259 ke\u00e7mi\u015fd\u0259 k\u00fch\u00fcl deyilirdi. Ehtimala g\u00f6r\u0259, K\u00fcl\u00fcll\u00fc (A\u011fsu rayonu), K\u00f6vl\u00fcc (A\u011fsu rayonu), K\u00fcl\u00fcs (Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u015eahbuz rayonu), G\u00fcll\u00fcc\u0259 (A\u011fdam rayonu), G\u00fcll\u00fcc\u0259 (Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan) v\u0259 G\u00fcl (Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan, C\u0259nubi Az\u0259rbaycan) kimi k\u0259nd adlar\u0131 k\u00fch\u00fcl s\u00f6z\u00fcnd\u0259n t\u00f6r\u0259mi\u015fl\u0259r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>B\u0259ri ba\u015fdan qeyd ed\u0259k ki, \u201cRazin da\u011f\u0131 haqq\u0131nda r\u0259vay\u0259t\u201din XVII \u0259sr\u0259, y\u0259ni Stepan Razinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u0259 gedib \u00e7\u0131xan \u0259sas\u0131 v\u0259 k\u00f6k\u00fc yoxdur. \u00dcst\u0259lik, bu m\u0259lumat m\u0259ntiq\u0259 d\u0259 uy\u011fun deyildir. Fikrimizi \u0259sasland\u0131raq:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; \u018fvv\u0259la, Stepan Razinin y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin \u0259n q\u00fcdr\u0259tli v\u0259 stabil vaxtlar\u0131ndan birin\u0259 t\u0259sad\u00fcf edirdi. XVII \u0259srin II yar\u0131s\u0131nda Q\u0131z\u0131lba\u015f d\u00f6vl\u0259tinin b\u00fct\u00fcn strukturlar\u0131 normal f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. S\u0259f\u0259vi ordusu is\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc idi. T\u0259kc\u0259 bel\u0259 bir fakt\u0131 xat\u0131rlatmaq kifay\u0259tdir ki, bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259n c\u0259mi 15\u201317 il \u0259vv\u0259l, y\u0259ni 1651\u20131653-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 q\u0131z\u0131lba\u015flar ruslar\u0131n \u015eimali Qafqazdak\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilmi\u015f istehkamlar\u0131n\u0131 birba\u015fa h\u00fccumla \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015f, \u00e7ar qo\u015funlar\u0131n\u0131 darmada\u011f\u0131n edib onlar\u0131 Rusiyan\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259d\u0259k qovmu\u015fdular. Bu halda nec\u0259 ola bil\u0259r ki, bir d\u0259st\u0259 quldur g\u0259lib S\u0259f\u0259vil\u0259rin vacib liman \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n birinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda aylarla az\u011f\u0131nl\u0131q etsin, g\u00fccl\u00fc bir d\u00f6vl\u0259t is\u0259 onlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda aciz qals\u0131n?!<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8212; \u018fg\u0259r Stepan Razinin quldurlar\u0131 h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 bu ma\u011faran\u0131 \u00f6zl\u0259rin\u0259 baza etmi\u015fdil\u0259rs\u0259, orada onlardan hans\u0131sa izl\u0259r (XVII \u0259sr\u0259 aid g\u00fcll\u0259l\u0259r, ox v\u0259 niz\u0259 ucluqlar\u0131, odlu v\u0259 soyuq silahlar\u0131n qal\u0131qlar\u0131, ziyn\u0259t v\u0259 b\u0259z\u0259k \u0259\u015fyalar\u0131, geyim elementl\u0259ri, yaz\u0131lar v\u0259 s.) qalmal\u0131 idi. Lakin g\u00f6r\u00fcn\u0259n budur ki, indiy\u0259d\u0259k ma\u011farada v\u0259 onun \u0259traf\u0131nda he\u00e7 bir artefakt, ciddi bir s\u00fcbut a\u015fkarlanmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Q\u0259dim v\u0259 orta \u0259srl\u0259rd\u0259 d\u0259niz\u00e7il\u0259r d\u00fc\u015fm\u0259n sahilin\u0259 \u00e7\u0131xma\u011fa m\u0259cbur qald\u0131qda \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar ki, g\u0259mil\u0259rin l\u00f6vb\u0259r sald\u0131\u011f\u0131 yerd\u0259n \u00e7ox da uzaqla\u015fmas\u0131nlar. Apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z hesablamaya g\u00f6r\u0259, K\u00fch\u00fclda\u011fla X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin ona \u0259n yax\u0131n sahili aras\u0131nda m\u0259saf\u0259 az\u0131 10 kilometrdir. N\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q ki, kazaklar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti piyada idi. Bu halda onlar geri \u00e7\u0259kilm\u0259li olsayd\u0131lar, minimum 1 saat h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259liydil\u0259r. Amma d\u0259niz sahilin\u0259 1 saat \u0259rzind\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn kazaklar y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tl\u0259 qa\u00e7mal\u0131 idil\u0259r. Bel\u0259 ki, fizioloqlar\u0131n hesablamalar\u0131na \u0259sas\u0259n, yax\u015f\u0131 m\u0259\u015fq etmi\u015f haz\u0131rl\u0131ql\u0131 adam 10 kilometrd\u0259n 40 kilometr\u0259d\u0259k m\u0259saf\u0259ni saatda 16 kilometr s\u00fcr\u0259tl\u0259 qa\u00e7a bil\u0259r. Burada is\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q ki, h\u0259r bir kazak \u00f6z \u00fcst\u00fcnd\u0259 h\u0259m silah\u0131n\u0131, h\u0259m zirehini, h\u0259m d\u0259 qar\u0259t etdiyi mallardan b\u0259zil\u0259rini da\u015f\u0131mal\u0131 olacaqd\u0131. Dem\u0259li, quldurlar sahil\u0259 do\u011fru adi yeri\u015fl\u0259 getm\u0259liydil\u0259r. Bu zaman \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259t saatda 6,5 kilometr ola bil\u0259rdi. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, kazaklar \u0259sas\u0259n s\u00fcvaril\u0259rd\u0259n ibar\u0259t q\u0131z\u0131lba\u015f qo\u015fununun m\u00fc\u015fayi\u0259ti v\u0259 h\u0259ml\u0259l\u0259ri, arams\u0131z g\u00fcll\u0259 v\u0259 ox ya\u011f\u0131\u015f\u0131 alt\u0131nda 1 saat 30 d\u0259qiq\u0259 \u2013 3 saat h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259liydil\u0259r. S\u00f6zs\u00fcz ki, bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti sahil\u0259 gedib \u00e7\u0131xa bilm\u0259y\u0259c\u0259kdi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8212; Ma\u011faran\u0131n \u00fcmumi sah\u0259si m\u00fcasir tipli m\u0259nzilin sah\u0259si q\u0259d\u0259rdir. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, K\u00fch\u00fclda\u011f ma\u011faras\u0131 bir ne\u00e7\u0259 min d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0131\u011f\u0131nacaq yeri ola bilm\u0259zdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Bug\u00fcn K\u00fch\u00fclda\u011fda bulaq v\u0259 ya su quyusu yoxdur. XVII \u0259srd\u0259 h\u0259min ma\u011farada i\u00e7m\u0259li su m\u0259nb\u0259yi var idimi? Bunu bilmirik. Amma ayd\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r su ehtiyat\u0131 olmayan yerd\u0259 xeyli adam\u0131n bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q ya\u015famas\u0131 m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8212; N\u0259hay\u0259t, Az\u0259rbaycanda sovet h\u00f6kum\u0259ti qurulanad\u0259k az\u0259rbaycanl\u0131lar bu yeri Razin da\u011f\u0131 deyil, K\u00fch\u00fclda\u011f adland\u0131r\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Ard\u0131 var&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>M\u00fc\u0259llif: Milli Kimlik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Qrupunun \u00fczv\u00fc <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Araz \u015e\u0259hrili<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I hiss\u0259 Bu b\u0259hsimiz \u0259n m\u0259\u015fhur sovet mifl\u0259rind\u0259n biri bar\u0259sind\u0259dir&#8230; Sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin yax\u015f\u0131 yad\u0131ndad\u0131r ki, o vaxtlar tarix kitablar\u0131, dig\u0259r ictimai-siyasi<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":71584,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-71580","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71580"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71580\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71585,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71580\/revisions\/71585"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/71584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}