{"id":71693,"date":"2022-05-28T01:23:18","date_gmt":"2022-05-27T21:23:18","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=71693"},"modified":"2022-05-28T01:23:23","modified_gmt":"2022-05-27T21:23:23","slug":"razin-dagi-adli-sovet-mifi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=71693","title":{"rendered":"\u201cRAZ\u0130N DA\u011eI\u201d ADLI SOVET M\u0130F\u0130"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>II hiss\u0259<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Z\u0259nnimizc\u0259, I hiss\u0259nin sonunda qeyd etdiyimiz amill\u0259r \u201cRazin da\u011f\u0131 haqq\u0131nda mif\u201din m\u00fc\u0259llifl\u0259rin\u0259 yax\u015f\u0131 m\u0259lum idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar bu \u0259fsan\u0259y\u0259 bel\u0259 bir \u015fayi\u0259 d\u0259 \u0259lav\u0259 etmi\u015fdil\u0259r: Guya vaxtil\u0259 K\u00fch\u00fclda\u011f ma\u011faras\u0131ndan X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahilin\u0259 yeralt\u0131 yol olmu\u015f, lakin sonradan hans\u0131sa s\u0259b\u0259b\u0259 g\u00f6r\u0259 o ba\u011flanm\u0131\u015fd\u0131r. Bununla da r\u0259vay\u0259t\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 il\u0259 yana\u015facaq \u015f\u0259xsl\u0259rin (skeptikl\u0259rin) diqq\u0259tin\u0259 bel\u0259 bir fikri \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yirdil\u0259r ki, Stepan Razin v\u0259 onun adamlar\u0131 buran\u0131 h\u0259min tunel vasit\u0259sil\u0259 d\u0259 t\u0259rk ed\u0259 bil\u0259rdil\u0259r. \u0130ndinin \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 K\u00fch\u00fclda\u011f haqq\u0131nda yaz\u0131lan m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259 bu yolun uzunlu\u011funun 2 kilometr oldu\u011fu, buradan h\u0259tta Qara d\u0259niz sahill\u0259rin\u0259 yeralt\u0131 tunelin getdiyi g\u00f6st\u0259rilir. Halbuki x\u0259rit\u0259y\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq g\u00f6r\u0259rik ki, K\u00fch\u00fclda\u011fdan X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahilin\u0259d\u0259k m\u0259saf\u0259 10 kilometrd\u0259n az deyil. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 stereotipl\u0259rd\u0259n yaxa qurtarmaq \u00e7ox \u00e7\u0259tindir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cRazin da\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 r\u0259vay\u0259t\u201di qura\u015fd\u0131ranlar\u0131n motivl\u0259rin\u0259 g\u0259linc\u0259, bunlar\u0131 ehtimal ed\u0259 bil\u0259rik:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Az\u0259rbaycanda s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 \u201crus izl\u0259ri\u201d yaratmaq v\u0259 onlar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r q\u0259diml\u0259\u015fdirm\u0259k;<\/li><li>\u201cRus silah\u0131\u201dn\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc, rus d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fcn m\u0259\u011flubedilm\u0259zliyini az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n \u015f\u00fcuruna yeritm\u0259k;<\/li><li>Bol\u015fevikl\u0259rin q\u0259l\u0259b\u0259sind\u0259n sonra rus xalq\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manlar\u0131ndan biri elan edilmi\u015f Stepan Razini g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 d\u0259 m\u00fcsb\u0259t q\u0259hr\u0259man kimi s\u0131r\u0131maq, bu yolla rus v\u0259 Az\u0259rbaycan xalqlar\u0131 aras\u0131nda tarixi ba\u011flar yaratmaq.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, g\u0259ldiyimiz n\u0259tic\u0259 bundan ibar\u0259tdir ki, Stepan Razinin K\u00fch\u00fclda\u011fda baza qurmas\u0131 bar\u0259d\u0259 \u0259hvalat, \u0259slind\u0259, uydurmadan ba\u015fqa bir \u015fey deyildir. Amma bununla bel\u0259, fikrimizc\u0259, quldurba\u015f\u0131n\u0131n ad\u0131 il\u0259 bu da\u011f aras\u0131nda o q\u0259d\u0259r d\u0259 q\u0259dim d\u00f6vr\u0259 gedib \u00e7\u0131xmayan real \u0259laq\u0259 m\u00f6vcuddur. M\u0259s\u0259l\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, \u201cZ\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rin beyn\u0259lxalq h\u0259mr\u0259ylik g\u00fcn\u00fc\u201d \u2013 \u201c1 May bayram\u0131\u201d Az\u0259rbaycanda ilk d\u0259f\u0259 1900-c\u00fc ild\u0259 m\u0259hz K\u00fch\u00fclda\u011fda qeyd olunmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/img1338.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-71694\" width=\"1029\" height=\"686\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/img1338.jpg 330w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/img1338-300x200.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/img1338-150x100.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1029px) 100vw, 1029px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bu t\u0259dbiri sosial-demokratlar (g\u0259l\u0259c\u0259k bol\u015fevikl\u0259r, men\u015fevikl\u0259r, eserl\u0259r v\u0259 s.) ke\u00e7irmi\u015fdil\u0259r. C\u0259mi 12 inqilab\u00e7\u0131n\u0131n i\u015ftirak etdiyi h\u0259min aksiya icaz\u0259siz, y\u0259ni qanunsuz idi. O ill\u0259rd\u0259 Stepan Razin \u00e7arizm\u0259, m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin r\u0259mzl\u0259rind\u0259n biri hesab olunurdu. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, sosial-demokratlar h\u0259min t\u0259dbir zaman\u0131 Razin ad\u0131ndan (t\u0259dbirin \u00f6z\u00fcn\u00fc, vaxt\u0131n\u0131, yaxud yerini bildir\u0259n) parol v\u0259 ya kod kimi istifad\u0259 etmi\u015fdil\u0259r. Y\u0259qin ki, bu hadis\u0259 onlar\u0131n yadda\u015f\u0131nda \u0259ziz bir xatir\u0259 kimi qalm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan i\u015f\u011fal olunduqdan sonra bol\u015fevikl\u0259r K\u00fch\u00fclda\u011fa v\u0259 1923-c\u00fc il may ay\u0131n\u0131n 1-d\u0259 burada \u0259sas\u0131 qoyulmu\u015f q\u0259s\u0259b\u0259y\u0259 quldurba\u015f\u0131 Stepan Razinin ad\u0131n\u0131 verib, ma\u011fara \u0259traf\u0131nda \u201c1 May bayram\u0131\u201dn\u0131n qeyd edilm\u0259sini \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 \u00e7evirmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259s\u0259b\u0259nin sal\u0131nma\u011fa ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan SSR KP MK-n\u0131n I katibi (1921\u20131926) olmu\u015f Sergey Mironovi\u00e7 Kirov (1886\u20131934) ilk \u201c1 May\u201d aksiyas\u0131 haqq\u0131nda demi\u015fdir: \u201cSaylar\u0131 az olsa da, onlar buradan b\u00f6y\u00fck ruh y\u00fcks\u0259kliyi, tutduqlar\u0131 yolun do\u011frulu\u011funa sonsuz inam hissi il\u0259 ayr\u0131ld\u0131lar. \u018fmin oldular ki, (h\u0259r\u0259kat\u0131n) m\u0259h\u0259k da\u015f\u0131n\u0131 qoyub, inqilabi dal\u011falar\u0131n yolunu, z\u0259if da olsa, i\u015f\u0131qland\u0131ra bildil\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Ha\u015fiy\u0259.<\/span> <em>1919-cu ild\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f \u201c1 May bayram\u0131\u201dn\u0131n \u0259n \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259si Moskvada \u2013 Q\u0131rm\u0131z\u0131 Meydanda Stepan Razinin abid\u0259nin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olmu\u015fdu. T\u0259nt\u0259n\u0259li t\u0259dbird\u0259 sovet d\u00f6vl\u0259tinin ilk r\u0259hb\u0259ri Vladimir \u0130li\u00e7 Lenin (1870\u20131924) d\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f, kazak ataman\u0131 v\u0259 onun \u00e7ara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259si bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131. Amma heyk\u0259l b\u0259dii c\u0259h\u0259td\u0259n \u00e7ox z\u0259if al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259m\u00e7inin o \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 Don kazaklar\u0131n\u0131n v\u0259 rus k\u0259ndlil\u0259rinin bol\u015fevikl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcsyan\u0131 ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259m heyk\u0259ltara\u015fa, h\u0259m d\u0259 Don kazaklar\u0131na v\u0259 rus k\u0259ndlil\u0259rin\u0259 q\u0259z\u0259bl\u0259nmi\u015f V.\u0130.Leninin g\u00f6st\u0259ri\u015fil\u0259 Stepan Razinin a\u011facdan yonulmu\u015f keyfiyy\u0259tsiz v\u0259 u\u011fursuz heyk\u0259lini muzey\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bu faktlar onu g\u00f6st\u0259rir ki, \u201cRazin da\u011f\u0131\u201d adl\u0131 sovet mifi 1920\u20131930-cu ill\u0259rin m\u0259hsuludur. Amma atalar demi\u015fk\u0259n, \u201cyalan\u0131n \u00f6mr\u00fc q\u0131sa olar\u201d. Biz \u0259minik ki, d\u0259y\u0259rli oxucuya t\u0259qdim etdiyimiz bu yaz\u0131 \u201cRazin da\u011f\u0131\u201d haqq\u0131nda mifin h\u0259qiq\u0259t\u0259n mif oldu\u011funu s\u00fcbut etdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">P.S.<\/span> Az\u0259rbaycan yenid\u0259n m\u00fcst\u0259qil olduqdan sonra, 1992-ci il aprel ay\u0131n\u0131n 29-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259y\u0259 g\u00f6rk\u0259mli alim, \u015fair v\u0259 maarif\u00e7i Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanovun ad\u0131 verilmi\u015fdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: Milli Kimlik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Qrupunun \u00fczv\u00fc <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Araz \u015e\u0259hrili<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>II hiss\u0259 Z\u0259nnimizc\u0259, I hiss\u0259nin sonunda qeyd etdiyimiz amill\u0259r \u201cRazin da\u011f\u0131 haqq\u0131nda mif\u201din m\u00fc\u0259llifl\u0259rin\u0259 yax\u015f\u0131 m\u0259lum idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar bu \u0259fsan\u0259y\u0259 bel\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":71695,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-71693","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71693","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71693"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71693\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71696,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71693\/revisions\/71696"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/71695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71693"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71693"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71693"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}