{"id":71762,"date":"2022-05-29T04:36:58","date_gmt":"2022-05-29T00:36:58","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=71762"},"modified":"2022-05-29T04:37:01","modified_gmt":"2022-05-29T00:37:01","slug":"az%c9%99rbaycan-xalq-cumhuriyy%c9%99tin%c9%99-aparan-tarixi-hadis%c9%99l%c9%99rin-xronologiyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=71762","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tin\u0259 aparan tarixi hadis\u0259l\u0259rin xronologiyas\u0131"},"content":{"rendered":"\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Dr. Harun Y\u0131lmaz<\/strong><\/li><li><strong>Tarix\u00e7i-alim, Britaniya Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc v\u0259 Queen Mary Universitetinin \u00fczv\u00fc<\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>1813 &#8212; Rusiya \u0130mperiyas\u0131 il\u0259 \u0130ran aras\u0131nda G\u00fcl\u00fcstan s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalan\u0131r. \u0130ndiki Da\u011f\u0131stan, \u015f\u0259rqi G\u00fcrc\u00fcstan, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si v\u0259 \u015eimali Erm\u0259nistan\u0131n bir qismi Rusiya \u0130mperiyas\u0131na t\u0259slim edilir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>1828<\/strong>&nbsp;&#8212; Rusiya \u0130mperiyas\u0131 il\u0259 \u0130ran aras\u0131nda T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalan\u0131r. Bu s\u0259n\u0259d Rusiyan\u0131n C\u0259nubi Qafqazda m\u00f6vcudiyy\u0259tini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir. \u0130ndiki Erm\u0259nistan, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n c\u0259nub b\u00f6lg\u0259l\u0259ri, Nax\u00e7\u0131van, \u0130qd\u0131r vilay\u0259ti (indi T\u00fcrkiy\u0259nin t\u0259rkibind\u0259dir) Rusiyaya t\u0259slim edilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1870<\/strong>&nbsp;&#8212; Bak\u0131da neft s\u0259nayesi \u0259traf\u0131nda neft bumu v\u0259 s\u00fcr\u0259tli iqtisadi inki\u015fafa start verilir. Yerli i\u015f adamlar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, Nobel qarda\u015flar\u0131 v\u0259 Rothschild-l\u0259r kimi xarici investorlar Bak\u0131ya g\u0259l\u0259r\u0259k burada neft quyular\u0131 qaz\u0131r, neftemal\u0131 zavodlar\u0131 tikir, limanlar in\u015fa edir v\u0259 d\u0259mir yollar\u0131 \u00e7\u0259kirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1904<\/strong>\u00a0&#8212; Az\u0259rbaycan ziyal\u0131-demokratlar\u0131 m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131nda ilk sosial-demokratik t\u0259\u015fkilat olan &#171;H\u00fcmm\u0259t&#187; partiyas\u0131n\u0131 yarad\u0131rlar. Partiyan\u0131 t\u0259sis ed\u0259nl\u0259r aras\u0131nda M\u0259\u015f\u0259di \u018fzizb\u0259yov, \u018fjd\u0259r M\u0259likov, \u018fs\u0259dulla Axundov v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin d\u0259 adlar\u0131 var. &#171;H\u00fcmm\u0259t&#187; formal olaraq Rusiya Sosial-Demokrat F\u0259hl\u0259 partiyas\u0131n\u0131n Bak\u0131 Komit\u0259sinin \u015f\u00f6b\u0259si kimi yaransa da, \u0259slind\u0259 m\u00fcst\u0259qil f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1905<\/strong>&nbsp;&#8212; Birinci Rusiya \u0130nqilab\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Rusiya \u0130mperiyas\u0131nda konstitusiyal\u0131 monarxiya \u00fcsul-idar\u0259si t\u0259sbit olunur. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 inqilabda f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 i\u015ftirak edir. \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov, \u0130smayil xan Ziyadxanov kimi Bak\u0131 v\u0259 Yelizavetpol quberniyalar\u0131n\u0131n m\u00fcs\u0259lman n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u0130mperiyan\u0131n qanunvericilik orqan\u0131 olan Dumada q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t\u0259 d\u0259 olsa, t\u0259cr\u00fcb\u0259 qazand\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1905-1911<\/strong>&nbsp;&#8212; \u0130randa M\u0259\u015frut\u0259 \u0130nqilab\u0131 v\u0259 \u0130ran\u0131n ilk parlamenti &#8212; M\u0259clisinin &#8212; t\u0259sis edilm\u0259si.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1908<\/strong>&nbsp;&#8212; G\u0259nc T\u00fcrkl\u0259r (Konstitusiya) \u0130nqilab\u0131 Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131nda konstitusiyal\u0131 monarxiya \u00fcsul-idar\u0259si t\u0259sbit edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1911<\/strong>&nbsp;&#8212; M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 M\u00fcsavat Partiyas\u0131n\u0131 t\u0259sis edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1913<\/strong>&nbsp;&#8212; M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 d\u00f6rd illik siyasi m\u00fchacir\u0259td\u0259n sonra Rusiyaya qay\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130yul, 1914<\/strong>&nbsp;&#8212; Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"450\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/282121936_170568052051907_6614489766732605348_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-71765\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/282121936_170568052051907_6614489766732605348_n.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/282121936_170568052051907_6614489766732605348_n-300x169.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/282121936_170568052051907_6614489766732605348_n-150x84.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/282121936_170568052051907_6614489766732605348_n-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"1917\">1917<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Mart, 1917<\/strong>&nbsp;&#8212; fevral \u0130nqilab\u0131 Rusiyada monarxiyaya v\u0259 Romanovlar s\u00fclal\u0259sinin 300 illik h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131na son qoyur.<\/p>\n\n\n\n<p>Rusiya respublika elan edilir, \u00f6lk\u0259ni M\u00fcv\u0259qq\u0259ti H\u00f6k\u00fcm\u0259t idar\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mart, 1917<\/strong>&nbsp;&#8212; N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yli v\u0259 dig\u0259r siyas\u0259t\u00e7il\u0259r G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-M\u0259rk\u0259ziyy\u0259t partiyas\u0131 t\u0259sis edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>15-20 aprel, 1917<\/strong>&nbsp;&#8212; Bak\u0131da Qafqaz m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n Birinci Qurultay\u0131 ke\u00e7irilir. Qurultayda el\u0259c\u0259 d\u0259 M\u00fcsavat v\u0259 federalist partiyalar\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq qaydada birl\u0259\u015fm\u0259sinin b\u00fcn\u00f6vr\u0259si qoyulur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130yun, 1917<\/strong>&nbsp;&#8212; &#171;M\u00fcsavat&#187; v\u0259 &#171;T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-M\u0259rk\u0259ziyy\u0259t&#187; partiyalar\u0131 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini &#171;T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-M\u0259rk\u0259ziyy\u0259t firq\u0259si-M\u00fcsavat&#187; partiyas\u0131 kimi davam etdirirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Oktyabr, 1917<\/strong>&nbsp;&#8212; Rusiyada Oktyabr \u0130nqilab\u0131: Leninin Bol\u015fevik partiyas\u0131 M\u00fcv\u0259qq\u0259ti H\u00f6k\u00fcm\u0259ti devir\u0259r\u0259k hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 al\u0131r. Bol\u015fevikl\u0259r Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n yaranmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaran d\u0259yi\u015fikl\u0259r\u0259 ba\u015flay\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Oktyabr, 1917<\/strong>&nbsp;&#8212; Bak\u0131da T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-M\u0259rk\u0259ziyy\u0259t M\u00fcsavat partiyas\u0131n\u0131n ilk qurultay\u0131 topla\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Noyabr, 1917<\/strong>&nbsp;&#8212; C\u0259nubi Qafqaz da daxil, Rusiyada M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisin\u0259 se\u00e7ki ke\u00e7irilir. C\u0259nubi Qafqaz\u0131n m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin s\u0259s verdiyi partiyalar aras\u0131nda M\u00fcsavat partiyas\u0131 616,000 s\u0259sl\u0259 birincilik qazan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Noyabr, 1917<\/strong>&nbsp;&#8212; Tbilisid\u0259 m\u00fcst\u0259qil Zaqafqaziyan\u0131n ilk h\u00f6k\u00fcm\u0259ti kimi Zaqafqaziya Komissarl\u0131\u011f\u0131 (Zavkom) yarad\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dekabr, 1917<\/strong>\u00a0&#8212; Rusiya il\u0259 Osmanl\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti aras\u0131nda Qafqaz c\u0259bh\u0259sind\u0259 h\u0259rbi m\u00fcnaqi\u015f\u0259ni bitirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Erzincan Bar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 imzalan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"1918\">1918<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>18-19 yanvar, 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Rusiya tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq demokratik yolla se\u00e7ilmi\u015f t\u0259msil\u00e7ilik orqan\u0131 &#8212; M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisi toplan\u0131r. Bol\u015fevikll\u0259r toplant\u0131n\u0131n s\u0259h\u0259risi g\u00fcn\u00fc M\u0259clisin i\u015fini qapad\u0131rlar, M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisi burax\u0131l\u0131r v\u0259 l\u0259\u011fv olunur. C\u0259nubi Qafqaz t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti toplant\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00e7atd\u0131ra bilmir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yanvar, 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisinin l\u0259\u011fv olunmas\u0131 il\u0259 Rusiyada Bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 onlar\u0131n opponentl\u0259ri aras\u0131nda V\u0259t\u0259nda\u015f M\u00fcharib\u0259si ba\u015flay\u0131r. D\u00f6rd il \u00e7\u0259k\u0259n V\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si Rusiyaya a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yanvar, 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Tbilisid\u0259 Zaqafqaziya Kommissarl\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan, Erm\u0259nistan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstandan Rusiya M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisin\u0259 se\u00e7ilmi\u015f n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rd\u0259n Seym t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yanvar &#8212; fevral, 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Bol\u015fevikl\u0259rin \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyi Bak\u0131 Soveti \u015f\u0259h\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mart, 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Mart\u0131n 3-d\u0259 Almaniya, Avstriya-Macar\u0131stan, Bolqar\u0131stan, Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 Bol\u015fevik Rusiyas\u0131 aras\u0131nda Brest-Litovsk m\u00fcqavil\u0259si imzalan\u0131r. Bu s\u0259n\u0259dl\u0259 Rusiyan\u0131n Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirak\u0131na son qoyulur. Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131 Batum, Qars v\u0259 \u018frdahan\u0131 geri al\u0131r. Osmanl\u0131 Ordusu \u015f\u0259rq istiqam\u0259tind\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mart, 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Bak\u0131da erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri m\u00fcs\u0259lman \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259tliam t\u00f6r\u0259dir. Da\u015fnaklar\u0131n k\u00f6m\u0259yil\u0259 Bol\u015fevikl\u0259r \u015f\u0259h\u0259ri avqusta q\u0259d\u0259r idar\u0259 ed\u0259r\u0259k Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131 da n\u0259zar\u0259t alt\u0131na al\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Aprel, 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Seym Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259sis olundu\u011funu elan edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>28 may 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Qafqaz Seyminin m\u00fcs\u0259lman n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri Milli \u015eura t\u0259sis ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini elan edirl\u0259r. Ba\u015f nazir F. Xoyskinin ilk kabinetinin \u00fczvl\u0259ri t\u0259yin olunur. Nuru Pa\u015fa G\u0259nc\u0259y\u0259 g\u0259lir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4 iyun 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Az\u0259rbaycan v\u0259 Osmanl\u0131 h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda dostluq v\u0259 s\u00fclh sazi\u015fi imzalan\u0131r. Osmanl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri G\u0259nc\u0259y\u0259 daxil olur. Qafqaz islam Ordusunun t\u0259\u015fkilin\u0259 start verilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>16 iyun 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti v\u0259 Milli \u015eura Tbilisid\u0259n G\u0259nc\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr. S\u0259h\u0259risi g\u00fcn Milli \u015eura burax\u0131l\u0131r v\u0259 qanunvericilik s\u0259lahiyy\u0259ti m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq h\u00f6kum\u0259t\u0259 verilir. Xoyskinin ikinci kabineti formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>27 iyun 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Qafqaz \u0130slam Ordusu \u015f\u0259rq\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r v\u0259 G\u00f6y\u00e7ayda Bak\u0131 Soveti qo\u015funlar\u0131n\u0131 m\u0259\u011flub edir. H\u0259min g\u00fcn t\u00fcrk dili (Az\u0259rbaycan dili) yeni d\u00f6vl\u0259tin r\u0259smi dili elan olunur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>10 iyul 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Qafqaz \u0130slam Ordusu \u015f\u0259rq istiqam\u0259tind\u0259 daha d\u0259rin\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k K\u00fcrd\u0259mir v\u0259 \u015eamax\u0131n\u0131 Bak\u0131 Sovetinin q\u00fcvv\u0259l\u0259rind\u0259n azad edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>31&nbsp;<\/strong><strong>iyul<\/strong><strong>&nbsp;1918<\/strong>&nbsp;&#8212; H\u0259rbi m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259r Bol\u015fevikl\u0259rin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi Bak\u0131 Sovetinin hakimiyy\u0259tin\u0259 son qoyur. Yerd\u0259 qalan dig\u0259r siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259r Britaniyan\u0131n d\u0259st\u0259yil\u0259 Bak\u0131da Sentrokaspi Diktaturas\u0131 elan edir v\u0259 \u0130randa general Dunsterville-in komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda olan Britaniya q\u00fcvv\u0259l\u0259rini Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4 avqust 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Britaniya q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Bak\u0131ya girir. Britaniya zabitl\u0259ri \u015f\u0259h\u0259ri yax\u0131nla\u015fmaqda olan Qafqaz \u0130slam Ordusundan m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yerli erm\u0259ni v\u0259 rus k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259rini silahland\u0131r\u0131r v\u0259 onlara t\u0259lim ke\u00e7ir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>15 sentyabr 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Qafqaz \u0130slam Ordusu Bak\u0131n\u0131 azad edir. Britaniya q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin evakuasiyas\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>17 sentyabr 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Az\u0259rbaycan h\u00f6k\u00fcm\u0259ti G\u0259nc\u0259d\u0259n Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>30 oktyabr 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131 il\u0259 M\u00fctt\u0259fiql\u0259r aras\u0131nda Mudros s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalan\u0131r. Bununla da Osmanl\u0131 h\u0259rbiyy\u0259sinin Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirak\u0131 sona \u00e7at\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Noyabr, 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si ba\u015fa \u00e7at\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>16 noyabr 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n iclas\u0131 ke\u00e7irilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>17 noyabr 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Bak\u0131ya general Tomson-un ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi Britaniya q\u00fcvv\u0259l\u0259ri g\u0259lir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>7 dekabr 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n parlamentinin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 ke\u00e7irilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>26 dekabr 1918<\/strong>&nbsp;&#8212; Ba\u015f nazir Xoyskinin sayca 3-c\u00fc kabineti t\u0259\u015fkil edilir. G\u00fcrc\u00fcstanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda tranzit da\u015f\u0131malar bar\u0259d\u0259 sazi\u015f imzalan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"1919\">1919<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>14 aprel 1919<\/strong>&nbsp;&#8212; N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yli respublikan\u0131n 4-c\u00fc Nazirl\u0259r Kabinetini t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>28 may 1919<\/strong>&nbsp;&#8212; Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin AB\u015e prezidenti Wilson il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>16 iyun 1919<\/strong>&nbsp;&#8212; Az\u0259rbaycan il\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan aras\u0131nda h\u0259rbi m\u00fcdafi\u0259 akt\u0131 imzalan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>6 avqust 1919<\/strong>&nbsp;&#8212; General Tomson-un X\u0259z\u0259r H\u0259rbi Donanmas\u0131n\u0131n Denikinin k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r ordusuna verilm\u0259si bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncam imzalan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>24 avqust 1919<\/strong>&nbsp;&#8212; Britaniya q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Bak\u0131dan evakuasiya olunur. Az\u0259rbaycan\u0131n D\u00f6vl\u0259t Bank\u0131 t\u0259sis olunur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1 sentyabr 1919<\/strong>&nbsp;&#8212; Baku D\u00f6vl\u0259t Universiteti t\u0259sis olunur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>23 noyabr 1919<\/strong>&nbsp;&#8212; Tbilisid\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fl\u0259ri aras\u0131nda ba\u015f ver\u0259n b\u00fct\u00fcn m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r\u0259 son qoyulmas\u0131 v\u0259 s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259sinin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259ll edilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan m\u00fcqavil\u0259 imzalan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2-11 dekabr 1919<\/strong>&nbsp;&#8212; T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-M\u0259rk\u0259ziyy\u0259t M\u00fcsavat partiyas\u0131n\u0131n 2-ci qurultay\u0131 Bak\u0131da toplan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>22 dekabr 1919<\/strong>\u00a0&#8212; N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yli sayca 5-ci h\u00f6k\u00fcm\u0259ti t\u0259sis edir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/282863172_170568542051858_5625764377293087729_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-71763\" width=\"1022\" height=\"575\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/282863172_170568542051858_5625764377293087729_n.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/282863172_170568542051858_5625764377293087729_n-300x169.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/282863172_170568542051858_5625764377293087729_n-150x84.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/282863172_170568542051858_5625764377293087729_n-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1022px) 100vw, 1022px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"1920\">1920<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>2 yanvar 1920<\/strong>&nbsp;&#8212; Sovet Rusiyas\u0131 Denikin\u0259 qar\u015f\u0131 birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq t\u0259klifi haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259tin\u0259 birinci d\u0259f\u0259 nota verir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>11 yanvar 1920<\/strong>&nbsp;&#8212; Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda Antanta Ali \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n de-fakto tan\u0131n\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>14 yanvar 1920<\/strong>&nbsp;&#8212; F. Xoyski Rusiyan\u0131n Denikinl\u0259 m\u00fcbariz\u0259sinin onun daxili i\u015fi olmas\u0131 haqq\u0131nda \u00c7i\u00e7erin\u0259 cavab notas\u0131 verir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>23 yanvar 1920<\/strong>&nbsp;&#8212; \u00c7i\u00e7erin Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tini Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n Denikin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259sind\u0259n imtina etm\u0259kd\u0259 ittiham ed\u0259n ikinci notas\u0131n\u0131 g\u00f6nd\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>20 mart 1920<\/strong>&nbsp;&#8212; Az\u0259rbaycan-\u0130ran m\u00fcqavil\u0259si ba\u011flan\u0131r; Bu m\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan \u0130ran t\u0259r\u0259find\u0259n de-yure tan\u0131n\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>23 mart 1920<\/strong>&nbsp;&#8212; Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan aras\u0131nda ticar\u0259t m\u00fcqavil\u0259si imzalan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>15 aprel 1920<\/strong>&nbsp;&#8212; Xoyski \u00c7i\u00e7erin\u0259 Rusiya qo\u015fun hiss\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin narahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n nota g\u00f6nd\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>27 aprel 1920<\/strong>&nbsp;&#8212; XI Q\u0131z\u0131l Ordu Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u0259razisin\u0259 daxil olur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>28 aprel 1920<\/strong>\u00a0&#8212; Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259tinin parlamenti Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259sinin hakimiyy\u0259ti ona t\u0259hvil verm\u0259si haqq\u0131nda ultimatumunu q\u0259bul edir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/281739686_170567935385252_5165168539218152213_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-71764\" width=\"1024\" height=\"576\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/281739686_170567935385252_5165168539218152213_n.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/281739686_170567935385252_5165168539218152213_n-300x169.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/281739686_170567935385252_5165168539218152213_n-150x84.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/281739686_170567935385252_5165168539218152213_n-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr. Harun Y\u0131lmaz Tarix\u00e7i-alim, Britaniya Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc v\u0259 Queen Mary Universitetinin \u00fczv\u00fc 1813 &#8212; Rusiya \u0130mperiyas\u0131 il\u0259 \u0130ran aras\u0131nda G\u00fcl\u00fcstan s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":71766,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-71762","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71762","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71762"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71762\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71767,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71762\/revisions\/71767"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/71766"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71762"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71762"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71762"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}