{"id":7180,"date":"2020-06-05T00:40:30","date_gmt":"2020-06-04T20:40:30","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=7180"},"modified":"2020-06-05T00:40:35","modified_gmt":"2020-06-04T20:40:35","slug":"prezident-tarixcil%c9%99r-qarsisinda-yeni-cagirislar-qoydu-s%c9%99rh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=7180","title":{"rendered":"Prezident tarix\u00e7il\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar qoydu \u2014 \u015e\u018fRH"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259tinin mahiyy\u0259tind\u0259ki doktrinalar \u0259hat\u0259 dair\u0259sinin geni\u015fliyi il\u0259 f\u0259rql\u0259nir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n n\u0259z\u0259ri v\u0259 praktiki metodologiyas\u0131nda t\u0259kc\u0259 \u0259razi iddialar\u0131 yox, h\u0259m d\u0259 tarixi saxtala\u015fd\u0131rmaq, yer adlar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fcl\u0259\u015fdirm\u0259k, m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rini da\u011f\u0131tmaq, vandall\u0131q siyas\u0259ti dayan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bug\u00fcnk\u00fc Erm\u0259nistan\u0131n \u0259razisinin \u00f6z\u00fc d\u0259 vaxtil\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 olub, amma zaman-zaman erm\u0259nil\u0259r h\u0259r \u015feyi \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirib, \u00f6z adlar\u0131na \u00e7\u0131xarma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Prezident \u0130lham \u018fliyev iyunun 3-d\u0259 T\u0259rt\u0259r Olimpiya \u0130dman Kompleksinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda deyib ki, Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n q\u0259dim Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 olmas\u0131n\u0131 anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u00e7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259rc edilmi\u015f x\u0259rit\u0259l\u0259r\u0259 baxmaq kifay\u0259tdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201cH\u0259r k\u0259s g\u00f6r\u0259r ki, indiki Erm\u0259nistan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259razisind\u0259ki toponiml\u0259rin dem\u0259k olar ki, m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259ti Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259lidir\u201d, &#8212; dey\u0259 Prezident \u0259lav\u0259 edib.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00d6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 bildirib ki, Erm\u0259nistanda tarixi Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin, k\u0259ndl\u0259rinin adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Toponiml\u0259r xalq\u0131n milli-tarixi kodunda m\u00fch\u00fcm yer tutan s\u0259rv\u0259tdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Erm\u0259nil\u0259r is\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na m\u0259xsus olan bu s\u0259rv\u0259ti m\u0259nims\u0259y\u0259r\u0259k, m\u0259d\u0259ni terroru da h\u0259yata ke\u00e7irirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Az\u0259rbaycan toponiml\u0259rinin erm\u0259nil\u0259\u015fdirilm\u0259si siyas\u0259tin\u0259 dair b\u0259zi r\u0259q\u0259ml\u0259ri sadalamaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259ki t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li adlar d\u0259yi\u015fdirilib. Molla Dursun \u015eaumyan, Yuxar\u0131 A\u011fdam Qanzakar, Tamaml\u0131 Burastan adland\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Erm\u0259nistan SSR-nin r\u0259smi q\u0259rar\u0131 il\u0259 1924-1930 ill\u0259r \u0259rzind\u0259 tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda 80 toponimin ad\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Lakin bu q\u0259rar \u0259sl mahiyy\u0259ti p\u0259rd\u0259l\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Erm\u0259nistanda bel\u0259 b\u0259han\u0259 g\u0259tirirdil\u0259r ki, h\u0259min yer adlar\u0131 dini m\u0259na da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, ke\u00e7mi\u015fin feodal \u00fcns\u00fcrl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259yi\u015fdirilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Toponiml\u0259rin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si prosesi sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u00fczd\u0259 \u201ckonstruktiv\u201d \u0259saslarla, \u0259slind\u0259 is\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131l\u0131q v\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259tin\u0259 z\u0259min haz\u0131rlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 apar\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Erm\u0259ni vandalizmi 1988-ci ild\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan qovulmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi, bununla paralel is\u0259 Qaraba\u011fda erm\u0259ni separatizmi t\u00fc\u011fyan etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201cT\u00fcrks\u00fcz Erm\u0259nistan\u201d u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan erm\u0259nil\u0259r v\u0259 onlar\u0131n ideoloqlar\u0131, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131 1991-ci il avqustun 8-d\u0259 Mehri rayonunun \u0259n b\u00f6y\u00fck k\u0259ndl\u0259rind\u0259n biri &#8212; N\u00fcv\u0259di k\u0259ndini soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qoyaraq ba\u015fa \u00e7atd\u0131rd\u0131. \u00dcmumilikd\u0259 260 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131ndan qovuldu \u2013 bu is\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n mill\u0259t\u00e7ilik doktrinas\u0131n\u0131n t\u0259zah\u00fcrl\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Prezident \u0130lham \u018fliyev tarixi faktlara diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259kl\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n iddialar\u0131n\u0131n v\u0259 fantaziyalar\u0131n\u0131n sonsuz olmas\u0131na i\u015far\u0259 edib.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 Az\u0259rbaycana m\u0259xsus tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsin aqib\u0259ti d\u0259 ac\u0131nacaql\u0131 aqib\u0259t ya\u015fay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Az\u0259rbaycan\u0131n orta \u0259sr \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n biri \u0130r\u0259vandak\u0131 (haz\u0131rda Yerevan) D\u0259mirbulaq m\u0259scidi yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silinib, G\u00f6y m\u0259scid is\u0259 orijinal x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u201cyenid\u0259n t\u0259mir edilib\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin m\u0259d\u0259ni irs\u0259 d\u0259ymi\u015f ziyanla ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar\u0131nda bildirilir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f arxitektur abid\u0259l\u0259ri aras\u0131nda XVIII \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda Qara Seyid t\u0259r\u0259find\u0259n \u0130r\u0259vanda tikilmi\u015f Hac\u0131 Novruz\u0259li b\u0259y m\u0259scidi, S\u0259f\u0259vi v\u0259 Qacar d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn qiym\u0259tli saray arxitektura n\u00fcmun\u0259si olan \u201cS\u0259rdar saray\u0131\u201d v\u0259 ya \u201cXan saray\u0131\u201d saraylar kompleksi d\u0259 var. \u0130r\u0259van\u0131n S\u0259rdar m\u0259scidi d\u0259 sistemli da\u011f\u0131nt\u0131ya m\u0259ruz qal\u0131b v\u0259 2014-c\u00fc ild\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edilib. Erm\u0259nistanda C\u0259f\u0259rabad (erm\u0259nil\u0259r buran\u0131 Argavand adland\u0131r\u0131blar) k\u0259ndind\u0259 1413-c\u00fc ild\u0259 tikilmi\u015f \u018fmir Saad mavzoleyi d\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f abid\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Mavzoleyin Az\u0259rbaycana m\u0259xsuslu\u011fu \u0259lam\u0259tinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259r\u0259b dilind\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u201cPir Budaq xan\u0131n hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u018fmir Pir H\u00fcseynin \u0259mri il\u0259 tikilmi\u015fdir\u201d s\u00f6zl\u0259ri silin\u0259r\u0259k, abid\u0259nin ad\u0131 \u201cT\u00fcrkm\u0259n \u018fmirl\u0259ri ail\u0259sinin mavzoleyi\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><br>H\u0259m\u00e7inin, Erm\u0259nistanda olan q\u0259dim v\u0259 yeni Az\u0259rbaycana m\u0259xsus q\u0259biristanl\u0131qlar m\u0259hv edilib.<\/p>\n\n\n\n<p><br>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, Erm\u0259nistanda olan Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi yerl\u0259rind\u0259 toponiml\u0259r orijinal xarakterinin t\u0259hrif edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 d\u0259yi\u015fdirilib.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 daxili auditoriyan\u0131n bilgil\u0259rini art\u0131rmaq, x\u00fcsusil\u0259 tarix\u00e7il\u0259rin yeni t\u0259dqiqatlar aparmaq \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortaya qoyur.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201cM\u0259n xahi\u015f edir\u0259m, bizim aliml\u0259rimiz bunu d\u0259rc etsinl\u0259r ki, h\u0259r k\u0259s g\u00f6rs\u00fcn. Balaca bir kitab\u00e7a d\u0259rc etsinl\u0259r\u201d, &#8212; dey\u0259 Prezident bildirib.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130lham \u018fliyevin tarixl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n n\u00fcv\u0259sind\u0259 dayanan dig\u0259r mesajlar h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 xitab edir.(oxu.az)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259tinin mahiyy\u0259tind\u0259ki doktrinalar \u0259hat\u0259 dair\u0259sinin geni\u015fliyi il\u0259 f\u0259rql\u0259nir. \u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n n\u0259z\u0259ri v\u0259 praktiki metodologiyas\u0131nda t\u0259kc\u0259 \u0259razi iddialar\u0131 yox, h\u0259m d\u0259 tarixi saxtala\u015fd\u0131rmaq, yer<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-7180","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7180","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7180"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7180\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7182,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7180\/revisions\/7182"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7180"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7180"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7180"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}