{"id":72100,"date":"2022-06-01T10:38:52","date_gmt":"2022-06-01T06:38:52","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=72100"},"modified":"2022-06-01T10:38:55","modified_gmt":"2022-06-01T06:38:55","slug":"avesta-v%c9%99-muq%c9%99dd%c9%99s-qurani-k%c9%99rim-maraqli-b%c9%99nz%c9%99rlikl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=72100","title":{"rendered":"\u201cAVESTA\u201d V\u018f M\u00dcQ\u018fDD\u018fS \u201cQURAN\u0130-K\u018fR\u0130M\u201d: MARAQLI B\u018fNZ\u018fRL\u0130KL\u018fR"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\"><em>\u201cS\u0259f\u0259vil\u0259r: paralell\u0259r, ehtimallar, h\u0259qiq\u0259tl\u0259r&#8230;\u201d \u0259s\u0259rind\u0259n<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Gerbinin \u00fcst\u00fcnd\u0259ki \u201calov\u201d t\u0259sviri h\u0259m d\u0259 \u0259ski \u0259lifba il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u201cAllah\u201d s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. Bu t\u0259svir Az\u0259rbaycan tarixinin iki \u0259sas m\u0259rh\u0259l\u0259sini \u2013 z\u0259rd\u00fc\u015ftilik v\u0259 \u0130slam d\u00f6vrl\u0259rini simvoliz\u0259 edir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fn az\u0131 e.\u0259. VII \u0259srd\u0259n eram\u0131z\u0131n VIII \u0259srin\u0259d\u0259k Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si z\u0259rd\u00fc\u015ftiliy\u0259 etiqad etmi\u015fdir. VII\u2013VIII \u0259srl\u0259rd\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycanda \u0130slam dini yay\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131. O q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 z\u0259rd\u00fc\u015ftiliyi \u0259v\u0259z ed\u0259r\u0259k, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin dinin\u0259 \u00e7evrildi. Amma onu da qeyd etm\u0259liyik ki, bu iki inanc sistemi aras\u0131nda \u0259laq\u0259 yaln\u0131z d\u00f6vri xarakter da\u015f\u0131m\u0131r. Onlar\u0131 bir-birin\u0259 ba\u011flayan, b\u0259nz\u0259d\u0259n daha ciddi \u0259saslar v\u0259 c\u0259h\u0259tl\u0259r vard\u0131r. Ara\u015fd\u0131rmam\u0131z m\u0259hz bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-3 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"275\" height=\"183\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-7.jpg\" alt=\"\" data-id=\"72101\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=72101\" class=\"wp-image-72101\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-7.jpg 275w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-7-150x100.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 275px) 100vw, 275px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"168\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/images-18.jpg\" alt=\"\" data-id=\"72102\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=72102\" class=\"wp-image-72102\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/images-18.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/images-18-150x84.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"162\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/300px-Bodleian_J2_fol_175_Y_28_1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"72103\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/300px-Bodleian_J2_fol_175_Y_28_1.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=72103\" class=\"wp-image-72103\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/300px-Bodleian_J2_fol_175_Y_28_1.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/300px-Bodleian_J2_fol_175_Y_28_1-150x81.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>Z\u0259rd\u00fc\u015ftiliyin \u0259n m\u00fch\u00fcm qaydalar\u0131 bu dinin m\u00fcq\u0259dd\u0259s kitab\u0131 olan \u201cAvesta\u201dn\u0131n \u201cYasna\u201d adl\u0131 birinci hiss\u0259sind\u0259dir. \u201cYasna\u201d s\u00f6z\u00fc parfiyal\u0131lar\u0131n dilind\u0259 \u201cyasn\u201d formas\u0131nda olmu\u015f v\u0259 \u201cibad\u0259t et\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 vermi\u015fdir. \u201cYasna\u201d h\u0259yat\u0131n \u00fc\u00e7 d\u00f6vr\u00fc haqq\u0131nda t\u0259limdir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Birinci d\u00f6vrd\u0259 ruhani al\u0259md\u0259 v\u0259 maddi d\u00fcnyada yaln\u0131z xeyir h\u00f6km s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130kinci d\u00f6vrd\u0259 xeyirl\u0259 \u015f\u0259r aras\u0131nda m\u00fcbariz\u0259 gedir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6vrd\u0259 is\u0259 xeyir \u015f\u0259r\u0259 qalib g\u0259l\u0259c\u0259kdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcq\u0259dd\u0259s \u201cQurani-K\u0259rim\u201din 36-c\u0131 sur\u0259sinin ad\u0131 \u201cYasin\u201ddir. 83 ay\u0259d\u0259n ibar\u0259t olan bu sur\u0259y\u0259 \u201cQurani-K\u0259rim\u201din q\u0259lbi d\u0259 deyilir. \u201cYasin\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259qiq m\u0259nas\u0131 b\u0259lli deyildir. B\u0259zi t\u0259fsir\u00e7il\u0259r onun sad\u0259c\u0259 \u0259r\u0259b dilind\u0259ki \u201cya\u201d v\u0259 \u201csin\u201d h\u0259rfl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu deyir, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 h\u0259min sur\u0259d\u0259ki \u201cya\u201d v\u0259 \u201csin\u201d h\u0259rfl\u0259rinin say\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n qanunauy\u011funluq axtar\u0131rlar. \u201cYasin\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201cey insan\u201d anlam\u0131 verdiyini ehtimal ed\u0259nl\u0259r d\u0259 vard\u0131r. Bir t\u0259fsir\u0259 g\u00f6r\u0259, \u201cYasin\u201d el\u0259 Muh\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rdir. S\u00f6z\u00fcged\u0259n sur\u0259nin 2\u20134-c\u00fc ay\u0259l\u0259rinin m\u0259zmunu da faktiki olaraq bu fikri t\u0259sdiq edir. Maraql\u0131d\u0131r ki, \u201cYasin\u201d sur\u0259sini d\u0259 \u201cYasna\u201d kimi \u015f\u0259rti olaraq \u00fc\u00e7 hiss\u0259y\u0259 b\u00f6lm\u0259k olar. Din\u015f\u00fcnas-t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 Hac\u0131 Samir \u018fzizov onlar\u0131n t\u0259snifat\u0131n\u0131 bu \u015f\u0259kild\u0259 verir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Birinci hiss\u0259 \u2013 T\u0259uhid (Allah\u0131n t\u0259kliyi), ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, xeyirin m\u00fctl\u0259q v\u0259 \u015f\u0259riksiz hakimiyy\u0259ti.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130kinci hiss\u0259 \u2013 Nubuvv\u0259t (pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r), y\u0259ni xeyirl\u0259 \u015f\u0259r aras\u0131nda m\u00fcbariz\u0259.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc hiss\u0259 \u2013 Qiyam\u0259t, y\u0259ni xeyirin \u015f\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 tam q\u0259l\u0259b\u0259si.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259r v\u0259 mo\u011follar \u00f6z qanunlar\u0131na c\u0259m hal\u0131nda <strong>\u201cyasa\u201d<\/strong> deyirdil\u0259r. Qanunlar ad\u0259t\u0259n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 <strong>\u201cyasa\u201d<\/strong> s\u00f6z\u00fcn\u0259 ox\u015fayan <strong>\u201cyaz\u0131\u201d<\/strong> s\u00f6z\u00fc Az\u0259rbaycan dilind\u0259 h\u0259m d\u0259 qanunu bildirir. Dilimizd\u0259ki <strong>\u201cyaz\u0131ya pozu yoxdur\u201d<\/strong> ifad\u0259si b\u0259lk\u0259 d\u0259 qanunun aliliyin\u0259 i\u015far\u0259dir. Bel\u0259 bir fikir d\u0259 var ki,<strong> \u201cyasa\u201d<\/strong> s\u00f6z\u00fc mo\u011fol dilind\u0259ki <strong>\u201cjasaq\u201d, \u201cyasaq\u201d <\/strong>(t\u0259\u015fkil et, idar\u0259 et v\u0259 s.) s\u00f6z\u00fcnd\u0259n yaranm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Ha\u015fiy\u0259.<\/span> <em>Bel\u0259likl\u0259, p\u0259hl\u0259vi dilind\u0259ki \u201cyasna\u201d s\u00f6z\u00fc \u201cibad\u0259t et\u201d (ita\u0259t et) m\u0259nas\u0131n\u0131 verdiyi halda, t\u00fcrk v\u0259 mo\u011fol dill\u0259rind\u0259ki b\u0259nz\u0259r \u201cyasa\u201d s\u00f6z\u00fc \u201cidar\u0259 et\u201d anlam\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yen\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259ki ox\u015far \u201cya\u015f\u201d s\u00f6z\u00fc \u00f6mr\u00fcn ill\u0259rini, \u201cya\u015fl\u0131\u201d s\u00f6z\u00fc h\u0259yat\u0131n\u0131n \u00e7ox hiss\u0259sini ba\u015fa vurmu\u015f insan\u0131, \u201cya\u015f\u0131l\u201d s\u00f6z\u00fc canl\u0131n\u0131 (bitkini), \u201cya\u015fam\u201d s\u00f6z\u00fc \u00f6mr\u00fc, h\u0259yat\u0131, h\u0259yat t\u0259rzini bildirir. Ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015f h\u0259yat, bitmi\u015f \u00f6m\u00fcr \u00fc\u00e7\u00fcn saxlan\u0131lan mat\u0259m\u0259 is\u0259 dilimizd\u0259 \u201cyas\u201d deyilir. H\u0259yat\u0131n yenid\u0259n canland\u0131\u011f\u0131, torpa\u011f\u0131n oyand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z\u0259l bahar\u0131n Az\u0259rbaycan dilind\u0259ki dig\u0259r ad\u0131 \u201cyaz\u201dd\u0131r. S\u00f6zs\u00fcz ki, bunlar t\u0259sad\u00fcfi b\u0259nz\u0259rlikl\u0259r deyildir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cT\u00f6vrat\u201d\u0131n birinci kitab\u0131 olan, d\u00fcnyan\u0131n v\u0259 h\u0259yat\u0131n yaranmas\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n \u201cSefer maase be-re\u015fit\u201din ad\u0131 ivrit dilind\u0259 \u201cilk\u201d, \u201cba\u015flan\u011f\u0131c\u201d, \u201c\u0259vv\u0259ld\u0259\u201d v\u0259 ya \u201ch\u0259yat\u0131n \u0259vv\u0259li haqq\u0131nda kitab\u201d kimi m\u0259nalar\u0131 ve\u00adrir. Bu ad Avropa dill\u0259rin\u0259 \u201cGenesis\u201d (m\u0259n\u015f\u0259, yarad\u0131l\u0131\u015f), rus dilin\u0259 \u201c\u0411\u044b\u0442\u0438\u0435\u201d (h\u0259yat, olum), T\u00fcrkiy\u0259 t\u00fcrkc\u0259sin\u0259 \u201cTekvin\u201d (yarad\u0131l\u0131\u015f) kimi t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, bu ox\u015far s\u00f6zl\u0259rin ham\u0131s\u0131 h\u0259yat, ya\u015fam anlam\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: Milli Kimlik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Qrupunun \u00fczv\u00fc <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Araz \u015e\u0259hrili<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cS\u0259f\u0259vil\u0259r: paralell\u0259r, ehtimallar, h\u0259qiq\u0259tl\u0259r&#8230;\u201d \u0259s\u0259rind\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Gerbinin \u00fcst\u00fcnd\u0259ki \u201calov\u201d t\u0259sviri h\u0259m d\u0259 \u0259ski \u0259lifba il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u201cAllah\u201d s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. Bu t\u0259svir Az\u0259rbaycan tarixinin<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":72104,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-72100","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72100","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=72100"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72100\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":72105,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72100\/revisions\/72105"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/72104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=72100"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=72100"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=72100"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}