{"id":74124,"date":"2022-06-24T04:02:07","date_gmt":"2022-06-24T00:02:07","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=74124"},"modified":"2022-08-15T21:38:25","modified_gmt":"2022-08-15T17:38:25","slug":"qurd-qurdlar-tayfasini-nec%c9%99-kurd-edibl%c9%99r-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=74124","title":{"rendered":"Qurd (Qurdlar) tayfas\u0131n\u0131 nec\u0259 k\u00fcrd edibl\u0259r?"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"923\" height=\"960\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/VVy9Q3-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-73962 size-full\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/VVy9Q3-1.jpg 923w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/VVy9Q3-1-288x300.jpg 288w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/VVy9Q3-1-144x150.jpg 144w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/VVy9Q3-1-768x799.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 923px) 100vw, 923px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"has-large-font-size\"><strong>XAQAN\u0130 \u018fd\u0259bo\u011flu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Az\u0259rbaycan V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si Veteranlar\u0131 \u0130ctimai Birliyi (AVMV\u0130B) M\u0259tbuat Xidm\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">\u018fS\u0130L TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u0130 \u00d6YR\u018fN\u018fK!<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sa\u011fda oturan sa\u011f b\u0259yl\u0259r,<br>Solda oturan sol b\u0259yl\u0259r,<br>E\u015fikd\u0259ki inaqlar,<br>D\u00fcpd\u0259 oturan xas b\u0259yl\u0259r\u201d.<\/strong><br><em><strong>O\u011fuz Xaqan<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Salam olsun, Xas b\u0259yl\u0259r\u0259, Xas \u0259rl\u0259r\u0259, X\u0259z\u0259rl\u0259r\u0259 (Kaspiy)&#8230;<\/span><\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>(\u018fvv\u0259li:&nbsp;<a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=73607\">https:\/\/fedai.az\/?p=73607<\/a>,<a href=\"https:\/\/fedai.az\/?p=73688\">&nbsp;https:\/\/fedai.az\/?p=73688<\/a>,<a href=\" https:\/\/fedai.az\/?p=73961\"> https:\/\/fedai.az\/?p=73961<\/a>)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Salaril\u0259r d\u00f6vl\u0259tind\u0259n sonra (941-981, v\u0259 ya 1062) Qaramanlar burada d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi \u0259ld\u0259n vers\u0259l\u0259r d\u0259 Anadoluda t\u00fcrk dilini d\u00f6vl\u0259t dili ed\u0259n bir t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti (1250-1487) yaratm\u0131\u015fd\u0131lar. Qaraman Salur tayfas\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sidir. \u018ffsan\u0259l\u0259r bu etnonimi \u0259cdad\u0131n ad\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r. \u018fb\u00fclqazi yaz\u0131r ki, Manq\u0131\u015fla\u011fa (X-XI \u0259srl\u0259rd\u0259) bir \u00e7ox ill\u0259rin (ell\u0259rin) ba\u015f\u0131nda g\u0259lmi\u015f Qaraman-b\u0259yin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r (bax: \u041a\u043e\u043d\u043e\u043d\u043e\u0432, \u0420\u043e\u0434\u043e\u0441\u043b\u043e\u0432\u043d\u0430\u044f, \u0441. 68).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Akmanlar (A\u011fmanlar) haqq\u0131nda is\u0259 m\u0259lumatlar \u00e7ox azd\u0131r. Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 onlar haqq\u0131nda olan m\u0259lumatlar\u0131 diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rdi. N\u0259sr\u0259ddin Marginaninin \u201cM\u0259\u015faih-i x \u201c&#8217;T\u00fcrk\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 \u018fhm\u0259d Y\u0259s\u0259vi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 T\u00fcrk\u00fcstanda iki t\u00fcrkm\u0259n tayfas\u0131n\u0131n (Akmanlar v\u0259 Karamanlar) ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bildirilir. Marginaninin yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 Akmanlar v\u0259 Karamanlar Xoca \u018fhm\u0259din o\u011flunu \u00f6ld\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u015eeyx t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259n\u0259tl\u0259nmi\u015fl\u0259r <strong>(757. c. 316-318. 773, c. 311). (\u0421.\u0413. \u0410\u0433\u0430\u0434\u0436\u0430\u043d\u043e\u0432 &#171;\u041e\u0447\u0435\u0440\u043a\u0438 \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u043e\u0433\u0443\u0437\u043e\u0432 \u0438 \u0442\u0443\u0440\u043a\u043c\u0435\u043d \u0421\u0440\u0435\u0434\u043d\u0435\u0439 \u0410\u0437\u0438\u0438 IX-XIII \u0432\u0432&#187;).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Dig\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Xoca \u018fhm\u0259d Yas\u0259vinin (1105-1166) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 T\u00fcrk\u00fcstanda iki b\u00f6y\u00fck t\u00fcrkm\u0259n tayfas\u0131 Akman v\u0259 Qaraman ya\u015fam\u0131\u015f v\u0259 Abdallar\u0131n \u0259fsan\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 onlar\u0131n \u0259cdadlar\u0131 Akman v\u0259 Qaraman Abdallardan ayr\u0131lm\u0131\u015flar<strong> (\u0421.\u0410\u0433\u0430\u0434\u0436\u0430\u043d\u043e\u0432, 1969, \u0441.227).<\/strong> 1370-ci ild\u0259 S\u0259m\u0259rq\u0259nd (Nurata) yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan \u00c7in\u0259, Sinxua mahal\u0131na k\u00f6\u00e7\u0259n Salarlar Akman v\u0259 Karaman\u0131 \u00f6z \u0259cdadlar\u0131 hesab edirl\u0259r. H\u0259tta Geytsz\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 onlar\u0131n h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fd\u0131qlar\u0131 Qaraman m\u0259zar\u0131 var (\u0422\u0435\u043d\u0438\u0448\u0435\u0432, 1976, s.25-26). Qaraman (v\u0259 Akman) etnoniminin etimologiyas\u0131na g\u00f6r\u0259 D.\u0130. Eremeyev maraql\u0131 bir f\u0259rziyy\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. O, ad\u0131n\u0131n ikinci hiss\u0259sini (h\u0259m\u00e7inin t\u00fcrkm\u0259n, sarman v\u0259 bes\u0259rm\u0259n etnoniml\u0259rini) \u201cadam, xalq\u201d kimi izah edir<strong> (\u0415\u0440\u0435\u043c\u0435\u0435\u0432, 1970, s. 135-136).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>N.A.Aristovun fikrinc\u0259, ke\u00e7mi\u015fd\u0259 \u201ctorpaq\u201d, \u201c\u00f6lk\u0259\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n ki\u015fi v\u0259 ya qada\u011fa s\u00f6z\u00fc sonralar t\u00fcrkm\u0259n ad\u0131nda oldu\u011fu kimi, \u00fcmumi m\u0259nal\u0131 prefiks\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir (Aristov, 1897, s. 6). Qaraman etnonimi NRB-d\u0259, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259, Makedoniyada da tez-tez rast g\u0259linir, m\u0259s\u0259l\u0259n, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 qoyun cinsi Qaraman adlan\u0131r (\u0422\u0435\u043d\u0438\u0448\u0435\u0432, 1976, s. 46). Etnotoponimiyaya g\u00f6r\u0259, t\u00fcrkm\u0259n etnosu Qaraman da Kr\u0131mda ya\u015fay\u0131b (\u041b\u0435\u0437\u0438\u043d\u0430, \u0421\u0443\u043f\u0435\u0440\u0430\u043d\u0441\u043a\u0430\u044f, \u0441.85).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"422\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/289607373_175849714857074_4729968553482631907_n.jpg\" alt=\"\" data-id=\"73966\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=73966\" class=\"wp-image-73966\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/289607373_175849714857074_4729968553482631907_n.jpg 750w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/289607373_175849714857074_4729968553482631907_n-300x169.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/289607373_175849714857074_4729968553482631907_n-150x84.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"251\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/500px-Anadolu_Beylikleri.png\" alt=\"\" data-id=\"74129\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/500px-Anadolu_Beylikleri.png\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=74129\" class=\"wp-image-74129\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/500px-Anadolu_Beylikleri.png 500w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/500px-Anadolu_Beylikleri-300x151.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/500px-Anadolu_Beylikleri-150x75.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><br>\u201cSalar, b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si T\u00fcrkm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f b\u00f6y\u00fck o\u011fuz-t\u00fcrkm\u0259n tayfas\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hiss\u0259si XI-XII \u0259srl\u0259rd\u0259 q\u0259rbd\u0259 dig\u0259r o\u011fuz-t\u00fcrkm\u0259n tayfalar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 qalm\u0131\u015f v\u0259 XII-XIII \u0259srl\u0259rd\u0259 Ki\u00e7ik Asiyada Qaraman B\u0259yliyi (Karaman O\u011fullar\u0131) yaratm\u0131\u015flar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>\u201cSALUR TAYFALARININ B\u0130RL\u0130Y\u0130 be\u015f b\u00f6y\u00fck t\u00fcrkm\u0259n tayfas\u0131n\u0131n: salurlar\u0131n, arsarlar\u0131n, t\u0259k\u0259l\u0259rin, yomudlar\u0131n v\u0259 sar\u0131qlar\u0131n h\u0259rbi birliyidir. \u00c7ovdur kimi bu birlik d\u0259 XIV \u0259srd\u0259 yaran\u0131b v\u0259 16-c\u0131 \u0259sr\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00f6vcud olmu\u015fdur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hesab edir\u0259m ki, A\u011fhunlu (Akhoyunlu, sonradan A\u011fqoyunlu) v\u0259 Qarahunlu (Karahoyunlu, Qaraqoyunlu) tayfalar\u0131n\u0131n ad\u0131 da yanl\u0131\u015f olaraq, biz\u0259 &#171;A\u011f v\u0259 Qara qoyunlu&#187; kimi t\u0259qdim edilir. A\u011f tatar Qara tatar, A\u011f Avar, qara Avar v\u0259 s. Bunca tayfalar aras\u0131nda Tarixd\u0259 bir b\u0259yliyi olmayan xalqlar\u0131n hans\u0131sa \u00e7arl\u0131\u011f\u0131ndan v\u0259 ya d\u00f6vl\u0259tind\u0259n yazanlar\u0131n elmin\u0259 bax\u0131n. T\u00fcrk\u00fcn \u0259n ki\u00e7ik tayfas\u0131n\u0131n tarixi bir q\u0259dim d\u00f6vl\u0259tin tarixind\u0259n \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. Bilm\u0259lisiniz ki, T\u00fcrk tarixini o\u011furlamaq ist\u0259y\u0259n ist\u0259nil\u0259n xalq, bir c\u0259ngav\u0259rin geyimini geymi\u015f 7 ya\u015fl\u0131 u\u011faqlara b\u0259nz\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 g\u00fcl\u00fcnc g\u00f6rs\u0259nirl\u0259r. 800 il \u00f6nc\u0259y\u0259 gets\u0259niz Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri olmay\u0131b. 500 il \u00f6nc\u0259y\u0259 gets\u0259niz Rusiya olmay\u0131b. El\u0259c\u0259 d\u0259 qeyril\u0259ri. Onlar sabah da olmayacaqlar. Amma Tanr\u0131dan g\u0259l\u0259n bir q\u00f6vm olan t\u00fcrkl\u00fck \u0259b\u0259didir v\u0259 daim olacaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Dig\u0259r bir ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131m\u0131z Namiq Atab\u0259yli is\u0259 &#171;Atab\u0259yl\u0259rin xristian tarixi: t\u00fcrk-q\u0131p\u00e7aqlar\u0131n slavyan v\u0259 erm\u0259ni-qriqorian \u00f6z\u00fcn\u00fctan\u0131m\u0131&#187; adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131r: <strong>&#171;Deyl\u0259mi-Gilanil\u0259rl\u0259 yerli Turani-Z\u0259ngil\u0259r idil\u0259r. Bu g\u00fcn el aras\u0131nda n\u0259d\u0259ns\u0259 Z\u0259ngil\u0259ri daha \u00e7ox \u00abda\u011fl\u0131\u201d (kord) anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ver\u0259n K\u00fcrd kimi \u00e7a\u011f\u0131rma\u011f\u0131 sevirl\u0259r. Lakin onlar\u0131, y\u0259ni turani \u0259silli Z\u0259ngil\u0259ri \u0259sla at\u0259\u015fp\u0259r\u0259st-yezidil\u0259rin \u00abk\u00fcrd\u201d etnonimi il\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q salmaq olmaz. Onlar\u0131n xristian hiss\u0259sin\u0259 d\u0259 \u00aberm\u0259ni\u201d, yaxud \u00abalban\u201d dem\u0259yin elmi tarix\u015f\u00fcnasl\u0131q bax\u0131m\u0131ndan he\u00e7 bir m\u0259nas\u0131 yoxdur. Yezidil\u0259rin Hind m\u0259n\u015f\u0259li olmas\u0131 \u00e7oxdan s\u00fcbut edilmi\u015f bir m\u0259s\u0259l\u0259dir. Yunan v\u0259 Roma q\u0259dim elmi m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 \u00abalban\u201d v\u0259 \u00abAlbaniya\u201d kimi \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015f \u015eirvan kils\u0259l\u0259ri turani-z\u0259ngi xalq\u0131n\u0131n bir m\u00fcdd\u0259t xristianl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etmi\u015f hiss\u0259sinin dini abid\u0259l\u0259ri olmu\u015fdur. Bunlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u0130slam\u0131n q\u0259bulundan sonra \u00abpir\u201d kimi sitayi\u015f yeri say\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r&#187;.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Salarlara g\u0259linc\u0259 is\u0259 bu ad alt\u0131nda d\u00f6vl\u0259t quran tayfalar\u0131n biri d\u0259 k\u0259ng\u0259rli tayfas\u0131d\u0131r. Bunu unutmaq olmaz. \u00dc\u00e7 Oklar\u0131n Da\u011f Alp (Da\u011f xan) o\u011flu Sal\u011fur (Salvur) soyundan v\u0259 Qazan xan s\u00fclal\u0259sind\u0259n say\u0131l\u0131rlar. Xat\u0131rlad\u0131m ki, B\u00f6y\u00fck Arsaqlar da 24 O\u011fuz boyunun sol qolunu t\u0259\u015fkil ed\u0259n \u00dc\u00e7 Oklar\u0131n G\u00f6y Alp (G\u00f6y Xan) o\u011flu Bayandur boyundand\u0131r. Bu g\u00fcn haylar\u0131n &#171;artsax&#187; h\u0259yas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 cavabs\u0131z olaraq ortadad\u0131r. Bir soru\u015fan yoxdur ki, ay hay-bo\u015f qara\u00e7\u0131s\u0131, Ar\u015fakuni, yaxud da Arsaq deyil\u0259n tayfan\u0131n s\u0259n\u0259 n\u0259 d\u0259xli var?<\/p>\n\n\n\n<p><br>Xristianl\u0131qla ba\u011fl\u0131 olaylar\u0131 ad\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f olaraq erm\u0259ni qoydu\u011fumuz hay bo\u015flar, m\u00fcs\u0259lman g\u00f6rd\u00fckd\u0259 is\u0259 ad\u0131na yanl\u0131\u015f olaraq k\u00fcrd dediyimiz kurmanclar\u0131 ortaya at\u0131lmas\u0131 bir antit\u00fcrk tezisinin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ridir. M\u00fcasir k\u00fcrdl\u0259rin t\u00fcrkl\u0259rl\u0259 tale birliyi var. S\u0259lcuqlularla birg\u0259 b\u00f6lg\u0259y\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f ed\u0259nl\u0259rin bir qismi d\u0259 k\u00fcrd tayfalar\u0131 olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Ola bilsin ki, \u015eah-\u018frm\u0259n s\u00fclal\u0259sinin ad\u0131 \u201cbu t\u00fcrkm\u0259n ail\u0259sinin idar\u0259 etdiyi b\u00f6lg\u0259nin \u0259sas\u0259n \u0259rm\u0259n t\u00fcrkl\u0259rinin etnik t\u0259rkibi v\u0259 siyasi tarixind\u0259n\u201d ir\u0259li g\u0259lir. \u018fr\u0259b tarix\u00e7isi \u0130st\u0259xri yaz\u0131rd\u0131: <strong>\u201cBiz \u018frm\u0259niyy\u0259, Arran v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 x\u0259rit\u0259d\u0259 birl\u0259\u015fdirir v\u0259 ona bir \u00f6lk\u0259 kimi bax\u0131r\u0131q. \u018fr\u0259b Xilaf\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 I, II, III \u018frm\u0259niyy\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131n\u0131 bizimkil\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 hay-erm\u0259nil\u0259rl\u0259 ba\u011flayacaq q\u0259d\u0259r sad\u0259l\u00f6vh olaraq qalmaqdad\u0131rlar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn tarixi olaylar\u0131n\u0131 izl\u0259y\u0259nl\u0259r burada haylar\u0131n v\u0259 kurman\u015fil\u0259rin izin\u0259 rast g\u0259l\u0259 bilm\u0259zl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>S\u0259lah\u0259ddin \u018fyyubi \u015ei\u0259-Fatimi xilaf\u0259tin\u0259 son qoyub \u018fyyubil\u0259r d\u00f6vl\u0259tini qurduqdan sonra \u00f6z \u0259razil\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k, F\u0259rat v\u0259 D\u0259cl\u0259 vadil\u0259rini \u00f6z torpaqlar\u0131na qatmaq ist\u0259yirdi. Bu v\u0259ziyy\u0259t Mosul atab\u0259yliyi il\u0259 Artuklular \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 yaratma\u011fa ba\u015flad\u0131. \u018fhl\u0259t \u015fah\u0131 II S\u00f6km\u0259n, h\u0259m Mosul Atab\u0259yi \u0130zz\u0259ddin M\u0259sudun, h\u0259m d\u0259 Artuklu Kutb\u0259ddin \u0130lqazinin qohumu oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn S\u0259lah\u0259ddini Urfa, S\u0259ruc v\u0259 Nusaybin g\u00f6t\u00fcr\u00fcb Mosula \u00e7atmaqdan \u00e7\u0259kindirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn el\u00e7il\u0259r g\u00f6nd\u0259rdi. Sonda Abbasi x\u0259lif\u0259si Nasir Lidinillah, Az\u0259rbaycan Atab\u0259yi Q\u0131z\u0131l Arslan v\u0259 Seyhus-Suyuh S\u0259dr\u0259ddinl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259r\u0259k onu Mosulun m\u00fchasir\u0259sind\u0259n \u00e7\u0259kindirdi. S\u0259lah\u0259ddin d\u00f6n\u00fcb Sincar\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 alanda Atab\u0259y \u0130zz\u0259ddin M\u0259sud yenid\u0259n S\u00f6km\u0259n v\u0259 \u0130lqazid\u0259n k\u00f6m\u0259k ist\u0259di. S\u00f6km\u0259n g\u00f6rk\u0259mli adamlar\u0131ndan Seyf\u0259ddin B\u0259gtimuru g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k m\u00fchasir\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq ist\u0259yirdi. Lakin o, \u018fyyubil\u0259rin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259 q\u0259z\u0259bl\u0259n\u0259r\u0259k geri qay\u0131td\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fhl\u0259tin z\u0259nginliyi \u0259trafdak\u0131 h\u00f6kmdarlar\u0131n bu \u015f\u0259h\u0259r\u0259 tamah salmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. Bunlardan \u0130ld\u0259niz o\u011flu Cahan P\u0259hlivan, S\u0259lah\u0259ddin \u018fyyubi, qarda\u015f\u0131 o\u011flu Takiyy\u00fcddin \u00d6m\u0259r, \u018fyyubi m\u0259lik Mevdud b. Adil v\u0259 S\u0259lcuqlu Tu\u011frul\u015fah\u0131 saya bil\u0259rik. S\u00f6km\u0259nin 1185-ci il iyulun 10-da v\u0259fat etm\u0259si bu h\u00f6kmdarlar\u0131n \u018fhl\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 ambisiyalar\u0131n\u0131 daha da art\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnki S\u00f6km\u0259n \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra he\u00e7 bir \u00f6vlad qoymam\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 ondan sonra d\u00f6vl\u0259t\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259c\u0259k ba\u015fqa bir xan\u0259dan yox idi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>II S\u00f6km\u0259n uzun ill\u0259r h\u00f6kmdarl\u0131q etdi v\u0259 t\u0259xmin\u0259n s\u0259ks\u0259n ya\u015f\u0131nda \u00f6ld\u00fc. B\u00fct\u00fcn \u0259trafdak\u0131 h\u00f6kmdarlar ona h\u00f6rm\u0259t edirdil\u0259r. O, a\u011f\u0131ll\u0131, uzaqg\u00f6r\u0259n v\u0259 \u0259d\u0259bli bir h\u00f6kmdar idi. Xalq da onu sevirdi. Onun c\u0259sar\u0259ti v\u0259 g\u00fcrc\u00fcl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 cihad\u0131 onu xalq\u0131n q\u0259lbind\u0259 taxt-tac hal\u0131na g\u0259tirmi\u015fdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 onun xatir\u0259si uzun m\u00fcdd\u0259t xalq\u0131n q\u0259lbind\u0259 ya\u015fad\u0131. Do\u011frudan da, \u018fhl\u0259t onun hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259n y\u00fcks\u0259k zirv\u0259sin\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>II S\u00f6km\u0259nin o\u011flu olmad\u0131\u011f\u0131ndan v\u0259 bu i\u015fi \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259c\u0259k s\u00fclal\u0259d\u0259n kims\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131ndan xalq\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131n\u0131n xahi\u015fi il\u0259 m\u0259ml\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259n B\u0259gtimuru \u00f6vladl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259tini ona v\u0259siyy\u0259t etdi. Bu v\u0259siyy\u0259t\u0259 uy\u011fun olaraq B\u0259gtimur s\u00fclal\u0259nin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 oldu (1185-1193). S\u0259lah\u0259ddin d\u00f6vl\u0259t adamlar\u0131n\u0131 bir yer\u0259 toplay\u0131b bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 onlarla m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fdi. Onlardan b\u0259zil\u0259ri &#171;\u018fhl\u0259t \u00e7ox m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m v\u0259 z\u0259ngin bir vilay\u0259tdir, indi bax\u0131ms\u0131zd\u0131r&#187; dey\u0259r\u0259k onu Mosulun m\u00fchasir\u0259sind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259kib \u018fhl\u0259t\u0259 getm\u0259y\u0259 t\u0259\u015fviq edirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>S\u0259lah\u0259ddin n\u0259 ed\u0259c\u0259yin\u0259 tam q\u0259rar ver\u0259 bilm\u0259di. Bu \u0259snada \u018fhl\u0259tin g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n, \u0259mirl\u0259rind\u0259n v\u0259 camaatdan g\u0259l\u0259n m\u0259ktublar onu \u018fhl\u0259t\u0259 d\u0259v\u0259t edirdi. \u018fslind\u0259 bu, sad\u0259c\u0259 bir taktika idi. \u00c7\u00fcnki o d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 H\u0259m\u0259dan hakimi \u015e\u0259ms\u0259ddin P\u0259hlivan da g\u00f6z\u00fcn\u00fc \u018fhl\u0259t\u0259 dikmi\u015fdi. \u018fhl\u0259tlil\u0259r S\u0259lah\u0259ddin v\u0259 P\u0259hlivan\u0131 bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131 qoyub \u00f6z \u00f6lk\u0259l\u0259rini qorumaq ist\u0259yirdil\u0259r. Vali Davud v\u0259 adamlar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fviqi il\u0259 S\u0259lah\u0259ddin N\u0259sir\u0259ddin M\u0259h\u0259mm\u0259di, M\u00fcz\u0259ff\u0259r\u0259ddini v\u0259 dig\u0259r \u0259mirl\u0259rind\u0259n b\u0259zil\u0259rini \u018fhl\u0259t\u0259 g\u00f6nd\u0259rdi. \u00d6z\u00fc d\u0259 Meyyafarikin\u0259 yola d\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"630\" height=\"433\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/imgpreview-2-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"74130\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=74130\" class=\"wp-image-74130\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/imgpreview-2-1.jpg 630w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/imgpreview-2-1-300x206.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/imgpreview-2-1-150x103.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"400\" height=\"189\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/42450_ajbbfg1rcp.jpg\" alt=\"\" data-id=\"74131\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/42450_ajbbfg1rcp.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=74131\" class=\"wp-image-74131\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/42450_ajbbfg1rcp.jpg 400w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/42450_ajbbfg1rcp-300x142.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/42450_ajbbfg1rcp-150x71.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><br>P\u0259hl\u0259van \u018fhl\u0259t\u0259 g\u0259lib q\u0259rargah\u0131n\u0131 qurmu\u015fdu. N\u0259hay\u0259t, camaat v\u0259 B\u0259gtimur \u018fyyubil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 P\u0259hl\u0259vanla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldil\u0259r. Bu arada S\u0259lah\u0259ddin Meyyafarikini (29 avqust 1185) \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k x\u0259lif\u0259y\u0259 x\u0259b\u0259r g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k \u018fhl\u0259t, Diyarb\u0259kir v\u0259 Mosul \u00fcz\u0259rind\u0259ki h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259sdiql\u0259nm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir. B\u0259gtimur P\u0259hlivanla raz\u0131la\u015faraq \u018fhl\u0259tin \u018fyyubil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131. II S\u00f6km\u0259n kimi q\u00fcdr\u0259tli bir h\u00f6kmdardan sonra B\u0259gtimurun \u00f6lk\u0259 idar\u0259sin\u0259 hakim olmas\u0131 \u018fhl\u0259t\u015fahlar \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck xo\u015fb\u0259xtlik idi. Xalq\u0131n d\u0259st\u0259yini v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tini qazanan B\u0259gtimur, \u018fyyubil\u0259rin \u0259n g\u00fccl\u00fc d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u018fhl\u0259t\u0259 h\u00fccumunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"220\" height=\"216\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/299351420_186899950418717_8098989186444522074_n.jpg\" alt=\"\" data-id=\"78615\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=78615\" class=\"wp-image-78615\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/299351420_186899950418717_8098989186444522074_n.jpg 220w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/299351420_186899950418717_8098989186444522074_n-150x147.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 220px) 100vw, 220px\" \/><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">S\u0259lah\u0259ddinin ad\u0131na k\u0259silmi\u015f sikk\u0259, T\u00dcRK DURU\u015eU<\/figcaption><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"349\" height=\"144\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/images-9-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"78616\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/images-9-1.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=78616\" class=\"wp-image-78616\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/images-9-1.jpg 349w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/images-9-1-300x124.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/images-9-1-150x62.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 349px) 100vw, 349px\" \/><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Balballar, T\u00dcRK DURU\u015eU<\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>Lakin \u018fyyubil\u0259rd\u0259n olan Takiyy\u00fcddin \u00d6m\u0259r 1191-ci ild\u0259 \u018fhl\u0259t\u015fahlar\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda olan Hanini \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k \u018fhl\u0259t\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f etdi. O, bir m\u00fcdd\u0259t \u015f\u0259h\u0259ri m\u00fchasir\u0259d\u0259 saxlasa da, he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259d\u0259n oran\u0131 t\u0259rk etm\u0259li oldu. Sonra Malazgirt\u0259 h\u00fccum etdi. Lakin \u018frzurum m\u0259liyi Saltukun q\u0131z\u0131 Mama Xatun \u0259hlat\u015fahlar\u0131n k\u00f6m\u0259yin\u0259 g\u0259ldi v\u0259 Malazgirtin i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n m\u00fchasir\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t davam etdi v\u0259 Takiyy\u00fcddin 1191-ci ilin oktyabr\u0131nda v\u0259fat ed\u0259nd\u0259 B\u0259gtimur rahat n\u0259f\u0259s ald\u0131. Lakin \u018fyyubil\u0259rin \u018fhl\u0259t\u0259 basq\u0131n etm\u0259k ist\u0259yi 1193-c\u00fc ild\u0259 v\u0259fat ed\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r davam etdi.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>B\u0259gtimur S\u0259lah\u0259ddinin v\u0259fat\u0131n\u0131 e\u015fid\u0259nd\u0259 \u00e7ox sevindi v\u0259 ad\u0131n\u0131 \u0259l-M\u0259lik\u00fc&#8217;l-M\u00fc\u0259zz\u0259m S\u0259lah\u0259ddin \u018fbd\u00fcl\u0259ziz qoydu. Onun bu davran\u0131\u015f\u0131 tarix\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n pisl\u0259nir&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tariximizd\u0259n ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259miz v\u0259 tarix\u00e7il\u0259rimizin yalan v\u0259 saxta m\u0259nb\u0259l\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259si, avrosentrizmin antit\u00fcrk siyas\u0259tinin t\u0259nt\u0259n\u0259sidir. Bu kahinl\u0259r fars, k\u00fcrd, erm\u0259ni v\u0259 s. kimi tarixi nailiyy\u0259tl\u0259ri olmayan tayfalara \u00f6zl\u0259rin\u0259 toxunanad\u0259k h\u0259r c\u00fcr yalan uydurma\u011fa icaz\u0259 verirl\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r \u00f6z yalanlar\u0131na nec\u0259 alud\u0259 olublarsa, Britaniyan\u0131 da onlar k\u0259\u015ff etdikl\u0259rini yaz\u0131b kitab \u015f\u0259klind\u0259 burax\u0131blar. Britaniya aliml\u0259ri bu uydurman\u0131 y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259nil\u0259r\u0259 vaxt qoyub v\u0259 o uydurman\u0131 yox etdiribl\u0259r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Bu tarixi epizodlara geni\u015f yer verm\u0259m, h\u0259r iki qurucunun k\u00fcny\u0259sind\u0259 \u0259l &#8212; Kurdi v\u0259 \u0259cdadlar\u0131n\u0131n k\u00fcny\u0259l\u0259rind\u0259 is\u0259 B\u00f6r\u00fc s\u00f6zl\u0259rinin olmas\u0131d\u0131r. Bir daha bildirir\u0259m ki, \u0259r\u0259b m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 &#171;kurd (sonradan qurd)&#187; t\u00fcrk s\u00f6z\u00fc el\u0259 &#171;\u0643\u0631\u062f&#187; kimi yaz\u0131l\u0131r v\u0259 bu da k\u00fcrd, deyil, kurd kimi oxunur.<\/strong> <strong>B\u00fct\u00fcn yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6k\u00fc buradan ba\u015flay\u0131r.<\/strong> <strong>T\u00fcrkl\u00fck d\u0259nizinin i\u00e7ind\u0259 qeyri bir tayfadan h\u00f6kmdar olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Adic\u0259 bir fakta diqq\u0259t ed\u0259k ki, \u018frm\u0259n \u015fahil\u0259rin h\u00f6kmdar\u0131n\u0131n anas\u0131 yad mill\u0259td\u0259n oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn taxtdan sal\u0131naraq \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Eyni yanl\u0131\u015fa B\u00f6y\u00fck T\u00fcrk \u015fairi Nizami G\u0259nc\u0259vi haqq\u0131nda da yol verilib. O da Qurdlar tayfas\u0131ndan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f bir dahidir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Qurdlar tayfas\u0131 yunan m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 Pelasq &#8212; Palasak (Balasak) tayfas\u0131 say\u0131lan Giperboree &#8212; B\u00f6y\u00fck B\u00f6r\u00fc adland\u0131r\u0131lan tayfadan qeyrisi deyildir. Heredot, Strabon, Diador, Plutarx v\u0259 bir \u00e7ox q\u0259dim m\u00fc\u0259llifl\u0259rin s\u00f6z a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 Hiperboree \u00f6lk\u0259sinin sakinl\u0259ri-tayfan\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri Tanr\u0131yla yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilirdi. Onlar m\u00fcq\u0259dd\u0259s hesab olunurdular. Yunan m\u0259nb\u0259l\u0259rinin dediyi kimi yunan dilini \u00f6yr\u0259nmi\u015f iki m\u00fcdr\u00fck Aristey (\u0259slind\u0259 Arestay) v\u0259 Abaris hiperboreeli, y\u0259ni Qurdlar tayfas\u0131ndan olan dahil\u0259rd\u0259n say\u0131l\u0131rd\u0131. Yunanca &#171;hyper&#187; s\u00f6z\u00fc &#171;normadan b\u00f6y\u00fck, yaxud da &#171;yuxar\u0131da olan, y\u0259ni g\u00f6yd\u0259 olan&#187; anlam\u0131nda i\u015fl\u0259n\u0259n bir s\u00f6zd\u00fcr. Bu bax\u0131mdan da hiperboree, &#171;B\u00f6y\u00fck B\u00f6r\u00fc&#187; v\u0259 ya &#171;G\u00f6y B\u00f6r\u00fc&#187; dem\u0259kdir. Nizami G\u0259nc\u0259vi d\u0259 Qurdlar tayfas\u0131ndan oldu\u011funu d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 qeyd edib. Onun \u015eeyx titulu, m\u0259hz bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s tayfaya aid olmas\u0131yla ba\u011fl\u0131 ola bil\u0259r. Bu tayfan\u0131n \u0259n sonuncu tan\u0131nm\u0131\u015f n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011fludur. O da Qurdlar tayfas\u0131ndand\u0131r. Bizim beyinsizl\u0259rimiz &#171;qurd&#187; s\u00f6z\u00fcn\u00fc &#171;k\u00fcrd&#187; kimi biz\u0259 s\u0131r\u0131ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu bir bo\u015fbo\u011fazl\u0131qd\u0131r. &#171;Kitabi D\u0259d\u0259 Qorqud&#187;dak\u0131 Bay B\u00f6r\u0259 ad\u0131 da Qurd b\u0259y dem\u0259kdir. Bu bar\u0259d\u0259 geni\u015f ara\u015fd\u0131rmam\u0131 ba\u015fa \u00e7atd\u0131rd\u0131\u011f\u0131ma g\u00f6r\u0259 tezisl\u0259ri sizl\u0259rl\u0259 payla\u015f\u0131ram. Yet\u0259rli m\u0259nb\u0259l\u0259r dedikl\u0259rimi t\u0259sdiq edir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-4 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"240\" height=\"366\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/JQabBq-1.png\" alt=\"\" data-id=\"74125\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=74125\" class=\"wp-image-74125\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/JQabBq-1.png 240w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/JQabBq-1-197x300.png 197w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/JQabBq-1-98x150.png 98w\" sizes=\"auto, (max-width: 240px) 100vw, 240px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"304\" height=\"480\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/y0EZq9.png\" alt=\"\" data-id=\"74126\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/y0EZq9.png\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=74126\" class=\"wp-image-74126\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/y0EZq9.png 304w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/y0EZq9-190x300.png 190w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/y0EZq9-95x150.png 95w\" sizes=\"auto, (max-width: 304px) 100vw, 304px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><br>B\u00f6y\u00fck Nizami G\u0259nc\u0259vi \u00f6z n\u0259sli bar\u0259d\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6z\u00fc, <strong>\u201cg\u0259r mad\u0259ri m\u0259n R\u0259iseyi-qord, mad\u0259r sifat\u0259n\u0259 pi\u015f-e-m\u0259n mord\u201d <\/strong>biz\u0259 &#171;qord&#187; s\u00f6z\u00fcn\u00fc &#171;k\u00fcrd&#187; kimi s\u0131r\u0131maq ist\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 \u015fair sonrak\u0131 b\u0259ndd\u0259, sanki \u00f6z\u00fc cavab ver\u0259r\u0259k yaz\u0131r <strong>(&#171;Leyli v\u0259 M\u0259cnun&#187;):<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00dcRK OLUB D\u018fD\u018fM\u0130N D\u018fD\u018fS\u0130 BA\u015eDA,<br>QURD OLUB H\u018fR\u018fS\u0130 A\u011eILDA, HU\u015eDA&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>S\u0259tri t\u0259rc\u00fcm\u0259: M\u0259nim d\u0259d\u0259l\u0259rimin ham\u0131s\u0131 t\u00fcrkd\u00fc. G\u00fccd\u0259 is\u0259 ham\u0131s\u0131 qurddu.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0259ni N. G\u0259nc\u0259vi m\u00fcq\u0259dd\u0259s Qurdlar tayfas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259sidir v\u0259 \u015feird\u0259 i\u015fl\u0259tdiyi qord, he\u00e7 d\u0259 farsca &#171;g\u00fccl\u00fc&#187;, &#171;m\u0259\u011frur&#187; deyil, el\u0259 i\u015fl\u0259tdiyi t\u00fcrkizml\u0259rd\u0259n biridir. \u018fr\u0259b m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 bu tayfa il\u0259 D\u0259rb\u0259nd yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda qar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f bir \u0259r\u0259b s\u0259rk\u0259rd\u0259si ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259nl\u0259ri tam bir d\u0259h\u015f\u0259t i\u00e7ind\u0259 n\u0259ql edib&#8230;<br>Nizami G\u0259nc\u0259vi \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 &#171;t\u00fcrk&#187; s\u00f6z\u00fcn\u00fc &#171;g\u00f6z\u0259llik&#187; s\u00f6z\u00fcn\u00fcn sinonimi kimi i\u015fl\u0259tm\u0259si, Arslana xitab\u0259n &#171;O boyun oldu\u011funuz \u0259nam\u0131 m\u0259n\u0259 g\u00f6nd\u0259rin (Firdovsiy\u0259 v\u0259d edil\u0259n \u0259nama i\u015far\u0259tl\u0259), \u00c7\u00fcnki q\u0259l\u0259m d\u0259 bizd\u0259dir, q\u0131l\u0131nc da&#187; dem\u0259si onun t\u00fcrk olmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259ksiz edir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br>B\u00f6y\u00fck Nizaminin \u00abXosrov v\u0259 \u015eirin\u00bb \u0259s\u0259rind\u0259ki Minacatdan bu beytl\u0259r\u0259 diqq\u0259t edin:<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Xudaya! Gilimiz may\u0259l\u0259nir\u043a\u0259n<br>Bir v\u0259siq\u0259 yazd\u0131n o g\u00fcn biz\u0259 s\u0259n.<br>S\u0259nin xidm\u0259tind\u0259 buyurdun, duraq,<br>Muzdunu verm\u0259yi v\u0259d etdin ancaq\u2026<br>\u2026Yetmi\u015f i\u043ai iz var yolumda m\u00fc\u015f\u043a\u00fcl,<br>Yetmi\u015f biri ti\u043aan, ancaq biri g\u00fcl.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>Nizami G\u0259nc\u0259vi \u00abXosrov v\u0259 \u015eirin\u00bb.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Nizami bu g\u00fcn D\u00fcnya tarix\u00e7il\u0259rinin ilkin olan xalq\u0131n g\u00fcl oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131r v\u0259 qeyril\u0259rinin sonradan yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyir. \u00c7oxlar\u0131 bu 72 say\u0131n\u0131 m\u0259zh\u0259b, t\u0259riq\u0259t kimi, Allaha ged\u0259n yol kimi \u015f\u0259rh ets\u0259 d\u0259, burada \u0259slind\u0259 Tanr\u0131ya yol ba\u015flayan 72 xalqdan, mill\u0259td\u0259n b\u0259hs edildiyini dey\u0259 bil\u0259r\u0259m. Y\u0259ni \u015feird\u0259n d\u0259 bu dediyimiz ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u00abGilin mayalanmas\u0131\u00bb xalqlar\u0131n, insan\u0131n yaranmas\u0131 olmas\u0131n\u0131 h\u0259r k\u0259s bilir. Bu r\u0259q\u0259min is\u0259 3-\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si yaz\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 dediyim 3 oxla \u0259laq\u0259si var: <strong>OKUZ-OKUR-OKOT&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8230; Ortada sahibsiz qalm\u0131\u015f bir tarix var. O da T\u00fcrk\u00fcn, Az\u0259rbaycan\u0131n tarixidir. 30 illik m\u00fcst\u0259qillik gerid\u0259 qalsa da biz hans\u0131sa m\u00fct\u0259r\u0259qqi bir konsepsiya \u0259sas\u0131nda \u00f6z tariximizi ortaya qoya bilm\u0259mi\u015fik. Bu gedi\u015fl\u0259 d\u0259 qoymaq niyy\u0259tind\u0259 deyilik. B\u00f6y\u00fck bir konsepsiyaya ehtiyac da yoxdur. T\u00fcrkl\u0259r \u00f6z Sak (Sang) tarixin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130st\u0259r yanl\u0131\u015f olaraq \u015eumer deyil\u0259n Sang \u0130qiqan\u0131n K\u0259ng\u0259r xalq\u0131, ist\u0259r Aratta, ist\u0259r Xatti, ist\u0259r Midiya, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 Albaniya sak \u00f6lk\u0259l\u0259ri idil\u0259r. Bu g\u00fcn yalan\u00e7\u0131 assimlyasiya na\u011f\u0131l\u0131 uydurub &#171;t\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259&#187;d\u0259n d\u0259m vuran bisavad separat meyillil\u0259rd\u0259n soru\u015fmaq ist\u0259rdim: B\u0259s n\u0259 \u0259c\u0259b sizl\u0259r t\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259misiniz? Bu adamlar unudurlar ki, T\u00fcrk c\u0259miyy\u0259ti m\u00fchafiz\u0259kard\u0131r. H\u0259l\u0259 \u0259srl\u0259rc\u0259 \u00f6nc\u0259 Marko Polo da bunu g\u00f6r\u00fcb yazm\u0131\u015fd\u0131. T\u0259bi\u0259tin bir hiss\u0259si olan insan da onun qanunlar\u0131na tabedir. Madd\u0259nin itm\u0259m\u0259si qanunu eyniyl\u0259 xalqlara v\u0259 mill\u0259tl\u0259r\u0259 d\u0259 aiddir. Dil, milli kimlik \u0259\u015fya deyil ki, onu sal\u0131b itir\u0259s\u0259n? Assimlyasiya avrosentristl\u0259rin n\u00f6vb\u0259ti m\u0259krli oyunlar\u0131d\u0131r. XVIII \u0259sr\u0259d\u0259k sak, skif dedikl\u0259ri t\u00fcrkl\u0259ri bu g\u00fcn saklardan uzaq tutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rid\u0259n qab\u0131qdan \u00e7\u0131x\u0131rlar. Amma bu m\u00fcmk\u00fcn deyil. Sonuc olaraq, h\u0259r k\u0259s, Matlok kimi, &#171;Ey insanlar, ham\u0131n\u0131z t\u00fcrks\u00fcn\u00fcz&#187;, yaxud da Tur Heyerdal kimi \u0259cdadlar\u0131n\u0131n buradan getdiyini anlama\u011fa ba\u015flay\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p><br>X\u00fcsus\u0259n d\u0259, Babil tarix\u00e7isi Berosus (e.\u0259. 300 -c\u00fc il) v\u0259 b\u00fct\u00fcn q\u0259dim tarix\u00e7il\u0259r, x\u00fcsus\u0259n 19-cu \u0259srd\u0259 Persepolis v\u0259 Assuriya yaz\u0131lar\u0131, E. Norris, Fr. Lenormant, ser H.C. Rawlinson, J. Oppert, I. Taylor, N.L. Westergaard, F. de Saulcy v\u0259 M. S. Zaborowski kimi Q\u0259rb dil\u00e7il\u0259ri, tarix\u00e7il\u0259ri v\u0259 antropoloqlar Midiyan\u0131n dil, din v\u0259 irq bax\u0131m\u0131ndan Turani (Sak, Tatar, T\u00fcrk) oldu\u011funu a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131lar. Ancaq b\u0259zi Q\u0259rb pastor tarix\u00e7il\u0259ri v\u0259 erm\u0259ni tarix\u00e7il\u0259ri, VI \u0259srd\u0259 bir ke\u015fi\u015fin Midiyan\u0131 \u0130ran adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ed\u0259r\u0259k Midiyal\u0131lar\u0131n iranl\u0131 olduqlar\u0131n\u0131 iddia etdil\u0259r. X\u00fcsusil\u0259, 1950-ci ild\u0259n etibar\u0259n, sonralar devrilmi\u015f \u0130ran \u015fah\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d Rza P\u0259hl\u0259vi 17 q\u0259rb \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas\u0131n\u0131 toplayaraq bu co\u011frafiyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn q\u0259dim q\u00f6vml\u0259ri \u0130ranl\u0131ya \u00e7evir\u0259n bir kitab yazd\u0131rd\u0131. Bu tarixd\u0259n sonra \u0130ranl\u0131lar\u0131n Midiya iddias\u0131 geni\u015f yay\u0131ld\u0131. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, t\u00fcrk tarix\u00e7il\u0259ri bu yalan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc t\u0259krarlad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Son \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r v\u0259 Sasanil\u0259r d\u0259 Medes Kayani adlan\u0131rd\u0131lar. \u00c7\u00fcnki &#171;Kay&#187; s\u00f6z\u00fc, \u0130ranl\u0131lara g\u00f6r\u0259 Kayanil\u0259rin, Q\u0259dim Yunanlar v\u0259 Q\u0259rblil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 Midiya Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcnvan\u0131 say\u0131l\u0131rd\u0131; &#171;b\u0259y&#187; v\u0259 ya &#171;c\u0259nab&#187; anlam\u0131ndad\u0131r. \u0130ran \u0259silli pad\u015fahlar Kay \u00fcnvan\u0131yla v\u0259 ad\u0131yla an\u0131lmam\u0131\u015flar. &#171;K\u0259yan taxt\u0131&#187; Kaylar\u0131n taxt\u0131 idi. Firdovsi kimi yalan\u00e7\u0131 v\u0259 f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131 birini bu g\u00fcn az qala tarixi m\u0259nb\u0259 kimi n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259nl\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r zavall\u0131d\u0131rlar. He\u00e7 olmasa Nizami G\u0259nc\u0259vinin &#171;\u0130sg\u0259nd\u0259rnam\u0259&#187;sind\u0259 onun f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131 olmas\u0131 haqq\u0131nda yaz\u0131lanlardan kims\u0259 dan\u0131\u015fmay\u0131b. T\u00fcrkl\u0259r is\u0259 tarix boyu bu tituldan istifad\u0259 etmi\u015fl\u0259r. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, Osmanl\u0131lar\u0131n boyu \u201cKay\u0131, \u0259slind\u0259 bu ad \u201cKay\u0131\u201d yox, \u201cKay\u201d olmal\u0131d\u0131r. O\u011fuz tarixinin \u0259n g\u00f6rk\u0259mli bilicisi Faruk S\u00fcm\u0259r yaz\u0131r: \u201cKay\u0131 t\u00fcrkm\u0259nl\u0259rinin bir \u00e7oxu Kay\u0131-Kolan adlan\u0131r. Kay\u0131lar \u0259n \u015f\u0259r\u0259fli boylardan olublar\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Az\u0259rbaycanda \u00e7oxsayl\u0131 n\u00fcfusa malik tayfalardan biri olan Kolan\u0131 tayfas\u0131n\u0131n tariximizd\u0259 az ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 onun q\u0259dim tarixiyl\u0259 v\u0259 bir ba\u015fa saklarla ba\u011fl\u0131 olmas\u0131na g\u00f6r\u0259dir. Az\u0259rbaycanda tarixi varolmam\u0131z\u0131 IX-X \u0259srl\u0259rd\u0259n qaba\u011fa da\u015f\u0131ma\u011fa n\u0259 Avrosentristl\u0259r, n\u0259 d\u0259 Kommunistl\u0259r icaz\u0259 verm\u0259yibdil\u0259r. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-5 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"600\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ergenekon_23757667.jpg\" alt=\"\" data-id=\"74127\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ergenekon_23757667.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=74127\" class=\"wp-image-74127\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ergenekon_23757667.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ergenekon_23757667-300x225.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ergenekon_23757667-150x113.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ergenekon_23757667-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">O\u011eUZ XAN<\/figcaption><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"985\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Odin_Manual_of_Mythology-1024x985.jpg\" alt=\"\" data-id=\"74128\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Odin_Manual_of_Mythology.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=74128\" class=\"wp-image-74128\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Odin_Manual_of_Mythology-1024x985.jpg 1024w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Odin_Manual_of_Mythology-300x289.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Odin_Manual_of_Mythology-150x144.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Odin_Manual_of_Mythology-768x739.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Odin_Manual_of_Mythology-1536x1477.jpg 1536w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Odin_Manual_of_Mythology.jpg 1832w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">OD\u0130N<\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Eradan \u0259vv\u0259l Anadoluda m\u00f6vcud olmu\u015f Gelaniya v\u0259 Sak\/sang tayfas\u0131 kimi v\u0259 onun h\u00f6kmranl\u0131q qolu olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu geni\u015f bir m\u00f6vzu oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn sizl\u0259r\u0259 Herodotun ruscaya yanl\u0131\u015f t\u0259rc\u00fcm\u0259 edil\u0259n bir hiss\u0259sini t\u0259qdim edir\u0259m: &#187; Herodot skifl\u0259r haqq\u0131nda yazark\u0259n Targitos (Targitay,Tangr\u0131tay) o\u011fullar\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 Arpoxais ( \u018frb\u0259ksay-Arbaksar), Lepoxsais (Alpoksay-Alpoksar) v\u0259 Koloxais (Koloksay- Kolangsar) (IV,5), yaxud Qerakl\u0131n (Qoro\u011flu) o\u011fullar\u0131n\u0131 Agathyrsos (A\u011fac\u0259ri), Gelonos (Kolanl\u0131), Skithes (\u0130skit) (IV, 10) adland\u0131r\u0131b. Bu ad makedonlarda-Gauanes, Airopos v\u0259 Peredikkas (VIII,137), \u015fimali germanlarda &#8212; Elqfrodi, Forir v\u0259 B\u00f6dwar, yaxud Wili, Wodin v\u0259 We, yaxud da Ingiwio, Istwio v\u0259 Irmino adland\u0131r\u0131rd\u0131lar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu adlardan yaln\u0131z biri yunan, iran, german v\u0259 hind dilind\u0259 &#171;\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc&#187; m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259nilib.<\/p>\n\n\n\n<p>&#171;Frid&#187;, &#171;Tritos&#187;,&#187;Frita&#187;, &#171;Trita&#187;. Bu da sonuncu o\u011fulun s\u0131ra n\u00f6mr\u0259sidir v\u0259 i\u015far\u0259t Kolanksar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr&#187;. Bu fakt\u0131 adic\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 yoluyla &#171;azd\u0131r\u0131l\u0131r&#187;&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br>Dig\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259r d\u0259 Midiyal\u0131lar\u0131n \u0130ranl\u0131 ola bilm\u0259y\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki saklar\u0131n ironi q\u00f6vml\u0259r\u0259 aidiyyat\u0131 yoxdur. M\u0259s\u0259l\u0259n, T\u00f6vrat, T\u00f6vrat\u0131n Yarad\u0131l\u0131\u015f kitab\u0131nda Hz. Nuhun \u00fc\u00e7 o\u011fluna b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin m\u0259n\u015f\u0259yi haqq\u0131nda deyildikd\u0259, Midiya v\u0259 dig\u0259r T\u00fcrk soylular\u0131n\u0131n adlar\u0131 ke\u00e7\u0259rk\u0259n, n\u0259 Fars, n\u0259 d\u0259 \u0130ran\u0131n ad\u0131 xat\u0131rlanm\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Abbasqulu A\u011fa Bak\u0131xanov, M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n V\u0259lili (Baharl\u0131) v\u0259 s. kimi diletant ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lar\u0131n ruslar\u0131n sifari\u015fiyl\u0259, S. P. Zelinskid\u0259n iqtibas etdiyi yalan m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259l\u0259sik t\u0259krar\u0259n n\u0259\u015fr edibl\u0259r. (V\u0259lili-Baharl\u0131, Az\u0259rbaycan: Co\u011frafi-t\u0259bii, etnoqrafik v\u0259 iqtisadi m\u00fclahizat. Bak\u0131, H\u00f6kum\u0259t m\u0259tb\u0259\u0259si, 1921. \/ 1993-c\u00fc il \u00e7ap\u0131 (Bak\u0131, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t N\u0259\u015friyyat\u0131). Baharl\u0131n\u0131n \u0259s\u0259rinin etnoqrafiyaya q\u0259tiyy\u0259n aidiyyat\u0131 yoxdur v\u0259 bu zavall\u0131 k\u00fcrd ad\u0131 g\u00f6r\u00fcnc\u0259 russayaq bu k\u0259ndl\u0259ri k\u00fcrdl\u0259r\u0259 aid edib v\u0259 assimlyasiya oldu\u011funu yaz\u0131b. Amma nec\u0259 ola bil\u0259r ki, &#171;bu k\u0259ndl\u0259rin he\u00e7 birind\u0259 he\u00e7 bir toponimd\u0259, adic\u0259 bir d\u0259r\u0259nin bel\u0259 ad\u0131 kurmancca deyil?&#187;-dey\u0259 bir sual qoymay\u0131b. Bunun a\u00e7mas\u0131 M. Ka\u015f\u011farinin &#171;Divani l\u00fc\u011f\u0259ti it T\u00fcrk&#187; \u0259s\u0259rind\u0259 konkret olaraq yaz\u0131l\u0131b ki, da\u011flarda ya\u015fayan t\u00fcrk\u0259 k\u00fcrd deyilir. Bu q\u0259d\u0259r sad\u0259. Y\u0259ni, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, &#171;k\u00fcrd&#187; ad\u0131n\u0131n kurmanc, zaza, yezdi v\u0259 s. ironi tayfalara he\u00e7 bir aidiyyat\u0131 yoxdur. Bu tam ba\u015fqa bir m\u00f6vzudur.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Biz \u00f6z tariximizl\u0259 &#171;silahlanmad\u0131qca&#187; bu sahibsiz d\u0259r\u0259y\u0259 y\u0131\u011f\u0131\u015fanlar \u00e7ox olacaq. Amma onlar\u0131n ziyaf\u0259ti, Qurd aya\u011fa qalxanad\u0259kdir&#8230;<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XAQAN\u0130 \u018fd\u0259bo\u011flu Az\u0259rbaycan V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si Veteranlar\u0131 \u0130ctimai Birliyi (AVMV\u0130B) M\u0259tbuat Xidm\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri \u018fS\u0130L TAR\u0130X\u0130M\u0130Z\u0130 \u00d6YR\u018fN\u018fK! Sa\u011fda oturan sa\u011f b\u0259yl\u0259r,Solda oturan sol b\u0259yl\u0259r,E\u015fikd\u0259ki inaqlar,D\u00fcpd\u0259 oturan<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":74133,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-74124","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74124","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=74124"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74124\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78630,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74124\/revisions\/78630"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/74133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=74124"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=74124"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=74124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}