{"id":74794,"date":"2022-06-30T02:25:40","date_gmt":"2022-06-29T22:25:40","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=74794"},"modified":"2022-06-30T02:25:44","modified_gmt":"2022-06-29T22:25:44","slug":"qaraqoyunlu-baharli-tayfa-adinin-m%c9%99nasi-bilindi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=74794","title":{"rendered":"QARAQOYUNLU &#8212; BAHARLI TAYFA ADININ M\u018fNASI B\u0130L\u0130ND\u0130&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">I hiss\u0259<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n \u00c7arcou vilay\u0259tinin \u00c7oxpete k\u0259ndind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f qaraqoyunlu t\u00fcrkm\u0259nl\u0259ri aras\u0131nda bel\u0259 bir r\u0259vay\u0259t vard\u0131: \u201cBir ki\u015finin iki o\u011flu olur. O, o\u011flanlar\u0131ndan birin\u0259 a\u011f qo\u00e7, dig\u0259rin\u0259 is\u0259 qara qo\u00e7 verir. Qaraqoyunlular h\u0259min qara qo\u00e7un sahibinin t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259ridir\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qaraqoyunlu (1375\u20131468) v\u0259 A\u011fqoyunlu (1378\u20131501) d\u00f6vrl\u0259ri Az\u0259rbaycan tarixinin \u015fanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259ridir. Qaraqoyunlu d\u00f6vl\u0259tinin hakim s\u00fclal\u0259si baranl\u0131 tayfas\u0131ndan, A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tinin hakim s\u00fclal\u0259si is\u0259 bayandurlu tayfas\u0131ndan olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><br>B\u0259z\u0259n bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri Baranl\u0131 v\u0259 Bayandurlu da adland\u0131r\u0131rlar. Baranl\u0131 tayfas\u0131 O\u011fuz elinin y\u0131va boyunun bir qolu oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn Qaraqoyunlu d\u00f6vl\u0259tin\u0259 Y\u0131va d\u00f6vl\u0259ti d\u0259 deyirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ha\u015fiy\u0259. Iva (y\u0131va) adl\u0131 t\u00fcrkm\u0259n tayfas\u0131 bug\u00fcn \u00d6zb\u0259kistan\u0131n Buxara vilay\u0259tinin \u018fl\u0259t rayonunda ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bel\u0259 bir fikir d\u0259 var ki, Qaraqoyunlu h\u00f6kmdarlar\u0131 baranl\u0131 deyil, baharl\u0131 tayfas\u0131ndan olmu\u015flar. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 ilk bax\u0131\u015fdan ziddiyy\u0259tli g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, onun \u00e7ox sad\u0259 bir izah\u0131 var. Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 y\u0131va tayfas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi \u0130ran\u0131n H\u0259m\u0259dan ostan\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Bahar \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 onun \u0259traf\u0131 idi. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, sonradan baranl\u0131 tayfas\u0131n\u0131n dig\u0259r ad\u0131 \u2013 baharl\u0131 ortaya \u00e7\u0131xd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Lakin qaraqoyunlular\u0131n apar\u0131c\u0131 tayfas\u0131n\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 n\u00f6qt\u0259 qoyma\u011fa t\u0259l\u0259sm\u0259y\u0259k&#8230; Bel\u0259likl\u0259, baranl\u0131\u2013y\u0131va\u2013qaraqoyunlu\u2013baharl\u0131 tayfas\u0131n\u0131n be\u015finci m\u0259\u015fhur ad\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015faq&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>H\u0259m\u0259dan v\u0259 onun Bahar zonas\u0131 t\u0259kc\u0259 Qaraqoyunlu ittifaq\u0131n\u0131n deyil, h\u0259m d\u0259 Midiya, \u018fh\u0259m\u0259ni, \u018frsaki, Sasani v\u0259 S\u0259lcuqi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin \u0259sas m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Baranl\u0131 tayfas\u0131n\u0131n m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 bu b\u00f6lg\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u00fcz\u0259nlikl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015fhurdur. Onlardan birinin ad\u0131 Kolan\u0131 \u00e7\u00f6l\u00fcd\u00fcr. Tarixd\u0259n bildiyimiz kimi, Qaraqoyunlu ittifaq\u0131na Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim kolan\u0131 tayfas\u0131 da daxil idi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259 qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin torpaqlar\u0131nda Qaraqoyunlu ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan k\u0259ndl\u0259rin \u00e7oxunu, m\u0259hz kolan\u0131lar salm\u0131\u015flar. Az\u0259rbaycan, \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bu tayfan\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 xeyli toponim var.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Suriyadak\u0131 Culan (\u018fslind\u0259 Kolan\u0131-red.) t\u0259p\u0259l\u0259rinin ad\u0131 \u0259fsan\u0259vi \u0130srail \u00e7arl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Golan \u015f\u0259h\u0259rinin ad\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirils\u0259 d\u0259, fikrimizc\u0259, s\u00f6z\u00fcged\u0259n \u0259razinin \u0259sil ad\u0131 Kolan\u0131d\u0131r. 1967-ci il\u0259d\u0259k buran\u0131n \u0259sas, h\u0259m d\u0259 \u0259z\u0259li sakinl\u0259ri m\u0259hz Culan, \u0259slind\u0259 is\u0259, Kolan\u0131 t\u00fcrkmanlar\u0131 olmu\u015flar.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u00fcrkman ziyal\u0131s\u0131 Muhtar Fatih Begdili yaz\u0131r: \u201cSuriya t\u00fcrkmanlar\u0131 m\u0259hz qaraqoyunlularla a\u011fqoyunlular\u0131n t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259ridir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f6vcud faktlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq bel\u0259 bir n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259rik ki, Qaraqoyunlu ittifaq\u0131n\u0131n \u0259sas tayfas\u0131 zamanla m\u00fcxt\u0259lif adlar da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Z\u0259nnimizc\u0259, \u0259vv\u0259lki ad\u0131 baranl\u0131 olmu\u015f bu tayfaya sonradan kolan\u0131 v\u0259 y\u0131va da deyilmi\u015f, ard\u0131nca is\u0259 o qaraqoyunlu v\u0259 baharl\u0131 kimi d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, Qazax\u0131stan\u0131n Jamb\u0131l vilay\u0259tind\u0259 \u0259n az\u0131 VIII \u0259sr\u0259 aid edil\u0259n q\u0259dim bir \u015f\u0259h\u0259rin ad\u0131 Kuland\u0131r. Maraql\u0131d\u0131r ki, B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n Kornwall (Cornwall) qrafl\u0131\u011f\u0131nda da Kolan (Colan) adl\u0131 q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si vard\u0131r. Kornwall qrafl\u0131\u011f\u0131 Britaniyan\u0131n \u0259fsan\u0259vi h\u00f6kmdar\u0131 Kral Arturun v\u0259t\u0259ni say\u0131l\u0131r.<br>Daha \u00e7ox dolay\u0131 d\u0259lill\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmu\u015f bir f\u0259rziyy\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, Kral Artur v\u0259 onun c\u0259ngav\u0259rl\u0259ri m\u0259n\u015f\u0259c\u0259 sarmat olmu\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Xat\u0131rladaq ki, sarmatlar erk\u0259n orta \u0259srl\u0259rd\u0259 indiki Rusiyan\u0131n c\u0259nub \u00e7\u00f6ll\u0259rind\u0259 v\u0259 Qazax\u0131standa ya\u015fam\u0131\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>Onu da vur\u011fulayaq ki, Kral Arturun real tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t olub-olmamas\u0131 h\u0259l\u0259 ki, s\u00fcbuta yetirilm\u0259mi\u015fdir. Amma maraql\u0131d\u0131r ki, Britaniyan\u0131n \u0259fsan\u0259vi qurucusunun v\u0259t\u0259ni hesab edil\u0259n Kornwalla vaxtil\u0259 sarmatlar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 q\u0259dim Turan aras\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n bir ba\u011fl\u0131l\u0131q m\u00f6vcuddur:<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>&#8212; Kornwall qrafl\u0131\u011f\u0131ndan Tamar adl\u0131 \u00e7ay ax\u0131r. \u0130ddiaya g\u00f6r\u0259, bu \u00e7ay\u0131n ad\u0131 \u201cqaranl\u0131q ax\u0131n\u201d, yaxud \u201cb\u00f6y\u00fck su\u201d, \u201culu su\u201d anlamlar\u0131ndan birini ifad\u0259 edir.<br>&#8212; Rusiyan\u0131n Orenburq vilay\u0259tind\u0259ki \u201cTamar-Utkul\u201d k\u0259ndinin ad\u0131 qazax dilind\u0259n \u201cbataql\u0131q ke\u00e7id\u201d kimi t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunur.<br>&#8212; Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n O\u015f vilay\u0259tind\u0259ki m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u201c\u00c7akka tamar\u201d ma\u011faras\u0131n\u0131n ad\u0131 q\u0131r\u011f\u0131z dilind\u0259 \u201cya\u011fan damc\u0131lar\u201d dem\u0259kdir.<br>&#8212; Ehtimala g\u00f6r\u0259, Rusiyan\u0131n Krasnoyarsk vilay\u0259tind\u0259ki Taym\u0131r yar\u0131madas\u0131n\u0131n, Taym\u0131r g\u00f6l\u00fcn\u00fcn, Yuxar\u0131 v\u0259 A\u015fa\u011f\u0131 Taym\u0131r \u00e7aylar\u0131n\u0131n ad\u0131 saxa dilind\u0259ki \u201ctuoy muora\u201d (duzlu g\u00f6l) v\u0259 ya \u201ct\u0131m\u0131r\u201d (damar) s\u00f6zl\u0259rind\u0259ndir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u201ctamar\u201d s\u00f6z\u00fc Kornwall\u0131n q\u0259dim \u0259halisinin dilind\u0259 \u201cqaranl\u0131q ax\u0131n\u201d, yaxud \u201cb\u00f6y\u00fck su\u201d, \u201culu su\u201d, qazax dilind\u0259 \u201cbataql\u0131q\u201d, q\u0131r\u011f\u0131z dilind\u0259 \u201cdamc\u0131lar\u201d, saxa dilind\u0259 is\u0259 \u201cduzlu g\u00f6l\u201d v\u0259 ya \u201cdamar\u201d (yen\u0259 d\u0259 ax\u0131n) kimi b\u0259nz\u0259r m\u0259nalar\u0131 verir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu fakt bir t\u0259r\u0259fd\u0259n ona d\u0259lal\u0259t ed\u0259 bil\u0259r ki, Kornwall qrafl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 Kolan toponimi il\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin Kolan\u0131 etnonimi aras\u0131nda ox\u015farl\u0131q he\u00e7 d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyildir. <\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q ki, dill\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fc birdir. Dem\u0259li, Kolan\u2013Kolan\u0131, Tamar\u2013Tamar paralell\u0259ri h\u0259min \u0259cdad dilin t\u0259zah\u00fcrl\u0259ri d\u0259 ola bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Ard\u0131 var&#8230;<br>M\u00fc\u0259llif: Milli Kimlik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Qrupunun \u00fczv\u00fc <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Araz \u015e\u0259hrili<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I hiss\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n \u00c7arcou vilay\u0259tinin \u00c7oxpete k\u0259ndind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f qaraqoyunlu t\u00fcrkm\u0259nl\u0259ri aras\u0131nda bel\u0259 bir r\u0259vay\u0259t vard\u0131: \u201cBir ki\u015finin iki o\u011flu olur. O, o\u011flanlar\u0131ndan birin\u0259 a\u011f<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-74794","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kos"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=74794"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74794\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74796,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74794\/revisions\/74796"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=74794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=74794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=74794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}