{"id":7519,"date":"2020-06-10T00:44:21","date_gmt":"2020-06-09T20:44:21","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=7519"},"modified":"2020-06-10T00:44:29","modified_gmt":"2020-06-09T20:44:29","slug":"fasizm-ideoloqunu-bel%c9%99-heyr%c9%99tl%c9%99ndir%c9%99n-sovet-fasizmi-ssri-nin-s%c9%99firlikl%c9%99rind%c9%99-askarlanan-insan-sumukl%c9%99ri-fotolar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=7519","title":{"rendered":"Fa\u015fizm ideoloqunu bel\u0259, heyr\u0259tl\u0259ndir\u0259n sovet fa\u015fizmi: SSR\u0130-nin s\u0259firlikl\u0259rind\u0259 a\u015fkarlanan insan s\u00fcm\u00fckl\u0259ri\u2026 &#8212; FOTOLAR"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u201cNKVD\u201d SSR\u0130-nin m\u00f6vcudlu\u011fu d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259n yadda qalan d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131ndan biri olub. Bu qurumun f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 milyonlarla insan\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoyulub.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130osif Stalinin repressiya ma\u015f\u0131n\u0131na \u00e7evril\u0259n \u201cNKVD\u201d-y\u0259 \u0259n q\u0259ddar v\u0259 amans\u0131z \u015f\u0259xsl\u0259r r\u0259hb\u0259r t\u0259yin edilib. Henrix Yaqoda, Nikolay Yejov, Lavrenti Beriya kimi komissarlar\u0131n adlar\u0131 sovet tarixin\u0259 qat\u0131 cinay\u0259tkarlar kimi h\u0259kk olunub.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6zs\u00fcz ki, says\u0131z-hesabs\u0131z g\u00fcnahs\u0131z insanlar\u0131n q\u0259tlin\u0259 h\u00f6km ver\u0259n bu \u015f\u0259xsl\u0259rin son aqib\u0259ti d\u0259 yax\u015f\u0131l\u0131qla sonunclana bilm\u0259zdi v\u0259 h\u0259r \u00fc\u00e7 komissar\u0131n sonda g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259si hec d\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyil.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/b27443c6d7d63bebd7f4a22ef250dda0.jpg\" alt=\"14193518.697953.8825.jpeg (45 KB)\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r yetirs\u0259k, \u201cNKVD\u201d r\u0259hb\u0259rliyinin insan talel\u0259rin\u0259 amans\u0131z yana\u015fmas\u0131n\u0131n bir daha \u015fahidi olar\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, Henrix Yaqodan\u0131 SSR\u0130-nin repressiyalar \u00fczr\u0259 ba\u015f m\u00fct\u0259x\u0259ssisi d\u0259 adland\u0131rmaq olar. \u201cNKVD\u201d-y\u0259 komissar t\u0259yin olunduqdan sonra o, k\u00fctl\u0259vi represiyalar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 edib. Yeni c\u0259za n\u00f6vl\u0259ri, yeni i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r, yeni h\u0259bs d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259ri v\u0259 bu kimi \u201cixtiralar\u201d m\u0259hz onun ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/1d7d7760a68469a17e748fff1d628be2.jpg\" alt=\"tapan\u00e7alar.jpg (213 KB)\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>N\u00f6vb\u0259ti komissar Nikolay Yejovun NKVD-y\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vrd\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n m\u0259qamlardan biri is\u0259 \u201cxalq d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri\u201dnin say\u0131na qoyulan plan olub. NKVD ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 h\u0259r bir respublikaya v\u0259 vilay\u0259t\u0259 ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259r insan\u0131n c\u0259zalanmas\u0131n\u0131 konkret r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f verib.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0259zalar iki n\u00f6v\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcb &#8212; g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259 v\u0259 x\u00fcsusi d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259r\u0259 s\u00fcrg\u00fcn&#8230; Repressiyaya m\u0259ruz qalacaq insanlar\u0131n say\u0131 v\u0259 siyah\u0131s\u0131 Yejovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 NKVD-d\u0259 haz\u0131rlan\u0131b.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/24b428bcf3ffe498c4351c09611ad918.jpg\" alt=\"moskva-volga.jpg (134 KB)\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u0130nsan talel\u0259rin\u0259 son qoyan bu s\u0259n\u0259d Siyasi B\u00fcroda t\u0259sdiql\u0259nib. Stalin siyah\u0131da kimin ad\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na 1 r\u0259q\u0259mi qoyubsa, y\u0259ni 1-ci kateqoriya g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259, 2 r\u0259q\u0259mi qoyubsa, s\u00fcrg\u00fcn v\u0259 t\u00fcrm\u0259 c\u0259zas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>C\u0259zalar\u0131n say plan\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259murlar aras\u0131nda bu c\u00fcr yaz\u0131\u015fmalar olub. Omsk vilay\u0259ti Xalq Daxili \u0130\u015fl\u0259r Komissarl\u0131\u011f\u0131 idar\u0259sinin r\u0259isi Qorba\u00e7\u0131n Yejova teleqram\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cVilay\u0259td\u0259 1-ci kateqoriyadan 5444 n\u0259f\u0259r h\u0259bs olunub\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yejovun cavab\u0131:&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201c1-ci kateqoriyaya aid olan h\u0259bsl\u0259rin say\u0131 8 min\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ls\u0131n v\u0259 t\u0259cili m\u0259ruz\u0259 edilsin\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r m\u0259ruz\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Ukrayna plan\u0131 30 min n\u0259f\u0259r, Belarusiya 5 min n\u0259f\u0259r art\u0131q yerin\u0259 yetirib.<\/p>\n\n\n\n<p>Lavrenti Beriyan\u0131n \u201cNKVD\u201d r\u0259hb\u0259ri kimi f\u0259aliyy\u0259ti is\u0259 daha geni\u015fmiqayasl\u0131 olub. O, s\u0131ravi v\u0259t\u0259nda\u015flarla yana\u015f\u0131, y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259li d\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131n\u0131n v\u0259 y\u00fcks\u0259k r\u00fctb\u0259li h\u0259rb\u00e7il\u0259rin d\u0259 aradan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259 pe\u015f\u0259kar \u201cm\u00fct\u0259x\u0259ssis\u201d say\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/5b5e4996ae4da4f3aa76204a501e71c8.jpg\" alt=\"KMO_053030_00101_1_t210.jpg (151 KB)\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Maraql\u0131 m\u0259qamlardan biri d\u0259 odur ki, \u201cNKVD\u201d t\u0259kc\u0259 SSR\u0130 \u0259razisind\u0259 deyil, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259n qurumlardan biri olub.<\/p>\n\n\n\n<p>1941-ci ild\u0259 Almaniya x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 Fransada SSR\u0130 s\u0259firliyini \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259nd\u0259 \u201cmaraql\u0131\u201d s\u0259hn\u0259l\u0259rl\u0259 rastla\u015f\u0131blar. Kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck \u0259razisi olan s\u0259firliyin b\u0259zi tikilil\u0259ri \u0259sl h\u0259bsxanan\u0131 xat\u0131rlad\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hitlerin t\u0259bli\u011fat naziri Yozef G\u00f6bbels s\u0259firlikd\u0259 g\u00f6rd\u00fckl\u0259rini&nbsp; \u015f\u0259xsi g\u00fcnd\u0259liyind\u0259 bel\u0259 qeyd edib:&nbsp;<\/strong>\u201cSovet h\u0259rbi atta\u015fesinin kabinetind\u0259 a\u015fkar olunanlar m\u0259ni t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndirm\u0259y\u0259 bilm\u0259zdi. Avtomatlar, tapan\u00e7alar, partlay\u0131c\u0131 madd\u0259l\u0259r, saat mexanizmli bombalar, i\u015f\u0259risind\u0259 partlay\u0131c\u0131 madd\u0259 olan siqarlar v\u0259 s. \u0259sl silah-sursat anbar\u0131n\u0131 xat\u0131rlad\u0131rd\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar s\u0259firlikd\u0259 ba\u015fqa v\u0259zif\u0259 adlar\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n \u201cNKVD\u201d \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n \u0259m\u0259ll\u0259ri idi. SSR\u0130-nin Fransadak\u0131 s\u0259firliyini SSR\u0130 \u201cNKVD\u201d-sinin yerli \u015f\u00f6b\u0259si d\u0259 adland\u0131rmaq olard\u0131&#8230;\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Almaniya Xarici K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259sinin r\u0259isi Valter \u015eellenberq d\u0259 \u00f6z memuarlar\u0131nda s\u0259firlikd\u0259 g\u00f6rd\u00fckl\u0259rini bel\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb:&nbsp;<\/strong>\u201cS\u0259firlik binas\u0131n\u0131n zirz\u0259misind\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn vasit\u0259l\u0259r var idi. Zirz\u0259mi divarlar\u0131n\u0131n izolyasiyas\u0131, h\u0259tta silah s\u0259sl\u0259rinin \u00e7\u00f6ld\u0259 e\u015fidilm\u0259sin\u0259 imkan vermirdi. Bununla yana\u015f\u0131, zirz\u0259mid\u0259 meyitl\u0259rin yand\u0131r\u0131l\u0131b, k\u00fcl\u0259 \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi kameralar da qurulmu\u015fdu. Zirz\u0259minin dig\u0259r qapal\u0131 bir hiss\u0259sind\u0259 is\u0259 \u00e7oxlu sayda insan s\u00fcm\u00fckl\u0259ri v\u0259 sa\u00e7lar\u0131 var idi. C\u0259h\u0259nn\u0259mi xat\u0131rladan bu zirz\u0259mi \u201cNKVD\u201d-nin f\u0259aliyy\u0259tinin a\u00e7\u0131q ifad\u0259si idi. Vaxtil\u0259 SSR\u0130-d\u0259n Fransaya qa\u00e7anlar yerli kommunistl\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 \u201cNKVD\u201d \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilib, m\u0259hz burada c\u0259zaland\u0131r\u0131l\u0131blar&#8230;\u201d&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259firlikd\u0259 x\u00fcsusi kimy\u0259vi laboratoriya da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. M\u0259hz bu laboratoriyada z\u0259h\u0259rli madd\u0259l\u0259r haz\u0131rlan\u0131b, se\u00e7ilmi\u015f \u201ch\u0259d\u0259f\u201din m\u0259hv edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>Alman tarix\u00e7isi Xoffman\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, SSR\u0130-nin Fransadak\u0131 s\u0259firliyind\u0259ki h\u0259bs, i\u015fg\u0259nc\u0259, \u00f6l\u00fcm \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan vasit\u0259l\u0259r m\u00f6vcud d\u00f6vr\u00fcn \u0259n m\u00fcasir avandanl\u0131qlar\u0131ndan ibar\u0259t olub. Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 SSR\u0130 h\u00f6kum\u0259ti b\u00fcdc\u0259d\u0259n v\u0259sait ay\u0131rmaqda \u201cx\u0259sislik\u201d etm\u0259yib.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tarix\u00e7i onu da qeyd edib ki, SSR\u0130-nin siyas\u0259ti il\u0259 bar\u0131\u015fmayan v\u0259 \u00f6z \u00f6lk\u0259l\u0259rini t\u0259rk etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalan y\u00fczl\u0259rl\u0259 ziyal\u0131, h\u0259rb\u00e7i v\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u0259muru s\u0259firliyin binas\u0131nda a\u011f\u0131r i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rd\u0259n sonra v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcbl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/b5498fc2b9cd5029d7813586fdb9834f.jpg\" alt=\"slide_7.jpg (108 KB)\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>SSR\u0130 r\u0259smil\u0259ri bu fakt\u0131 t\u0259kzib etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fsalar da, Yozef G\u00f6bbelsin s\u0259firlikd\u0259n g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259yani vasit\u0259l\u0259rin d\u00fcnya m\u0259tbuat\u0131nda tirajlanmas\u0131 Kremlin bu c\u0259hdini bo\u015fa \u00e7\u0131xar\u0131b. V\u0259 el\u0259 G\u00f6bbelsin s\u00f6yl\u0259diyi kimi, SSR\u0130-nin Fransadak\u0131 s\u0259firliyi diplomatik missiyadan ba\u015fqa b\u00fct\u00fcn \u201cqaranl\u0131q\u201d i\u015fl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, SSR\u0130-nin Almaniyadak\u0131 m\u00fchar\u0259b\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259rki d\u00f6vrd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n s\u0259firliyind\u0259 d\u0259 Fransada oldu\u011fu kimi, eyni v\u0259ziyy\u0259t a\u015fkar edilib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130lham C\u0259milo\u011flu, Musavat.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cNKVD\u201d SSR\u0130-nin m\u00f6vcudlu\u011fu d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259n yadda qalan d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131ndan biri olub. Bu qurumun f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 milyonlarla insan\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoyulub.&nbsp; \u0130osif Stalinin repressiya ma\u015f\u0131n\u0131na<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-7519","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7519","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7519"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7519\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7521,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7519\/revisions\/7521"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7519"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7519"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7519"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}