{"id":76302,"date":"2022-07-17T03:55:54","date_gmt":"2022-07-16T23:55:54","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=76302"},"modified":"2022-07-17T15:03:30","modified_gmt":"2022-07-17T11:03:30","slug":"turkun-kutlu-xaqani-hulaku-xan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=76302","title":{"rendered":"T\u00fcrk\u00fcn kutlu xaqan\u0131: H\u00dcLAK\u00dc XAN"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>O, ad\u0259t\u0259n \u0259r\u0259bl\u0259rl\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n qruplar t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259y\u0259nilmir, h\u0259tta pisl\u0259nir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>H\u00fclak\u00fc Xan fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n monqoloid g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc olmay\u0131b. O, \u0259cdad\u0131 G\u00f6k-t\u00fcrkl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n bir t\u00fcrkd\u00fcr, sar\u0131\u015f\u0131n, mavi g\u00f6zl\u00fc, a\u011f d\u0259rili bir insan oldu\u011fu art\u0131q aliml\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n s\u00fcbuta yetirilib.<\/p>\n\n\n\n<p><br>H\u00fclak\u00fc xan\u0131n ba\u015fqa bir x\u00fcsusiyy\u0259ti is\u0259 F\u0259th etdiyi b\u00fct\u00fcn yerl\u0259rd\u0259 t\u00fcrkc\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 m\u0259cbur etm\u0259yidir. \u0130ran tarixini ara\u015fd\u0131randa bunu g\u00f6r\u00fcr\u00fck. T\u00fcrkc\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 m\u0259cbur ed\u0259n h\u00f6kmdar\u0131 t\u00fcrk olmaqdan nec\u0259 k\u0259narla\u015fd\u0131rmaq olar?<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"335\" height=\"473\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/B8JWU9.png\" alt=\"\" data-id=\"76303\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=76303\" class=\"wp-image-76303\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/B8JWU9.png 335w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/B8JWU9-212x300.png 212w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/B8JWU9-106x150.png 106w\" sizes=\"auto, (max-width: 335px) 100vw, 335px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"480\" height=\"480\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/EyA1ng.png\" alt=\"\" data-id=\"76304\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/EyA1ng.png\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=76304\" class=\"wp-image-76304\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/EyA1ng.png 480w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/EyA1ng-300x300.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/EyA1ng-150x150.png 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/EyA1ng-215x215.png 215w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>\u0130slamla\u015fma ad\u0131yla \u0259r\u0259bl\u0259\u015fib yox olmadan qurtularaq \u00f6z m\u0259d\u0259niyy\u0259tini ya\u015fatma\u011f\u0131 d\u0259rk ed\u0259n t\u00fcrk mill\u0259ti, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bu g\u00fcn t\u00fcrkc\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259 H\u00fclak\u00fc xana borcludur. Ba\u011fdad kampaniyas\u0131 olmasayd\u0131 Anadolu t\u00fcrkc\u0259si tamamil\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259\u015f\u0259c\u0259k v\u0259 ya farsla\u015facaqd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Tarix yazanlar \u00e7ox \u015feyl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131r\u0131r, \u00e7\u00fcnki onlar he\u00e7 vaxt tarix yaranlara sadiq qalm\u0131rlar. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, Talkan v\u0259 C\u00fcrcanda \u0259r\u0259bl\u0259r (K\u00fcteyb\u0259 Bin M\u00fcsl\u00fcm) t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259n y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 t\u00fcrk\u00fcn ad\u0131na rast g\u0259linmir. 24 km-lik yol boyu a\u011faclardan as\u0131laraq \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n t\u00fcrkl\u0259rin adlar\u0131 bel\u0259 \u00e7\u0259kilmir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Onun dig\u0259r bir x\u00fcsusiyy\u0259ti d\u0259 aliml\u0259ri \u00e7ox sevm\u0259si v\u0259 qorumas\u0131d\u0131r. O, N\u0259sr\u0259ddin Tusini h\u0259bsd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131b, ara\u015fd\u0131rma aparmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ona h\u0259r c\u00fcr \u015f\u0259rait yarad\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><br>H\u00fclaku xan, t\u00fcrkl\u0259rin atlar t\u0259r\u0259find\u0259n tapdalayaraq \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sinin vacib oldu\u011funu f\u0259tva ver\u0259n Abbasi x\u0259lif\u0259sini atlara tapdadaraq \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc.<br>T\u00fcrk g\u0259ncliyi Tariximizin n\u00f6qt\u0259sind\u0259n verg\u00fcl\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259r \u015fey\u0259 sahib \u00e7\u0131xmal\u0131d\u0131r. T\u00fcrk g\u0259ncliyi n\u0259slind\u0259n minl\u0259rl\u0259 q\u0259hr\u0259man\u0131n oldu\u011funu bilm\u0259li, t\u00fcrk olmas\u0131 il\u0259 f\u0259xr etm\u0259lidir!<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Ulu \u00f6nd\u0259r Atat\u00fcrk\u00fcn dediyi kimi: &#171;Biz t\u00fcrk\u00fck! Biz ild\u0131r\u0131m\u0131q, qas\u0131r\u011fay\u0131q, d\u00fcnyan\u0131 i\u015f\u0131qland\u0131ran g\u00fcn\u0259\u015fik!&#187;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>T\u00fcrkiy\u0259li yazar Mehmet Salih Kara\u00e7alt\u0131n\u0131n bu m\u0259qal\u0259sin\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq b\u0259zi qeydl\u0259r \u0259lav\u0259 etm\u0259yi \u00f6z\u00fcm\u0259 borc bildim. H\u0259l\u0259 d\u0259 rus k\u00f6l\u0259liyinin yudu\u011fu beyinl\u0259rd\u0259 qondarma &#171;monqol&#187; modeli il\u0259 t\u00fcrk tarixinin bu \u015fanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259ri v\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259ri ortada sahibsiz burax\u0131l\u0131b. Son d\u00f6vrl\u0259r ruslar az qala \u00c7ingiz xan\u0131 v\u0259 ya Bat\u0131 xan\u0131 slavyanla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaqdad\u0131rlar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu m\u00f6vzuya d\u00f6n\u0259 &#8212; d\u00f6n\u0259 qay\u0131tmal\u0131y\u0131q.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Az\u0259rbaycan Elxanil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti b\u00f6lg\u0259nin hegemon d\u00f6vl\u0259ti oldu\u011funu, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk himnind\u0259 \u00c7ingiz xan\u0131n s\u0259l\u0259fimiz olmas\u0131n\u0131n qeyd edilm\u0259sini (Y\u00fcr\u00fcy\u00fcn \u015f\u00f6vql\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n t\u0259r\u0259f, Biliniz \u00c7ingizdir, biz\u0259 s\u0259l\u0259f.), H\u00fclak\u00fc xan\u0131n Nizami G\u0259nc\u0259vinin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdiyi B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u00f6lk\u0259sinin b\u00fct\u00fcn s\u0259rh\u0259dl\u0259rini b\u0259rpa etmi\u015f B\u00f6y\u00fck H\u00fclak\u00fc xan\u0131v\u0259 s. sizl\u0259r\u0259 anlatmaqday\u0131q. Bu Az\u0259rbaycan\u0131n \u015f\u0259r\u0259fli bir tarixidir. \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259taini H\u00fclak\u00fc xan\u0131 \u00f6z ideal\u0131 se\u00e7m\u0259sini fars yazarlar \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 q\u0131naq obyekti kimi t\u0259qdim etdikl\u0259rini d\u0259 yazm\u0131\u015f\u0131q. Biz \u00f6z tariximizin sahibi kimi deyil, bizl\u0259r\u0259 bi\u00e7ilmi\u015f yalanlara qul olmu\u015f bir zehniyy\u0259tl\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259kd\u0259yik.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 d\u0259 bel\u0259dir. Avrosentristl\u0259rin t\u0259rcih etdikl\u0259ri &#171;monqol&#187; p\u0259rd\u0259si arxas\u0131nda gizl\u0259dilmi\u015f \u00f6z tarixl\u0259rin\u0259 k\u00fcfr etm\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurlar. Bunlar\u0131n bax\u0131\u015f\u0131na g\u00f6r\u0259, t\u00fcrk olmaq m\u00fcs\u0259lman olmaq dem\u0259kmi\u015f. Elm\u0259 bax&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201cElxani\u201d ad\u0131, \u201cB\u00f6y\u00fck Xaqanl\u0131q\u201d dem\u0259kdir. Bel\u0259 ki, Elxanil\u0259rin \u00f6z bayraqlar\u0131 v\u0259 pul vahidl\u0259ri olsa da, \u0259yal\u0259t say\u0131l\u0131rd\u0131 v\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin B\u00f6y\u00fck Xaqan\u0131na tabe idi. \u201cElxani\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn dig\u0259r izah\u0131 \u201c el-il\u201d y\u0259ni \u201c\u0259yal\u0259t,vilay\u0259t\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 verir. D\u00f6vl\u0259tin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck v\u0259 s\u00fcr\u0259tli ordusu vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259n H\u00fclak\u00fc xan 1258-ci ild\u0259 Ba\u011fdad\u0131 alaraq Abbasil\u0259r d\u00f6vl\u0259tin\u0259 son qoydu. Anadolu \u0259r\u0259b sev\u0259r S\u0259lcuqil\u0259r d\u00f6vl\u0259tini d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 tabe etdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"480\" height=\"240\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/0Gp52R.jpg\" alt=\"\" data-id=\"76305\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=76305\" class=\"wp-image-76305\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/0Gp52R.jpg 480w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/0Gp52R-300x150.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/0Gp52R-150x75.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"727\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/cBzQbM.png\" alt=\"\" data-id=\"76306\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/cBzQbM.png\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=76306\" class=\"wp-image-76306\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/cBzQbM.png 960w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/cBzQbM-300x227.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/cBzQbM-150x114.png 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/cBzQbM-768x582.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Az\u0259rbaycan Elxanil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin Ba\u015fbu\u011fu H\u00fclak\u00fc Han tarixin \u0259n b\u00f6y\u00fck T\u00fcrk H\u00f6kmdarlar\u0131ndand\u0131r. \u018fr\u0259bl\u0259rin qorxulu r\u00f6yas\u0131 idi. Ba\u011fdadd\u0131 alaraq \u0259r\u0259b x\u0259lif\u0259liyin\u0259 s\u0259rt z\u0259rb\u0259l\u0259r vurmu\u015f , 200-450 min \u0259r\u0259bi \u00f6ld\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u00fc deyirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#171;T\u00fcrkl\u0259ri \u00f6ld\u00fcrm\u0259k vacibdir&#187; dey\u0259n \u0259r\u0259b x\u0259lif\u0259sinin c\u0259s\u0259dinin \u00fcst\u00fcnd\u0259n ordular\u0131n\u0131n atlar\u0131 il\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir. Kafirlikd\u0259 iblis\u0259 n\u00fcmun\u0259 olan bir \u0259r\u0259b x\u0259lif\u0259sini atlar\u0131 il\u0259 \u00e7\u0131\u011fnadaraq \u00f6ld\u00fcr\u0259n H\u00fclak\u00fc xan kafir, 120.000 T\u00fcrk\u00fc q\u0259tl ed\u0259n \u0259r\u0259bl\u0259ri is\u0259 din qarda\u015f\u0131 olaraq g\u00f6rm\u0259k n\u0259 b\u00f6y\u00fck bir cahillikdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>H\u00fclak\u00fc xan\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan Elxanil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti, indiki \u0130ran, Erm\u0259nistan, G\u00fcrc\u00fcstan, Ki\u00e7ik Asiya (Q\u0131z\u0131l Irmaq \u00e7ay\u0131na q\u0259d\u0259r), \u0130raqi-\u018fr\u0259b, \u018ffqanistan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n \u00e7ox hiss\u0259sini v\u0259 s. \u0259razini \u0259hat\u0259 edirdi. Trapezunda imperatorlu\u011fu, Konya sultanl\u0131\u011f\u0131, Kilikiya, Kipr krall\u0131\u011f\u0131 h\u00fclak\u00fcl\u0259rin vassal\u0131 idil\u0259r. Onlara bac v\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7i k\u00f6n\u00fcll\u00fc d\u0259st\u0259l\u0259r verirdil\u0259r. Az\u0259rbaycan Elxanil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti Bizans imperiyas\u0131ndan da bac al\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00fclakil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti Az\u0259rbaycan, \u0130ran, Erm\u0259nistan, G\u00fcrc\u00fcstan, Ki\u00e7ik Asiya (Q\u0131z\u0131l Irmaq \u00e7ay\u0131na q\u0259d\u0259r), K\u00fcrd\u00fcstan, \u0130raqi-\u018fr\u0259b, \u018ffqanistan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n \u00e7ox hiss\u0259sini v\u0259 s. \u0259razini \u0259hat\u0259 edirdi. Trapezunda imperatorlu\u011fu, Konya sultanl\u0131\u011f\u0131, Kilikiya, Kipr krall\u0131\u011f\u0131 h\u00fclak\u00fcl\u0259rin vassal\u0131 idil\u0259r. Onlara bac v\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7i k\u00f6n\u00fcll\u00fc d\u0259st\u0259l\u0259r verirdil\u0259r. H\u00fclak\u00fcl\u0259r d\u00f6vl\u0259ti Bizans imperiyas\u0131ndan da bac al\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Xat\u0131rladaq ki, bu g\u00fcn erm\u0259nil\u0259r daxil separat\u00e7\u0131 b\u0259zi etnikl\u0259r Az\u0259rbaycan ad\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u00fcya sonradan meydana g\u0259ldiyini bir erm\u0259ni h\u0259yas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 s\u00f6yl\u0259m\u0259kd\u0259dirl\u0259r. Amma H\u00fclak\u00fc xan d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 basd\u0131r\u0131lan pullar \u00fcz\u0259rind\u0259 &#171;Az\u0259rbaycan Elxanil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti&#187; yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 unudurlar&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u00fclak\u00fc xan\u0131n \u0259r\u0259b x\u0259lif\u0259sin\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 bir m\u0259ktub \u00e7ox m\u0259\u015fhurdur v\u0259 h\u0259min m\u0259ktubu t\u00fcrk g\u0259ncliyin\u0259 bir daha t\u0259qdim edirik: &#171;Biz, Tanr\u0131n\u0131n irad\u0259si il\u0259 g\u0259ldik v\u0259 onun q\u00fcvv\u0259si il\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q olduq v\u0259 olmaqday\u0131q. He\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259 yoxdur ki, biz, Tanr\u0131n\u0131n yer \u00fcz\u00fcnd\u0259ki \u0259sg\u0259rl\u0259riyik. \u00d6z q\u0259z\u0259bin\u0259 u\u011fratmaq ist\u0259diyi kims\u0259l\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 bizi g\u00f6nd\u0259rir. Hadis\u0259l\u0259r, siz\u0259 ibr\u0259t v\u0259 s\u00f6z\u00fcm\u00fcz siz\u0259 n\u0259sih\u0259t olsun&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"299\" height=\"169\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"76322\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=76322\" class=\"wp-image-76322\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1.jpg 299w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-1-150x85.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 299px) 100vw, 299px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"193\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/300px-HulaguAndDokuzKathun.jpg\" alt=\"\" data-id=\"76323\" data-full-url=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/300px-HulaguAndDokuzKathun.jpg\" data-link=\"https:\/\/fedai.az\/?attachment_id=76323\" class=\"wp-image-76323\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/300px-HulaguAndDokuzKathun.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/300px-HulaguAndDokuzKathun-150x97.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/300px-HulaguAndDokuzKathun-115x73.jpg 115w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Nec\u0259l\u0259rini yox etdik, nec\u0259 u\u015faqlar\u0131 atas\u0131z b\u0131raxd\u0131q, yer \u00fcz\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcn\u00fc d\u0259yi\u015fdirdik v\u0259 alt-\u00fcst etdik. Siz\u0259 qa\u00e7maq olar, biz is\u0259 qa\u00e7anlar\u0131 yaxalayar\u0131q, sizin \u00fc\u00e7\u00fcn bizim q\u0131l\u0131nc\u0131m\u0131zdan qurtulmaq yoxdur; siz harada olursan\u0131z olun, oxlar\u0131m\u0131z siz\u0259 yeti\u015f\u0259r, atlar\u0131m\u0131z h\u0259r atdan b\u0259rk qa\u00e7ar v\u0259 oxlar\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn sip\u0259rl\u0259ri d\u0259l\u0259r, q\u0131l\u0131nc\u0131m\u0131z endiyi yer\u0259 ild\u0131r\u0131m kimi en\u0259r, a\u011fl\u0131m\u0131z da\u011flar kimi sa\u011flamd\u0131r, say\u0131m\u0131z is\u0259 qumlar q\u0259d\u0259r \u00e7oxdur; bizd\u0259n aman dil\u0259y\u0259n salim qalar, biziml\u0259 sava\u015fa y\u00fcr\u00fcy\u0259nl\u0259r sonunda pe\u015fiman olarlar.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Siz biz\u0259 kafir deyirsiniz, biz d\u0259 siz\u0259 fas\u0131k dey\u0259rik. Biz, b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259ri t\u0259dvin v\u0259 t\u0259qdir ed\u0259n Tanr\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n, siz\u0259 musallat edildik. Yer \u00fcz\u00fcn\u00fcn bat\u0131 v\u0259 do\u011fusu bizim \u0259limizd\u0259dir, he\u00e7 bir yer\u0259 qa\u00e7\u0131b qurtula bilm\u0259zsiniz&#187;&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>B\u00f6lg\u0259d\u0259 T\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n bu g\u00fcnk\u00fc varl\u0131\u011f\u0131 B\u00f6y\u00fck v\u0259 H\u0259\u015f\u0259m\u0259tli H\u00fclak\u00fc xan\u0131n \u015fah \u0259s\u0259ridir. \u018fsrl\u0259rdir ki, \u0259r\u0259bl\u0259r, farslar, ruslar v\u0259 avropal\u0131lar\u0131n &#171;monqol&#187; p\u0259rd\u0259siyl\u0259 t\u00fcrkl\u00fckd\u0259n qopar\u0131lmaq ist\u0259nilm\u0259si, B\u00f6y\u00fck \u00c7ingizxan\u0131n \u0259r\u0259b-farslar t\u0259r\u0259find\u0259n &#171;kafir&#187; elan edilm\u0259si zamanlar\u0131n davaml\u0131 olan bir antit\u00fcrk siyas\u0259tidir.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O, ad\u0259t\u0259n \u0259r\u0259bl\u0259rl\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n qruplar t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259y\u0259nilmir, h\u0259tta pisl\u0259nir. H\u00fclak\u00fc Xan fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n monqoloid g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc olmay\u0131b. O, \u0259cdad\u0131 G\u00f6k-t\u00fcrkl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n bir t\u00fcrkd\u00fcr,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":76307,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-76302","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76302","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76302"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76327,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76302\/revisions\/76327"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/76307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}