{"id":76777,"date":"2022-07-23T13:59:21","date_gmt":"2022-07-23T09:59:21","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=76777"},"modified":"2022-07-23T14:49:43","modified_gmt":"2022-07-23T10:49:43","slug":"dunyada-nec%c9%99-%c9%99l%c9%99t-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=76777","title":{"rendered":"D\u00dcNYADA NE\u00c7\u018f \u018fL\u018fT VAR&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u201cAz\u0259rbaycan toponiml\u0259rinin ensiklopedik l\u00fc\u011f\u0259ti\u201dn\u0259 \u0259sas\u0259n, Bak\u0131n\u0131n Qarada\u011f rayonundak\u0131 \u018fl\u0259t q\u0259s\u0259b\u0259si t\u00fcrk\u2013monqol m\u0259n\u015f\u0259li oyrat tayfas\u0131n\u0131n \u0259l\u0259t qolunun ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>XVII \u0259sr\u0259 aid \u201c\u015eara\u2013Tuci\u201d (sar\u0131 tarix) adl\u0131 monqol salnam\u0259sind\u0259 bel\u0259 bir m\u0259lumat vard\u0131r: \u201cD\u00f6rben\u2013oyrat (d\u00f6rd oyrat) tayfas\u0131n\u0131n \u0259sas tir\u0259si oqulet idi. Bu n\u0259sil indi sarxis adlan\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>XVII \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f monqol buddist ruhanisi Lubsan Danzan\u0131n \u201cAltan Tob\u00e7i\u201d (altun d\u00fcym\u0259) \u0259s\u0259rind\u0259 h\u0259min etnonim oqelet \u015f\u0259klind\u0259 g\u00f6st\u0259rilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Alman alimi v\u0259 etnoqraf\u0131 Peter Pallas (1741\u20131811) is\u0259 bu ad\u0131 oy\u00f6l\u00f6t kimi yazm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Pol\u015fa linqvisti v\u0259 monqol\u015f\u00fcnas\u0131, professor Vladislav Kotvi\u00e7 (1872\u20131944) \u00f6z m\u00fchazir\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259min ad\u0131n olot variant\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck vermi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Komi \u0259silli Rusiya etnoqraf\u0131 v\u0259 monqol\u015f\u00fcnas\u0131 Y\u00f6qor L\u0131tkin (1835\u20131907) is\u0259 &#171;\u041a\u0430\u043b\u043c\u044b\u0446\u043a\u0438\u0435 \u0437\u0430\u043f\u0438\u0441\u043a\u0438&#187; \u0259s\u0259rind\u0259 h\u0259m oyratlar\u0131n, h\u0259m d\u0259 oquletl\u0259rin ad\u0131n\u0131 elet formas\u0131nda qeyd etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Xat\u0131rladaq ki, Az\u0259rbaycan\u0131n Qarada\u011f rayonunda <strong>\u018fl\u0259t<\/strong> q\u0259s\u0259b\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131, <strong>Ba\u015f \u018fl\u0259t, \u018fl\u0259t K\u00f6rp\u00fc, Yeni \u018fl\u0259t,<\/strong> Hac\u0131qabul rayonunda is\u0259 <strong>\u018fl\u0259tli<\/strong> adl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri m\u00f6vcuddur. H\u0259m\u00e7inin Qarada\u011f rayonunda \u2013 Sanqa\u00e7al v\u0259 Pirsaat burunlar\u0131 aras\u0131ndan X\u0259z\u0259r\u0259 do\u011fru uzanan, \u00fcz\u0259rind\u0259 Dily\u0259niz adl\u0131 pal\u00e7\u0131q vulkan\u0131 olan <strong>\u018fl\u0259t burnu<\/strong> da vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fl\u0259t ad\u0131na b\u0259zi dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u0259 toponomikas\u0131nda rast g\u0259lirik. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar iki f\u0259rziyy\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u0259 bil\u0259rik:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\"><li>Bel\u0259 eynilik v\u0259 b\u0259nz\u0259rlikl\u0259r t\u0259sad\u00fcfl\u0259rin n\u0259tic\u0259sidir.<\/li><li>H\u0259min toponiml\u0259r aras\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n bir \u0259laq\u0259 m\u00f6vcuddur.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>G\u00f6st\u0259ril\u0259n f\u0259rziyy\u0259l\u0259r\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259yin bir yolu da \u018fl\u0259t toponiminin oldu\u011fu \u00f6lk\u0259l\u0259rin tarixin\u0259 n\u0259z\u0259r salmaq v\u0259 onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi say\u0131la bil\u0259c\u0259k c\u0259h\u0259tl\u0259ri a\u015fkara \u00e7\u0131xarmaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018fl\u0259tl\u0259r<\/strong> \u2013 Da\u011f\u0131stan\u0131n Xunzax v\u0259 Gergebil rayonlar\u0131nda \u00e7ay&#8230; Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Da\u011f\u0131stan e.\u0259. I \u0259srd\u0259n eram\u0131z\u0131n V \u0259srin\u0259d\u0259k Albaniyan\u0131n (Alaniyan\u0131n), V\u2013XI \u0259srl\u0259rd\u0259 Hun, T\u00fcrk v\u0259 X\u0259z\u0259r xaqanl\u0131qlar\u0131n\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 S\u0259rir Hun d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alat, Urta Alat, Ke\u00e7e Alat, Alatka<\/strong> \u2013 Tatar\u0131stan\u0131n Biektau (B\u00f6y\u00fckda\u011f) rayonunda \u00fc\u00e7 q\u0259dim k\u0259nd v\u0259 \u00e7ay&#8230; Yerli \u0259hali bu toponimin m\u0259nas\u0131n\u0131 \u201cal at\u201d (at\u0131 g\u00f6t\u00fcr v\u0259 ya at\u0131 tut) kimi izah edir. Maraql\u0131d\u0131r ki, Qazan xanl\u0131\u011f\u0131 (1438\u20131552) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 Alat sakinl\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti etnik ruslardan ibar\u0259t idi. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, tatarlar m\u00fcharib\u0259l\u0259r zaman\u0131 \u0259sir ald\u0131qlar\u0131 ruslar\u0131 burada yerl\u0259\u015fdirib onlardan s\u0259n\u0259tkar kimi istifad\u0259 edirmi\u015fl\u0259r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, h\u0259min ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini Rus Alat\u0131 da adland\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alat dar\u011fal\u0131\u011f\u0131<\/strong> \u2013 Qazan xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n inzibati-\u0259razi vahidl\u0259rind\u0259n biri&#8230; Tatar\u0131stan\u0131n Alat adl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri m\u0259hz ke\u00e7mi\u015f Alat dar\u011fal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6st\u0259ril\u0259nl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq ehtimal etm\u0259k olard\u0131 ki, Tatar\u0131standak\u0131 Alat toponiminin \u0259sl m\u0259nas\u0131 bel\u0259dir: \u201c\u018fsirl\u0259rin saxland\u0131\u011f\u0131 yer\u201d (al \u2013 y\u0259ni, \u0259sir al v\u0259 at \u2013 y\u0259ni, yerl\u0259\u015fdir). Amma n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarma\u011fa t\u0259l\u0259sm\u0259y\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alat\u0131r<\/strong> \u2013 \u00c7uva\u015f\u0131standa \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 \u00e7ay&#8230; Bu toponim \u00e7uva\u015f dilind\u0259 Ulatar formas\u0131ndad\u0131r. El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 g\u00fcman edilir ki, o \u00e7uva\u015f dilind\u0259ki Ulatar (Sirius ulduzu) s\u00f6z\u00fcnd\u0259n yaranm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259m\u00e7inin iddia olunur ki, Ulatar ad\u0131 \u00e7uva\u015f dilind\u0259 \u201cula tara\u201d (ala t\u0259p\u0259) anlam\u0131n\u0131 verir. Bel\u0259 bir r\u0259vay\u0259t d\u0259 vard\u0131r ki, Alat\u0131r toponimi rus mifologiyas\u0131ndak\u0131 m\u00fcq\u0259dd\u0259s Alat\u0131r da\u015f\u0131n\u0131n ad\u0131ndan \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lmi\u015fdir. Alat\u0131r da\u015f\u0131n\u0131n \u00f6z ad\u0131na g\u0259linc\u0259, bir f\u0259rziyy\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, o guya lat\u0131n dilind\u0259ki altarium (qurbangah) v\u0259 ya altaria (qurbangah\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131) s\u00f6z\u00fcnd\u0259ndir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qeyd.<\/strong> B\u00f6y\u00fck Bulqar xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n (632\u2013671) m\u0259rk\u0259zi indiki Tatar\u0131stan v\u0259 \u00c7uva\u015f\u0131stan torpaqlar\u0131nda yerl\u0259\u015firdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alat<\/strong> \u2013 Xorvatiyada ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si&#8230; Xorvatiya \u0259razisi V\u2013VII \u0259srl\u0259rd\u0259 Hun v\u0259 Avar xaqanl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil idi. Ehtimala g\u00f6r\u0259, xorvatlar\u0131 buraya m\u0259hz avarlar k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. 1853-c\u00fc ild\u0259 Rusiyan\u0131n Rostov \u015f\u0259h\u0259ri yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda II\u2013III \u0259srl\u0259r\u0259 aid, \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259dim yunan dilind\u0259 yaz\u0131lar olan iki m\u0259rm\u0259r l\u00f6vh\u0259 tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259min l\u00f6vh\u0259l\u0259rd\u0259ki \u015f\u0259xs adlar\u0131ndan biri bel\u0259dir: Sandars\u0131n o\u011flu Xoroatos. \u018fvv\u0259lc\u0259 onu vur\u011fulayaq ki, Sandars sarmat\u2013alan \u015f\u0259xs ad\u0131n\u0131n q\u0259dim yunan dilind\u0259ki formas\u0131d\u0131r. Xoroatos \u015f\u0259xs ad\u0131na g\u0259linc\u0259 is\u0259, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bu fikird\u0259dir ki, onunla xorvat (hrvat) etnonimi aras\u0131nda ba\u011fl\u0131l\u0131q m\u00f6vcuddur.<\/p>\n\n\n\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, \u015e\u0259rqi Roma tarix\u00e7isi \u0130oannis Skilicis (1040\u20131101) xorvatlar\u0131 v\u0259 serbl\u0259ri saka (skif) xalq\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si hesab edirdi. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 xorvat xalq\u0131 \u00fc\u00e7 qrupa b\u00f6l\u00fcn\u00fcrd\u00fc: A\u011f xorvatlar, qara xorvatlar, q\u0131rm\u0131z\u0131 xorvatlar. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, q\u0259dim bulqar t\u00fcrkl\u0259ri iki qrupa ayr\u0131l\u0131rd\u0131lar: A\u011f bulqarlar, qara bulqarlar. B\u00f6y\u00fck Bulqar xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qurucusu, q\u00fcdr\u0259tli t\u00fcrk h\u00f6kmdar\u0131n\u0131n ad\u0131 \u0259ski salnam\u0259l\u0259rd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 ox\u015far variantda qeyd edilib: Kurt, Kurvat, Kubrat, Korbat, Krobat (605\u2013665). S\u00f6zs\u00fcz ki, Kurvat xaqan\u0131n ad\u0131 il\u0259 xorvat (hrvat) etnonimi aras\u0131nda b\u0259nz\u0259rlik vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 vur\u011fulayaq ki, xorvat xalq\u0131n\u0131n indiki Xorvat\u0131stan torpaqlar\u0131na g\u0259li\u015fi il\u0259, B\u00f6y\u00fck Bulqar\u0131stan xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00fcqutu v\u0259 bulqarlar\u0131n bir hiss\u0259sinin Balkan yar\u0131madas\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fc t\u0259xmin\u0259n eyni d\u00f6vr\u0259 \u2013 VII \u0259sr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alat<\/strong> \u2013 Almaniyan\u0131n Bavariya vilay\u0259tind\u0259 g\u00f6l&#8230; Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, V \u0259srd\u0259 Bavariya torpaqlar\u0131na heruli adl\u0131 saka\u2013sarmat tayfas\u0131 k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f, VI\u2013VII \u0259srl\u0259rd\u0259 is\u0259 Bavariyan\u0131n bir hiss\u0259si Avar xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Olot<\/strong> \u2013 \u0130spaniyan\u0131n Kataloniya muxtar regionunda \u015f\u0259h\u0259r&#8230; Bir f\u0259rziyy\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, Kataloniya vilay\u0259ti IV\u2013VII \u0259srl\u0259rd\u0259 buraya k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f alan (aluan\u2013alban) tayfas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alat<\/strong> \u2013 Hindistan\u0131n Rajasthan \u015ftat\u0131nda yer ad\u0131&#8230; Racasthan \u015ftat\u0131n\u0131n \u0259razisi e.\u0259. 175-ci ild\u0259n eram\u0131z\u0131n 395-ci ilin\u0259d\u0259k saka d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Heyd\u0259r \u018fl\u0259t<\/strong> \u2013 \u0130ran\u0131n Gilan ostan\u0131nda k\u0259nd&#8230; M\u0259lum oldu\u011fu kimi, indiki Gilan ostan\u0131n\u0131n \u0259razisi v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u0130ran e.\u0259. III \u0259srd\u0259n eram\u0131z\u0131n III \u0259srin\u0259d\u0259k q\u0259dim saka xalq\u0131n\u0131n qurdu\u011fu \u018frsakil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alat<\/strong> \u2013 \u018ffqan\u0131stan\u0131n F\u0259ryab v\u0259 T\u0259xar vilay\u0259tl\u0259rind\u0259 iki ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si&#8230; H\u0259r iki vilay\u0259tin \u0259halisinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tini \u00f6zb\u0259kl\u0259r t\u0259\u015fkil edir. T\u0259xar vilay\u0259ti q\u0259dim saka xalq\u0131n\u0131n toxar (d\u00f6ger, ku\u015fan, qu\u015f\u00e7i) tayfas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. \u018ffqan\u0131stan e.\u0259. II \u0259srd\u0259n eram\u0131z\u0131n I \u0259srin\u0259d\u0259k sakalar\u0131n, I\u2013II \u0259srl\u0259rd\u0259 \u018frsakil\u0259rin, II\u2013III \u0259srl\u0259rd\u0259 ku\u015fanlar\u0131n (qu\u015f\u00e7il\u0259rin), III\u2013IV \u0259srl\u0259rd\u0259 hunlar\u0131n, V\u2013VI \u0259srl\u0259rd\u0259 a\u011f hunlar\u0131n (abdal\u0131lar\u0131n), VI \u0259srd\u0259 is\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin (g\u00f6yt\u00fcrkl\u0259rin) hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda olub.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Olot<\/strong> \u2013 \u00d6zb\u0259kistan\u0131n Buxara vilay\u0259tind\u0259 rayon v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r&#8230; Iva (y\u0131va, qaraqoyunlu) adl\u0131 t\u00fcrkm\u0259n tayfas\u0131 bu rayonda ya\u015fay\u0131r. \u00d6zb\u0259k t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n ehtimal\u0131na g\u00f6r\u0259, Olot toponimi t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259ki \u201curuq\u201d (n\u0259sil, soy) s\u00f6z\u00fcnd\u0259n yaran\u0131b. Buxara e.\u0259. I \u0259srd\u0259n eram\u0131z\u0131n IV \u0259srin\u0259d\u0259k Ku\u015fan (Qu\u015f\u00e7i) imperiyas\u0131n\u0131n, V\u2013VI \u0259srl\u0259rd\u0259 A\u011f hun (Abdal\u0131) d\u00f6vl\u0259tinin, VI\u2013VIII \u0259srl\u0259rd\u0259 is\u0259 T\u00fcrk xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alat<\/strong> \u2013 o\u011fuz l\u0259hc\u0259sind\u0259 dan\u0131\u015fan \u00f6zb\u0259k tayfalar\u0131ndan biri&#8230; \u00d6zb\u0259kistan\u0131n Buxara vilay\u0259tind\u0259 ya\u015fayan v\u0259 \u00f6zb\u0259k dilinin o\u011fuz l\u0259hc\u0259sind\u0259 dan\u0131\u015fan dig\u0259r tayfalar is\u0259 bunlard\u0131r: Bayot (bayat), ciqa\u00e7i, darqali, janafar, karaun, karavul, sayot, sal\u0131r, ersari, \u00e7andir, eski, tamciq, burcok.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alat<\/strong> \u2013 c\u0259nubi hunlar\u0131n on doqquz tayfas\u0131ndan biri&#8230; \u00c7in tarix\u00e7il\u0259ri alat tayfas\u0131 haqq\u0131nda ilk m\u0259lumat\u0131 IV \u0259srd\u0259 vermi\u015fl\u0259r. \u00c7inli m\u00fc\u0259llifl\u0259r onlara boma da deyirdil\u0259r. Bu tayfan\u0131n ba\u015fqa adlar\u0131 helai, alai v\u0259 helan idi. 801-ci ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u201cTongdian\u201d adl\u0131 \u00c7in salnam\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, alatlar\u0131n atlar\u0131 ala oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn bu tayfa v\u0259 onun qurdu\u011fu d\u00f6vl\u0259t bel\u0259 adlan\u0131rd\u0131. B\u0259zi t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar alat tayfas\u0131 il\u0259 Orta Asiyan\u0131n q\u0259dim alan tayfas\u0131n\u0131 eynil\u0259\u015fdirirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alat, Alatka<\/strong> \u2013 Rusiyan\u0131n Krasnoyarsk diyar\u0131nda h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 1765 metr olan da\u011f v\u0259 \u00e7ay&#8230; Rus alimi Lev Qumilyov (1912\u20131992) bu fikird\u0259 idi ki, hunlar\u0131n alat tayfas\u0131 indiki Rusiyan\u0131n Krasnoyarsk diyar\u0131nda \u2013 Krasnoyarsk \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n bir q\u0259d\u0259r \u015fimalda \u2013 Yenisey \u00e7ay\u0131n\u0131n sahill\u0259rind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ha\u015fiy\u0259.<\/strong> Z\u0259nnimizc\u0259, Az\u0259rbaycan dilind\u0259ki \u201calay\u201d (b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259, m\u00fcasir anlamda h\u0259rbi struktur \u2013 polk) s\u00f6z\u00fc m\u0259hz alat etnoniminin \u201calai\u201d variant\u0131ndan yaran\u0131b. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, rus dilind\u0259ki \u201cpolk\u201d s\u00f6z\u00fc Az\u0259rbaycan dilind\u0259ki \u201cb\u00f6l\u00fck\u201d s\u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Alayuntlu<\/strong> \u2013 \u0130yirmi d\u00f6rd o\u011fuz tayfas\u0131ndan biri&#8230; Mahmud Ka\u015f\u011farinin (1029\u20131101) \u201cDivani l\u00fc\u011f\u0259ti \u0259t-t\u00fcrk\u201d \u0259s\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu tayfan\u0131n ad\u0131 ulayonduluq olmu\u015fdur. F\u0259zlullah R\u0259\u015fid\u0259ddinin (1247\u20131318) \u201cCami \u0259t-T\u0259varix\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 bildirilir ki, h\u0259min tayfa O\u011fuz xaqan\u0131n n\u0259v\u0259si D\u0259niz xan\u0131n n\u0259slind\u0259n idi. F\u0259zlullah R\u0259\u015fid\u0259ddin s\u00f6z\u00fcged\u0259n tayfan\u0131n ad\u0131n\u0131 alayuntlu \u015f\u0259klind\u0259 g\u00f6st\u0259rmi\u015f, onun m\u0259nas\u0131n\u0131 \u201cyax\u015f\u0131 mal-qaras\u0131 olan\u201d kimi izah etmi\u015fdir. \u018fbul Qazi Bahadur xan (1603\u20131664) is\u0259 bel\u0259 bir fikird\u0259 idi ki, bu etnonim \u201cala atl\u0131\u201d anlam\u0131n\u0131 verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sovet sinoloqu (\u00e7in\u015f\u00fcnas\u0131) v\u0259 t\u00fcrkoloqu Yuri Zuyev (1932\u20132006) yaz\u0131rd\u0131: \u201cO\u011fuz elinin alayuntlu tayfas\u0131n\u0131n dam\u011fas\u0131 il\u0259 hunlar\u0131n alat tayfas\u0131n\u0131n dam\u011fas\u0131 bir-birinin t\u0259krar\u0131d\u0131r: &nbsp;\u2013 . Bu tayfalar\u0131n adlar\u0131 da bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259yir. B\u00fct\u00fcn bunlar is\u0259 onu g\u00f6st\u0259rir ki, alayuntlu il\u0259 alat, \u0259slind\u0259, eyni tayfad\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N\u0259tic\u0259<\/strong>. \u018fl\u0259t toponimi saka\u2013sarmat \u0259silli alan\u2013alban xalq\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259lidir. Eyni zamanda istisna etmirik ki, sadalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toponiml\u0259rd\u0259n b\u0259zil\u0259rinin \u018fl\u0259t ad\u0131na b\u0259nz\u0259m\u0259si t\u0259sad\u00fcfi xarakter da\u015f\u0131ya bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: Milli Kimlik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Qrupunun \u00fczv\u00fc <span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Araz \u015e\u0259hrili<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cAz\u0259rbaycan toponiml\u0259rinin ensiklopedik l\u00fc\u011f\u0259ti\u201dn\u0259 \u0259sas\u0259n, Bak\u0131n\u0131n Qarada\u011f rayonundak\u0131 \u018fl\u0259t q\u0259s\u0259b\u0259si t\u00fcrk\u2013monqol m\u0259n\u015f\u0259li oyrat tayfas\u0131n\u0131n \u0259l\u0259t qolunun ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. XVII \u0259sr\u0259 aid \u201c\u015eara\u2013Tuci\u201d (sar\u0131 tarix)<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":76778,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-76777","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76777","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76777"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76777\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76784,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76777\/revisions\/76784"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/76778"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}