{"id":78240,"date":"2022-08-10T02:04:51","date_gmt":"2022-08-09T22:04:51","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=78240"},"modified":"2022-08-10T02:04:55","modified_gmt":"2022-08-09T22:04:55","slug":"t%c9%99b%c9%99rinin-turk-tarixinin-t%c9%99s%c9%99kkul-etm%c9%99sind%c9%99-v%c9%99-ya-turk-tarixinin-islamlasmasinda-rolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=78240","title":{"rendered":"T\u018fB\u018fR\u0130N\u0130N T\u00dcRK TAR\u0130X\u0130N\u0130N T\u018f\u015e\u018fKK\u00dcL ETM\u018fS\u0130ND\u018f V\u018f YA T\u00dcRK TAR\u0130X\u0130N\u0130N \u0130SLAMLA\u015eMASINDA ROLU"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Orta Asiya \u0259r\u0259b ordular\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edildikd\u0259n sonra \u0130ran yaran\u0131\u015f dastanlar\u0131 il\u0259 semit yaran\u0131\u015f v\u0259 t\u00f6r\u0259m\u0259 dastanlar\u0131 aras\u0131nda r\u0259qab\u0259t \u0259r\u0259bl\u0259rin siyasi s\u0259hn\u0259d\u0259ki \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc il\u0259 paralel olaraq semitik yarad\u0131l\u0131\u015f v\u0259 t\u00f6r\u0259m\u0259 dastanlar\u0131n\u0131n xeyrin\u0259 inki\u015faf etmi\u015fdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, Orta Asiyada bu anlay\u0131\u015f\u0131n hakim olmas\u0131nda \u0259n t\u0259sirli \u015f\u0259xs T\u0259b\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u0259b\u0259rinin tarixi ilk m\u00fcs\u0259lman tarix\u00e7il\u0259ri Vaqidi, \u0130bn S\u0259d, B\u0259lazuri, Y\u0259kubi, \u0130bn Kuteyb\u0259 v\u0259 \u018fbu H\u0259nif\u0259 Din\u0259v\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha anoxronik qurulu\u015fa malikdir. Lakin b\u00fct\u00fcn bu tarix\u00e7il\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n T\u0259b\u0259rinin ortaq n\u00f6qt\u0259si budur ki, onlar T\u00f6vrat \u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq d\u00fcnyan\u0131 \u00fc\u00e7 o\u011flu aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u0259n Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131lan r\u0259vay\u0259tl\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq \u00f6z tarixl\u0259rini v\u0259 m\u0259n\u015f\u0259yini \u0130branil\u0259r\u0259 aid edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u0259b\u0259ri n\u0259hay\u0259t ilk insan olaraq Ad\u0259mi q\u0259bul edirdi. Ad\u0259md\u0259n bir ne\u00e7\u0259 n\u0259sil sonra insanlar yoldan \u00e7\u0131xd\u0131lar v\u0259 Allah Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259ri insanlar\u0131 bu az\u011f\u0131nl\u0131qdan xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6nd\u0259rdi. Tufanda v\u0259ftiz olunan d\u00fcnyan\u0131, \u0259rin\u0259 inanmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onu t\u0259rk ed\u0259n, seld\u0259 bo\u011fulan bir anadan do\u011fulan Hz. Nuhun o\u011fullar\u0131 Ham, Sam v\u0259 Yaf\u0259tin n\u0259slind\u0259n g\u0259ldil\u0259r v\u0259 semit t\u00f6r\u0259m\u0259 davam etdi. M\u00fcvafiq olaraq, hemit tayfalar\u0131 (berberl\u0259r, k\u0259nanl\u0131lar, z\u0259ncil\u0259r\u2026) Ham, semit tayfalar\u0131 (y\u0259hudil\u0259r, \u0259r\u0259bl\u0259r, aramil\u0259r, xaldeyl\u0259r v\u0259 s.) Sam say\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Bu t\u00f6r\u0259ni\u015fd\u0259 b\u0259xtimiz\u0259 \u00fcz\u0259ri a\u00e7\u0131q yatark\u0259n atas\u0131n\u0131n m\u0259hr\u0259m yerini g\u00f6r\u0259n, buna g\u00fcl\u0259n v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 atas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259n\u0259tl\u0259n\u0259n Yaf\u0259s d\u00fc\u015f\u00fcb.<br>T\u00fcrkl\u0259rin m\u00fcs\u0259lmanla\u015fd\u0131\u011f\u0131 10-cu \u0259srd\u0259n bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn tarix kitablar\u0131nda (o c\u00fcml\u0259d\u0259n islamla\u015fm\u0131\u015f o\u011fuzlar\u0131n diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olan o\u011fuznam\u0259l\u0259r d\u0259 daxil olmaqla) t\u00fcrkl\u0259rin m\u0259n\u015f\u0259yini bu semit t\u00f6r\u0259m\u0259 dastan\u0131na qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u0259lav\u0259 kimi g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>10-cu \u0259srd\u0259n ba\u015flayaraq islamla\u015fd\u0131r\u0131lma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan t\u00fcrk tarix anlay\u0131\u015f\u0131 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n Hunlar, G\u00f6kt\u00fcrkl\u0259r, \u00d6t\u00fcken, Uy\u011furlar da daxil olmaqla, ke\u00e7mi\u015fd\u0259 m\u00f6vcud olan b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk tarixini v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tini bir d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 il\u0259 q\u0259bul etmi\u015fdil\u0259r. Qeyri-m\u00fcs\u0259lman t\u00fcrk ola bilm\u0259z v\u0259 bu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 d\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin onlar\u0131 inkar etm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 Qara d\u0259nizin \u015fimal\u0131nda t\u00fcrkl\u0259rin inkar\u0131na s\u0259b\u0259b olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u00fcrk boylar\u0131; Hun, Pe\u00e7enek, Uz, Q\u0131p\u00e7aq, Karaim, Kr\u0131m\u00e7ak v\u0259 Qaqauz, Orta \u0130til b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ya\u015fayan \u00e7uva\u015flar v\u0259 \u015eimali Asiyada ya\u015fayan Yakut, Dolqan v\u0259 daha bir \u00e7oxlar\u0131 diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qal\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u0259rq m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin fars v\u0259 T\u00f6vrat \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259n g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri bu tarixi anlay\u0131\u015f, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, t\u00fcrkl\u0259rin kollektiv yadda\u015f\u0131na daxil edilm\u0259li olan, dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri silib, onlar\u0131n yerin\u0259 \u0259r\u0259b m\u0259n\u015f\u0259li din xadiml\u0259rini qoyub, onlar\u0131n da \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin t\u00fcrk tarixi il\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si yoxdur.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Dini s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n \u00f6z xalq\u0131na v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik ed\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259ri fikri il\u0259 tan\u0131\u015f olmayan t\u00fcrkl\u0259r bu fikri m\u0259nims\u0259y\u0259r\u0259k \u00f6z qan qarda\u015flar\u0131na qar\u015f\u0131 duru\u015f g\u0259tir\u0259r\u0259k onlarla vuru\u015furdular.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn t\u00fcrk toplumlar\u0131 \u00f6z tarixi qavray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 bu ideyaya paralel formala\u015fd\u0131r\u0131r ki, bu da milli tarix anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na mane olurdular. T\u00fcrk tarixini semit teokratiyas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan ara\u015fd\u0131rmal\u0131, izah etm\u0259li, c\u0259miyy\u0259t\u0259 \u00f6rn\u0259k olacaq q\u0259hr\u0259manlar is\u0259 onlarla he\u00e7 bir genetik \u0259laq\u0259si olmayan insanlardan v\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin \u00f6z siyasi ideologiyas\u0131n\u0131 yaratmas\u0131na mane olan kitablardan se\u00e7ilm\u0259lidir. Bu tezis elmi \u0259saslara s\u00f6yk\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Maraql\u0131 v\u0259 h\u0259tta ironik t\u0259r\u0259fi budur ki, \u00f6z k\u00f6kl\u0259rind\u0259n qopar\u0131laraq semitik tarix oyununa f\u0259da edilmi\u015f bu tarixi anlay\u0131\u015f qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fi mill\u0259t\u00e7i tarix\u00e7i (!), etnoloq (!) v\u0259 s. elan edib \u00f6zl\u0259rini qruplar t\u0259r\u0259find\u0259n milli anlay\u0131\u015f kimi q\u0259bul etdirib, t\u0259qdim edilm\u0259li v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 olunmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Prof.dr. Harun G\u00dcNG\u00d6R<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Orta Asiya \u0259r\u0259b ordular\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edildikd\u0259n sonra \u0130ran yaran\u0131\u015f dastanlar\u0131 il\u0259 semit yaran\u0131\u015f v\u0259 t\u00f6r\u0259m\u0259 dastanlar\u0131 aras\u0131nda r\u0259qab\u0259t \u0259r\u0259bl\u0259rin siyasi s\u0259hn\u0259d\u0259ki \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc il\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":78241,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-78240","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=78240"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78240\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78242,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78240\/revisions\/78242"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/78241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=78240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=78240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=78240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}