{"id":78425,"date":"2022-08-12T11:19:58","date_gmt":"2022-08-12T07:19:58","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=78425"},"modified":"2022-08-12T11:20:00","modified_gmt":"2022-08-12T07:20:00","slug":"harinligin-qudurganligin-goz-desdiyi-m%c9%99kan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=78425","title":{"rendered":"Har\u0131nl\u0131\u011f\u0131n, qudur\u011fanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6z de\u015fdiyi m\u0259kan\u2026"},"content":{"rendered":"\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Sabir R\u00fcst\u0259mxanl\u0131<\/span><\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 qibt\u0259 il\u0259 baxmaq m\u0259nas\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnki insan kimi, h\u0259r xalq\u0131n da \u00f6z taleyi var; \u00fcst\u0259lik iqlim, t\u0259bii \u015f\u0259rait, ke\u00e7il\u0259n tarixi yol da t\u0259sirsiz qalm\u0131r. Ancaq d\u00fcnya g\u00f6r-g\u00f6t\u00fcr d\u00fcnyas\u0131d\u0131r v\u0259 yax\u015f\u0131 \u015feyl\u0259r g\u00f6zd\u0259n yay\u0131nm\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bosniya-Hersoqovina, Xorvatiya v\u0259 Sloveniya il\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259tli tan\u0131\u015fl\u0131q zaman\u0131 \u00fcr\u0259yimd\u0259n ke\u00e7\u0259n \u0259sas fikir bel\u0259ydi: niy\u0259 biz d\u0259 \u00f6z yurdumuzda buna b\u0259nz\u0259r sad\u0259, lakin m\u00fck\u0259mm\u0259l s\u0259liq\u0259-sahman yaratm\u0131r\u0131q, niy\u0259 t\u0259bi\u0259timizi bu c\u00fcr qorumuruq, niy\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131zdan bu \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 ed\u0259 bilmirik, niy\u0259 b\u00fct\u00fcn k\u0259ndl\u0259rin bel\u0259 s\u0259liq\u0259li asfalt yollar\u0131 yoxdur, niy\u0259 onlar kimi g\u00f6z\u00fctoxluqla ya\u015famaqdan imtina edib q\u0131sa h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131 g\u0259r\u0259ksiz ehtiraslarla y\u00fckl\u0259yirik?<\/p>\n\n\n\n<p>Niy\u0259l\u0259r \u00e7oxdur. Ham\u0131s\u0131n\u0131 saymaq imkans\u0131zd\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>He\u00e7 birinin n\u0259 nefti var, n\u0259 qaz\u0131! Amma g\u00f6z\u0259l v\u0259 z\u0259ngin t\u0259bi\u0259tl\u0259ri, b\u0259r\u0259k\u0259tli torpaqlar\u0131 var. \u00dc\u00e7 \u00f6lk\u0259d\u0259n ke\u00e7irs\u0259n, bir par\u00e7a bo\u015f, bec\u0259rilm\u0259y\u0259n sah\u0259 g\u00f6rm\u00fcrs\u0259n, h\u0259r yan g\u00fcl-\u00e7i\u00e7\u0259k ola-ola eyvanlar d\u0259 g\u00fcl dib\u00e7\u0259kl\u0259ri il\u0259 ha\u015fiy\u0259l\u0259nib. \u00c7ox da b\u00f6y\u00fck olmayan evl\u0259r t\u0259mt\u0259raqdan uzaq, yan-yana, el\u0259c\u0259 ya\u015f\u0131l \u00e7\u0259m\u0259nlikd\u0259n bitmi\u015f kimi, birc\u0259sinin d\u0259 hasar\u0131 yox&#8230; Balaca h\u0259y\u0259tl\u0259rin h\u0259r birind\u0259 ki\u00e7ik bostanlar: ail\u0259y\u0259 laz\u0131m olan t\u0259r\u0259v\u0259z m\u0259hsullar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn. D\u00f6rd-be\u015f ev bir yerd\u0259, x\u0131rda xutorlar, me\u015f\u0259 i\u00e7ind\u0259, ya da \u00f6z t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n, tarlalar\u0131n\u0131n ortas\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7 \u00f6lk\u0259 ke\u00e7\u0259s\u0259n, he\u00e7 yerd\u0259 toz-duman, k\u00fc\u00e7\u0259y\u0259, yola at\u0131lan \u00e7\u00f6p, \u0259s\u0259bl\u0259r\u0259 toxunan bir s\u0259liq\u0259sizlik, t\u0259bi\u0259t\u0259 h\u00fccum g\u00f6rm\u0259y\u0259s\u0259n &#8212; bizim al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z durumdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bosniya-Hersoqovina h\u0259l\u0259 Yuqoslaviyan\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu don\u0259mind\u0259 metallurgiya s\u0259nayesi il\u0259 tan\u0131n\u0131b, b\u0259zi zavodlar bu g\u00fcn d\u0259 i\u015fl\u0259yir, daglardan filizli torpaq da\u015f\u0131nd\u0131qdan bir m\u00fcdd\u0259t sonra qaz\u0131nt\u0131 yerl\u0259rind\u0259 ya\u015f\u0131l \u00f6rt\u00fck, me\u015f\u0259l\u0259r yenid\u0259n b\u0259rpa edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yuqoslaviyan\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n v\u0259 federal vahidl\u0259rin m\u00fcst\u0259qill\u0259\u015fm\u0259sinin \u0259n a\u011f\u0131r qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bo\u015fnak-m\u00fcs\u0259lman xalq\u0131 \u00f6d\u0259yib. D\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fcn qaba\u011f\u0131nda bo\u015fnaklara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m t\u00f6r\u0259dilib. T\u0259kc\u0259 Serebritsa faci\u0259sini xat\u0131rlatsaq, bu soyq\u0131r\u0131m\u0131n miqyas\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k olar. On minl\u0259rl\u0259 bo\u015fnak g\u0259nci d\u00fcnya g\u00f6r\u0259-g\u00f6r\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259ndi; ba\u015fk\u0259s\u0259n d\u0259st\u0259l\u0259r bir ne\u00e7\u0259 il bu \u00f6lk\u0259ni qan g\u00f6l\u00fcn\u0259 d\u00f6nd\u0259rdi, lakin bo\u015fnak xalq\u0131 s\u0131nmad\u0131. Sarayeva boyda bir \u015f\u0259h\u0259r t\u0259kc\u0259 \u00dcmid tuneli il\u0259 g\u0259tiril\u0259n \u0259rzaq\u0131n hesabina ya\u015fasa da, d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 t\u0259slim olmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcharib\u0259nin yaralar\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 sa\u011falmay\u0131b. Sava\u015f b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259rk edilmi\u015f evl\u0259rin bir qismin\u0259 h\u0259l\u0259 h\u0259yat v\u0259 sakinl\u0259r qay\u0131tmam\u0131\u015fd\u0131r. Lakin \u00f6t\u0259n m\u00fcharib\u0259nin bundan da t\u0259sirli \u201cizl\u0259ri-yadigarlar\u0131\u201d var: \u015f\u0259hid m\u0259zarl\u0131qlar\u0131. Sarayevadak\u0131 q\u0259biristanlar \u015f\u0259h\u0259r m\u0259nz\u0259r\u0259sind\u0259 \u00e7ox ayd\u0131n se\u00e7ilir: h\u0259m yamaclarda, ham\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda olduqlar\u0131na, b\u00f6y\u00fck \u0259razil\u0259rin\u0259, h\u0259m d\u0259 g\u00f6z qama\u015fd\u0131ran a\u011f m\u0259rm\u0259r ba\u015fda\u015flar\u0131n\u0131n s\u0259liq\u0259li v\u0259 sanki sonu olmayan s\u0131ralanmas\u0131na g\u00f6r\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>Yol boyu q\u0259biristanlar\u0131n say\u0131-hesab\u0131 yoxdur. Eyni b\u00f6y\u00fckl\u00fckd\u0259, eyni \u00fcslublu, a\u011fappaq m\u0259rm\u0259r par\u00e7alar\u0131&#8230; \u00dcst\u00fcnd\u0259 \u015f\u0259kil-filan da yox; sad\u0259c\u0259 adlar yaz\u0131l\u0131b, bizim adlar, m\u00fcs\u0259lman adlar\u0131. El\u0259 bu adlar\u0131 da\u015f\u0131d\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259 q\u0259sdin\u0259 durulmu\u015fdu bo\u015fnaklar\u0131n&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259birl\u0259r insan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son ni\u015fan\u0259l\u0259ridir. He\u00e7 biri abid\u0259y\u0259, b\u00fct\u0259, ail\u0259nin maddi imkanlar\u0131n\u0131n n\u00fcmayi\u015f vasit\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259yib. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu m\u0259zarlar d\u00fcnyas\u0131nda bir rahatl\u0131q, b\u0259rab\u0259rlik duy\u011fusu, \u0259b\u0259di bir qarda\u015fl\u0131q havas\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n<p>Toplumdak\u0131 qeyri-b\u0259rab\u0259rlik bir yana, h\u0259tta q\u0259biristanlar\u0131m\u0131z da har\u0131nl\u0131\u011f\u0131n, maddiyyat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n, ba\u015fqalar\u0131na \u00fcstd\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 baxmaq qudur\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259nin g\u00f6z de\u015fdiyi yer\u0259 \u00e7evrilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Bosniya-Hersoqovinada \u0259sas\u0259n \u00fc\u00e7 xalq ya\u015fay\u0131r: m\u00fcs\u0259lman bo\u015fnaklar, hersoqovinal\u0131lar v\u0259 serbl\u0259r. Xorvatiya s\u0259rh\u0259dind\u0259n \u00f6lk\u0259nin ba\u015fk\u0259ndi olan Sarayevaya q\u0259d\u0259r bo\u015fnaklar\u0131n m\u0259sk\u0259nl\u0259ri m\u0259scid minar\u0259l\u0259ri il\u0259 se\u00e7ilir. Sarayeva da bir m\u00fcs\u0259lman \u015f\u0259h\u0259ridir. Bunu ilk bax\u0131\u015fda da sezm\u0259k \u00e7\u0259tin deyil. \u00dcz-\u00fcz\u0259 dayanm\u0131\u015f yamaclarda \u015f\u0259h\u0259rin minar\u0259l\u0259rini saya bilm\u0259dim, ancaq Bak\u0131dak\u0131ndan \u0259n az\u0131 10-15 d\u0259f\u0259 \u00e7ox olar. \u00dcst\u0259lik \u015f\u0259h\u0259rin q\u0259dim m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri Osmanl\u0131 \u00e7a\u011flar\u0131n\u0131n havas\u0131n\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 qoruyub saxlay\u0131r&#8230; \u00c7ar\u00e7\u0131-bazar\u0131, m\u0259scidl\u0259ri, \u015fad\u0131rvan v\u0259 meydanlar\u0131, \u00e7ay ba\u011f\u00e7alar\u0131 il\u0259 \u0130stanbuldan, Bursadan, \u018frzurumdan az f\u0259rql\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p>Pa\u015falar\u0131n, valil\u0259rin yapd\u0131rd\u0131qlar\u0131 k\u00f6rp\u00fcl\u0259r\u0259, came v\u0259 saraylara baxd\u0131qca \u00fcr\u0259yi q\u0259rib\u0259 bir xiff\u0259t b\u00fcr\u00fcy\u00fcr. Osmanl\u0131 sancaqlar\u0131, meht\u0259r mar\u015flar\u0131 v\u0259 at ki\u015fn\u0259rtisi \u00fc\u00e7\u00fcn dar\u0131x\u0131rsan. S\u0131ra-s\u0131ra me\u015f\u0259li daglara, d\u0259rin d\u0259r\u0259l\u0259r\u0259 baxd\u0131qca bu torpaqlardan adlay\u0131b Vyanaya kimi getmi\u015f ordular\u0131n, t\u00fcrk \u0259sg\u0259rinin q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 yenid\u0259n \u00fcr\u0259yini qanadland\u0131r\u0131r. Hans\u0131 ruh idi onlar\u0131 bu nam\u0259lum da\u011flardan a\u015f\u0131ran, bu me\u015f\u0259l\u0259rd\u0259n, \u00e7aylardan ke\u00e7ir\u0259n? Bu uzaq m\u0259saf\u0259l\u0259ri at \u00fcst\u00fcnd\u0259 nec\u0259 ke\u00e7mi\u015fdil\u0259r?<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ndi yaln\u0131z xatir\u0259l\u0259r qal\u0131b&#8230; D\u00fcnyam\u0131z ki\u00e7ildik\u00e7\u0259 ruhumuz da, s\u00f6z\u00fcm\u00fcz d\u0259 q\u0131s\u0131l\u0131b. T\u0259rk etdiyimiz yerl\u0259r\u0259 h\u0259s\u0259dl\u0259 bax\u0131r\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259 q\u0259d\u0259r ki son m\u0259nzill\u0259rimizd\u0259 d\u0259 b\u0259rab\u0259rlik yoxdur, bu d\u00fcnyam\u0131zda \u0259dal\u0259ti v\u0259 haqq\u0131 b\u0259rpa ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yik.<\/p>\n\n\n\n<p>Bizim kimi a\u011f\u0131r bir sava\u015fdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f bir \u00f6lk\u0259d\u0259n ald\u0131\u011f\u0131m d\u0259rs bu oldu&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259: Axar.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sabir R\u00fcst\u0259mxanl\u0131 Ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 qibt\u0259 il\u0259 baxmaq m\u0259nas\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnki insan kimi, h\u0259r xalq\u0131n da \u00f6z taleyi var; \u00fcst\u0259lik iqlim, t\u0259bii \u015f\u0259rait, ke\u00e7il\u0259n tarixi yol<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":78426,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-78425","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78425","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=78425"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78425\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78427,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78425\/revisions\/78427"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/78426"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=78425"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=78425"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=78425"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}