{"id":78489,"date":"2022-08-14T02:23:47","date_gmt":"2022-08-13T22:23:47","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=78489"},"modified":"2022-08-14T02:23:50","modified_gmt":"2022-08-13T22:23:50","slug":"erm%c9%99nil%c9%99rin-gurcustana-%c9%99razi-iddialarinin-kokl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=78489","title":{"rendered":"Erm\u0259nil\u0259rin G\u00fcrc\u00fcstana \u0259razi iddialar\u0131n\u0131n k\u00f6kl\u0259ri"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">G\u00fcrc\u00fcl\u0259rin qon\u015fusuna inanmamas\u0131n\u0131n tutarl\u0131 \u0259sas\u0131: AMRE\u0130KALI AL\u0130M\u0130N ARA\u015eDIRMASINDA<\/span>  (2018-ci il)<br><br>Bir g\u00fcn \u00f6z dostluq m\u0259qs\u0259dini b\u0259yan ed\u0259n s\u0259h\u0259risi m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z qon\u015fular\u0131na b\u00f6htan at\u0131r.<br><br>1919-cu ilin ax\u0131rlar\u0131nda erm\u0259ni r\u0259hb\u0259rliyi bir r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t s\u0259n\u0259di ald\u0131: onlar\u0131n G\u00fcrc\u00fcstanla dostlu\u011fa ehtiyac\u0131 var idi.<br><br>1919-cu ild\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n birba\u015fa t\u0259cridi onun G\u00fcrc\u00fcstanla normal \u0259laq\u0259l\u0259r yaratmas\u0131n\u0131 v\u0259 bel\u0259likl\u0259, Batumdan \u0130r\u0259vana g\u0259l\u0259n adi yolun qorunmas\u0131n\u0131 vacib etdi. Mane\u0259l\u0259r d\u0259h\u015f\u0259tli idi, \u00e7\u00fcnki erm\u0259ni-g\u00fcrc\u00fc m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri geni\u015f m\u0259nada malik olmaq v\u0259 ya olmama\u011fa s\u00f6yk\u0259nirdi. M\u00fcbahis\u0259li \u0259razinin \u00e7oxu G\u00fcrc\u00fcstana bax\u0131rd\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n d\u0259mir yolundan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaral\u0131 yeri oldu\u011funu bildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcrc\u00fcl\u0259r arabir onu k\u0259sir, erm\u0259ni-rus sosial-iqtisadi \u00fcst\u00fcnl\u00fcyun\u00fc Tifiisd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131rma\u011f\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirirdi.<br><br>Maraql\u0131 deyil ki, Hovanissyan m\u00fcharib\u0259nin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmir v\u0259 onun erm\u0259ni liderl\u0259rinin xainc\u0259sin\u0259 h\u00fccumu n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015fland\u0131\u011f\u0131na i\u015far\u0259 vurmur?<br><br>\u201cTiflisd\u0259ki hakim dair\u0259l\u0259rd\u0259 M\u00fctt\u0259fiql\u0259rin r\u0259smil\u0259rin\u0259 olan nifr\u0259tli m\u00fcnasib\u0259t, d\u00fcnyaya yay\u0131lm\u0131\u015f erm\u0259nil\u0259r\u0259 r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 fikirl\u0259rin \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si g\u00fcrc\u00fcl\u0259rin inciklik hissini d\u0259rinl\u0259\u015fdirirdi.\u201d<br><br>\u018flb\u0259tt\u0259, xristian Erm\u0259nistan\u0131n korrupsiya\u00e7\u0131 diktatorlar\u0131 xristian G\u00fcrc\u00fcstan\u0131na demirdil\u0259r ki, onlar b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya muzdlu agentl\u0259r &#8212; b\u0259li b\u0259li, muzdlu agentl\u0259r &#8212; s\u0259d\u0259q\u0259 dil\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn xristian d\u00fcnyas\u0131nda t\u0259bil \u00e7alma\u011fa muzdlu agentl\u0259r g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r. Erm\u0259ni \u00f6z ba\u015f\u0131na sanki g\u00f6yd\u0259n t\u00f6k\u00fcl\u0259n asan g\u0259lirl\u0259rini \u00f6z xristian qarda\u015flar\u0131 il\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259mirdi.<br><br>\u201cG\u00fcrc\u00fc q\u0259zetl\u0259ri ibar\u0259 il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edirdi ki, lideri olmad\u0131\u011f\u0131ndan b\u0259db\u0259xt erm\u0259ni xalq\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131 b\u0259lalar \u00e7\u0259kir, \u00e7\u00fcnki ba\u015fda ged\u0259nl\u0259r h\u0259tta \u0259n yax\u0131n qon\u015fu h\u00f6kum\u0259tl\u0259 m\u00fcnasib\u0259t qura bilmirl\u0259r. Borba q\u0259zeti yaz\u0131rd\u0131 ki, bel\u0259 r\u0259smil\u0259rd\u0259n daha n\u0259 g\u00f6zl\u0259m\u0259k olar ki, onlar bir g\u00fcn dostluq arzular\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131r, s\u0259h\u0259risi g\u00fcn is\u0259 M\u00fctt\u0259fiql\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z qon\u015fular\u0131na b\u00f6htan at\u0131rlar?\u201d<br><br>G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n \u00f6z qon\u015fusuna inanmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tutarl\u0131 \u0259sas\u0131 var idi &#8212; erm\u0259nil\u0259rin bu g\u00fcn d\u0259 davam ed\u0259n \u0259ld\u0259qay\u0131rma tarixi v\u0259 ikiliba\u015fl\u0131 oyun oynamas\u0131!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1ELbjG.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-78492\" width=\"1030\" height=\"420\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1ELbjG.jpg 960w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1ELbjG-300x122.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1ELbjG-150x61.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1ELbjG-768x313.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1030px) 100vw, 1030px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin faktlar\u0131n saxtala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na d\u00f6zm\u0259sin\u0259 v\u0259 \u0259sass\u0131z \u015faiy\u0259l\u0259r yaratmas\u0131na r\u0259smi etiraz\u0131n\u0131 bildir\u0259r\u0259k bunu Qafqaz probleml\u0259rinin Qafqaz h\u0259llini axtarmaqdan daha \u00e7ox Paris S\u00fclh Konfrans\u0131n\u0131n \u015f\u00fcbh\u0259li siyas\u0259tind\u0259n iki\u0259lli yap\u0131\u015fmaq adland\u0131rd\u0131. Erm\u0259nistanda m\u00fcs\u0259lman etirazlar\u0131n\u0131n \u015fidd\u0259tl\u0259nm\u0259si fakt\u0131n\u0131 \u015f\u0259rh ed\u0259n g\u00fcrc\u00fc m\u0259tbuat\u0131 bu c\u0259h\u0259ti x\u00fcsusi vur\u011fulay\u0131rd\u0131. H\u0259m T\u00fcrkiy\u0259nin, h\u0259m d\u0259 M\u00fctt\u0259fiql\u0259rin m\u00fcdaxil\u0259sind\u0259 passivliyin\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259n\u0259n siyasi icmal\u00e7\u0131lar qeyd edirdil\u0259rki, erm\u0259nil\u0259r d\u0259 gunahs\u0131z olmam\u0131\u015fd\u0131r. Da\u015fnak\u00e7\u0131 strategl\u0259r Dro, Hamoqasp v\u0259 Andranik kimi quldur ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n m\u00fcs\u0259lman \u0259halini vahim\u0259y\u0259 salmas\u0131na imkan yaratm\u0131\u015f, sa\u011flam \u201cQafqaz\u201d meylind\u0259n daha \u00e7ox x\u0259st\u0259-taleli \u201cParis meylini\u201d \u0259sas g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r.<br><br>Erm\u0259nistan\u0131n k\u00f6hn\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi vard\u0131r ki, ba\u015fqa din\u0259 inanan h\u0259r bir adam k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Erm\u0259nistan xristianl\u0131\u011f\u0131n x\u00fcsusi n\u00f6v\u00fcn\u0259 malikdir v\u0259 konstitusiya qanununa \u0259sas\u0259n xristianl\u0131\u011f\u0131n dig\u0259r formalar\u0131n\u0131 \u00f6z \u00f6lk\u0259sin\u0259 buraxm\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 birc\u0259 m\u00fcst\u0259snal\u0131q vard\u0131r: pul! Erm\u0259nil\u0259r xristianl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn formalar\u0131ndan pul q\u0259bul edir.<br><br>\u018fski d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, erm\u0259nil\u0259r m\u00fcs\u0259lmanlara nifr\u0259t v\u0259 kin b\u0259sl\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131 \u00f6z \u00f6lk\u0259sind\u0259n qovmu\u015fdur. 1992-ci ild\u0259 h\u0259m R\u00fcsiyan\u0131n, h\u0259m d\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n h\u0259rbi v\u0259 maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycana h\u00fccum etdi. M\u0259qs\u0259d Az\u0259rbaycan\u0131n 20 faiz \u0259razisini qamarlamaq v\u0259 1 milyondan \u00e7ox m\u00fcs\u0259lman\u0131 yer-yurdundan edib onlar\u0131n torpa\u011f\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k idi. Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 tutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiyadak\u0131 erm\u0259ni dostlar\u0131n\u0131n bir milyard dollarl\u0131qdan art\u0131q h\u0259rbi yard\u0131m\u0131 Erm\u0259nistana ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u0259ndir. B\u0259s Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar h\u00f6kum\u0259ti d\u0259 bu qatill\u0259r bandas\u0131na bir milyard dollardan art\u0131q alav\u0259 xarici yard\u0131m\u0131 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn vermi\u015fdir?<br><br>Erm\u0259ni agentl\u0259ri \u0259lav\u0259 fondlar \u00fc\u00e7\u00fcn bu g\u00fcn d\u0259 AB\u015e-da lobbi\u00e7ilik edirl\u0259r. H\u0259tta 1919-cu ild\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan xristianlar\u0131 erm\u0259nil\u0259rin korrupsiya\u00e7\u0131 liderl\u0259rini m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 \u00f6z terror \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 son qoyma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Ax\u0131, korrupsiya\u00e7\u0131 erm\u0259ni diktator liderl\u0259rinin havay\u0131 torpaq qamarlamaq iddias\u0131 il\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar \u0259leyhin\u0259 ba\u015flad\u0131qlar\u0131 qiyam c\u0259hdl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r xristianlar v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar min ild\u0259n art\u0131q idi ki, s\u00fclh v\u0259 \u0259minamanl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. \u0130\u015fl\u0259ri korlayan \u0259n ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259b o idi ki, erm\u0259nil\u0259rin arzusunda olduqlar\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 onlar deyil, h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar \u0259ks\u0259riyy\u0259t t\u0259\u015fkil edirdi. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 des\u0259k, \u0259g\u0259r erm\u0259nil\u0259r \u00f6z satq\u0131nl\u0131q, arxadan z\u0259rb\u0259 v\u0259 t\u0259cav\u00fczkar niyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlar\u0131 realla\u015fd\u0131rsa v\u0259 b\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan yaratsayd\u0131 bel\u0259, yen\u0259 d\u0259 azl\u0131qda qalacaqd\u0131lar. Bu is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 o dem\u0259kdir ki, erm\u0259ni\u0259l\u0259r h\u0259l\u0259 bir ne\u00e7\u0259 oniilikl\u0259rd\u0259n sonra yaranacaq C\u0259nubi Afrika Respublikas\u0131ndan xeyli \u0259vv\u0259l yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 \u201cilk aparteid\u201d sistem quracaqd\u0131lar. Bel\u0259likl\u0259, erm\u0259nil\u0259rin he\u00e7 n\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259rsiz olan xristianlara \u201ciyirminci \u0259srin ilk genosidi&#187; kimi s\u0131r\u0131d\u0131qlar\u0131 \u0259slind\u0259 iyirminci \u0259srd\u0259 ilk aparteid d\u00f6vl\u0259t qurulmas\u0131 c\u0259hdinin bo\u015fa \u00e7\u0131xmas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u0259tta G\u00fcrc\u00fcstanla m\u00fcharib\u0259 ba\u015flayandan sonra da erm\u0259nil\u0259r g\u00fcrc\u00fcl\u0259rin d\u0259mir yolunu i\u015fl\u0259tm\u0259k, bu yolla b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadan yalvar\u0131b dil\u0259ndiyi yard\u0131mlar\u0131 da\u015f\u0131maq ist\u0259yirdil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r g\u00fcrc\u00fcl\u0259rin d\u0259mir yolu v\u0259 avadanl\u0131qlar\u0131n\u0131 he\u00e7 n\u0259 \u00f6d\u0259m\u0259d\u0259n haz\u0131r g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yir, h\u0259r d\u0259f\u0259 g\u00fcrc\u00fc liman\u0131na daxil olmu\u015f yard\u0131m\u0131n da\u015f\u0131nmas\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fck qazanma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<br><br>Erm\u0259nil\u0259r hay-k\u00fcy sal\u0131rd\u0131 ki, onlar\u0131n camaat\u0131 ac\u0131ndan q\u0131r\u0131l\u0131r. \u018fg\u0259r g\u00fcrc\u00fcl\u0259r d\u0259 eyni \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fibs\u0259 v\u0259 ac\u0131ndan \u00f6l\u00fcrl\u0259rs\u0259, d\u0259xli yoxdur, \u00fcst\u00fcnl\u00fck erm\u0259nil\u0259r\u0259 verilm\u0259lidir. G\u00fcrc\u00fcl\u0259r n\u0259qliyyat haqq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 15 faiz t\u0259l\u0259b edirdil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r M\u00fctt\u0259fiql\u0259r\u0259 etirazlann\u0131 bildir bildirdil\u0259r, onlar is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 h\u0259d\u0259 dolu x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min etiraz\u0131 M\u00fctt\u0259fiql\u0259rin N\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259rinin Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n prezidenti Corc Klemenseauya g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r. Bundan bir q\u0259d\u0259r sonra h\u0259min etiraz m\u0259ktublar\u0131 G\u00fcrc\u00fcstan m\u0259tbuat\u0131nda \u00e7ap edildi. Ona reaksiya is\u0259 d\u0259rhal v\u0259 birba\u015fa oldu: Onlar car \u00e7\u0259kirdil\u0259r ki, \u00f6z iqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti g\u0259rgin olsa da, G\u00fcrc\u00fcstan \u0259srl\u0259r \u0259rzind\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq vermi\u015f, D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si \u0259rzind\u0259 minl\u0259rl\u0259 erm\u0259ninin g\u0259li\u015fin\u0259 etiraz etm\u0259mi\u015fdir. D\u00fc\u015fm\u0259n elementl\u0259rinin aras\u0131nda olsa da, G\u00fcrc\u00fcstan Erm\u0259nistan\u0131n ya\u015famas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni etmi\u015fdir. \u0130ndi is\u0259 g\u00fcrc\u00fc xalq\u0131 erm\u0259nil\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr \u0259lam\u0259tl\u0259rini alm\u0131\u015fd\u0131r. Da\u015fnak\u00e7\u0131lar\u0131n v\u0259 dig\u0259rl\u0259rinin m\u0259suliyy\u0259tsiz qalmaqall\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259r dolu m\u0259lumatlar\u0131 Paris\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259rk\u0259n birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131s\u0131 yolla erm\u0259ni kanallar\u0131ndan istifad\u0259 edilmi\u015fdir. Erm\u0259ni h\u00f6kum\u0259ti Klemenseaunun teleqram\u0131n\u0131n ba\u015fdan-ba\u015fa \u0259dal\u0259tsiz oldu\u011funu l\u0259n\u0259tl\u0259m\u0259y\u0259 borclu idi. Bel\u0259 bir b\u0259yanat verilm\u0259d\u0259n m\u00fcasir probleml\u0259rin h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f h\u0259r-hans\u0131 erm\u0259ni-g\u00fcrc\u00fc dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00fclm\u0259li g\u00f6r\u00fcn\u0259rdi.<br><br>Erm\u0259ni cavab\u0131 tipik idi. Bu korrupsiya\u00e7\u0131 diktatorlar \u015fikay\u0259tl\u0259nirdi ki, h\u0259m G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7oxlu d\u0259mir yol texnikas\u0131 v\u0259 ma\u015f\u0131nlar\u0131 vard\u0131r.<br><br>H\u0259r respublikan\u0131n malik oldu\u011fu h\u0259r hans\u0131 bir \u0259mlakrn onun s\u0259rh\u0259dl\u0259ri daxilind\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259si haqq\u0131nda G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n m\u00fcbahis\u0259si 1918-ci ilin may\u0131nda Zaqafqaziya Federasiyas\u0131 da\u011f\u0131landa q\u0259bul olunmad\u0131. El\u0259 olsayd\u0131, onda Erm\u0259nistan\u0131n ixtiyar\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 xarab lokomotiv v\u0259 300 avtomobli qalacaqd\u0131sa, Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259xmin\u0259n 400 lokomotivi v\u0259 4,000 avtomobili, G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n is\u0259 500 lokomotivi v\u0259 8,000-d\u0259n \u00e7ox avtomobili olacaqd\u0131. Avadanl\u0131\u011f\u0131n b\u0259rab\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si s\u00f6hb\u0259ti ortaya at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. M\u00fczakir\u0259l\u0259r erm\u0259ni-g\u00fcrc\u00fc m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri adlanan \u00e7oxlu m\u00fcr\u0259kk\u0259b m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri ortaya \u00e7\u0131xard\u0131.<br><\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"446\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/j68MYj.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-78491\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/j68MYj.png 900w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/j68MYj-300x149.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/j68MYj-150x74.png 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/j68MYj-768x381.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><br>Hovanissyan yaz\u0131r ki, \u201cG\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 t\u0259xmin\u0259n yar\u0131m milyon erm\u0259ninin status h\u0259ddind\u0259n art\u0131q m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 inc\u0259 problem idi.\u201d<br><br>\u018fg\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstanla t\u0259z\u0259c\u0259 m\u00fcharib\u0259 ba\u015flamas\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131narsa, \u0259slind\u0259 bu b\u0259yanatd\u0131r. Erm\u0259ni professoru deyir ki, inzibati islahatlar \u00e7oxlu erm\u0259ni v\u0259 rus m\u00fclki xidm\u0259t\u00e7il\u0259rinin i\u015fd\u0259n azad olunmas\u0131na apar\u0131rd\u0131. Paytaxtda h\u0259ddind\u0259n \u00e7ox y\u00fckl\u0259nm\u0259ni azaltmaq v\u0259 eyni zamanda onu qa\u00e7q\u0131nlardan v\u0259 dig\u0259r arzuolunmaz elementl\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanm Daxili \u0130\u015fl\u0259r naziri Rami\u015fvili m\u00fclkiyy\u0259t sahibi olmayan b\u00fct\u00fcn qeyri-v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n v\u0259 ail\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 olmayan b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n paytaxt\u0131 t\u0259rk etm\u0259si haqq\u0131nda m\u00fcvafiq s\u0259r\u0259ncam verdi. Sonuncu qrupa x\u00fcsusil\u0259 ki\u015fil\u0259ri Erm\u0259nistanda v\u0259 ya A\u011fqvardiya\u00e7\u0131lar\u0131n s\u0131ralar\u0131nda xidm\u0259t ed\u0259n ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri daxil idi. Qayda-qanun yarad\u0131lmas\u0131na mane olanlar\u0131 ciddi c\u0259za g\u00f6zi\u0259yirdi. Erm\u0259ni n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rinc\u0259, G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 yeni qaydalar Tiflis \u015f\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n mill\u0259t\u00e7i deputat\u0131n\u0131n ehtiyat t\u0259dbirl\u0259ri idi: \u201cN\u0259yin bahas\u0131na olursa-olsun biz da\u015fnak\u00e7\u0131lardan v\u0259 erm\u0259ni nazirl\u0259rinin ail\u0259l\u0259rind\u0259n yaxam\u0131z\u0131 qurtarmal\u0131y\u0131q.\u201d<br><br>H\u0259r hans\u0131 bir a\u011f\u0131ll\u0131 adam bu erm\u0259ni diktator m\u00fcnasib\u0259tin\u0259 inana bil\u0259rmi? H\u0259r \u015fey bir yana, ax\u0131, h\u0259min bu erm\u0259ni liderl\u0259ri indic\u0259 Gurc\u00fcstana qar\u015f\u0131 \u0259sass\u0131z m\u00fcharib\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 sonra m\u0259\u011flub olmu\u015fdu. \u0130ndi is\u0259 xristian g\u00fcrc\u00fcl\u0259r xristian erm\u0259nil\u0259r\u0259 inanma\u011f\u0131n laz\u0131m olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilir v\u0259 \u00f6z h\u00f6kum\u0259tind\u0259ki r\u0259smil\u0259rin sadiqliyini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu add\u0131mlar\u0131 at\u0131rd\u0131. Erm\u0259nil\u0259r is\u0259 etiraz edirdi.<br><br>Erm\u0259nil\u0259rin g\u00fcrc\u00fcl\u0259ri obyekt se\u00e7diyi a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 yalana n\u0259z\u0259r sal\u0131n: Axalkalakid\u0259ki adamlar\u0131n \u0259zablar\u0131 G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 b\u00fct\u00fcn ba\u015fqa erm\u0259nil\u0259rin d\u0259 b\u0259db\u0259xtliyin\u0259 s\u0259b\u0259b olurdu. T\u00fcrk i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 otuz min adam q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdi, sa\u011f qalanlar is\u0259 ac\u0131ndan \u00f6l\u00fcrd\u00fc. \u00d6z q\u0131zlar\u0131n\u0131 xilas etm\u0259k ist\u0259y\u0259n b\u0259zi analar onlan g\u00fcrc\u00fc milis i\u015f\u00e7il\u0259rin\u0259 v\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259 arvadl\u0131\u011fa t\u0259klif edirdi. Rus, y\u0259hudi v\u0259 g\u00fcrc\u00fc i\u015f adamlar\u0131n\u0131n g\u0259nc q\u0131zlar\u0131 100 rubldan 300 rubla q\u0259d\u0259r sat\u0131n almas\u0131 v\u0259 onlar\u0131 fahi\u015f\u0259xanalara g\u00f6nd\u0259rm\u0259si haqq\u0131nda m\u0259lumatlar daxil olurdu; s\u0259kkiz-on iki ya\u015fl\u0131 o\u011flanlar q\u0259pik-quru\u015f m\u00fcqabilind\u0259 Bakurianid\u0259 sat\u0131l\u0131rd\u0131; y\u00fczl\u0259rl\u0259 qad\u0131n v\u0259 u\u015faq qon\u015fu m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259rind\u0259 qul \u0259m\u0259yin\u0259 vadar edilirdi. Axalkalakid\u0259n ged\u0259n b\u00fct\u00fcn yollara qa\u00e7q\u0131n erm\u0259nil\u0259rin meyitl\u0259ri s\u0259p\u0259l\u0259nmi\u015fdi&#8230; Tiflis h\u00f6kum\u0259tinin Axaikalakini G\u00fcrc\u00fcstan Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si saymas\u0131na v\u0259 h\u0259tta orada se\u00e7kil\u0259r ke\u00e7irm\u0259y\u0259 c\u0259hdin\u0259 baxmayaraq, o, \u00f6l\u00fcm \u0259zablar\u0131n\u0131 y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 n\u0259 etm\u0259di.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>N\u0259hay\u0259t, Erm\u0259nistan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan torpaq m\u00fcbadil\u0259sin\u0259 raz\u0131l\u0131q verdil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r b\u0259yan etdil\u0259r ki, \u201cAxalkalakid\u0259ki yax\u0131n tarixin erm\u0259ni \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc 1828-1829-cu ill\u0259r m\u00fcharib\u0259sind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Rusiya imperiaylar\u0131n\u0131n aras\u0131nda \u0259hali m\u00fcbadil\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, Aleksandropol yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 c\u0259nubi g\u00f6ll\u0259r \u0259razisini \u00e7\u0131xmaq \u015f\u0259rti il\u0259 v\u0259 birl\u0259\u015fmi\u015f Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti yaranandan sonra \u0259halinin yenid\u0259n yerl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n sonra erm\u0259ni h\u00f6kum\u0259ti \u00f6lk\u0259 \u0259razisini bo\u015faldacaqd\u0131r.&#187;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/g6qgLQ-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-78490\" width=\"1028\" height=\"354\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/g6qgLQ-1.png 900w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/g6qgLQ-1-300x103.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/g6qgLQ-1-150x52.png 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/g6qgLQ-1-768x265.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1028px) 100vw, 1028px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><br><br>1800-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259r indi Erm\u0259nistan, G\u00fcrc\u00fcstan, Az\u0259rbaycan v\u0259 \u015e\u0259rqi T\u00fcrkiy\u0259 adlanan \u0259razinin enin\u0259-uzununa s\u0259p\u0259l\u0259nmi\u015fdi. Birba\u015fa T\u00fcrkiy\u0259nin, m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olan \u0259n balaca k\u0259ndl\u0259rd\u0259 bel\u0259 erm\u0259nil\u0259r azl\u0131q t\u0259\u015fkil edirdi v\u0259 orada t\u0259xmin\u0259n 700 il sakit ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131lar. Sonra rus imperiyas\u0131 Qafqaz da\u011flar\u0131n\u0131n c\u0259nubunda m\u00fcs\u0259lman torpaqlar\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z imperiya iddialar\u0131na ba\u015flad\u0131. \u018fsas silahlardan biri \u0259halinin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si \u2013 deportasiyas\u0131 idi. Onlar b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u0259halisini q\u0259ddarcas\u0131na \u00f6z torpaqlar\u0131ndan qovaraq onlar\u0131n yerini xristianlarla doldururdular.<br><br>Ruslara el\u0259 g\u0259lirdi ki, yenil\u0259ri xristian h\u00f6kum\u0259tin\u0259 daha sadiq olar. Bu siyas\u0259td\u0259 \u0259sas al\u0259t erm\u0259nil\u0259r idi. Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259ki dig\u0259r mill\u0259tl\u0259r kimi erm\u0259nil\u0259rin birba\u015fa sadiqliyi dini xarakter da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Erm\u0259nil\u0259rin \u0259ks\u0259ri m\u00fcs\u0259lman n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olmaqdan q\u0259z\u0259bl\u0259nirdi, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar xristian \u00f6lk\u0259sin\u0259 qovulmu\u015f, onlara havay\u0131 torpaq t\u0259klif olunmu\u015fdu (T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n v\u0259 dig\u0259r m\u00fcs\u0259lmanlardan al\u0131nm\u0131\u015f torpaq!). \u018fsas \u0259hali d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si ba\u015fland\u0131. \u0130r\u0259van \u0259yal\u0259tind\u0259 (indiki Erm\u0259nistan Respublikas\u0131) t\u00fcrk \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin \u0259v\u0259zin\u0259 erm\u0259nil\u0259r yerl\u0259\u015fdirildi. G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n sahil rayonlar\u0131ndan, \u00c7erkeziyadan v\u0259 Kr\u0131mdan dig\u0259r xristianlar g\u0259tiril\u0259r\u0259k qovulmu\u015f m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u0259v\u0259zin\u0259 yerl\u0259\u015fdirildi. Tez-tez m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 ba\u015f verir, b\u0259zi hallarda onlar\u0131n \u00fc\u00e7d\u0259 biri h\u0259lak olurdu.<br><br>1827-ci ild\u0259n 1878-ci il\u0259d\u0259k ruslar 1.3 milyon m\u00fcs\u0259lman\u0131 \u00f6z atababa yurdundan qovmu\u015fdu! Bu miqrasiyada ruslar\u0131n \u0259sas b\u0259han\u0259si erm\u0259nil\u0259r v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131nda get-ged\u0259 artan nifr\u0259t v\u0259 etnik konflikt idi. Rus m\u00fcharib\u0259l\u0259rind\u0259 \u00f6z ail\u0259l\u0259rinin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f qovulan m\u00fcs\u0259lmanlar erm\u0259nil\u0259r\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik hissi b\u0259sl\u0259yirdi. M\u00fcs\u0259lman a\u011fal\u0131\u011f\u0131na nifr\u0259t b\u0259sl\u0259y\u0259n erm\u0259nil\u0259r ruslara xilaskarlar kimi bax\u0131rd\u0131lar.<br><br>1828, 1854 v\u0259 1877-ci ill\u0259r m\u00fcharib\u0259i\u0259rind\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u015f\u0259rqi Anadoluda rus i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131 ii\u0259 i\u015fbirliyi qurmu\u015fdular. Ruslar geri \u00e7\u0259kil\u0259nd\u0259n sonra m\u00fcs\u0259lman intiqam\u0131ndan qorxan erm\u0259nil\u0259rd\u0259 aradan \u00e7\u0131xd\u0131lar. H\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n nifr\u0259t artd\u0131.<br><br>Ax\u0131rda \u201cSimon Vratzyan g\u00fccl\u00fc da\u015fnak\u00e7\u0131 fraksiya haqq\u0131nda dan\u0131\u015faraq G\u00fcrc\u00fcstana m\u00fcharib\u0259ni \u201cindi x\u0259cal\u0259tl\u0259 yada sald\u0131\u011f\u0131m\u201d qeyd etdi v\u0259 dedi ki, iki \u00f6lk\u0259 \u0259vv\u0259ld\u0259n f\u0259rql\u0259rin \u00e7\u00f6z\u00fclm\u0259si yolunda s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rs\u0259ydi, b\u00fct\u00fcn bunla ba\u015f verm\u0259zdi.\u201d \u018fg\u0259r G\u00fcrc\u00fcstanla m\u00fcharib\u0259ni korrupsiya\u00e7\u0131 diktator erm\u0259nil\u0259r udsayd\u0131, onda he\u00e7 bir raz\u0131la\u015fmadan s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259zdi.<br><br>P.S. M\u0259qal\u0259 Amerika alimi S\u0259myuel A. Uimzin \u201cErm\u0259nistan \u2013 terror\u00e7u \u201cxristian\u201d \u00f6lk\u0259nin gizlinl\u0259ri\u201d kitab\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00fcrc\u00fcl\u0259rin qon\u015fusuna inanmamas\u0131n\u0131n tutarl\u0131 \u0259sas\u0131: AMRE\u0130KALI AL\u0130M\u0130N ARA\u015eDIRMASINDA (2018-ci il) Bir g\u00fcn \u00f6z dostluq m\u0259qs\u0259dini b\u0259yan ed\u0259n s\u0259h\u0259risi m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z qon\u015fular\u0131na b\u00f6htan at\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":78493,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-78489","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78489","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=78489"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78489\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78494,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78489\/revisions\/78494"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/78493"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=78489"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=78489"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=78489"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}