{"id":79158,"date":"2022-08-20T04:48:03","date_gmt":"2022-08-20T00:48:03","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=79158"},"modified":"2022-08-20T05:01:54","modified_gmt":"2022-08-20T01:01:54","slug":"zabuxda-%c9%99sir-dusmus-tahir-c%c9%99f%c9%99rov-m%c9%99ni-livandan-fransadan-g%c9%99l%c9%99n-z%c9%99ncil%c9%99r-tutmusdular","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=79158","title":{"rendered":"Zabuxda \u0259sir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f Tahir C\u0259f\u0259rov: M\u0259ni Livandan, Fransadan g\u0259l\u0259n z\u0259ncil\u0259r tutmu\u015fdular"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Tahir Xanlar o\u011flu C\u0259f\u0259rov<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>1973-c\u00fc ild\u0259 La\u00e7\u0131n rayonunun Zabux k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Orta t\u0259hsillidir. 1991-ci ilin may ay\u0131ndan h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. G\u0259nc\u0259d\u0259 h\u0259rbi t\u0259lim ke\u00e7dikd\u0259n sonra iyulun 7-d\u0259 Zabuxa g\u0259tiribl\u0259r. Evin sonbe\u015fiyidir. 18 may 1992-ci ild\u0259n 13 avqust 1992-ci il\u0259d\u0259k \u0259sirlik h\u0259yat\u0131 ke\u00e7irmi\u015fdir.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013<strong>Nec\u0259 oldu \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fcn\u00fcz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>-M\u0259n k\u0259ndd\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131m. Orada olan 20 n\u0259f\u0259r bir n\u0259f\u0259ri tutmaq ist\u0259yirdil\u0259r. \u018flimd\u0259 bir avtomat, iki maqazin patron var idi. Biz iki n\u0259f\u0259r idik, onlar \u00e7ox. M\u0259n z\u0259ncil\u0259ri at\u0259\u015f\u0259 tutdum. Patronum t\u00fck\u0259nmi\u015fdi. C\u0259mi 7-8 \u0259d\u0259d patron qalm\u0131\u015fd\u0131. At\u0131\u015fa-at\u0131\u015fa geriy\u0259, \u00e7ay istiqam\u0259tin\u0259 \u00e7\u0259kilirdik. \u0130st\u0259yirdik Qubadl\u0131 yoluna \u00e7\u0131xaq. K\u00f6rp\u00fcy\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131qda orada bir n\u0259f\u0259r d\u0259 biz\u0259 qo\u015fuldu. \u018fynind\u0259 h\u0259rbi kitel var idi. Etibarla onu vurdular. \u0130dar\u0259nin yan\u0131nda patronumuz tamam qurtard\u0131. Qranatlar\u0131 da z\u0259ncil\u0259r\u0259 atm\u0131\u015fd\u0131q. Z\u0259ncil\u0259nl\u0259rd\u0259n q\u0131r\u0131lanlar \u00e7ox idi. Silah\u0131m\u0131z t\u00fck\u0259ndikd\u0259n sonra at\u0259\u015f s\u0259si e\u015fitm\u0259yib biz\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131lar. Bel\u0259likl\u0259 orada m\u0259ni girov g\u00f6t\u00fcrd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; M\u0259ni o q\u0259d\u0259r d\u00f6yd\u00fcl\u0259r ki, hu\u015fumu itirdim. Ay\u0131landa \u00f6z\u00fcm\u00fc paviliyonda g\u00f6rd\u00fcm. \u018flimi-qolumu qandallam\u0131\u015fd\u0131lar. M\u0259ni Liviyadan, Fransadan g\u0259l\u0259n z\u0259ncil\u0259r tutmu\u015fdu. Sonra La\u00e7\u0131n batalyonunun h\u0259y\u0259tin\u0259 apard\u0131lar. M\u0259nd\u0259n \u00e7ox \u015fey soru\u015fdular. Lakin beynim tormozlanm\u0131\u015fd\u0131. M\u0259n he\u00e7 n\u0259y\u0259 cavab verm\u0259k iqtidar\u0131nda deyildim. Onlar gah rusca, gah az\u0259rbaycanca suallar verirdil\u0259r. M\u0259ni qrad ye\u015fiyin\u0259 ba\u011flay\u0131b, xa\u00e7 formas\u0131nda \u00e7arm\u0131xa \u00e7\u0259kdil\u0259r. Yand\u0131rmaq ist\u0259yirdil\u0259r. Od qalam\u0131\u015fd\u0131lar. H\u0259rbi biletimd\u0259 N\u0259rimanov rayonuna qeydiyyatda idim. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Bak\u0131dan k\u00f6n\u00fcll\u00fc d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 getdiyim haqq\u0131nda sual verirdil\u0259r. K\u00f6n\u00fcll\u00fc d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259r\u0259 daha a\u011f\u0131r i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r verilirdi. M\u0259ni d\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259kl\u0259ri il\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259yirdil\u0259r. Tonqal\u0131n yan\u0131na g\u0259tirib m\u0259n\u0259 dedil\u0259r, n\u0259 arzun var son m\u0259qamda de, onsuzda s\u0259ni yand\u0131raca\u011f\u0131q. Dedim: icaz\u0259 verin \u00fcz\u00fcm\u00fc k\u0259ndimiz\u0259 sar\u0131 \u00e7evirim, sonra yand\u0131r\u0131n. Bu s\u00f6zd\u0259n sonra erm\u0259ni komandiri dedi: o g\u00f6r\u00fcn\u0259n sizin k\u0259ndinizdi? Dedim: b\u0259li. O \u0259l-qolumu a\u00e7d\u0131. \u00dcst\u00fcm\u0259 yek\u0259 qara it buraxd\u0131lar. Allahdand\u0131r, n\u0259d\u0259ndir it m\u0259n\u0259 d\u0259ym\u0259di. M\u0259n he\u00e7 n\u0259 fikirl\u0259\u015fm\u0259d\u0259n tanr\u0131ya \u00fcz tutub \u00fcr\u0259yimd\u0259 yalvar\u0131rdam. Art\u0131q el\u0259 bilirdim qula\u011f\u0131m, g\u00f6z\u00fcm tutulub. \u0130t \u0259limi, aya\u011f\u0131m\u0131, g\u00f6z\u00fcm\u00fcn axan qan\u0131n\u0131 yalad\u0131. Erm\u0259nil\u0259r bundan hirsl\u0259nib g\u00f6y\u0259 bir g\u00fcll\u0259 atd\u0131lar. \u0130t\u0259 \u0259mr etdil\u0259r ki, tutsun. \u00c7\u00fcnki bu itl\u0259r \u00f6yr\u0259dilmi\u015f itl\u0259r idi, \u201cav\u00e7arka\u201d. \u0130t\u0259 \u0259t atd\u0131lar. O \u0259ti yem\u0259yib, g\u0259tirdi, m\u0259nim aya\u011f\u0131m\u0131n alt\u0131na atd\u0131. Z\u0259nci dedi: druq, t\u0131 vide\u015f daje sobaka ne xo\u00e7et vas kusat? Saat 8-9 rad\u0259l\u0259rin\u0259d\u0259k La\u00e7\u0131nda saxlad\u0131lar. 18 may saat 9-da m\u0259n La\u00e7\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin \u0259lind\u0259 idim. Ax\u015fam Stepanakert\u0259 (Xank\u0259ndi) apard\u0131lar. Bir ay on g\u00fcn orada qald\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013<strong>Erm\u0259nil\u0259r s\u0259nd\u0259n n\u0259 soru\u015furdular? Xank\u0259ndind\u0259 s\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 zor t\u0259tbiq olundumu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>-Onlar\u0131n MTN-nin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 silah, sursat anbarlar\u0131n\u0131n yerini soru\u015fdu. \u201cT\u00fcrkiy\u0259d\u0259n siz\u0259 silah verilirmi?\u201d, \u201cT\u00fcrk u tebya v ruk avtomat b\u0131l?\u201d . M\u0259n dedim bilmir\u0259m. M\u0259n psixoloji sars\u0131nt\u0131 ke\u00e7irirdim. Tez-tez hu\u015fumu itirirdim. Bunu g\u00f6r\u00fcb m\u0259nd\u0259n bir m\u00fcdd\u0259t he\u00e7 n\u0259 soru\u015fmad\u0131lar. \u00c7\u00fcnki m\u0259nim ba\u015f\u0131ma dubinka il\u0259 \u00e7ox d\u00f6ym\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. \u00d6z\u00fcm d\u0259 hiss edirdim ki, beynimd\u0259 pozulur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; H\u0259r g\u00fcn m\u0259ni xlorlu suda otuzdururdular. X\u0259st\u0259liy\u0259 tutulmu\u015fdum. Stepanakertd\u0259 (Xank\u0259ndi) Omon\u00e7ular q\u0131z\u0131l di\u015fl\u0259rimi \u00e7\u0131xard\u0131lar. Orada \u015eu\u015fa v\u0259 La\u00e7\u0131ndan 40 n\u0259f\u0259r \u0259sir var idi. M\u0259n g\u0259l\u0259n\u0259d\u0259k onlardan 20 n\u0259f\u0259r qalm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259rbi \u0259sirl\u0259ri bir-birl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 qoymurdular. Dinc sakinl\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq h\u0259rbi \u0259sirl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 amans\u0131z idil\u0259r. Onlar aras\u0131nda da bu f\u0259rq hiss olunurdu. Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259ri il\u0259 Erm\u0259nistandan g\u0259lmi\u015f erm\u0259nil\u0259r bir-biri il\u0259 d\u00fcz g\u0259lmirdi. Hakimiyy\u0259t davas\u0131 onlarda da gedirdi. Bizi Xank\u0259ndind\u0259n Martuniy\u0259 g\u0259tirdil\u0259r, orada iki g\u00fcn saxlay\u0131b, Gorusa apard\u0131lar. Gorus h\u0259bsxanas\u0131nda onlara nisb\u0259t\u0259n \u201cinsafl\u0131yd\u0131lar\u201d. Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259ri bizi \u00f6ld\u00fcrm\u0259k ist\u0259dikd\u0259 Gorus milisl\u0259ri dedi: \u201c ara, bax\u0131n, sizi \u00f6z zemlyaklar\u0131n\u0131z\u201d \u00f6ld\u00fcrm\u0259k ist\u0259yir. Bizim \u00fcst\u00fcm\u00fczd\u0259 onlar\u0131n aras\u0131nda at\u0131\u015fma da oldu. Milis r\u0259isi Mi\u015fa \u0259sirl\u0259r\u0259 papiros verirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013<strong>Onlar \u015eu\u015fan\u0131n, La\u00e7\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 haqq\u0131nda n\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; -Erm\u0259nil\u0259r bu m\u00fcharib\u0259d\u0259 ruslar\u0131 q\u0131nay\u0131rd\u0131lar. Deyirdil\u0259r biz m\u00fcharib\u0259 ist\u0259mirik. Ruslar sizl\u0259 bizi bir-birimiz\u0259 q\u0131rd\u0131r\u0131r. Biz onlar\u0131n silah\u0131 il\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcr\u00fck. D\u00f6y\u00fc\u015fm\u0259y\u0259nl\u0259ri g\u00fcll\u0259l\u0259yirl\u0259r. Onlar biz\u0259 deyirdi ki, m\u00fcharib\u0259d\u0259n hakimiyy\u0259td\u0259 olanlar qazan\u0131r, sizin kimil\u0259r is\u0259 \u0259zab \u00e7\u0259kir. Sizin hakimiyy\u0259t \u015eu\u015fan\u0131 da, La\u00e7\u0131n\u0131 da biz\u0259 yox rusa sat\u0131b. Siz h\u0259d\u0259r yer\u0259 vuru\u015fursunuz. Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259si \u00e7oxdan h\u0259ll olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013<strong>13 avqustda sizi 2 n\u0259f\u0259r erm\u0259niyl\u0259 d\u0259yi\u015fibl\u0259r. H\u0259min anda hans\u0131 hissl\u0259ri ke\u00e7irdiniz? H\u0259min anda \u0259n \u00e7ox yad\u0131n\u0131zda qalan n\u0259 oldu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; -Gorusun r\u0259isi m\u0259ni v\u0259 Nadiri d\u0259yi\u015fil\u0259n yer\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131qda g\u00f6z ya\u015flar\u0131m dayanm\u0131rd\u0131. Nadiri mane\u0259siz buraxd\u0131lar. \u00d6z \u0259zizl\u0259rin\u0259 qovu\u015fdu. M\u0259ni is\u0259 qolumdan tutub saxlad\u0131lar. El\u0259 bildim ki, m\u0259nd\u0259n 4 metr aral\u0131da dayanm\u0131\u015f qarda\u015f\u0131m\u0131 bir daha g\u00f6r\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259m. Snayper haz\u0131r idi. M\u0259niml\u0259 d\u0259yi\u015fdiril\u0259n erm\u0259ni r\u0259isin qohumu idi. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259 m\u0259nim, o biri t\u0259r\u0259fd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin qohumlar\u0131 s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; H\u0259r iki mill\u0259tin \u0259sirlik h\u0259yat\u0131 ya\u015fay\u0131b \u00f6z v\u0259t\u0259nin\u0259, \u00f6z evin\u0259 qay\u0131dan girovlar\u0131 \u0259zizl\u0259rinin m\u00fchasir\u0259sind\u0259 idi. H\u0259r iki mill\u0259tin g\u00f6z ya\u015f\u0131 ax\u0131rd\u0131. M\u00fcharib\u0259ni salanlara l\u0259n\u0259t ya\u011fd\u0131r\u0131rd\u0131: erm\u0259nil\u0259r d\u0259, m\u00fcs\u0259lmanlar da. \u00d6z g\u00f6z ya\u015flar\u0131m\u0131 h\u0259min an he\u00e7 vaxt unutmaram. Bizi Qubadl\u0131ya g\u0259tirib iki g\u00fcn saxlad\u0131qdan sonra Bak\u0131ya g\u0259tirdil\u0259r. V\u0259t\u0259nd\u0259n ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcm. G\u00f6z\u00fcm\u00fcn i\u00e7in\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k ist\u0259yirdim h\u0259r \u015feyi. Do\u011fma ana dilind\u0259 e\u015fitdiyim h\u0259r k\u0259lm\u0259ni \u00fcr\u0259yim\u0259 hopdurmaq ist\u0259yirdim.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Amma biletim yox idi. Avtobusun s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc biletim olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Qubadl\u0131dan Bak\u0131ya q\u0259d\u0259r m\u0259ni ayaq \u00fcst\u0259 saxlad\u0131. Bir cavandan pul al\u0131b bo\u015f yer\u0259 oturtdu. Qarda\u015f\u0131m\u0131n v\u0259 m\u0259nim La\u00e7\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u0259yimiz bizi pulsuz etmi\u015fdi. \u0130mkans\u0131z olmu\u015fduq. \u0130nsafs\u0131zlar\u0131n \u0259lin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcm. Erm\u0259nil\u0259rin ba\u015f\u0131ma g\u0259tirdikl\u0259ri yad\u0131mdan \u00e7\u0131xd\u0131. V\u0259t\u0259nimin bel\u0259 nam\u0259rdl\u0259rinin pula olan h\u0259risliyin\u0259 qurban getdiyini dey\u0259 bilm\u0259dim. Q\u0259h\u0259r m\u0259ni bo\u011fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0 Mill\u0259timin bu q\u0259d\u0259r r\u00fc\u015fv\u0259t\u0259, pula h\u0259risliyi ba\u015f\u0131 m\u00fcsib\u0259tl\u0259r \u00e7\u0259kmi\u015f elo\u011fullar\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259hb\u0259sl\u0259rd\u0259, \u0259sirlikd\u0259 \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259sin\u0259 bais olmay\u0131bm\u0131? Bel\u0259 \u0259claflar \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259t\u0259n m\u0259hvumu varm\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>Al\u0131nt\u0131: Nigar Hemidli (Fb)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tahir Xanlar o\u011flu C\u0259f\u0259rov 1973-c\u00fc ild\u0259 La\u00e7\u0131n rayonunun Zabux k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Orta t\u0259hsillidir. 1991-ci ilin may ay\u0131ndan h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. G\u0259nc\u0259d\u0259 h\u0259rbi t\u0259lim<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":78063,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-79158","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-qarabag"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79158","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=79158"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79158\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":79164,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79158\/revisions\/79164"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/78063"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=79158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=79158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=79158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}