{"id":79498,"date":"2022-08-25T02:15:21","date_gmt":"2022-08-24T22:15:21","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=79498"},"modified":"2022-08-25T20:12:30","modified_gmt":"2022-08-25T16:12:30","slug":"deputatin-statistik-separatizmi-kim%c9%99-xidm%c9%99t-edir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=79498","title":{"rendered":"Deputat\u0131n &#171;statistik separatizmi&#187; kim\u0259 xidm\u0259t edir?"},"content":{"rendered":"\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">XAQAN\u0130 \u018fD\u018fBO\u011eLU<\/mark><\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong><em>AVMV\u0130B M\u0259tbuat Xidm\u0259ti<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Maraql\u0131d\u0131r ki, bizim \u00f6lk\u0259d\u0259 qeyri-\u0259n\u0259n\u0259vi bir statistika var. \u0130r\u0259vanl\u0131 t\u00fcrkl\u0259r (az\u0259rbaycanl\u0131lar) \u00f6z saylar\u0131n\u0131 art\u0131q 5 milyona, g\u00fcrc\u00fcstanl\u0131 t\u00fcrkl\u0259r (az\u0259rbaycanl\u0131lar) 1,5 milyona, l\u0259zgi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 3 milyona, tal\u0131\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 2 milyona, tat az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 1 milyona, k\u00fcrdl\u0259r 500 min\u0259, erm\u0259nil\u0259r 30 min erm\u0259ni g\u0259lin v\u0259 u\u015faqlar\u0131 il\u0259 birg\u0259 150 min\u0259, ruslar 150 min\u0259 v\u0259 s. kimi r\u0259q\u0259ml\u0259r s\u0259sl\u0259ndirirl\u0259r. N\u0259 yaz\u0131q ki, h\u0259mi\u015f\u0259 etnik \u0130r\u0259van t\u00fcrk-az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 buna r\u0259vac verirl\u0259r. Bir vaxtlar 3 milyon, daha sonra R\u0259sul Quliyev bu r\u0259q\u0259mi 4 milyona qald\u0131rmaqla yerd\u0259 qalan t\u00fcrk q\u00f6vm\u00fcn\u0259, \u00f6lk\u0259nin \u0259sil sahibl\u0259rin\u0259 say qoymam\u0131\u015fd\u0131. \u00c7\u00fcnki \u0259n son statistik m\u0259lumatda say\u0131m\u0131z c\u0259mi 10 milyon 147 min 380 n\u0259f\u0259r olub. Amma bu qeyri-r\u0259smi &#171;separat\u00e7\u0131 demoqrafik&#187; statiskaya g\u00f6r\u0259 al\u0131nan r\u0259q\u0259m is\u0259 13 milyon 300 min n\u0259f\u0259rdir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, buradan bu qondarma r\u0259q\u0259ml\u0259ri uyduranlardan soru\u015furam: B\u0259s onda biz kimik?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r k\u0259s bilm\u0259lidir ki, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 demoqrafiya d\u00fcnyan\u0131n diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olan ciddi bir sosial amil\u0259 \u00e7evrilib v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n yenid\u0259n d\u00fcz\u0259nl\u0259nm\u0259sind\u0259 bu amilin x\u00fcsusi rolu var. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 b\u0259zi separat meyilli etnik qrup n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri zaman-zaman bu sah\u0259d\u0259 yalan statistik r\u0259q\u0259ml\u0259ri v\u0259 uydurma &#171;assimlyasiya&#187; na\u011f\u0131llar\u0131n\u0131 d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 burax\u0131rlar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 diqq\u0259tli olmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Deputat \u018fziz \u018fl\u0259kb\u0259rli avqustun 3-d\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Qa\u00e7q\u0131nlar C\u0259miyy\u0259ti\u201d \u0130ctimai Birliyinin \u00fcmumi y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131nda bel\u0259 deyib: \u201cT\u0259kc\u0259 1948-1953-c\u00fc ill\u0259r deportasiyas\u0131 zaman\u0131 bu \u0259razid\u0259n 150 min n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n soyda\u015f\u0131m\u0131z deportasiya olunub. 1988-1991-ci ill\u0259rd\u0259 deportasiya olunanlar\u0131n say\u0131 300 min n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n idi. \u018fn b\u00f6y\u00fck deportasiya is\u0259 1918-1920-ci ill\u0259r soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 ba\u015f verib\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"168\" data-id=\"79501\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-79501\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-3.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-3-150x84.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"806\" height=\"536\" data-id=\"79502\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a71183e2-0a9d-4c51-8e2b-fc46d891ef06.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-79502\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a71183e2-0a9d-4c51-8e2b-fc46d891ef06.jpg 806w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a71183e2-0a9d-4c51-8e2b-fc46d891ef06-300x200.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a71183e2-0a9d-4c51-8e2b-fc46d891ef06-150x100.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a71183e2-0a9d-4c51-8e2b-fc46d891ef06-768x511.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 806px) 100vw, 806px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Bu z\u0259r\u0259rli tendensiyan\u0131 Ana etnosa qovu\u015fsa da etniklikd\u0259n qurtula bilm\u0259y\u0259n \u0130r\u0259vanl\u0131 soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n tez-tez yaymas\u0131, erm\u0259ni m\u0259xfi xidm\u0259t orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259xminl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 1987-ci ilin fevral ay\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015f &#171;Erasx&#187; adl\u0131 bir \u0259m\u0259liyyat\u0131n konturlar\u0131d\u0131r v\u0259 bu i\u00e7imizd\u0259 bu g\u00fcn daha \u00e7ox \u00f6z\u00fcn\u0259 t\u00fcrk, yaxud da az\u0259rbaycanl\u0131 dey\u0259 bilm\u0259y\u0259nl\u0259r \u00f6zl\u0259rin\u0259 &#171;Yeraz&#187; dey\u0259r\u0259k yay\u0131rlar v\u0259 \u0259fsuslar olsun ki, bizim saf v\u0259 bir az da sad\u0259l\u00f6vh xalq\u0131m\u0131z f\u0259rqin\u0259 varmadan bu qondarma ad\u0131 &#171;\u0130r\u0259van az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131&#187; oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k onlara yard\u0131m\u00e7\u0131 olurlar.<\/strong> H\u0259tta bu deyim z\u0259ifl\u0259y\u0259n kimi eyni m\u0259rk\u0259zd\u0259n idar\u0259 olunanlar c\u0131l\u0131z v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fck klipl\u0259r yay\u0131nlay\u0131b \u00f6lk\u0259d\u0259 q\u0131c\u0131q yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Detallara diqq\u0259t ed\u0259k. Bu ad \u0130r\u0259van-Xank\u0259ndi (Stepanakert) avtomobil yolunun \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Yerasx adl\u0131 bir k\u0259ndin, yoxu\u015fun ad\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb, buradan Nax\u00e7\u0131vana ged\u0259n v\u0259 bu g\u00fcn qeyri-aktiv olan magistral yolu da Yerasx \u0259razisind\u0259n ke\u00e7ir. K\u0259ndd\u0259n 500 metr aral\u0131da C\u0259nubi Qafqaz d\u0259mir yolunun Yera\u015fx stansiyas\u0131, Masis-Yerasx x\u0259ttinin terminal\u0131 (\u015e\u0259rura s\u0259rh\u0259d ke\u00e7idi s\u00f6k\u00fcl\u00fcb) yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ndi is\u0259 b\u0259zi adamlar t\u0259r\u0259find\u0259n zaman-zaman m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 yay\u0131lan statistik m\u0259lumatlara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tir\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259lum Qaraba\u011f hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 Yuxar\u0131 Qaraba\u011fda komendantl\u0131qlar yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 bu komendatlardan biriyl\u0259 dostluq edirdik. Bir g\u00fcn m\u0259n\u0259 dedi ki, bilir\u0259m, s\u0259n V\u0259t\u0259nini \u00e7ox sevirs\u0259n. Bir sirr ver\u0259c\u0259y\u0259m, amma m\u0259nim ad\u0131m olmas\u0131n. Sizin \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n qa\u00e7q\u0131nlar\u0131 niy\u0259 d\u0259qiq u\u00e7otunu aparm\u0131rs\u0131n\u0131z? Dedim ki, g\u00f6rm\u00fcrs\u0259n n\u0259 g\u00fcnd\u0259 qovulublar, bizim mill\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ridir. <strong>Rus podpolkovnik dedi ki, m\u0259nd\u0259 m\u0259lumat var, onlar\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 siz\u0259 \u00e7oxlu adamlar g\u00f6nd\u0259rilir. Do\u011frusu inanmad\u0131m. Sonra eyni fakt\u0131 ba\u015fqa bir rus zabit S\u0131rxav\u0259nd \u018frazi Rayon Partiya Komit\u0259sinin II katibiin\u0259 s\u00f6yl\u0259diyini e\u015fid\u0259nd\u0259 anonim olsa da MK-ya m\u0259lumat yazd\u0131m. \u018f. V\u0259zirovun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bu m\u0259lumata reaksiya verilm\u0259di.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130ndi is\u0259 statistik r\u0259q\u0259ml\u0259ri diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rdi. H\u00f6rm\u0259tli deputat bildirir ki, 1948-1953-c\u00fc ill\u0259r deportasiyas\u0131 zaman\u0131 bu \u0259razid\u0259n 150 min n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n soyda\u015f\u0131m\u0131z deportasiya olunub. <\/strong>\u018fslind\u0259 is\u0259 bu r\u0259q\u0259m 100 min n\u0259f\u0259rd\u0259n d\u0259 az olub. Stalinin imzas\u0131yla q\u0259rarda da bel\u0259 yaz\u0131l\u0131b (Bax: Q\u0259rar: 23 dekabr 1947-ci ild\u0259 \u0130. Stalinin imzalad\u0131\u011f\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 haqq\u0131nda q\u0259rarda deyilirdi: &#171;1948-1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck \u0259sas\u0131nda (?!) k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259).<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rarda g\u00f6st\u0259rilir ki, Az\u0259rbaycan SSR-in K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na Erm\u0259nistan SSR-d\u0259n 100 min kolxoz\u00e7u v\u0259 dig\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcls\u00fcn, onlardan: 10 min n\u0259f\u0259r &#8212; 1948-ci ild\u0259, 40 min n\u0259f\u0259r &#8212; 1949-cu ild\u0259 v\u0259 50 min n\u0259f\u0259r &#8212; 1950-ci ild\u0259. Y\u0259ni tarixl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan deputat bu r\u0259q\u0259min d\u0259 150 min deyil, 100 min oldu\u011funu bilm\u0259liydi v\u0259 Stalin gorbagor olduqdan sonra \u0259halinin bir hiss\u0259si, x\u00fcsus\u0259n G\u00f6y\u00e7\u0259y\u0259, D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z v\u0259 Z\u0259ng\u0259zura qay\u0131tma\u011fa nail olmu\u015fdular (Q\u0259rar v\u0259 k\u00f6\u00e7 bileti \u0259lav\u0259 olunub).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"879\" data-id=\"79499\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/800px-1348221380_o-pereselenii-iz-zangezura.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-79499\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/800px-1348221380_o-pereselenii-iz-zangezura.jpg 800w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/800px-1348221380_o-pereselenii-iz-zangezura-273x300.jpg 273w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/800px-1348221380_o-pereselenii-iz-zangezura-137x150.jpg 137w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/800px-1348221380_o-pereselenii-iz-zangezura-768x844.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"467\" height=\"601\" data-id=\"79500\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/\u041f\u0435\u0440\u0435\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439_\u0431\u0438\u043b\u0435\u0442.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-79500\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/\u041f\u0435\u0440\u0435\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439_\u0431\u0438\u043b\u0435\u0442.jpg 467w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/\u041f\u0435\u0440\u0435\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439_\u0431\u0438\u043b\u0435\u0442-233x300.jpg 233w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/\u041f\u0435\u0440\u0435\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439_\u0431\u0438\u043b\u0435\u0442-117x150.jpg 117w\" sizes=\"auto, (max-width: 467px) 100vw, 467px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Eyni fakt\u0131 Erm\u0259nistana 90 min erm\u0259ninin g\u0259ldiyini tarix\u00e7i Vladislav Zubok qeyd\u0259 al\u0131b: &#171;U\u011fursuz \u0130mperiya: Soyuq M\u00fcharib\u0259d\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 Stalind\u0259n Qorba\u00e7ova q\u0259d\u0259r&#187; (S\u0131tat: T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u201cd\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131n\u0131\u201d qaytarmaq arzusu ba\u015f tutmayandan sonra (Qars, \u018frdahan n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur &#8212; red.) Erm\u0259nistan liderl\u0259ri Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 hiyl\u0259 qurma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Erm\u0259nistan\u0131n partiya katibi Qriqori Arutyunov \u015fikay\u0259t etdi ki, repatriantlar \u00fc\u00e7\u00fcn yer yoxdur (baxmayaraq ki, Sovet Erm\u0259nistan\u0131na proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lan 400.000 erm\u0259ni \u0259v\u0259zin\u0259 c\u0259mi 90.000 n\u0259f\u0259r (b\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 96 min g\u00f6st\u0259rilib-red.) g\u0259lmi\u015fdi). O, Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndlil\u0259rin Az\u0259rbaycana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sini t\u0259klif etdi&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r bir t\u0259r\u0259fd\u0259n 1939-cu il statistikas\u0131na g\u00f6r\u0259 Erm\u0259nistanda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n say\u0131 130.898 n\u0259f\u0259r g\u00f6st\u0259rilib, 1959-cu ild\u0259 bu r\u0259q\u0259m 107.748 n\u0259f\u0259r idis\u0259, burada m\u00fcharib\u0259ni d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq 150.000 n\u0259f\u0259rin deportasiyas\u0131ndan s\u00f6z ged\u0259 bilm\u0259z. 1949-cu il\u0259 aid siyah\u0131yaalma s\u0259n\u0259dl\u0259ri yoxdur. G\u00fcman ki, ke\u00e7irilm\u0259yib. Dem\u0259li, deputat\u0131n dediyi 150 min r\u0259q\u0259minin he\u00e7 bir \u0259sas\u0131 yoxdur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018fziz \u018fl\u0259kb\u0259rli bildirib ki, \u0259n b\u00f6y\u00fck deportasiya is\u0259 1918-1920-ci ill\u0259r soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 ba\u015f verib\u201d. <\/strong>Amma 1905-ci il q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 v\u0259 deportasiyalar\u0131n\u0131 unudub. H\u0259m d\u0259 burada r\u0259q\u0259m dem\u0259yib. Bu g\u00fcn 1918-20-ci ill\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumatlar yet\u0259rinc\u0259dir. Bel\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n birind\u0259 deyilir ki, erm\u0259ni silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131n\u0131n bir ne\u00e7\u0259 k\u0259ndini yand\u0131rm\u0131\u015f, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda (Z\u0259ng\u0259zur h\u0259mi\u015f\u0259 Qaraba\u011fa aid olmu\u015f bir mahald\u0131r-red.) 115 az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndini yerl\u0259-yeksan etmi\u015f, 3.257 ki\u015fi, 2.276 qad\u0131n v\u0259 2196 u\u015faq q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir. Bu mahalda \u00fcmumilikd\u0259 10.068 az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb v\u0259 ya \u015fik\u0259st edilib, 50.000 az\u0259rbaycanl\u0131 is\u0259 qa\u00e7q\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcb. Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur he\u00e7 zaman, n\u0259 \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131na, n\u0259 d\u0259 Ararat (indiki Hayastan) respublikas\u0131na aid olmay\u0131b. Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 yarananda bu \u0259razil\u0259ri Qarada\u011f xan\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 m\u0259lum tarixi reall\u0131qd\u0131r. Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana verilm\u0259si is\u0259 1920-ci il noyabr\u0131n 30-da ke\u00e7iril\u0259n Az\u0259rbacan K(b)P MK Siyasi v\u0259 T\u0259\u015fkilat b\u00fcrolar\u0131n\u0131n birg\u0259 iclas\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi satq\u0131n kommunistl\u0259rin q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259ll olunub. <\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rarda Z\u0259ng\u0259zur b\u00f6lg\u0259sini 2 yer\u0259: Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131 v\u0259 \u015e\u0259rqi \u2013 \u0259halisinin k\u00fcrdl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olmas\u0131na g\u00f6r\u0259 K\u00fcrd\u00fcstan q\u0259zas\u0131na b\u00f6lm\u0259k t\u0259klif edilirdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n 6.742 kv. verstlik \u0259razisind\u0259n 3.105 kv. versti Az\u0259rbaycan SSR t\u0259rkibind\u0259 qalm\u0131\u015f, 3.637 kv. verstlik hiss\u0259si is\u0259 Erm\u0259nistana verilmi\u015fdi. Tarixi bilgil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, XVIII \u0259srd\u0259 P\u0259nah\u0259li xan Mehri v\u0259 G\u00fcney mahallar\u0131n\u0131 Qarada\u011f xan\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259n, Tatev v\u0259 Sisyan mahallar\u0131n\u0131 Nax\u00e7\u0131van xan\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259n, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Qapan\u0131 is\u0259 T\u0259briz xan\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259n ald\u0131. Bel\u0259likl\u0259, bir ne\u00e7\u0259 \u0259sr \u0259vv\u0259l oldu\u011fu kimi, Qaraba\u011f \u0259razisi kimi Z\u0259ng\u0259zur yenid\u0259n bir inzibati vahidin t\u0259rkibind\u0259 birl\u0259\u015fdirildi. Az\u0259rbaycan Demokratik C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f qubernatorlu\u011funun t\u0259rkibind\u0259 olub. 1917-1920-ci ill\u0259r\u0259 dair statistik m\u0259lumatlardan ayd\u0131n olan odur ki, Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Zaqafqaziyadak\u0131 2353,7 min n\u0259f\u0259rlik saylar\u0131 1920-ci ild\u0259 erm\u0259nil\u0259rin v\u0259 ruslar\u0131n t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar say\u0259sind\u0259 1952,2 min n\u0259f\u0259r\u0259d\u0259k azalm\u0131\u015fd\u0131. <strong>Bir \u00e7ox m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, 1913 \u2013 1920 &#8212; ci ill\u0259rd\u0259, x\u00fcsus\u0259n I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si (1914\u201318) n\u0259tic\u0259sind\u0259 xarici m\u00fcdaxil\u0259, erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n t\u00f6r\u0259tdiyi soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 s. Az\u0259rbaycan \u0259halisi 387 min n\u0259f\u0259r (16,6%) azal\u0131b, y\u0259ni 2339,2 min n\u0259f\u0259rd\u0259n 1952,2 min n\u0259f\u0259r\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Bu is\u0259 400 min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si anlam\u0131nda q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1920-ci il hadis\u0259l\u0259rind\u0259 is\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 s\u0259rh\u0259d \u0259razil\u0259rinin \u0259halisi, \u0259sas\u0259n Anadoluya \u00fcz tutub v\u0259 bu g\u00fcn \u0130\u011fd\u0131r, Qars, \u018frdahan v\u0259 s. b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015famaqdad\u0131rlar. Dig\u0259r bir m\u0259lumatda is\u0259 deyilir ki, 1922-ci ild\u0259 60 min qa\u00e7q\u0131n geri qay\u0131td\u0131qdan sonra az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n say\u0131 burada 72 min 596 n\u0259f\u0259r, 1931-ci ild\u0259 is\u0259 105 min 838 n\u0259f\u0259r olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Daha sonra c\u0259nab deputat deyir ki, 1988-1991-ci ill\u0259rd\u0259 deportasiya olunanlar\u0131n say\u0131 300 min n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n idi. Amma deputat olmam\u0131\u015fdan \u00f6nc\u0259 2016-c\u0131 ild\u0259 Modern.az-a bel\u0259 demi\u015fdi: &#171;Az\u0259rbaycan Qa\u00e7q\u0131nlar C\u0259miyy\u0259ti olaraq, biz d\u0259 qar\u015f\u0131m\u0131za b\u00fct\u00fcn bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259ll etm\u0259yi qoymu\u015fuq. Strateji h\u0259d\u0259fimiz \u0130r\u0259van v\u0259 b\u00fct\u00fcn Q\u0259rbi Az\u0259rbaycand\u0131r! He\u00e7 kims\u0259 bizi bu yoldan saxlaya bilm\u0259z!&#187; Bu g\u00fcn is\u0259 say davas\u0131n\u0131n m\u0259\u011fzi bel\u0259 demir&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcr\u0259k a\u011fr\u0131d\u0131c\u0131 hald\u0131r ki, \u0130r\u0259vanl\u0131 soyda\u015flar\u0131m\u0131z, n\u0259d\u0259ns\u0259 bu c\u00fcr statistikan\u0131 xarici t\u0259\u015fkilatlar \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, daim m\u0259qs\u0259di b\u0259lli bir \u015f\u0259kild\u0259 daxili auditoriyaya b\u0259yan edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259tl\u0259bd\u0259n uzaqla\u015fmayaq. Sonralar bu statistik m\u0259lumatlar\u0131 1989-cu il SSR\u0130 statistikas\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 il\u0259 tutu\u015fdurdum v\u0259 h\u0259min zabitin haql\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. R\u0259q\u0259ml\u0259r sovet zabitinin dediyi fakt\u0131 t\u0259sdiql\u0259yirdi. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 biz\u0259 aid olmayan adamlar \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb v\u0259 bu art\u0131q D\u00f6vl\u0259tin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 bir t\u0259hdid\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. Bunca ill\u0259r \u0259rzind\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 yazm\u0131\u015fam ki, qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n statusunu l\u0259\u011fv ed\u0259nl\u0259rin d\u0259 m\u0259qs\u0259di, m\u0259hz bu izi itirm\u0259k olub. \u0130ravan xanl\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259n qovulmu\u015f soyda\u015flar\u0131m\u0131z bu g\u00fcn \u00f6z ensklopedik demoqrafiya d\u0259ft\u0259rl\u0259rini haz\u0131rlamalar\u0131, bel\u0259 saxtakarcas\u0131na say art\u0131rmaqdan daha xeyirli ola bil\u0259rdi. K\u0259nd-k\u0259nd, rayon &#8212; rayon say\u0131m\u0131z\u0131 v\u0259 etnik t\u0259rkibimizi \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xara bils\u0259k o adamlar\u0131 t\u0259rk-silah ed\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1989-cu il Siyah\u0131yaalmas\u0131 SSR\u0130-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u0259n son demoqrafiyan\u0131 \u0259ks etdir\u0259n statistik m\u0259lumat olaraq qal\u0131r. SSR\u0130 siyah\u0131ya almalar\u0131na g\u00f6r\u0259 Erm\u0259nistanda 1939-cu ild\u0259 &#8212; 130.896 n\u0259f\u0259r, 1959-cu ild\u0259 &#8212; 107.748 n\u0259f\u0259r (m\u00fcharib\u0259 v\u0259 Stalinin m\u0259nfur k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 siyas\u0259ti \u0259hali say\u0131n\u0131n azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub-m\u00fc\u0259l.), 1970-ci ild\u0259 148.189 n\u0259f\u0259r, 1979-cu ild\u0259 160.841 n\u0259f\u0259r, 1988-ci ild\u0259 bu r\u0259q\u0259m b\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 demoqrafiq art\u0131ma +1265 n\u0259f\u0259r olmaqla, 162.106 n\u0259f\u0259r v\u0259 \u0259n son 1989-cu ild\u0259 is\u0259 84.860 n\u0259f\u0259r olaraq g\u00f6st\u0259rilib. Az\u0259rbaycanl\u0131 qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n say\u0131n\u0131n 162 min n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131q olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyildi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"318\" height=\"469\" data-id=\"79503\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Qarabag-_Erm\u0259nistan_v\u0259_Az\u0259rbaycan_sulh_v\u0259_savas_yollarinda.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-79503\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Qarabag-_Erm\u0259nistan_v\u0259_Az\u0259rbaycan_sulh_v\u0259_savas_yollarinda.jpg 318w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Qarabag-_Erm\u0259nistan_v\u0259_Az\u0259rbaycan_sulh_v\u0259_savas_yollarinda-203x300.jpg 203w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Qarabag-_Erm\u0259nistan_v\u0259_Az\u0259rbaycan_sulh_v\u0259_savas_yollarinda-102x150.jpg 102w\" sizes=\"auto, (max-width: 318px) 100vw, 318px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"595\" height=\"396\" data-id=\"79504\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/19735e1e7264c8ada_5e1e7264c547e.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-79504\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/19735e1e7264c8ada_5e1e7264c547e.jpg 595w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/19735e1e7264c8ada_5e1e7264c547e-300x200.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/19735e1e7264c8ada_5e1e7264c547e-150x100.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 595px) 100vw, 595px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn deputat dey\u0259n 300 minlik say, Tomas de Vaal\u0131n kitab\u0131nda 186 min n\u0259f\u0259r \u0259ks olunub, o c\u00fcml\u0259d\u0259n T. Vaal bu saya 18 min k\u00fcrd v\u0259 3,5 min rusu \u0259lav\u0259 edib. &#171;1988-ci ild\u0259n 1992-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r milli ayr\u0131-se\u00e7kilik n\u0259tic\u0259sind\u0259 dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali Erm\u0259nistan\u0131 t\u0259rk etdi. Bura 1988-1989-cu ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistandan Az\u0259rbaycana k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f 186.000 az\u0259rbaycanl\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 18.000 m\u00fcs\u0259lman k\u00fcrd v\u0259 3.500 n\u0259f\u0259r rus daxildir (\u0422\u043e\u043cac \u0414\u0435 \u0412\u0430\u0430\u043b. \u00ab\u0427\u0435\u0440\u043d\u044b\u0439 \u0441\u0430\u0434\u00bb)&#187;. K\u00fcrd v\u0259 ruslar\u0131n 21,5 minlik say\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xsaq al\u0131nan r\u0259q\u0259m 161,5 min n\u0259f\u0259r olar v\u0259 bu da bizim t\u0259xminl\u0259r\u0259 tam uy\u011fundur. B\u00fct\u00fcn \u0130r\u0259vanl\u0131 qarda\u015flar\u0131m\u0131zdan soru\u015furam: <strong>Siz, i\u00e7\u0259rinizd\u0259 qa\u00e7q\u0131n kimi g\u0259l\u0259n rus icmas\u0131 g\u00f6r\u00fcbs\u00fcn\u00fczm\u00fc? \u0130kinci sual\u0131m is\u0259 \u018fc\u0259mi (\u015fi\u0259) k\u00fcrdl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r bir m\u0259nb\u0259d\u0259 is\u0259 deyilir ki, 1988-ci ild\u0259n h\u0259yata zorak\u0131 deportasiya zaman\u0131 Erm\u0259nistan Respublilas\u0131 \u0259razisind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus 170 v\u0259 94 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q olan ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri tamamil\u0259 erm\u0259nil\u0259\u015fdirildi. Erm\u0259nistan adlanan bu q\u0259dim t\u00fcrk torpaqlar\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n sonuncu etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 22 rayon v\u0259 6 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n t\u0259qrib\u0259n 160 min (17 min n\u0259f\u0259ri k\u00fcrd olmaqla-Statistik m\u0259lumat) az\u0259rbaycanl\u0131 do\u011fma v\u0259t\u0259nind\u0259n barbarcas\u0131na qovuldu. Y\u0259ni b\u00fct\u00fcn m\u0259nb\u0259l\u0259rin he\u00e7 birind\u0259 \u018f. \u018fl\u0259kb\u0259rlinin 300 minlik statistikas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frultmur v\u0259 feyk oldu\u011fu \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. Amma burada maraql\u0131 m\u0259qam bu r\u0259q\u0259ml\u0259rin \u015fi\u015firdilm\u0259si deyil, 17 min v\u0259 18 min k\u00fcrd ad\u0131yla g\u0259l\u0259nl\u0259rin kimliyi olmal\u0131d\u0131r v\u0259 bu g\u00fcn biz\u0259 saxta &#171;separat\u00e7\u0131 statistika&#187; soxu\u015fdurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fanlar, bu V\u0259t\u0259n\u0259 s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r insanlar\u0131m\u0131z bu fakt\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131rlar <strong>(\u0418\u0441\u0442\u043e\u0447\u043d\u0438\u043a: \u0420\u0413\u0410\u042d \u0420\u0424 (\u0431\u044b\u0432. \u0426\u0413\u0410\u041d\u0425 \u0421\u0421\u0421\u0420), \u0444\u043e\u043d\u0434 1562, \u043e\u043f\u0438\u0441\u044c 336, \u0414.\u0414. 966-1001 (&#171;\u041d\u0430\u0446\u0438\u043e\u043d\u0430\u043b\u044c\u043d\u044b\u0439 \u0441\u043e\u0441\u0442\u0430\u0432 \u043d\u0430\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f \u043f\u043e \u0421\u0421\u0421\u0420, \u0440\u0435\u0441\u043f\u0443\u0431\u043b\u0438\u043a\u0430\u043c, \u043e\u0431\u043b\u0430\u0441\u0442\u044f\u043c, \u0440\u0430\u0439\u043e\u043d\u0430\u043c&#187;)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p> <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Diqq\u0259t edin:<\/mark> 1989-CU \u0130LD\u018f ERM\u018fN\u0130STANDA M\u00dcS\u018fLMAN K\u00dcRDL\u018fR\u0130N SAYI 4151 N\u018fF\u018fR G\u00d6ST\u018fR\u0130L\u0130B. BU SAY 2011-C\u0130 \u0130LD\u018f 2162 N\u018fF\u018fR (B\u018fZ\u0130 M\u018fNB\u018fL\u018fRD\u018f 1898 N\u018fF\u018fR) OLARAQ QEYD ED\u0130L\u0130R. <\/strong>Y\u0259ni bu onu g\u00f6st\u0259rir ki, m\u00fcs\u0259lman k\u00fcrdl\u0259rin yar\u0131s\u0131 bura k\u00f6\u00e7\u00fcb. Az\u0259rbaycanda bu r\u0259q\u0259m statistik m\u0259lumatlarda \u00f6z\u00fcn\u00fc bel\u0259 \u0259ks etdirib. 1970-ci ild\u0259 k\u00fcrdl\u0259rin say\u0131 5466 n\u0259f\u0259r, 1979-cu ild\u0259 5651 n\u0259f\u0259r, 1989-cu ilin siyah\u0131yaalmada is\u0259 bu r\u0259q\u0259m q\u0259fl\u0259t\u0259n 12.226 n\u0259f\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259lir. \u018fg\u0259r Erm\u0259nistandan b\u00fct\u00fcn k\u00fcrdl\u0259r k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f olsayd\u0131 bel\u0259 bu r\u0259q\u0259m 10 min civar\u0131nda ola bil\u0259rdi. Lakin orada bu g\u00fcn d\u0259 ya\u015famaqda olan k\u00fcrd m\u00fcs\u0259lmanlar qal\u0131b. Art\u0131m tempi +190 n\u0259f\u0259r olmaqla bu r\u0259q\u0259m c\u0259mi 7800 n\u0259f\u0259r edirs\u0259, qeyril\u0259ri kiml\u0259rdir? Yaxud da \u00f6z kitab\u0131nda Britaniya k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n m\u0259lumatlar\u0131ndan bol-bol istifad\u0259 etmi\u015f, Tomas de Vaal &#171;Qara ba\u011f: Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan s\u00fclh v\u0259 sava\u015f yollar\u0131nda&#187; kitab\u0131nda &#171;18.000 m\u00fcs\u0259lman k\u00fcrd v\u0259 3.500 n\u0259f\u0259r rus&#187; say\u0131n\u0131 haradan g\u00f6t\u00fcr\u0259 bil\u0259rdi? \u0130ll\u0259rin sual\u0131 budur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Y\u0259ni bu adamlar, n\u0259 k\u00fcrd, n\u0259 d\u0259 t\u00fcrkl\u0259rdir. \u00d6zl\u0259rin\u0259 k\u00fcrd, t\u00fcrk v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 deyilm\u0259sini ist\u0259m\u0259dikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn &#171;Yeraz&#187; ad\u0131n\u0131 uydurub xalq\u0131m\u0131z\u0131 par\u00e7alamaqla m\u0259\u015f\u011ful olan v\u0259 \u00f6zl\u0259rini bu ad arxas\u0131nda gizl\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rdir. 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si g\u00f6st\u0259rdi ki, bu \u00f6lk\u0259nin t\u00fcrk\u00fc d\u0259, l\u0259zgisi d\u0259, tal\u0131\u015f\u0131 da, tat\u0131 da, avar\u0131 da, k\u00fcrd\u00fc d\u0259 bu V\u0259t\u0259n u\u011frunda t\u0259k yumruq olma\u011f\u0131 bacar\u0131r. B\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u0259r\u0259 qarn\u0131m\u0131z toxdur. Axtar\u0131rs\u0131n\u0131z &#171;arxa qap\u0131dan \u00f6lk\u0259y\u0259 soxulanlar\u0131&#187; axtar\u0131n. Bizim problem budur, c\u0259nab deputat. Siz\u0259 say g\u0259r\u0259kdirs\u0259, Az\u0259rbaycan \u0259halisinin say\u0131<\/strong> <strong>\u0259n son m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 10 milyon 147 min 380 n\u0259f\u0259r n\u0259f\u0259rdir&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-4 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2048\" height=\"1536\" data-id=\"79506\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/300381730_188684283573617_2236832411961345305_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-79506\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/300381730_188684283573617_2236832411961345305_n.jpg 2048w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/300381730_188684283573617_2236832411961345305_n-300x225.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/300381730_188684283573617_2236832411961345305_n-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/300381730_188684283573617_2236832411961345305_n-150x113.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/300381730_188684283573617_2236832411961345305_n-768x576.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/300381730_188684283573617_2236832411961345305_n-1536x1152.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 2048px) 100vw, 2048px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"720\" height=\"540\" data-id=\"79507\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/301364680_188684250240287_4204390654871570789_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-79507\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/301364680_188684250240287_4204390654871570789_n.jpg 720w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/301364680_188684250240287_4204390654871570789_n-300x225.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/301364680_188684250240287_4204390654871570789_n-150x113.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 720px) 100vw, 720px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/naseleniye1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-79505\" width=\"1030\" height=\"1249\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/naseleniye1.jpg 716w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/naseleniye1-247x300.jpg 247w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/naseleniye1-124x150.jpg 124w\" sizes=\"auto, (max-width: 1030px) 100vw, 1030px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XAQAN\u0130 \u018fD\u018fBO\u011eLU AVMV\u0130B M\u0259tbuat Xidm\u0259ti Maraql\u0131d\u0131r ki, bizim \u00f6lk\u0259d\u0259 qeyri-\u0259n\u0259n\u0259vi bir statistika var. \u0130r\u0259vanl\u0131 t\u00fcrkl\u0259r (az\u0259rbaycanl\u0131lar) \u00f6z saylar\u0131n\u0131 art\u0131q 5 milyona, g\u00fcrc\u00fcstanl\u0131 t\u00fcrkl\u0259r (az\u0259rbaycanl\u0131lar)<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":79508,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-79498","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79498","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=79498"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79498\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":79545,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79498\/revisions\/79545"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/79508"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=79498"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=79498"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=79498"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}