{"id":80381,"date":"2022-09-05T04:05:32","date_gmt":"2022-09-05T00:05:32","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=80381"},"modified":"2022-09-05T04:05:36","modified_gmt":"2022-09-05T00:05:36","slug":"abs-iranin-rusiyaya-pua-lar-gond%c9%99rdiyini-bildirir-bu-dronlarin-hansi-xususiyy%c9%99tl%c9%99ri-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=80381","title":{"rendered":"AB\u015e \u0130ran\u0131n Rusiyaya PUA-lar g\u00f6nd\u0259rdiyini bildirir. Bu dronlar\u0131n hans\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri var?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bu h\u0259ft\u0259 Rusiyaya \u0130ran h\u0259rbi dronlar\u0131n\u0131n \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yay\u0131lan m\u0259lumat b\u00f6y\u00fck sensasiyaya \u00e7evrilm\u0259di &#8212; Moskvan\u0131n Tehrandan pilotsuz u\u00e7an aparatlar (PUA) almaq planlar\u0131 bar\u0259d\u0259 informasiya h\u0259l\u0259 iyul ay\u0131nda yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, BBC m\u00fcxbiri Pavel Aksyonovun t\u0259hlilind\u0259 deyilir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Washington Post q\u0259zeti yaz\u0131r ki, Rusiyan\u0131n art\u0131q ald\u0131\u011f\u0131 dronlar\u0131n ilk s\u0131naqlar\u0131 zaman\u0131 Rusiya h\u0259rb\u00e7il\u0259ri bir s\u0131ra nasazl\u0131qlarla \u00fczl\u0259\u015fibl\u0259r. Lakin onlar\u0131n n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verilmir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ran\u0131n dron proqram\u0131 1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131ndan inki\u015faf ets\u0259 d\u0259, \u00f6lk\u0259 sanksiyalar alt\u0131ndad\u0131r v\u0259 ekspertl\u0259rin fikrinc\u0259, bir \u00e7ox dronlar \u0259sas\u0259n xarici n\u00fcmun\u0259l\u0259rin kopiyalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ukrayna m\u00fcharib\u0259si vaxt\u0131 pilotsuz t\u0259yyar\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n Rusiya \u0130rana m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131, \u00e7\u00fcnki ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n bu c\u00fcr texnikan\u0131 almaq imkanlar\u0131 dem\u0259k olar ki, yox idi v\u0259 \u00f6lk\u0259daxili istehsal \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 idi, t\u0259hlild\u0259 deyilir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"\u0130ran\u0131n-pilotsuz-t\u0259yyar\u0259l\u0259ri\">\u0130ran\u0131n pilotsuz t\u0259yyar\u0259l\u0259ri<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/news\/640\/cpsprodpb\/1E35\/production\/_126533770_gettyimages-1242742076.jpg\" alt=\"&quot;Mohager-6&quot; dronu\" width=\"1036\" height=\"583\"\/><figcaption>\u015e\u0259klin alt yaz\u0131s\u0131,Moskva vilay\u0259tind\u0259 &#171;Ordu-2022&#187; h\u0259rbi s\u0259rgisind\u0259 \u0130ran\u0131n &#171;Mohajer-6&#187; dronu<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Xarici texnologiyaya giri\u015f m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, \u0130ran kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tan\u0131nm\u0131\u015f dron istehsal\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. Bu \u00f6lk\u0259 \u00e7ox uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, beyn\u0259lxalq sanksiyalar alt\u0131ndad\u0131r v\u0259 bel\u0259 a\u011f\u0131r \u015f\u0259raitd\u0259 ayaqda qalmaq t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 malikdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#171;\u0130ran 80-ci ill\u0259rd\u0259n PUA s\u0259nayesini inki\u015faf etdirir v\u0259 ona b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t verir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 o, taktiki, strateji, k\u0259\u015ffiyyat v\u0259 z\u0259rb\u0259 dronlar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn x\u0259ttin\u0259 malikdir. \u0130ran sanksiyalar alt\u0131nda ya\u015fama\u011f\u0131 v\u0259 sanksiyalara r\u0259\u011fm\u0259n, h\u0259rbi s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac\u0131 olan h\u0259r \u015feyi alma\u011f\u0131n yolunu tap\u0131b. \u0130randa n\u0259inki PUA istehsal\u0131, uzaq m\u0259nzilli ballistik raketl\u0259r v\u0259 n\u00fcv\u0259 layih\u0259si kimi daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b sah\u0259l\u0259r b\u00fct\u00fcn mane\u0259l\u0259r\u0259 baxmayaraq inki\u015faf edir&#187;, &#8212; israilli h\u0259rbi ekspert David Gendelman BBC-y\u0259 bildirib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ran t\u0259kba\u015f\u0131na h\u0259rbi t\u0259yyar\u0259 yarada bilm\u0259z, lakin o, sanksiyalar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xarici texnologiyalar\u0131 yax\u015f\u0131 t\u0259hlil etm\u0259yi, onlar\u0131 t\u0259krarlama\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259nib, ekspert deyir. Bel\u0259likl\u0259, iranl\u0131lar Amerikan\u0131n Northrop F-5 t\u0259yyar\u0259sinin konstruksiyas\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259r\u0259k, h\u0259tta \u00f6z q\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 buraxma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olublar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ran s\u0259nayesi h\u0259rbi aviasiya \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyat hiss\u0259l\u0259rinin istehsal\u0131 sah\u0259sind\u0259 h\u0259l\u0259 \u015fah d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n miras qalm\u0131\u015f z\u0259ngin t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malikdir. Bundan \u0259lav\u0259, g\u00fcman olunur ki, \u0130ran sanksiyalardan yan ke\u00e7\u0259r\u0259k, m\u00fcxt\u0259lif ehtiyat hiss\u0259l\u0259ri v\u0259 komponentl\u0259ri xaricd\u0259n al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/news\/640\/cpsprodpb\/BA75\/production\/_126533774_gettyimages-1231018907.jpg\" alt=\"&quot;\u015eahed-171&quot; dronu\" width=\"1036\" height=\"583\"\/><figcaption>\u015e\u0259klin alt yaz\u0131s\u0131,&#187;\u015eahed-171&#8243; dronu, &#171;\u015eahed-191&#187; bu modelin daha ki\u00e7ik versiyas\u0131d\u0131r<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Rusiya-hans\u0131-dronlar\u0131-alacaq\">Rusiya hans\u0131 dronlar\u0131 alacaq?<\/h2>\n\n\n\n<p>Bard Kollecinin H\u0259rbi Dron Ara\u015fd\u0131rma M\u0259rk\u0259zinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, 2019-cu il\u0259 kimi \u0130ran\u0131n 1-ci, 2-ci v\u0259 3-c\u00fc sinf\u0259 aid 179 dronu olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Birinci sinf\u0259 taktiki dronlar, kvadrokopterl\u0259r v\u0259 t\u0259yyar\u0259l\u0259r, ikinci v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sinf\u0259 u\u00e7u\u015f h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq &#171;uzun u\u00e7u\u015f m\u00fcdd\u0259tli&#187; kimi t\u0259snif edil\u0259n orta v\u0259 a\u011f\u0131r PUA-lar daxildir (MALE UAV v\u0259 HALE UAV).<\/p>\n\n\n\n<p>Rusiyaya veril\u0259n &#171;Mohajer-6&#187; bu t\u0259snifata g\u00f6r\u0259 ikinci sinf\u0259 aiddir. Globalsecurity.Org-a \u0259sas\u0259n, iranl\u0131lar h\u0259l\u0259 1990-c\u0131 ill\u0259rin sonlar\u0131nda onlardan \u018ffqan\u0131standa istifad\u0259 edibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmumi ad\u0131na baxmayaraq, &#171;\u015eahed-129&#187; v\u0259 &#171;\u015eahed-191&#187; \u00e7ox f\u0259rqli PUA-lard\u0131r. B\u0259lk\u0259 d\u0259 ona g\u00f6r\u0259 ki, onlar\u0131n Q\u0259rb prototipl\u0259ri d\u0259 f\u0259rqli olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Hesab olunur ki, &#171;\u015eahed-129&#187; \u0130ran m\u00fch\u0259ndisl\u0259rinin \u0259lin\u0259 ke\u00e7\u0259n \u0130srailin Hermes 450 dronu \u0259sas\u0131nda yarad\u0131l\u0131b. &#171;\u015eahed-191&#187; is\u0259 Amerikan\u0131n Q-170 Sentinel dronuna \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ichef.bbci.co.uk\/news\/640\/cpsprodpb\/93BE\/production\/_97522873_img_4110.jpg\" alt=\"&quot;Orion&quot; pilotsuz t\u0259yyar\u0259si\" width=\"1033\" height=\"581\"\/><figcaption>\u015e\u0259klin alt yaz\u0131s\u0131,Rusiyan\u0131n istehsal etdiyi &#171;Orion&#187; pilotsuz t\u0259yyar\u0259si &#171;Ordu-2017&#187; s\u0259rgisind\u0259<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Amerikan\u0131n &#171;Birlikd\u0259 n\u00fcv\u0259 \u0130ran\u0131na qar\u015f\u0131&#187; (United Against Nuclear Iran &#8212; UANI) qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilat\u0131 &#171;\u0130ran\u0131n pilotsuz u\u00e7u\u015f aparatlar\u0131 proqram\u0131n\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259si&#187; adl\u0131 hesabat\u0131nda \u0130raq v\u0259 Suriyada Mohajer v\u0259 \u015eahed-129 pilotsuz t\u0259yyar\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etdiyi bildirilir. Suriyada bu dronlar\u0131n yer\u00fcst\u00fc h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 h\u00fccum etdiyi qeyd olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Rusiya \u0130ran\u0131n PUA-lar\u0131 il\u0259 maraqlan\u0131rsa, bu, &#171;onlar\u0131n [dronlar\u0131n] d\u00fcnya s\u0259viyy\u0259sind\u0259 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259&#187; deyil, Rusiyan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 istehsal\u0131n h\u0259m k\u0259miyy\u0259t, h\u0259m d\u0259 keyfiyy\u0259t bax\u0131m\u0131ndan son d\u0259r\u0259c\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259dir, David Gendelman deyir.<\/p>\n\n\n\n<p>Rusiyada Kron\u015ftadt \u015firk\u0259ti MALE sinfin\u0259 aid Orion dronlar\u0131n\u0131 istehsal edir. 2021-ci ilin dekabr\u0131nda bu dronlar\u0131n h\u0259tta Suriyadak\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 h\u00fccum etdiyi bildirilir. Bu PUA-lar Moskva yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 Dubnadak\u0131 fabrikd\u0259 istehsal olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130randa PUA-lar\u0131n istehsal\u0131 \u00fczr\u0259 proqram 1988-ci ild\u0259 ba\u015flay\u0131b, BBC t\u0259hlilind\u0259 deyilir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259: BBC<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu h\u0259ft\u0259 Rusiyaya \u0130ran h\u0259rbi dronlar\u0131n\u0131n \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yay\u0131lan m\u0259lumat b\u00f6y\u00fck sensasiyaya \u00e7evrilm\u0259di &#8212; Moskvan\u0131n Tehrandan pilotsuz u\u00e7an aparatlar (PUA) almaq planlar\u0131 bar\u0259d\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":80382,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-80381","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xarici"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80381","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=80381"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80381\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":80383,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80381\/revisions\/80383"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/80382"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=80381"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=80381"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=80381"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}