{"id":8075,"date":"2020-06-18T02:20:24","date_gmt":"2020-06-17T22:20:24","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=8075"},"modified":"2020-06-18T17:07:44","modified_gmt":"2020-06-18T13:07:44","slug":"az%c9%99rbaycan-turkl%c9%99rinin-yaratdigi-rus-silahlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=8075","title":{"rendered":"AZ\u018fRBAYCAN T\u00dcRKL\u018fR\u0130N\u0130N YARATDI\u011eI &#171;RUS S\u0130LAHLARI&#187;&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bu mill\u0259t\u0259 d\u0259xli olmayan v\u0259 ba\u015f\u0131m\u0131za m\u00fcs\u0259ll\u0259f etdiyimiz antit\u00fcrk \u00fcns\u00fcrl\u0259r, Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rini Avrosentrizstl\u0259rin m\u00fcrt\u0259ce Qara d\u0259niz &#8212; X\u0259z\u0259r aras\u0131 \u0259razil\u0259rin t\u00fcrks\u00fczl\u0259\u015fdirilm\u0259si plan\u0131na d\u0259st\u0259k ver\u0259r\u0259k qabiliyy\u0259tsiz v\u0259 istedads\u0131z bir xalq kimi t\u0259qdim etm\u0259kl\u0259 \u00f6z a\u011falar\u0131na &#171;Ay\u0131 xidm\u0259ti&#187; g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dirl\u0259r. Zaman\u0131nda Roma imperiyas\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck missiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 &#171;broyler xalqlar&#187; Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin \u00fcz\u0259rin\u0259 q\u0131sq\u0131rd\u0131l\u0131b. T\u00fcrk\u00fc ki\u00e7iltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onun d\u00fc\u015fm\u0259nini ki\u00e7ildibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fcz duruma g\u00f6r\u0259 b\u00fct\u00fcn cinay\u0259tl\u0259rd\u0259 \u0259li olan ruslar v\u0259 farslar bizim nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n yararlanaraq d\u00fcnyaya Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rini &#171;bazar adam\u0131&#187;, &#171;biidraki etrak&#187; kimi t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaqdad\u0131rlar. Bu g\u00fcn \u00f6z silahlar\u0131 il\u0259 d\u00fcnyaya meydan oxuyan ruslar\u0131n qorxunc silahlar\u0131 v\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259ri alt\u0131nda bir Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fcn\u00fcn imzas\u0131 dayanmaqdad\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn prosesl\u0259r s\u00fcr\u0259tl\u0259nib. \u0130st\u0259r \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259 xaricind\u0259 s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fmi\u015f g\u00fccl\u0259r \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razil\u0259rini t\u00fcrks\u00fczl\u0259\u015fdirdikl\u0259ri kimi, Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razil\u0259rin\u0259 ke\u00e7dil\u0259r. Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f ad\u0131yla b\u00f6l\u00fcn\u0259n \u0259razil\u0259r tam v\u0259 qism\u0259n h\u0259l\u0259 Rus-Sovet imperiyas\u0131 zaman\u0131nda t\u00fcrks\u00fczl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi. Eyni siyas\u0259tin davam\u0131n\u0131 izl\u0259m\u0259kd\u0259yik v\u0259 bu i\u015fd\u0259 mara\u011f\u0131 olanlar daxild\u0259 g\u00fcnb\u0259g\u00fcn g\u00fccl\u0259nm\u0259kd\u0259dirl\u0259r. Bu g\u00fcn t\u0259kc\u0259 Qaraba\u011f\u0131n deyil, K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 bir kabus dola\u015fmaqdad\u0131r. \u015e\u0259xsi ambisiyalar\u0131n\u0131 V\u0259t\u0259nin v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin maraqlar\u0131ndan \u00fcst\u00fcn tutan bir para i\u015fbaz hesab\u0131na el\u0259 bir duruma g\u0259lmi\u015fik ki, &#171;bu g\u00fcn tez olsa da, sabah \u00e7ox gec ola bil\u0259r&#187;.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/104639879_1190925791265548_275859502424843240_n.png?_nc_cat=111&amp;_nc_sid=8024bb&amp;_nc_ohc=3Sy2NbVzf1YAX-NUMCF&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;oh=49ea234ed2f850f8462da78cf350e94d&amp;oe=5F11DC83\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: 1 \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a, \u0447\u0430\u0441\u0442\u044c \u0442\u0435\u043b\u0430 \u043a\u0440\u0443\u043f\u043d\u044b\u043c \u043f\u043b\u0430\u043d\u043e\u043c\" width=\"398\" height=\"527\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 he\u00e7 d\u0259 deyildiyi v\u0259 televiziyalar\u0131n t\u0259qdim etdiyi kimi yaramaz insanlar\u0131n m\u0259ml\u0259k\u0259ti deyil, Az\u0259rbaycan d\u00fcnya tarixinin ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 zaman, Az\u0259rbaycan Tanr\u0131n\u0131n ayaq basd\u0131\u011f\u0131 m\u0259kan v\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri is\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin toxumudur. Bunu d\u00fcnya elmi yax\u015f\u0131 bilir. Bunu bizl\u0259rin d\u0259rk etm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00fcrl\u00fc-t\u00fcrl\u00fc akademik institutlar yarad\u0131b beyinl\u0259ri yuyurlar. Az\u0259rbaycan gizli O\u011fuz elminin m\u0259kan\u0131d\u0131r. Durmadan bizl\u0259ri elmsiz qoyma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan t\u0259hsil sistemimiz, m\u0259hv\u0259 m\u0259hkum edilmi\u015f informasiya m\u0259kan\u0131m\u0131z v\u0259 g\u00fcnb\u0259g\u00fcn har\u0131nla\u015fmaqda olan m\u0259murlar\u0131n ucbat\u0131ndan &#171;\u00e7\u00f6r\u0259k u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259&#187; d\u00fc\u00e7ar edilmi\u015f bir topluma \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir. Mill\u0259tin b\u00fct\u00fcn nailiyy\u0259tl\u0259rini qara yaxmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259d\u0259f\u0259 \u00e7evir\u0259n &#171;Haykanu\u015fun bicl\u0259ri&#187; 24 saat n\u00f6vb\u0259d\u0259dirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Amma bu mill\u0259t oyanacaq. Tarix yenid\u0259n bu m\u0259ml\u0259k\u0259td\u0259n do\u011facaq. Siz\u0259 t\u0259kc\u0259 Rusiyan\u0131 d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259ti kimi t\u0259sdiql\u0259y\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131 diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131raca\u011fam. Gerisini \u00f6z\u00fcn\u00fcz aray\u0131n v\u0259 axtar\u0131n. \u00d6z\u00fcn\u00fcz\u00fc tan\u0131y\u0131n. S\u0259n haqq\u0131nda uydurulan iftiralar\u0131n f\u00f6vq\u00fcnd\u0259 dayanan bir mill\u0259t oldu\u011funu anlamaq zorundasan.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rus atomunun yarad\u0131c\u0131lar\u0131ndan olan- \u00c7ayxorski<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Abas \u00c7ayxorski 1917-ci ild\u0259 indiki Erm\u0259nistan\u0131n Basarke\u00e7\u0259r q\u0259zas\u0131n\u0131n \u00c7ax\u0131rl\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdu. 1918-ci ild\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131ndan qovulmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 ail\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 A\u011fdama, oradan da A\u011fda\u015fa k\u00f6\u00e7\u00fcr. G\u0259l\u0259c\u0259k alimin u\u015faql\u0131q v\u0259 yeniyetm\u0259lik ill\u0259ri A\u011fda\u015fda ke\u00e7ir, o, burada orta m\u0259kt\u0259bi bitirir, sonra Bak\u0131da texnikuma daxil olur, ali t\u0259hsilini is\u0259 1939-cu ild\u0259n ba\u015flayaraq Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin kimya fak\u00fclt\u0259sind\u0259 al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.piri.net\/mnresize\/900\/-\/resim\/upload\/2016\/10\/11\/10\/42\/0084c859turkiyeyeatombombasiatilirsaneolur_915404922250_1280x720.jpg\" alt=\"Rusya'dan d\u00fcnyay\u0131 yok edebilecek g\u00fc\u00e7te atom bombas\u0131\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>\u201c<strong>\u00c7ayxorski\u201d soyad\u0131n\u0131n yaranmas\u0131n\u0131n maraql\u0131 tarix\u00e7\u0259si var. \u00c7ar Rusiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 zad\u0259ganlar \u00f6zl\u0259rin\u0259 do\u011fuldu\u011fu yerl\u0259 s\u0259sl\u0259\u015f\u0259n soyad g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Abbas \u00c7ayxorskinin haz\u0131rda AB\u015e-da ya\u015fayan o\u011flu Aleksandr m\u00fcsahib\u0259l\u0259rind\u0259n birind\u0259 s\u00f6yl\u0259yir: ulu babas\u0131 inancl\u0131 adam oldu\u011fundan soyad kimi \u201c\u00c7ax\u0131rl\u0131\u201d yox, \u201c\u00c7ayxorlu\u201d (\u201c\u00e7ay xo\u015flayan\u201d) soyad\u0131n\u0131 se\u00e7ir. Onun h\u0259m d\u0259 liberal bax\u0131\u015fl\u0131 insan oldu\u011funu xat\u0131rladan Aleksandr buna baxmayaraq, ulu babas\u0131n\u0131n \u00e7ar 3-c\u00fc Aleksandr t\u0259r\u0259find\u0259n Pol\u015faya s\u00fcrg\u00fcn olundu\u011fundan b\u0259hs edir. El\u0259 Pol\u015fada da h\u0259min soyad polyak saya\u011f\u0131 formas\u0131n\u0131 al\u0131r &#8212; \u201c\u00c7ayxorski\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>O, 2 ay Bak\u0131 artilleriya m\u0259kt\u0259bind\u0259 t\u0259hsil alm\u0131\u015f, 1941-ci ilin avqustundan C\u0259nub, Qafqaz, Kr\u0131m v\u0259 \u015eimali Qafqaz c\u0259bh\u0259l\u0259rind\u0259 vuru\u015fmu\u015fdur. 1942-ci ilin avqustunda yaralanaraq hospitala g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Sa\u011fald\u0131qdan sonra ba\u015f serjant r\u00fctb\u0259sind\u0259 \u00f6n c\u0259bh\u0259y\u0259 qay\u0131d\u0131r, 48-ci at\u0131c\u0131 alay\u0131nda telefon rabit\u0259si b\u00f6lm\u0259sin\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edir, 1945-ci ilin yanvar\u0131nda Kalininqrad istiqam\u0259tind\u0259 ged\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 2-ci d\u0259f\u0259 yaralan\u0131r, h\u0259min ilin fevral\u0131nda g\u00f6st\u0259rdiyi q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011fa g\u00f6r\u0259 3-c\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259li \u015e\u00f6hr\u0259t Ordeni il\u0259 t\u0259ltif olunmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>1945-ci ilin 21 aprelind\u0259 Pillau (indiki Baltiysk, Kalininqrad vilay\u0259ti) \u015f\u0259h\u0259ri u\u011frunda ged\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 yenid\u0259n f\u0259rql\u0259nir v\u0259 iyunda Q\u0131z\u0131l Ulduz Ordenin\u0259 layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/104438488_1190925874598873_3093124373477327045_n.png?_nc_cat=105&amp;_nc_sid=8024bb&amp;_nc_ohc=R-u52HwNlpEAX-6uXCy&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;oh=89767e6cc32a6510a1fb2c006138ada9&amp;oe=5F11843E\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: \u043e\u0434\u0438\u043d \u0438\u043b\u0438 \u043d\u0435\u0441\u043a\u043e\u043b\u044c\u043a\u043e \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a \u0438 \u043b\u044e\u0434\u0438 \u0441\u0442\u043e\u044f\u0442\" width=\"339\" height=\"479\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra Bak\u0131ya d\u00f6n\u0259n \u00c7ayxorski universitetd\u0259 t\u0259hsilini davam etdirm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r v\u0259 tezlikl\u0259 onu t\u0259hsil \u0259la\u00e7\u0131s\u0131 kimi SSR\u0130 Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Leninqrad Universitetinin kimya fak\u00fclt\u0259sinin 4-c\u00fc kursuna, yenic\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f radiokimya b\u00f6lm\u0259sin\u0259 ke\u00e7irirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>1947-ci ild\u0259 o, \u00c7elyabinskd\u0259 t\u0259\u015fkil olunmu\u015f Atom m\u0259rk\u0259zin\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir v\u0259 burada \u0130qor Kur\u00e7atovla birlikd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Xat\u0131rlad\u0131m ki, \u0130. Kur\u00e7atov da Bak\u0131 Neft Akademiyas\u0131nda t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131. Kur\u00e7atov \u00c7ayxorskini \u00f6z davam\u00e7\u0131s\u0131 hesab edirdi. Abas \u00c7ayxorski SSR\u0130-d\u0259 n\u00fcv\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sini ara\u015fd\u0131ranlar\u0131n zarafatla \u201cBak\u0131 klubu\u201d adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyirdi. S\u0259b\u0259b is\u0259 Landaunun Bak\u0131da anadan olmas\u0131, Abas \u00c7ayxorskinin az\u0259rbaycanl\u0131 olmas\u0131, m\u0259\u015fhur kimya\u00e7\u0131 Kur\u00e7atovun is\u0259 \u00f6z t\u0259hsilini Bak\u0131da almas\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1969-cu ild\u0259 Abas \u00c7ayxorski atom enerjisind\u0259n dinc m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259 istifad\u0259 \u00fczr\u0259 SSR\u0130 D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri t\u0259yin olunur v\u0259 bu v\u0259zif\u0259d\u0259 SSR\u0130-nin s\u00fcqutuna q\u0259d\u0259r (1991-ci il) &#8212; 22 il bu v\u0259zif\u0259d\u0259 qal\u0131r. Bu 22 il \u0259rzind\u0259 daha bir hadis\u0259 ba\u015f verir &#8212; o\u011flu Aleksandr m\u00fchacir\u0259t edir. Aleksandr\u0131n SSR\u0130-d\u0259n getm\u0259k c\u0259hdl\u0259ri 10 il davam edir, sonunda o, \u0130sve\u00e7 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olan bir qad\u0131nla nikaha gir\u0259r\u0259k 1987-ci ild\u0259 Stokholma yollan\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.istanbulgercegi.com\/uploaded\/bilgilendirme\/2012\/buyuk\/iran-atom-bombasi-denedi-1514819629.jpg\" alt=\"\u0130ran Atom Bombas\u0131 Denedi' - istanbulgercegi.com\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Onun n\u0259z\u0259ri elmi t\u0259dqiqatlar\u0131 SSR\u0130-d\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Abas \u00c7ayxorski neptunium elementinin kimyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli t\u0259dqiqat\u00e7\u0131d\u0131r, habel\u0259 h\u0259l\u0259 1970-ci ild\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 elementl\u0259rin d\u00f6vri sistemi c\u0259dv\u0259li (Mendeleyev c\u0259dv\u0259linin modifikasiyas\u0131) SSR\u0130-d\u0259 radiokimya sah\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin ixtisas\u0131n\u0131 art\u0131rmaq fak\u00fclt\u0259l\u0259rinin t\u0259dris proqram\u0131na sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>SSR\u0130-nin s\u00fcqutundan sonra Abas \u00c7ayxorski h\u0259yat yolda\u015f\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e-a, o\u011flunun yan\u0131na yollan\u0131r. Bu, 1997-ci ild\u0259 ba\u015f verir v\u0259 h\u0259min vaxt onun art\u0131q 80 ya\u015f\u0131 vard\u0131. SSR\u0130 d\u00f6n\u0259mind\u0259 yax\u0131n adam\u0131na g\u00f6r\u0259 bir adam\u0131 narahat etm\u0259k, v\u0259zif\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xarmaq adi i\u015f idi. Lakin bu \u00f6z sah\u0259sinin t\u0259k-t\u00fck m\u00fct\u0259x\u0259ssisi olan \u00c7ayxorskiy\u0259 q\u0259ti aid edilmir. \u0259ksin\u0259 o, daha da ir\u0259liy\u0259 getm\u0259yi bacar\u0131r v\u0259 \u201cxalqlar h\u0259bsxanas\u0131\u201dn\u0131n atom strategiyas\u0131na n\u0259zar\u0259t edir. Yaln\u0131z 1997-ci ild\u0259, m\u00fcst\u0259qil Rusiya d\u00f6n\u0259mind\u0259 alim\u0259 qar\u015f\u0131 b\u0259zil\u0259rind\u0259 ill\u0259r \u0259rzind\u0259 qalaqlanm\u0131\u015f kin \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir. \u00c7ayxorski 1997-ci ild\u0259 80 ya\u015f\u0131nda yegan\u0259 o\u011flunun yan\u0131na AB\u015e-a ged\u0259r\u0259k ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Rusiya x\u00fcsusi orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259hv anla\u015f\u0131l\u0131r. Rusiyan\u0131n h\u00f6kum\u0259t orqanlar\u0131 onu b\u00fct\u00fcn titullardan m\u0259hrum edir v\u0259 atom kimyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 t\u0259dqiqatlar aparmayaca\u011f\u0131 haqq\u0131nda ondan yaz\u0131l\u0131 iltizam al\u0131r. O, AB\u015e-da da elmi f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirir, molekulyar biologiya il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur. Amma h\u0259m qocal\u0131q, h\u0259m d\u0259 ba\u015fqa psixoloji amill\u0259r alim\u0259 Amerika elmi c\u0259miyy\u0259tind\u0259 u\u011fur qazanmas\u0131na mane olur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6mr\u00fcn\u00fcn son ill\u0259rind\u0259 Abas \u00c7ayxorski d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Bak\u0131ya da g\u0259lir, Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n f\u0259xri doktoru se\u00e7ilmi\u015f, m\u0259qal\u0259l\u0259ri Akademiyan\u0131n m\u0259tbu orqan\u0131nda d\u0259rc olunmu\u015fdur. Mendeleyev c\u0259dv\u0259li 100 il \u00f6nc\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 m\u00fcasir k\u0259\u015ffl\u0259rl\u0259 s\u0259sl\u0259\u015fm\u0259y\u0259n m\u0259qamlar\u0131 ilk g\u00f6r\u0259n \u00c7ayxorski olub. Bak\u0131da m\u00fcsahib\u0259l\u0259rinin birind\u0259 bu bar\u0259d\u0259 demi\u015fdi: &#171;Ancaq m\u0259n bu bar\u0259d\u0259 beyn\u0259lxalq simpoziumda m\u0259lumat verdikd\u0259n sonra \u00e7ox \u015feyl\u0259r asanla\u015fd\u0131. Art\u0131q iki il sonra m\u0259nim c\u0259dv\u0259lim SSR\u0130 T\u0259hsil Nazirliyinin f\u0259rman\u0131 il\u0259 Mendeleev c\u0259dv\u0259lin\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq kursa daxil edildi. \u00d6lk\u0259nin qabaqc\u0131l Ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 kurslar\u0131nda \u00f6yr\u0259dildi. V\u0259 1978-ci ild\u0259, m\u0259nim monoqrafiyam n\u0259\u015fr olundu. D\u00fcnyada yegan\u0259 monoqrafiyad\u0131r &#8212; Neptunium kimyas\u0131&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>O\u011flu Aleksandr xat\u0131rlay\u0131r ki, atas\u0131 h\u0259l\u0259 u\u015faq olark\u0259n bir qara\u00e7\u0131n\u0131n s\u00f6yl\u0259diyi fala inan\u0131rm\u0131\u015f: fal\u00e7\u0131 ona m\u0259\u015fhur alim olaca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 90 il ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259yibmi\u015f. O c\u00fcr d\u0259 olur: Abas \u00c7ayxorski art\u0131q 1950-ci ill\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck alim idi, \u00f6mr\u00fcn\u00fc is\u0259 91 ya\u015f\u0131nda &#8212; 2008-ci ild\u0259, Nevada \u015ftat\u0131n\u0131n Rino \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ba\u015fa vurmu\u015fdu.\u00d6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n bir il sonra, 2009-cu ild\u0259 Abas \u00c7ayxorskinin o\u011flu Aleksandr \u00c7ayxorski atas\u0131n\u0131n k\u00fcl\u00fcn\u00fc Az\u0259rbaycana g\u0259tirir v\u0259 Bak\u0131dak\u0131 q\u0259biristanl\u0131qlardan birind\u0259 d\u0259fn edir.<\/p>\n\n\n\n<p>O\u011flu 80 ya\u015f\u0131nda \u00f6z v\u0259t\u0259nind\u0259n yola sal\u0131nan atas\u0131n\u0131n son s\u00f6zl\u0259rini d\u0259 bel\u0259 xat\u0131rlad\u0131b:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cM\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00fczg\u00fcn add\u0131m atmad\u0131lar. Z\u0259hm\u0259timl\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131m titullar\u0131 ald\u0131lar, m\u0259ni birc\u0259 xalq d\u00fc\u015fm\u0259ni \u00e7\u0131xarmalar\u0131 qalm\u0131\u015fd\u0131. Lakin onlar m\u0259nim alim oldu\u011fumu unutdular. M\u0259n, sad\u0259c\u0259, elml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurdum. D\u0259st\u0259k olsayd\u0131lar, daha \u00e7ox nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259rdim\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu da az\u0259rbaycanl\u0131 alim, h\u0259r k\u0259sin \u201cAtom kral\u0131\u201d kimi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131, ad\u0131 uzun ill\u0259r SSR\u0130-nin \u201cm\u0259xfi aliml\u0259r\u201di siyah\u0131s\u0131nda olan az\u0259rbaycanl\u0131, Rusiyan\u0131n Atom-n\u00fcv\u0259 sah\u0259sinin yarad\u0131c\u0131lar\u0131ndan v\u0259 inki\u015faf etdir\u0259nl\u0259rind\u0259n birinci olan Abas \u00c7ayxorskinin h\u0259yat\u0131. Bu g\u00fcn Rusiya \u00c7ayxorskinin nailiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k d\u00fcnyaya meydan oxumaqdad\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nevada \u015ftat\u0131nda r\u0259hm\u0259t\u0259 ged\u0259n Abbas \u00c7ayxorski n\u00fcv\u0259 reaktorlar\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n f\u0259xri doktoru idi&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.milliyet.com.tr\/MolaSlider\/2017\/12\/18\/fft351_mf26284447.Jpeg\" alt=\"Atom bombas\u0131 nedir? Atom bombas\u0131 hakk\u0131nda bilgiler\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Tektonik silah\u0131n d\u00fcnyadak\u0131 ilk ixtira\u00e7\u0131s\u0131 &#8212; \u0130kram K\u0259rimov<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130kram K\u0259rimov A\u011fdam rayonunda anadan olub. \u0130lk tektonik silah\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131, z\u0259lz\u0259l\u0259\u015f\u00fcnas alim kimi m\u0259\u015fhurdur. Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 R\u0259yas\u0259t Hey\u0259ti n\u0259zdind\u0259 Seysmologiya Elmi M\u0259rk\u0259zinin direktoru, fizika-riyaziyyat elml\u0259ri doktoru, professordur. \u0130kram K\u0259rimovun ad\u0131 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r Rusiya arxivl\u0259ri, m\u0259tbuat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n gizli saxlan\u0131l\u0131r. Bar\u0259sind\u0259, ki\u00e7ik istisnalarla, m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259k olduqca \u00e7\u0259tindir. Haz\u0131rda ad\u0131 d\u00fcnyan\u0131n elm sah\u0259sind\u0259 q\u0131z\u0131l onluqdak\u0131 aliml\u0259rin adlar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/104702731_1190926017932192_2978726603964063259_n.png?_nc_cat=102&amp;_nc_sid=8024bb&amp;_nc_ohc=fsC-R7xWJTQAX_GRxhK&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;oh=d2cc9bb55afb94f5f23691a893f9dfea&amp;oe=5F11C7C8\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: 1 \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a, \u043a\u043e\u0441\u0442\u044e\u043c\" width=\"384\" height=\"448\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u0130kram K\u0259rimov, 40-a yax\u0131n elmi i\u015fin m\u00fc\u0259llifi olan \u015eamo R\u0259himovun t\u00f6vsiy\u0259si il\u0259 seysmologiya ixtisas\u0131n\u0131 se\u00e7mi\u015fdir. Professor d\u0259r\u0259c\u0259si alan K\u0259rimovun 1968-ci ild\u0259 &#171;Merkuri-18&#187; m\u0259xfi proqram\u0131 (kod: N\u0130R \u2116 2M 08614 PM) Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n Batken \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n 50 kilometr m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n poliqonda i\u015f\u0259 ba\u015flay\u0131b v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n ilk tektonik silah\u0131n\u0131 ixtira edib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>SSR\u0130 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi \u0130kram K\u0259rimov<\/strong> ba\u015fda olmaqla, bir qrup alimi gizli seysmik laboratoriyalarda apar\u0131lan v\u0259 tektonik silah\u0131n k\u0259\u015ff edilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rin\u0259 c\u0259lb etdi. Tektonik silah\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131 qaraba\u011fl\u0131 \u0130kram K\u0259rimovdur. Bir ne\u00e7\u0259 il ard\u0131c\u0131l olaraq ke\u00e7iril\u0259n s\u0131naqlardan sonra SSR\u0130 K\u0259\u015ffl\u0259r v\u0259 \u0130xtiralar Komit\u0259si K\u0259rimovun yeni metoduna patent ver\u0259r\u0259k, onu qeyd\u0259 ald\u0131. Bu k\u0259\u015ff m\u0259hz SSR\u0130 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cMerkuri\u201d kodu ad\u0131 alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n geofiziki (tektonik) silah\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda istifad\u0259 edilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<strong> 1987-ci il noyabr ay\u0131n\u0131n 30-da is\u0259 Sov. \u0130KP MK v\u0259 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Kabineti 1384-345 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul ed\u0259r\u0259k, geofiziki silah\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 aliml\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda yeni v\u0259zif\u0259l\u0259r qoydu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sonralar \u201cSover\u015fenno sekretno\u201d q\u0259zeti yaz\u0131rd\u0131:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#171;1970-ci ill\u0259rin sonlar\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131 alim \u0130kram K\u0259rimov v\u0259 onun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi elmi-t\u0259dqiqat qrupu z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n \u00f6nc\u0259 y\u00fcks\u0259k tezlikl\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n anormal d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetirdil\u0259r. \u018fvv\u0259ll\u0259r bel\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259 x\u0259b\u0259r\u00e7il\u0259rini yaln\u0131z x\u00fcsusi r\u0259q\u0259msal aparatlar\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k olurdu. Amma K\u0259rimov v\u0259 onun qrupu yeni elmi metodla ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n cihazlara ehtiyac olmadan \u00f6nc\u0259d\u0259n z\u0259lz\u0259l\u0259 \u0259lam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdil\u0259r&#187;.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/s16.stc.all.kpcdn.net\/share\/i\/4\/403492\/inx960x640.jpg\" alt=\"\u0423 \u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u0438 \u0435\u0441\u0442\u044c \u00ab\u0442\u0435\u043a\u0442\u043e\u043d\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0435 \u043e\u0440\u0443\u0436\u0438\u0435\u00bb, \u043a\u043e\u0442\u043e\u0440\u043e\u0435 \u0432\u044b\u0437\u044b\u0432\u0430\u0435\u0442 \u0438 \u0433\u0430\u0441\u0438\u0442 ...\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bir ne\u00e7\u0259 il ard\u0131c\u0131l olaraq ke\u00e7iril\u0259n s\u0131naqlardan sonra SSR\u0130 K\u0259\u015ffl\u0259r v\u0259 \u0130xtiralar Komit\u0259si K\u0259rimovun yeni metoduna patent ver\u0259r\u0259k, onu qeyd\u0259 ald\u0131. Bu k\u0259\u015ff m\u0259hz SSR\u0130 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n &#171;Merkuri&#187; kodu ad\u0131 alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n geofiziki (tektonik) silah\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda istifad\u0259 edilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. SSR\u0130 Nazirl\u0259r Kabinetinin 1384-345 n\u00f6mr\u0259li q\u0259rar\u0131 il\u0259 30 noyabr 1987-ci ild\u0259 \u0130kram K\u0259rimova b\u00f6y\u00fck s\u0259lahiyy\u0259t verilir. 1995-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6z qrupu il\u0259 Az\u0259rbaycanda qalm\u0131\u015fd\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259n\u0259n rus k\u0259\u015ffiyyat\u0131ndak\u0131 s\u0131zmadan sonra K\u0259rimovun evin\u0259 basq\u0131n ed\u0259n Amerika k\u0259\u015ffiyyat\u0131 b\u00fct\u00fcn t\u0259dqiqatlar\u0131n sur\u0259tini o\u011furlama\u011fa nail olur. Bu hadis\u0259d\u0259n sonra K\u0259rimov \u00f6z qrup \u00fczvl\u0259rini ancaq C\u0259nubi Afrika Respublikas\u0131nda t\u0259hl\u00fck\u0259siz ya\u015fayaca\u011f\u0131na dair t\u0259minat al\u0131r. Amerikal\u0131lar is\u0259 o\u011furlad\u0131qlar\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar \u0259sas\u0131nda 1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259, Alyaskada HARP seysmik stansiyas\u0131n\u0131 qurub ordan t\u0259bii iqlim\u0259 m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>Venesuela prezidenti Uqo \u00c7aves b\u0259yanat ver\u0259r\u0259r\u0259k, \u0259n az 175 min n\u0259f\u0259r insan\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u0259n Haitid\u0259ki g\u00fccl\u00fc bir z\u0259lz\u0259l\u0259, &#171;AB\u015e HD Donanmas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan s\u0131naq zaman\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f &#171;bir n\u00f6v yoxlan\u0131\u015f z\u0259lz\u0259l\u0259si&#187; oldu\u011funu bildirmi\u015fdi. \u0130spaniya q\u0259zeti ABC-nin istinad\u0259n verdiyi x\u0259b\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, Haitini yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n sil\u0259n t\u0259cr\u00fcb\u0259 testl\u0259ri il\u0259 AB\u015e, \u0130randa z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r t\u00f6r\u0259tm\u0259kl\u0259 \u00f6lk\u0259ni m\u0259hvini v\u0259 \u0130slam\u00e7\u0131 rejimi devirm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7aves bildirmi\u015fdi ki, ruslar\u0131n qurdu\u011fu avadanl\u0131qlarla 2008-ci ild\u0259n AB\u015e donanmas\u0131n\u0131 Karib h\u00f6vz\u0259sind\u0259 izl\u0259m\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nil\u0259r Spitakda 1988-ci ild\u0259 ba\u015f ver\u0259n z\u0259lz\u0259l\u0259d\u0259 onu ittiham edirdil\u0259r. Onlar hesab edirdil\u0259r ki, K\u0259rimov silah\u0131 Erm\u0259nistan \u00fcz\u0259rind\u0259 s\u0131nay\u0131b v\u0259 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n qisas al\u0131b. Y\u0259ni onun m\u0259\u015fhurlu\u011fundan x\u0259b\u0259rdar olan erm\u0259ni toplumu bu yolla elm xadimind\u0259n qisas alma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>2002-ci ild\u0259 is\u0259 Rusiya, G\u00fcrc\u00fcstanda tektonik silah istifad\u0259 etm\u0259kd\u0259 g\u00fcnahland\u0131r\u0131ld\u0131. Tbilisid\u0259 ba\u015f vermi\u015f 6 bal g\u00fcc\u00fcnd\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259d\u0259n sonra G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Ya\u015f\u0131llar Partiyas\u0131n\u0131n lideri Georgi Qa\u00e7e\u00e7eladze Rus \u0259sg\u0259rl\u0259rinin Abxaziyadak\u0131 seysmik monitorinq \u00fczr\u0259 E\u015fer stansiyas\u0131n\u0131n imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 titr\u0259yi\u015fl\u0259r etdiyini bildirmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-7.jpeg\" alt=\"\u0412.\u041b. \u041f\u0440\u0430\u0432\u0434\u0438\u0432\u0446\u0435\u0432. \u00ab\u041b\u0438\u0442\u043e\u0441\u0444\u0435\u0440\u043d\u043e\u0435 \u043e\u0440\u0443\u0436\u0438\u0435\u00bb\" class=\"wp-image-8076\" width=\"567\" height=\"410\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-7.jpeg 264w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-7-150x109.jpeg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 567px) 100vw, 567px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Xat\u0131rladaq ki, E\u015fer seysmoloji laboratoriyas\u0131nda, h\u0259tta Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, tektonik silahlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yirdil\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Daha sonra rus m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 istinad\u0259n, Qa\u00e7e\u00e7eladze, E\u015fer seysmoloji laboratoriyas\u0131n\u0131n \u0259n gizli obyektl\u0259rd\u0259n biri oldu\u011funu v\u0259 Rusiyan\u0131n Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Ba\u015f Q\u0259rargah\u0131na tabe oldu\u011funu qeyd etmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015f\u0131llar\u0131n lideri, seysmologiya sah\u0259sind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli rus alimi Aleksey Nikolayevin, Orta Asiyada 70-ci ill\u0259rd\u0259 h\u0259rbi texnikan\u0131n tektonik silahlar\u0131n istifad\u0259 olundu\u011funu v\u0259 Pamird\u0259 h\u0259rb\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n 7 bal g\u00fcc\u00fcnd\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259 t\u00f6r\u0259dildiyini dediyini xat\u0131rlatm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kram K\u0259rimovun ad\u0131 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r Rusiya arxivl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n gizli saxlan\u0131l\u0131r v\u0259 onun bar\u0259sind\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k olduqca \u00e7\u0259tindir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rus m\u0259tbuat\u0131 yaz\u0131r: &#171;Professor K\u0259rimovun &#171;Hiperboloidi&#187;. 1979-cu ilin may\u0131nda \u0130kram K\u0259rimovun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi bir qrup az\u0259rbaycanl\u0131 alim geofizika sah\u0259sind\u0259 fundemental bir k\u0259\u015ff etdi. (\u00ab\u0418\u0442\u043e\u0433\u043e\u0432\u044b\u0439 \u043e\u0442\u0447\u0435\u0442 \u043f\u043e \u043d\u0430\u0443\u0447\u043d\u043e-\u0438\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0440\u0430\u0431\u043e\u0442\u0435 \u0437\u0430 1994 \u0433\u043e\u0434 \u043f\u043e \u043f\u0440\u043e\u0433\u0440\u0430\u043c\u043c\u0435 \u00ab\u0412\u0443\u043b\u043a\u0430\u043d\u00bb \u0426\u0435\u043d\u0442\u0440\u0430 \u0441\u0435\u0439\u0441\u043c\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0438 \u0410\u043a\u0430\u0434\u0435\u043c\u0438\u0438 \u043d\u0430\u0443\u043a \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0430 \u043f\u043e\u0434 \u0433\u0440\u0438\u0444\u043e\u043c\u00ab\u0441\u043e\u0432\u0435\u0440\u0448\u0435\u043d\u043d\u043e \u0441\u0435\u043a\u0440\u0435\u0442\u043d\u043e\u00bb, \u044d\u043a\u0437. \u2116 2)<\/strong> . <\/p>\n\n\n\n<p>K\u0259rimov &#171;z\u0259lz\u0259l\u0259 \u00f6nc\u0259si anomal seysmik s\u0259s-k\u00fcyl\u0259rin olmas\u0131 qanunauy\u011funluqdur, microseysm &#8230; Toplanan n\u0259z\u0259ri v\u0259 eksperimental materiallar biz\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259sirin tipin\u0259, g\u00fcc\u00fcn\u0259, tezliyin\u0259 v\u0259 m\u00fcdd\u0259tin\u0259 uy\u011fun olmaqla, effektiv t\u0259sir \u00fcsulunu inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259 imkan verdi.&#187;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/russian7.ru\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/542-2.jpg\" alt=\"\u0422\u0435\u043a\u0442\u043e\u043d\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0435 \u043e\u0440\u0443\u0436\u0438\u0435: \u043a\u0430\u043a \u0421\u0421\u0421\u0420 \u0441\u043e\u0431\u0438\u0440\u0430\u043b\u0441\u044f \u0441\u043c\u044b\u0442\u044c \u0421\u0428\u0410 \u0432 \u043e\u043a\u0435\u0430\u043d ...\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, tektonik silah\u0131n atas\u0131 olan \u0130kram K\u0259rimov, bundan ba\u015fqa, yeralt\u0131 prosesl\u0259ri idar\u0259 etm\u0259k \u00fcsulunu tapd\u0131. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin uzunm\u00fcdd\u0259tli arzusuna yax\u0131n &#8212; z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259rin vaxt\u0131nda proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fcsulunu da k\u0259\u015ff etdi. Bu ixtira\u00e7\u0131 qrup \u0130smay\u0131ll\u0131dak\u0131 z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259ni d\u00f6rd g\u00fcn \u0259vv\u0259l, Rum\u0131niyada &#8212; on bir g\u00fcn \u0259vv\u0259l, Kurild\u0259 &#8212; on be\u015f g\u00fcn qabaq qeyd etm\u0259y\u0259 imkan verdi &#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130kram K\u0259rimovun yaratd\u0131\u011f\u0131 elmi sistemd\u0259n b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259kd\u0259dir. \u0130lk d\u0259f\u0259, m\u0259hz \u0130. K\u0259rimov qlobal istil\u0259\u015fm\u0259nin atmosferd\u0259n deyil, yer qab\u0131\u011f\u0131n\u0131n q\u0131zmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f verdiyini m\u00fc\u0259yy\u0259n edib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli elm xadimi haqq\u0131nda m\u0259xfi m\u0259lumatlardan s\u0131zd\u0131r\u0131lan az miqdar informasiyalar\u0131 diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131rmaqla iki super g\u00fcc\u00fcn \u00f6y\u00fcnd\u00fcy\u00fc tektonik silah\u0131n banisi olan soyda\u015f\u0131m\u0131z \u0130kram K\u0259rimovu sizl\u0259r\u0259 tan\u0131tma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yaz\u0131 yerli v\u0259 Rusiya m\u0259tbuat\u0131n\u0131n materiallar\u0131 \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlan\u0131b<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>ARDI VAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fedai.az Ara\u015fd\u0131rma Qrupu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>AVMV\u0130B M\u0259tbuat Xidm\u0259ti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"434\" height=\"561\" src=\"http:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/bbbb.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8078\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/bbbb.png 434w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/bbbb-232x300.png 232w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/bbbb-116x150.png 116w\" sizes=\"auto, (max-width: 434px) 100vw, 434px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu mill\u0259t\u0259 d\u0259xli olmayan v\u0259 ba\u015f\u0131m\u0131za m\u00fcs\u0259ll\u0259f etdiyimiz antit\u00fcrk \u00fcns\u00fcrl\u0259r, Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rini Avrosentrizstl\u0259rin m\u00fcrt\u0259ce Qara d\u0259niz &#8212; X\u0259z\u0259r aras\u0131 \u0259razil\u0259rin t\u00fcrks\u00fczl\u0259\u015fdirilm\u0259si plan\u0131na d\u0259st\u0259k ver\u0259r\u0259k<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-8075","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8075","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8075"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8075\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8114,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8075\/revisions\/8114"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8075"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8075"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8075"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}