{"id":8091,"date":"2020-06-18T03:04:58","date_gmt":"2020-06-17T23:04:58","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=8091"},"modified":"2020-06-18T03:05:07","modified_gmt":"2020-06-17T23:05:07","slug":"pandemiya-il%c9%99-mubariz%c9%99d%c9%99-on-c%c9%99bh%c9%99nin-%c9%99sg%c9%99rl%c9%99ri-onlar-ozl%c9%99rini-nec%c9%99-qorumalidir-sorgu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=8091","title":{"rendered":"Pandemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u00f6n c\u0259bh\u0259nin \u0259sg\u0259rl\u0259ri \u2013 Onlar \u00f6zl\u0259rini nec\u0259 qorumal\u0131d\u0131r? &#8212; SOR\u011eU"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Koronavirusu d\u00fcnyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259 d\u0259 adland\u0131r\u0131rlar. Bu m\u00fcharib\u0259nin \u0259sg\u0259rl\u0259ri is\u0259 tibb i\u015f\u00e7il\u0259ridir. Onlar birba\u015fa olaraq x\u0259st\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259masda olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yoluxmalar\u0131n art\u0131m fonunda h\u0259kiml\u0259rin d\u0259 virusa yoluxmas\u0131 v\u0259 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131 art\u0131b. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, onlar\u0131 geyindikl\u0259ri qoruyucu geyiml\u0259r d\u0259 b\u0259z\u0259n qorumaya bilir.&nbsp;Pandemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan tibb i\u015f\u00e7il\u0259rimizd\u0259n d\u0259 virusa yoluxanlar var. Son g\u00fcnl\u0259r bu say xeyli art\u0131b.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u0259s tibb i\u015f\u00e7il\u0259ri bu b\u0259laya yoluxmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t etm\u0259lidir? Bu suala el\u0259 onlar\u0131n \u00f6z\u00fc il\u0259 cavab tapma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131q.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/publika.az\/\" rel=\"noreferrer noopener\">Publika.az<\/a><\/strong>&nbsp;m\u00f6vzu il\u0259 \u0259laq\u0259dar h\u0259kiml\u0259rl\u0259 apar\u0131lan sor\u011funu t\u0259qdim edir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ba\u015f infeksionist C\u0259lal \u0130sayev<\/strong>&nbsp;deyib ki, pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki b\u00fct\u00fcn qayda v\u0259 qanunlar h\u0259kiml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 ke\u00e7\u0259rlidir: \u201cOnlar da adi v\u0259t\u0259nda\u015flar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan qaydalara \u0259m\u0259l etm\u0259lidirl\u0259r. H\u0259kiml\u0259rimiz diqq\u0259tli olsunlar. Onlar x\u0259st\u0259l\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259yirl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00e7ox ehtiyatl\u0131 davranmal\u0131d\u0131rlar. Sosial m\u0259saf\u0259, maskalar v\u0259 bir \u00e7ox qoruyucu vasit\u0259d\u0259n d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259lidirl\u0259r.T\u00f6vsiy\u0259l\u0259r\u0259 riay\u0259t olunmal\u0131d\u0131r. \u018fll\u0259ri dezinfeksiya etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Son g\u00fcnl\u0259r virusa yoluxan h\u0259kiml\u0259rin say\u0131 art\u0131b. Bu is\u0259 ondan qaynaqlan\u0131r ki, virusa yoluxan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n da say\u0131 art\u0131b. X\u0259st\u0259xanalarda viruslu x\u0259st\u0259l\u0259r \u00e7oxdur. B\u0259z\u0259n h\u0259kiml\u0259r d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l etmirl\u0259r v\u0259 yoluxurlar. Onlar\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 diqq\u0259tli olma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ram\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u0259kim-terapevt R\u0259qsan\u0259 C\u0259lilova<\/strong>\u00a0hesab edir ki, pandemiyadan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn h\u0259kiml\u0259r m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r 2 metr m\u0259saf\u0259 saxlamal\u0131d\u0131rlar: \u201c\u018fvv\u0259ll\u0259r bizim i\u015f masam\u0131z\u0131n yan\u0131nda x\u0259st\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan stullar olurdu v\u0259 pasiyentl\u0259r orada \u0259yl\u0259\u015firdil\u0259r. Amma indi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q ki, o oturacaqlar\u0131 az\u0131 1 metr uza\u011fa qoyaq v\u0259 x\u0259st\u0259 il\u0259 ara m\u0259saf\u0259miz 2 metr olsun. N95 maskalardan daha \u00e7ox istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Endoskopiya il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131m\u0131z m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 eyn\u0259k \u015f\u0259klind\u0259 olan qoruyuculardan istifad\u0259 edirl\u0259r. \u018flc\u0259kl\u0259r t\u0259bii ki, qoruyucu hesab olunmur. \u00c7\u00fcnki onlar m\u00fc\u0259yy\u0259n saat \u0259rzind\u0259 m\u00fctl\u0259q d\u0259yi\u015fdirilm\u0259lidir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259lc\u0259kl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259 biliriks\u0259 tax\u0131r\u0131q, bu istifad\u0259 olunmursa m\u00fct\u0259madi \u0259ll\u0259rimizi yumaqla v\u0259 dezinfeksiya etm\u0259kl\u0259 virusdan qorunma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Otaqlar\u0131m\u0131z\u0131n havas\u0131n\u0131 tez-tez t\u0259mizl\u0259yirik v\u0259 dezinfeksiya edirik. Bu \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc qoruyuruq\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pediatr G\u00fcnay R\u0259sulova&nbsp;<\/strong>x\u0259st\u0259l\u0259rin d\u0259 qoruyucu vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259sinin vacib oldu\u011funu qeyd edib: \u201cH\u0259kiml\u0259r pandemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259nin \u00f6n c\u0259bh\u0259sind\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck risk qrupuna aiddirl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 qoruyucu t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259r birin\u0259 m\u00fctl\u0259q \u0259m\u0259l olunmal\u0131d\u0131r. H\u0259m qoruyucu geyim, maskalar istifad\u0259 olunmal\u0131, h\u0259m d\u0259 \u0259ll\u0259rin yuyulmas\u0131 v\u0259 \u015f\u0259xsi gigiyenaya diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, x\u0259st\u0259 il\u0259 t\u0259masdan qa\u00e7maq m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259st\u0259l\u0259rin d\u0259 qoruyucu vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259si \u015f\u0259rtdir. Onlar h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259rk\u0259n qoruyucu maska il\u0259 x\u0259st\u0259xanaya daxil olmal\u0131d\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki biz maska taxaraq t\u0259dbirl\u0259r\u0259 riay\u0259t ediriks\u0259, onlar da buna \u0259m\u0259l etm\u0259lidirl\u0259r. H\u0259kiml\u0259r d\u0259 karantin rejimi qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l etm\u0259li v\u0259 sosial m\u0259saf\u0259ni qorumal\u0131d\u0131rlar. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, qoruyucu t\u0259dbirl\u0259r\u0259 riay\u0259t olunmas\u0131na baxmayaraq, yen\u0259 d\u0259 virusa yoluxan h\u0259kiml\u0259rimiz var. Bununla yana\u015f\u0131 h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259n h\u0259mkarlar\u0131m\u0131z da var. Bu g\u00fcn bizim pe\u015f\u0259 bayram\u0131m\u0131zd\u0131r. Bir h\u0259kim olaraq \u00f6n c\u0259bh\u0259d\u0259 olan b\u00fct\u00fcn kolleqalar\u0131m\u0131 t\u0259brik edir\u0259m v\u0259 virusdan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlara m\u00f6hk\u0259m cansa\u011fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bol immunitet arzu edir\u0259m, s\u0259br dil\u0259yir\u0259m. \u00dcmid edir\u0259m ki, onlar \u00e7\u0259tin d\u00f6vr\u00fc gerid\u0259 qoyaraq tezlikl\u0259 yax\u0131nlar\u0131na, \u0259zizl\u0259rin\u0259 qovu\u015facaqlar\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Oftalmoloq T\u00fcrkan \u018ff\u0259ndiyeva&nbsp;<\/strong>is\u0259bildirib ki, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 x\u0259st\u0259xanaya daxil olan b\u00fct\u00fcn x\u0259st\u0259l\u0259rin maskas\u0131n\u0131n olmas\u0131 \u00f6n\u0259mlidir: \u201cX\u0259st\u0259xanalar\u0131n giri\u015find\u0259 ziyar\u0259t\u00e7il\u0259rin maskal\u0131 olub-olmad\u0131\u011f\u0131 yoxlan\u0131l\u0131r. Ancaq giri\u015fd\u0259n ke\u00e7\u0259nd\u0259n sonra, h\u0259kim otaqlar\u0131na daxil olanda maskalar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131rlar. Buna n\u0259zar\u0259t sistemli olmal\u0131d\u0131r ki, x\u0259st\u0259l\u0259r s\u0259hiyy\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259ri daxilind\u0259 maskan\u0131 q\u0259tiyy\u0259n \u00e7\u0131xarmas\u0131nlar. Bizim klinikan\u0131n giri\u015find\u0259 bu g\u00fcn m\u00fc\u015fahid\u0259 etdim ki, b\u00fct\u00fcn x\u0259st\u0259l\u0259rin \u0259li dezinfeksiya edilir v\u0259 ondan sonra i\u00e7\u0259ri ke\u00e7m\u0259l\u0259rin\u0259 icaz\u0259 verilir. Bu, \u0259vv\u0259ll\u0259r yox idi. Amma indi giri\u015fd\u0259 h\u0259r k\u0259sin \u0259li dezinfeksiya edilir. Bu, \u00e7ox yax\u015f\u0131 hald\u0131r. \u00c7\u00fcnki virus \u0259l vasit\u0259sil\u0259 d\u0259 yay\u0131l\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Oftalmoloq klinika daxilind\u0259 kondisionerl\u0259rin i\u015fl\u0259yib-i\u015fl\u0259m\u0259m\u0259sin\u0259 d\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirib: \u201c\u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 x\u0259st\u0259xanalarda havaland\u0131rma sisteml\u0259rinin i\u015fl\u0259m\u0259sidir. Kondisionerl\u0259rin virusu yayd\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259r var idi. H\u0259tta ictimai n\u0259qliyyatda onlar\u0131 i\u015fl\u0259tm\u0259k ist\u0259mirdil\u0259r. Ancaq sonradan bu q\u0259rar d\u0259yi\u015fdi. Klinikalar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 ya m\u0259rk\u0259zi havaland\u0131rma sistemi il\u0259 otaqlar s\u0259rinl\u0259\u015fdirilir, ya da kondisionerd\u0259n istifad\u0259 olunur. B\u00fct\u00fcn s\u0259hiyy\u0259 ocaqlar\u0131n\u0131n giri\u015find\u0259 q\u0131zd\u0131rma \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr v\u0259 \u0259ll\u0259r dezinfeksiya edilir. Amma x\u0259st\u0259 virusu gizli ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259r v\u0259 he\u00e7 bir \u0259lam\u0259t hiss olunmaz. Bundan \u0259lav\u0259, q\u0131zd\u0131rman\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rmanlardan istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r v\u0259 bu hiss olunmaz. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 kondisionerl\u0259rin i\u015fl\u0259yib-i\u015fl\u0259m\u0259m\u0259si sual alt\u0131nda qal\u0131r. \u018fn \u0259sas\u0131 is\u0259 h\u0259kiml\u0259r qoruyucu maskalardan istifad\u0259 etsinl\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fizioterapevt Sadiq Salami\u00a0<\/strong>deyib ki, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u0259kiml\u0259r qrip\u0259 yoluxmamal\u0131d\u0131rlar: \u201cH\u0259kiml\u0259ri ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Onlar b\u00fct\u00fcn g\u00fcn\u00fc yoluxucu x\u0259st\u0259liyi olan x\u0259st\u0259l\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259yirl\u0259r. H\u0259kiml\u0259rin b\u0259zil\u0259ri bu zaman stress\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r. Bel\u0259 oldu\u011fu halda is\u0259 immunitet \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259mkarlar\u0131m\u0131z virusa yoluxur. X\u0259st\u0259l\u0259rl\u0259 aralar\u0131nda sosial m\u0259saf\u0259 saxlamal\u0131d\u0131rlar. \u018fg\u0259r vacib deyils\u0259, evd\u0259n bay\u0131ra \u00e7\u0131xmas\u0131nlar, ma\u011fazalara getm\u0259sinl\u0259r, ictimai n\u0259qliyyatda olmas\u0131nlar. M\u0259n pozitiv insanam v\u0259 stressi \u00f6z\u00fcm\u0259 yax\u0131n buraxm\u0131ram. \u0130mmunitetimi g\u00fccl\u00fc saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram. \u00c7\u00fcnki immuniteti g\u00fccl\u00fc olana virus t\u0259sir etmir. \u0130ndi d\u0259 bunu g\u00fccl\u00fc ed\u0259n meyv\u0259l\u0259r yeti\u015fib. H\u0259kiml\u0259r d\u0259, adi v\u0259t\u0259nda\u015flar da bol meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z yesinl\u0259r. S\u0259h\u0259r duranda h\u0259y\u0259timizd\u0259ki tut a\u011fac\u0131n\u0131n meyv\u0259l\u0259rind\u0259n yeyir\u0259m. Bu m\u0259nim s\u0259h\u0259r yem\u0259yim olur\u201d.\/Publika.az\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Koronavirusu d\u00fcnyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259 d\u0259 adland\u0131r\u0131rlar. Bu m\u00fcharib\u0259nin \u0259sg\u0259rl\u0259ri is\u0259 tibb i\u015f\u00e7il\u0259ridir. Onlar birba\u015fa olaraq x\u0259st\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259masda olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yoluxmalar\u0131n art\u0131m fonunda h\u0259kiml\u0259rin d\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-8091","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sosial"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8091","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8091"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8091\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8093,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8091\/revisions\/8093"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}