{"id":81098,"date":"2022-09-15T11:20:45","date_gmt":"2022-09-15T07:20:45","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=81098"},"modified":"2022-09-15T11:35:33","modified_gmt":"2022-09-15T07:35:33","slug":"15-sentyabr-bakinin-azad-olunmasi-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=81098","title":{"rendered":"15 Sentyabr Bak\u0131n\u0131n azad olunmas\u0131 g\u00fcn\u00fcd\u00fcr!"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:56% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"450\" height=\"600\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307021894_192664259842286_8771524185445060551_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-81106 size-full\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307021894_192664259842286_8771524185445060551_n.jpg 450w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307021894_192664259842286_8771524185445060551_n-225x300.jpg 225w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307021894_192664259842286_8771524185445060551_n-113x150.jpg 113w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<pre class=\"wp-block-preformatted\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\"><strong>Az\u0259rbaycan V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si Veteranlar\u0131 \u0130ctimai Birliyi (AVMV\u0130B) s\u0259drinin t\u0259\u015fkilati i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fcavini Vahid Abdur\u0259hmanov <\/strong><\/mark><\/pre>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan tarixinin \u0259n \u015f\u0259r\u0259fli s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biri &#8212; do\u011fma Bak\u0131m\u0131z\u0131n rus-erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan azad olunmas\u0131 g\u00fcn\u00fcd\u00fcr!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>15 Sentyabr t\u0259k Bak\u0131n\u0131n azad olunmas\u0131yla deyil, Qafqaz \u0130slam ordusu Az\u0259raycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 qazan\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6y\u00fck bir q\u0259l\u0259b\u0259ydi. \u00d6lk\u0259mizin paytaxt\u0131na d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox imperialist g\u00fccl\u0259ri di\u015f q\u0131cam\u0131\u015fd\u0131. Dem\u0259k olar ki, \u015f\u0259h\u0259r d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259ld\u0259n-\u0259l\u0259 ke\u00e7mi\u015fdi. \u015eaumyan kimi bir qatilin v\u0259 bol\u015fevik qatill\u0259rin \u0259liyl\u0259 \u00f6lk\u0259mizin \u015fimal\u0131nda q\u0259tliamlar v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>1918-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n da daxil oldu\u011fu Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 ciddi siyasi kataklizml\u0259r ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131. Fevral ay\u0131nda \u00e7ar m\u00fctl\u0259qiyy\u0259ti devrildi. Lakin hakimiyy\u0259ti xalq k\u00fctl\u0259l\u0259rinin deyil, burjuaziyan\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7di. \u00d6nc\u0259 hakimiyy\u0259t knyaz Lvov, az sonra eser Kerenski r\u0259hb\u0259rlik etdi. Lakin bundan bol\u015fevikl\u0259r \u00f6lk\u0259boyu siyasi g\u0259rginliyi davam etdirirdil\u0259r. H\u00f6kum\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f iqtidar v\u0259 orduda vahid komandanl\u0131q yarada bilmirdi. B\u00fct\u00fcn imperiya boyu xalqlar\u0131n milli azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259si ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131. Siyasi kataklizml\u0259r Qafqazdan da yan ke\u00e7m\u0259di. Qafqaz\u0131 t\u00fcrk m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin he\u00e7 bir muxtariyyat\u0131 yox idi. Onlar imperiya t\u0259rkibind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f Bak\u0131, Yelizavetpol (G\u0259nc\u0259), \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. 1918-ci ilin aprel-mart aylar\u0131nda Bak\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycandan qoparmaq ist\u0259y\u0259n rus-erm\u0259ni bil\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri b\u00f6lg\u0259d\u0259 q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259d\u0259n sonra Bak\u0131da t\u00fcrk m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin say\u0131 azald\u0131, \u015f\u0259h\u0259r erm\u0259ni-rus ittifaq\u0131 olan Bak\u0131 Sovetinin \u0259lin\u0259 ke\u00e7di. Neftl\u0259 z\u0259ngin Ab\u015feron torpaqlar\u0131n\u0131n, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si, \u201caqrar Az\u0259rbaycandan\u201d al\u0131nmas\u0131 rus \u015fovinistl\u0259rinin k\u00f6hn\u0259 plan\u0131 idi. <\/p>\n\n\n\n<p>Onlar bu plan\u0131 xain erm\u0259nil\u0259rin \u0259li il\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bel\u0259 bir f\u00fcrs\u0259t 1918-ci ild\u0259 \u0259l\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Lakin Az\u0259rbaycan\u0131n milli q\u00fcvv\u0259l\u0259ri bu b\u0259dnam plana raz\u0131 deyildi. 1918-ci ilin may\u0131n 18-d\u0259 Tiflisd\u0259 b\u00f6y\u00fck M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin \u00f6nd\u0259rliyi il\u0259 \u015e\u0259rqd\u0259 ilk m\u00fcst\u0259qil demokratik d\u00f6vl\u0259t yarad\u0131lm\u0131\u015f-Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti elan edilmi\u015fdi. Milli h\u00f6kum\u0259t iyun ay\u0131nda G\u0259nc\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7d\u00fc. Qar\u015f\u0131ya qoyulan ilk m\u0259qs\u0259d Bak\u0131n\u0131n rus-erm\u0259ni birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259n azad etm\u0259k v\u0259 paytaxt\u0131 ora k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m q\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin paytaxt\u0131 sentyabr\u0131n 17-d\u0259 G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>O zaman t\u00fcrk ordusunun Bak\u0131n\u0131 bol\u015fevik-da\u015fnak i\u015f\u011fal\u0131ndan azad etm\u0259si \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 \u0259sl bayrama s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu. M\u0259\u015fhur milyon\u00e7u v\u0259 xeyriyy\u0259\u00e7i Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yev t\u00fcrk ordusunun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259li ziyaf\u0259t t\u0259\u015fkil etmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Qafqaz \u0130slam Ordusunun z\u0259f\u0259r y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc zaman\u0131 Bak\u0131n\u0131n azad olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarda 1130 \u015f\u0259hid verildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 dar g\u00fcnd\u0259 k\u00f6m\u0259y\u0259 yeti\u015fmi\u015f t\u00fcrk h\u0259rb\u00e7il\u0259rini \u0259n \u00e7\u0259tin m\u0259qamlarda bel\u0259 unutmad\u0131. H\u0259tta Sovet i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda olanda bel\u0259 t\u00fcrk m\u0259zarlar\u0131n\u0131 qorudular v\u0259 h\u0259r zaman say\u011f\u0131 il\u0259 yad etdil\u0259r. Az\u0259rbaycan n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131qdan sonra h\u0259r il sentyabr\u0131n 15-d\u0259 t\u0259kc\u0259 Bak\u0131da deyil, \u015eamax\u0131da, G\u00f6y\u00e7ayda v\u0259 dig\u0259r rayonlarda \u00f6lk\u0259mizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc u\u011frunda \u015f\u0259hid olan t\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259rinin m\u0259zarlar\u0131 ziyar\u0259t olunur. H\u0259r il \u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131nda \u015f\u0259hid t\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259rinin xatir\u0259sin\u0259 ucald\u0131lm\u0131\u015f \u201cT\u00fcrk \u015e\u0259hidliyi\u201d abid\u0259si \u00f6n\u00fcnd\u0259 anma m\u0259rasimi ke\u00e7irilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 xilaskar Qafqaz \u0130slam Ordusuna minn\u0259tdard\u0131r. B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan sevdal\u0131s\u0131 Nuru Pa\u015fan\u0131n bu k\u0259lamlar\u0131na n\u0259z\u0259r salmaq kifay\u0259tdir ki, t\u00fcrk qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n hans\u0131 niyy\u0259tl\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 g\u0259ldikl\u0259rinin m\u0259nas\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n d\u0259rk ed\u0259 bil\u0259s\u0259n: \u201cQarda\u015f Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fcn\u00fcn m\u0259nafeyi h\u0259r bir t\u00fcrk \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259sdir. \u018fg\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 yolunda yeni qurbanlar laz\u0131m olarsa, ona da haz\u0131r\u0131q\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>1918-ci il sentyabr\u0131n 15-d\u0259 Azadl\u0131q meydan\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n h\u0259rbi parad Az\u0259rbaycan v\u0259 qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k Z\u0259f\u0259r bayram\u0131 idi. Tam 102 il sonra yenid\u0259n qazan\u0131lm\u0131\u015f Z\u0259f\u0259rd\u0259 qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 yen\u0259 birg\u0259yik. Bu ikiqat Z\u0259f\u0259rin t\u0259nt\u0259n\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu g\u00fcn Bak\u0131n\u0131n da\u015fnak v\u0259 eser-men\u015fevikl\u0259rin idar\u0259 etdiyi \u201cSentrokaspi diktaturas\u0131\u201d ndan azad edilm\u0259si zaman\u0131 \u015f\u0259hid olmu\u015f Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259, Qaraba\u011f\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda \u015f\u0259hid olmu\u015f \u015f\u0259hidl\u0259rimiz\u0259 Allahdan r\u0259hm\u0259t dil\u0259yir\u0259m.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan tarixinin \u0259n \u015f\u0259r\u0259fli s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biri &#8212; do\u011fma Bak\u0131m\u0131z\u0131n rus-erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan azad olunmas\u0131 g\u00fcn\u00fcd\u00fcr! 15 Sentyabr t\u0259k Bak\u0131n\u0131n azad olunmas\u0131yla deyil, Qafqaz<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":81105,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-81098","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81098","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81098"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81098\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":81107,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81098\/revisions\/81107"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/81105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}