{"id":81335,"date":"2022-09-18T09:33:27","date_gmt":"2022-09-18T05:33:27","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=81335"},"modified":"2022-09-18T09:42:31","modified_gmt":"2022-09-18T05:42:31","slug":"s%c9%99f%c9%99vi-mirasi-silsil%c9%99sind%c9%99n-bulbul%c9%99-imamzad%c9%99sinin-sirri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=81335","title":{"rendered":"S\u018fF\u018fV\u0130 M\u0130RASI S\u0130LS\u0130L\u018fS\u0130ND\u018fN: B\u00dcLB\u00dcL\u018f \u0130MAMZAD\u018fS\u0130N\u0130N S\u0130RR\u0130"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkiri Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov (1794\u20131847) yaz\u0131rd\u0131: \u201cH\u0259zr\u0259ti \u015e\u0259munun Aran \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259li \u00fc\u00e7 \u0130mamzad\u0259nin \u015eamax\u0131, G\u0259nc\u0259 v\u0259 B\u0259rd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259ki t\u00fcrb\u0259l\u0259ri, B\u00fclb\u00fcl\u0259 k\u0259ndind\u0259ki \u0130mamzad\u0259, \u0130mam Museyi-Kazimin q\u0131z\u0131 H\u0259lim\u0259 xatunun Bak\u0131da \u2013 Bibiheyb\u0259td\u0259ki t\u00fcrb\u0259si, Sufi H\u0259midin \u015eirvan Qobustan\u0131ndak\u0131 m\u0259zar\u0131 v\u0259 m\u0259\u015fhur seyidl\u0259rin, \u015feyxl\u0259rin, h\u00f6rm\u0259tli fazill\u0259rin bir \u00e7ox ba\u015fqa yerl\u0259rd\u0259 olan q\u0259birl\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, bu \u00f6lk\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 din b\u00f6y\u00fckl\u0259rinin m\u0259sk\u0259ni, arif v\u0259 aliml\u0259rin v\u0259t\u0259ni olmu\u015fdur\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, Bak\u0131n\u0131n B\u00fclb\u00fcl\u0259 k\u0259ndind\u0259ki t\u00fcrb\u0259d\u0259 V \u0130mam Muh\u0259mm\u0259d Bagirin (677\u2013733) \u00f6vlad\u0131 Muh\u0259mm\u0259d Sadiq d\u0259fn edilmi\u015fdir. Muh\u0259mm\u0259d Sadiq \u00f6z xan\u0131m\u0131 v\u0259 n\u00f6k\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 Abbasil\u0259rin z\u00fclm\u00fcnd\u0259n qa\u00e7\u0131b Ab\u015feronun B\u00fclb\u00fcl\u0259 k\u0259ndin\u0259 p\u0259nah g\u0259tirmi\u015fdi. Yerli \u0259hali d\u0259 bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u015f\u0259xsl\u0259ri qorumu\u015f, d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdikd\u0259n sonra is\u0259 onlar\u0131n h\u00f6rm\u0259t v\u0259 ehtiramlar\u0131n\u0131 saxlam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fclb\u00fcl\u0259 \u0130mamzad\u0259si q\u00fcdr\u0259tli Az\u0259rbaycan h\u00f6kmdar\u0131 \u015eah I Abbas S\u0259f\u0259vinin (1571\u20131629) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 in\u015fa olunmu\u015fdu. Bu kompleks d\u00f6rd binadan ibar\u0259t idi. \u0130mam \u00f6vlad\u0131n\u0131n q\u0259bri \u00fcz\u0259rind\u0259 da\u015f s\u0259nduq\u0259 vard\u0131. Dig\u0259r otaqda is\u0259 onun \u00fc\u00e7 n\u00f6k\u0259rinin q\u0259birl\u0259ri yerl\u0259\u015firdi. H\u0259r iki otaq xal\u00e7a il\u0259 d\u00f6\u015f\u0259nmi\u015f, q\u0259birl\u0259r \u00f6rt\u00fcy\u0259 b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f, \u0259l\u0259ml\u0259rl\u0259 b\u0259z\u0259dilmi\u015fdi. M\u0259scid binas\u0131 t\u00fcrb\u0259y\u0259 biti\u015fik tikilmi\u015fdi. \u0130mamzad\u0259 kompleksini 1937-ci ild\u0259 kommunistl\u0259r u\u00e7urub darmada\u011f\u0131n etmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"309\" height=\"206\" data-id=\"81336\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/306989620_413659234028677_1921514492039110776_n.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-81336\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/306989620_413659234028677_1921514492039110776_n.png 309w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/306989620_413659234028677_1921514492039110776_n-300x200.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/306989620_413659234028677_1921514492039110776_n-150x100.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 309px) 100vw, 309px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>B\u00fclb\u00fcl\u0259 t\u00fcrb\u0259sind\u0259n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 yaln\u0131z bir da\u015f kitab\u0259 g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. O Bak\u0131da Q\u0131z qalas\u0131 il\u0259 \u00fczb\u0259\u00fcz s\u0259rgid\u0259dir. H\u0259min kitab\u0259d\u0259 \u0259r\u0259bc\u0259 g\u00f6z\u0259l x\u0259tl\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r: &#171;Bu b\u00f6y\u00fck abid\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tli Sultan \u015eah Abbas \u0259l-H\u00fcseyninin zaman\u0131nda \u015eeyx Kamal\u0131n o\u011flu \u015eeyx N\u0259cm\u0259ddinin \u0259mri il\u0259 in\u015fa edilmi\u015fdir. 1033 (1623\u20131624)&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fclb\u00fcl\u0259 \u0130mamzad\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bel\u0259 bir sual yaran\u0131r: Burada d\u0259fn edilmi\u015f Seyid Muh\u0259mm\u0259d Sadiq \u0130mam Muh\u0259mm\u0259d Bagirin hans\u0131 \u00f6vlad\u0131 idi? B\u0259ri ba\u015fdan qeyd ed\u0259k ki, V \u0130mam\u0131n Muh\u0259mm\u0259d adl\u0131 o\u011flu olmam\u0131\u015fd\u0131r. Amma onun n\u0259v\u0259-n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n bir ne\u00e7\u0259si Muh\u0259mm\u0259d ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>1993-c\u00fc ild\u0259 b\u0259rpa edilmi\u015f B\u00fclb\u00fcl\u0259 \u0130mamzad\u0259sinin xidm\u0259t\u00e7il\u0259ri deyirl\u0259r ki, burada d\u0259fn olunmu\u015f \u015f\u0259xs VII \u0130mam Museyi-Kazimin (745\u2013799) o\u011flu Muh\u0259mm\u0259ddir. \u0130slam m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, \u0130mam Museyi-Kazimin Muh\u0259mm\u0259d adl\u0131 iki o\u011flu olmu\u015fdur. Onlardan birinin m\u0259zar\u0131 \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Fars ostan\u0131n\u0131n \u015eiraz \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki \u015eah\u00e7\u0131raq t\u00fcrb\u0259sind\u0259, dig\u0259rinin q\u0259bri is\u0259 bu \u00f6lk\u0259nin Xuzistan ostan\u0131n\u0131n Dezful \u015f\u0259h\u0259rind\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Onu da vur\u011fulamal\u0131y\u0131q ki, s\u00f6z\u00fcged\u0259n t\u00fcrb\u0259l\u0259rin m\u00f6vcudlu\u011fu \u0130mam Museyi-Kazimin Muh\u0259mm\u0259d adl\u0131 \u00f6vladlar\u0131ndan birinin \u0259sl m\u0259zar\u0131n\u0131n B\u00fclb\u00fcl\u0259d\u0259 olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 g\u00fcman\u0131 tam istisna etmir. H\u0259min iddian\u0131n \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furan \u0259sas c\u0259h\u0259ti is\u0259 B\u00fclb\u00fcl\u0259 \u0130mamzad\u0259sinin Muh\u0259mm\u0259d Sadiq ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131mas\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, \u0259g\u0259r B\u00fclb\u00fcl\u0259 k\u0259ndind\u0259 d\u0259fn edilmi\u015f seyid m\u0259hz \u0130mam Museyi-Kazimin o\u011flanlar\u0131ndan biri olsayd\u0131, \u0130mamzad\u0259, b\u00f6y\u00fck ehtimalla, Muh\u0259mm\u0259d Sadiq (Muh\u0259mm\u0259d ibn C\u0259f\u0259r Sadiq) deyil, Muh\u0259mm\u0259d Kazim (Muh\u0259mm\u0259d ibn Museyi-Kazim) adlanard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fclb\u00fcl\u0259d\u0259 d\u0259fn edilmi\u015f seyidin ad\u0131 (Muh\u0259mm\u0259d) v\u0259 l\u0259q\u0259bi (Sadiq) g\u00f6st\u0259rir ki, o, VI \u0130mam C\u0259f\u0259r Sadiqin (702\u2013765) o\u011flu Muh\u0259mm\u0259d ola bil\u0259rdi. \u015eeyx Abbas Qumi (1877\u20131941) yaz\u0131rd\u0131 ki, xasiyy\u0259tinin v\u0259 xarici g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn g\u00f6z\u0259lliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 ona Dibac (\u0259r\u0259bc\u0259 \u201cg\u00f6z\u0259l\u201d) deyirdil\u0259r. Muh\u0259mm\u0259d Dibac s\u0259xav\u0259tli v\u0259 \u015f\u00fcca\u0259tli bir ki\u015fi idi. O, iki g\u00fcn oruc tutub yaln\u0131z bir d\u0259f\u0259 iftar ed\u0259rdi. Qonaqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r g\u00fcn bir qoyun k\u0259sdir\u0259rdi. H\u0259r d\u0259f\u0259 \u015f\u0259h\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xanda paltarlar\u0131n\u0131 bir kas\u0131ba ba\u011f\u0131\u015flamam\u0131\u015f geri d\u00f6nm\u0259zdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Seyid Muh\u0259mm\u0259d ibn C\u0259f\u0259r Sadiq Abbasi x\u0259lif\u0259si M\u0259muna (786\u2013833) qar\u015f\u0131 815-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015f M\u0259kk\u0259 \u00fcsyan\u0131n\u0131n \u0259sas r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdu. \u00dcsyan\u00e7\u0131lar \u0130mam \u00f6vlad\u0131n\u0131 \u0130slam x\u0259lif\u0259si elan etmi\u015fdil\u0259r. O, x\u0259lif\u0259 M\u0259munun qo\u015funu il\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u0259hr\u0259manl\u0131q g\u00f6st\u0259rs\u0259 d\u0259, sonradan da\u011fl\u0131q \u0259razid\u0259 m\u00fchasir\u0259y\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Muh\u0259mm\u0259din d\u0259st\u0259sinin su ehtiyat\u0131 t\u00fck\u0259ndiyind\u0259n, t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131 xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcqavim\u0259ti dayand\u0131r\u0131b x\u0259lif\u0259 il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlara ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Abbasil\u0259r onun adamlar\u0131na aman vers\u0259l\u0259r d\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fc Hicazdan s\u00fcrg\u00fcn etmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, Muh\u0259mm\u0259d ibn C\u0259f\u0259r Sadiq 818-ci ild\u0259 Gurgan\u0131n (\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n Semnan ostan\u0131n\u0131n) X\u0259z\u0259r sahill\u0259rind\u0259n 30 kilometr aral\u0131da yerl\u0259\u015f\u0259n Bastam \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00f6z \u0259c\u0259li il\u0259 v\u0259fat etmi\u015fdi. Guya onun c\u0259naz\u0259 namaz\u0131n\u0131 x\u0259lif\u0259 M\u0259munun \u00f6z\u00fc q\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ha\u015fiy\u0259.<\/strong> <strong><em>X\u0259lif\u0259 M\u0259mun q\u0259ddar v\u0259 kinli, amma eyni zamanda hiyl\u0259g\u0259r, a\u011f\u0131ll\u0131 v\u0259 t\u0259dbirli bir siyas\u0259t\u00e7i idi. O, rola girm\u0259yi, insanlar\u0131 aldatma\u011f\u0131, onlarla manipulyasiya etm\u0259yi yax\u015f\u0131 bacar\u0131rd\u0131. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0130mam Rzan\u0131 (765\u2013818) \u015f\u0259hid etmi\u015f, sonra is\u0259 \u201cq\u00fcss\u0259 v\u0259 k\u0259d\u0259r i\u00e7ind\u0259\u201d ona mat\u0259m saxlam\u0131\u015fd\u0131. \u0130mama ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onu \u00f6z atas\u0131 x\u0259lif\u0259 Harunun (766\u2013809) m\u0259zar\u0131n\u0131n yan\u0131nda d\u0259fn etdirmi\u015fdi. Halbuki M\u0259munun q\u0259lbind\u0259 n\u0259 \u00f6z atas\u0131na, n\u0259 d\u0259 \u0130mam Rzaya m\u0259h\u0259bb\u0259t vard\u0131.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"366\" height=\"206\" data-id=\"81337\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307578146_1204939430210599_753260309079789832_n.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-81337\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307578146_1204939430210599_753260309079789832_n.png 366w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307578146_1204939430210599_753260309079789832_n-300x169.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307578146_1204939430210599_753260309079789832_n-150x84.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 366px) 100vw, 366px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Bastam t\u00fcrb\u0259si bug\u00fcn Dai \u0259l-K\u0259birin q\u0259bri kimi d\u0259 tan\u0131n\u0131r. Tarixd\u0259n bildiyimiz kimi, bu l\u0259q\u0259bi deyl\u0259mil\u0259rin m\u0259\u015fhur \u0259miri Seyid H\u0259s\u0259n ibn Zeyd (?\u2013884) da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Dem\u0259li, Seyid H\u0259s\u0259nin d\u0259 m\u0259zar\u0131 oradad\u0131r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015fd\u0131rmalardan birind\u0259 bu q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015fdik ki, Kiyev Rus d\u00f6vl\u0259tinin qurucusu knyaz Rorik (?\u2013879) m\u0259hz Seyid H\u0259s\u0259n ibn Zeydl\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259 m\u0259\u011flub v\u0259 h\u0259lak olmu\u015fdu. H\u0259s\u0259n ibn Zeydin qarda\u015f\u0131 \u2013 900-c\u00fc ild\u0259 Samanil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 \u015f\u0259had\u0259t\u0259 yetmi\u015f Dai \u0259l-S\u0259\u011fir l\u0259q\u0259bli Muh\u0259mm\u0259d ibn Zeydin d\u0259 m\u0259zar\u0131 Bastamdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130slam tarixinin tan\u0131nm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 Natiq R\u0259himovun qeydl\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r salaq:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBastam \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki \u0130mamzad\u0259 Muh\u0259mm\u0259d t\u00fcrb\u0259sini Muh\u0259mm\u0259d Dibac\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011flay\u0131rlar. Amma ba\u015fqa bir ehtimala g\u00f6r\u0259, orada Muh\u0259mm\u0259d Dibac deyil, onun qarda\u015f\u0131 Muh\u0259mm\u0259d S\u0259\u011fir d\u0259fn olunmu\u015fdur (Bastamda torpa\u011fa tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259hid Muh\u0259mm\u0259d ibn Zeydin d\u0259 l\u0259q\u0259bi Dai \u0259l-S\u0259\u011fir idi \u2013 A.\u015e.). Bu t\u00fcrb\u0259ni \u0130lxani h\u00f6kmdar\u0131 Qazan xan (1271\u20131304) in\u015fa etdirmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r m\u0259lumata \u0259sas\u0259n, Bastamdak\u0131 t\u00fcrb\u0259 Muh\u0259mm\u0259d Dibaca v\u0259 ya onun qarda\u015f\u0131 Muh\u0259mm\u0259d S\u0259\u011fir\u0259 deyil, \u0130mam C\u0259f\u0259r Sadiqin dig\u0259r o\u011flu Abdullah \u018fftaha aiddir. Bel\u0259 bir r\u0259vay\u0259t d\u0259 vard\u0131r ki, bu m\u0259zarda Abdullah \u018fftah\u0131n \u00f6z\u00fc deyil, o\u011flu Muh\u0259mm\u0259d basd\u0131rlm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fqa bir g\u00fcmana g\u00f6r\u0259, Muh\u0259mm\u0259d Dibac\u0131n t\u00fcrb\u0259si \u0130ran\u0131n Q\u0259zvin \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, dig\u0259r ehtimala \u0259sas\u0259n, Azad\u015f\u0259hr \u015f\u0259h\u0259rind\u0259dir. H\u0259m\u00e7inin \u0130ran\u0131n D\u0259rg\u0259z \u015f\u0259hristan\u0131n\u0131n \u015eiligan k\u0259ndind\u0259 d\u0259 Dibac ziyar\u0259tgah\u0131 adl\u0131 t\u00fcrb\u0259 m\u00f6vcuddur. H\u0259min t\u00fcrb\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r zaman\u0131nda tikilmi\u015fdir. Muh\u0259mm\u0259d Dibaca aid edil\u0259n bir t\u00fcrb\u0259 d\u0259 \u018ffqan\u0131stan\u0131n Herat \u015f\u0259h\u0259rind\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Dibac ziyar\u0259tgah\u0131 adl\u0131 daha bir m\u0259\u015fhur t\u00fcrb\u0259 is\u0259 Gurgan yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 Semnan ostan\u0131ndad\u0131r. Onu 984-c\u00fc ild\u0259 Buveyhil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin (945\u20131055) v\u0259ziri, alim, \u015fair v\u0259 mesenat Sahib ibn \u018fbbad (938\u2013995) in\u015fa etdirmi\u015f, 1242-ci ild\u0259 \u2013 \u00c7ingiz xan\u0131n (1155\u20131227) o\u011flu Quyuq xan\u0131n (1206\u20131248) zaman\u0131nda mo\u011follar da\u011f\u0131tm\u0131\u015fd\u0131lar. \u0130lxani h\u00f6kmdar\u0131 Ulcaytu sultan (1278\u20131316) h\u0259min m\u0259zar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 yeni t\u00fcrb\u0259 tikdirmi\u015fdi. Daha \u00e7ox ehtimal olunan budur ki, Muh\u0259mm\u0259d Dibac\u0131n \u0259sl m\u0259zar\u0131 m\u0259hz buradad\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd etdiyimiz m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar ortaya bir ne\u00e7\u0259 sual \u00e7\u0131x\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>Muh\u0259mm\u0259d ibn C\u0259f\u0259r Sadiq \u00f6z d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n n\u00fcfuzlu \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri idi. Abbasil\u0259r ondan \u00e7\u0259kinirdil\u0259r. \u0130slam tarix\u00e7il\u0259ri Muh\u0259mm\u0259d Dibac\u0131 c\u0259sar\u0259tli v\u0259 \u00f6l\u00fcmd\u0259n qorxmayan bir \u015f\u0259xs kimi xarakteriz\u0259 etmi\u015fl\u0259r. Muh\u0259mm\u0259d silahl\u0131 m\u00fcqavim\u0259ti yaln\u0131z ona g\u00f6r\u0259 dayand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131 ki, \u00f6z t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131 xilas etsin. S\u00f6zs\u00fcz ki, h\u0259r bir yax\u015f\u0131 komandir v\u0259 r\u0259hb\u0259r kimi Muh\u0259mm\u0259d Dibac da ona inan\u0131b arxas\u0131nca ged\u0259n adamlar\u0131n h\u0259yatlar\u0131na g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Amma d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn amannam\u0259 ald\u0131qdan sonra Muh\u0259mm\u0259d Dibac\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck arzusu yenid\u0259n azadl\u0131\u011fa qovu\u015fmaq olacaqd\u0131. O, x\u0259lif\u0259 M\u0259munu v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 Abbasil\u0259ri kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131 tan\u0131y\u0131rd\u0131. Bu s\u00fclal\u0259nin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri ba\u011f\u0131\u015flama\u011f\u0131 bacarm\u0131rd\u0131lar. \u00dcsyana qo\u015fuldu\u011fu g\u00fcnd\u0259n Abbasil\u0259r Muh\u0259mm\u0259din \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fcn\u00fc vermi\u015fdil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, onun d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc v\u0259ziyy\u0259td\u0259n yegan\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu qa\u00e7maq idi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"280\" height=\"201\" data-id=\"81338\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307540114_1134126234126856_4570374343792986812_n.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-81338\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307540114_1134126234126856_4570374343792986812_n.png 280w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/307540114_1134126234126856_4570374343792986812_n-150x108.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 280px) 100vw, 280px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Sual: Muh\u0259mm\u0259d Dibac\u0131n n\u0259zar\u0259t alt\u0131ndan qa\u00e7\u0131b gizl\u0259nm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn idimi?<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Cavab: T\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, irad\u0259 v\u0259 m\u00fcvafiq imkanlar olarsa, \u0259n s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 qorunan yerd\u0259n d\u0259 \u00e7\u0131xmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Sual: Muh\u0259mm\u0259d Dibacdan he\u00e7 bir x\u0259b\u0259r-\u0259t\u0259rin olmad\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n Abbasil\u0259r onun \u00f6l\u00fcm\u00fc haqq\u0131nda \u015fayi\u0259 yaya bil\u0259rdil\u0259rmi?<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Cavab: \u018fslind\u0259, h\u0259min situasiyada bel\u0259 bir m\u0259lumat\u0131n yay\u0131lmas\u0131 \u0259n optimal t\u0259dbir say\u0131la bil\u0259r. \u018fks t\u0259qdird\u0259, b\u0259zi t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 Muh\u0259mm\u0259d Dibac\u0131 qeyb\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015f imam elan ed\u0259rdil\u0259r. Bununla da yeni \u00fcsyanlar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit \u015f\u0259rait yaranard\u0131.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Sual. H\u0259min dezinformasiyan\u0131 daha inand\u0131r\u0131c\u0131 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ona bu elementl\u0259ri \u0259lav\u0259 ed\u0259 bil\u0259rdil\u0259rmi: Seyidin c\u0259naz\u0259 namaz\u0131n\u0131 guya X\u0259lif\u0259 M\u0259munun \u00f6z\u00fc q\u0131lm\u0131\u015f, sonra is\u0259 Muh\u0259mm\u0259din 30.000 dinar borcunu da \u00f6d\u0259mi\u015fdi?<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Cavab: Biz ad\u0259t\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259ni unuduruq. D\u0259yi\u015f\u0259n, inki\u015faf ed\u0259n yaln\u0131z zahiri \u0259lam\u0259tl\u0259r, geyim v\u0259 texnikad\u0131r. \u0130nsan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si, \u015f\u00fcuru is\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b olub.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, z\u0259nnimizc\u0259, Muh\u0259mm\u0259d Dibac\u0131n d\u0259fni bar\u0259d\u0259 \u0259hvalat sonradan qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. N\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q ki, Abbasil\u0259r bu kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7ox usta idil\u0259r. Onlar q\u0259rib\u0259 bir m\u0259ntiql\u0259 Bab\u0259ki (798\u2013838) v\u0259 x\u00fcrr\u0259mil\u0259ri at\u0259\u015fp\u0259r\u0259st, \u015eeyx H\u0259s\u0259n Sabbah\u0131n (1050\u20131124) t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131 is\u0259 tiry\u0259k alud\u0259\u00e7il\u0259ri elan etmi\u015fdil\u0259r. Monqollar\u0131 Xar\u0259zm \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccuma t\u0259hrik edib, bunun g\u00fcnah\u0131n\u0131 \u0259dal\u0259tli, imanl\u0131 v\u0259 elmli t\u00fcrk h\u00f6kmdar\u0131 Xar\u0259zm\u015fah \u018fla\u0259ddin Muh\u0259mm\u0259din (1169\u20131220) \u00fcst\u00fcn\u0259 atm\u0131\u015fd\u0131lar. M\u0259hz bel\u0259 \u201cbacar\u0131ql\u0131 v\u0259 f\u0259ras\u0259tli\u201d olduqlar\u0131na g\u00f6r\u0259 Abbasil\u0259r 508 il (750\u20131258) \u0259rzind\u0259 s\u0259lt\u0259n\u0259ti \u00f6z \u0259ll\u0259rind\u0259 saxlam\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-4 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"552\" height=\"318\" data-id=\"81339\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ttt56.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-81339\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ttt56.png 552w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ttt56-300x173.png 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/ttt56-150x86.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 552px) 100vw, 552px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Muh\u0259mm\u0259d Dibac\u0131n B\u00fclb\u00fcl\u0259 k\u0259ndind\u0259ki \u0130mamzad\u0259d\u0259 d\u0259fn olundu\u011funa d\u0259lal\u0259t ed\u0259n faktlar\u0131 bir d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259k:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Az\u0259rbaycan, \u0130ran v\u0259 \u018ffqan\u0131standa Muh\u0259mm\u0259d Dibaca aid edil\u0259n \u0259n az\u0131 yeddi t\u00fcrb\u0259 vard\u0131r. Bu is\u0259 onun m\u0259hz 818-ci ild\u0259 v\u0259fat etm\u0259si bar\u0259d\u0259 m\u0259lum r\u0259vay\u0259ti \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na al\u0131r.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Muh\u0259mm\u0259d Sadiq adl\u0131 seyidin B\u00fclb\u00fcl\u0259d\u0259 d\u0259fn olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat birm\u0259nal\u0131 v\u0259 konkretdir. Muh\u0259mm\u0259d Dibac ibn C\u0259f\u0259r Sadiqin Bastamdak\u0131 d\u0259fni is\u0259 az qala \u0259n ki\u00e7ik t\u0259f\u0259rr\u00fcat\u0131 il\u0259 n\u0259ql olunsa da, sonrak\u0131 m\u0259lumatlar bu \u0259hvalat\u0131 bir q\u0259d\u0259r \u201cbuland\u0131r\u0131r\u201d. Bel\u0259 ki, Seyid Muh\u0259mm\u0259d S\u0259\u011fir ibn C\u0259f\u0259r Sadiqin, Seyid Abdullah ibn C\u0259f\u0259r Sadiqin, Seyid Muh\u0259mm\u0259d ibn Abdullah\u0131n, Seyid H\u0259s\u0259n ibn Zeydin v\u0259 Seyid Muh\u0259mm\u0259d ibn Zeydin d\u0259 m\u0259zarlar\u0131n\u0131n h\u0259min t\u00fcrb\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259si bar\u0259d\u0259 r\u0259vay\u0259tl\u0259r vard\u0131r. Amma onu da qeyd ed\u0259k ki, \u0130ran v\u0259 \u018ffqan\u0131standak\u0131 dig\u0259r be\u015f t\u00fcrb\u0259 yaln\u0131z Muh\u0259mm\u0259d Dibac\u0131n ad\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.&nbsp;<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>X\u0259rit\u0259y\u0259 diqq\u0259t yetirs\u0259k g\u00f6r\u0259rik ki, Muh\u0259mm\u0259d Dibaca aid edil\u0259n Q\u0259zvin (Q\u0259zvin ostan\u0131), Dibac (Semnan ostan\u0131), Bastam (Semnan ostan\u0131), Azad\u015f\u0259hr (G\u00fcl\u00fcstan ostan\u0131), \u015eiligan (R\u0259z\u0259vi Xorasan ostan\u0131n\u0131n Dibac dehistan\u0131), Herat (\u018ffqan\u0131stan) t\u00fcrb\u0259l\u0259rini bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259d\u0259n, onlar\u0131 B\u00fclb\u00fcl\u0259 t\u00fcrb\u0259sind\u0259n f\u0259rql\u0259ndir\u0259n bir c\u0259h\u0259t vard\u0131r. S\u00f6z\u00fcged\u0259n alt\u0131 t\u00fcrb\u0259nin ham\u0131s\u0131 co\u011frafi bax\u0131mdan eyni x\u0259ttin \u00fcz\u0259rind\u0259 (v\u0259 ya bir yolun \u00fcst\u00fcnd\u0259) yerl\u0259\u015fir. Bel\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaran\u0131r ki, onlar Muh\u0259mm\u0259d Dibac\u0131n s\u00fcrg\u00fcn\u0259 apar\u0131lark\u0259n dayand\u0131\u011f\u0131 v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 sonradan m\u00fcq\u0259dd\u0259s say\u0131lm\u0131\u015f yerl\u0259rdir.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Muh\u0259mm\u0259d Dibac\u0131n ad\u0131 il\u0259 daha \u00e7ox \u0259laq\u0259l\u0259ndiril\u0259n \u0259razi \u0130ran\u0131n Semnan ostan\u0131d\u0131r. Bu is\u0259 onun \u0259lam\u0259ti ola bil\u0259r ki, seyidi sonuncu d\u0259f\u0259 m\u0259hz burada g\u00f6rm\u00fc\u015fl\u0259r. Semnan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n Bak\u0131ya q\u0259d\u0259r quru yolla m\u0259saf\u0259 t\u0259xmin\u0259n 1032 kilometrdir. Bu m\u0259saf\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r uzun g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r. \u00dcst\u0259lik, IX \u0259srd\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n mar\u015frutun b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si s\u0131x me\u015f\u0259l\u0259rd\u0259n, y\u00fcks\u0259k da\u011fl\u0131q \u0259razid\u0259n, y\u0131rt\u0131c\u0131 heyvanlar\u0131n v\u0259 quldurlar\u0131n t\u00fc\u011fyan etdikl\u0259ri yerl\u0259rd\u0259n ke\u00e7diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259li&nbsp; say\u0131l\u0131rd\u0131. Amma bir m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 vard\u0131r ki, \u0130ran\u0131n h\u0259min b\u00f6lg\u0259sind\u0259n Ab\u015ferona d\u0259niz yolu il\u0259 d\u0259 g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn idi. Bu halda s\u0259f\u0259r daha t\u0259hl\u00fck\u0259siz, m\u0259saf\u0259 is\u0259 \u0259n az\u0131 iki d\u0259f\u0259 q\u0131sa olurdu.&nbsp; &nbsp;<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>S\u0259f\u0259vi \u015fahlar\u0131 m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259kanlarla ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 kifay\u0259t \u0259d\u0259r ciddi yana\u015f\u0131rd\u0131lar. S\u00f6zs\u00fcz ki, B\u00fclb\u00fcl\u0259d\u0259 m\u0259hz \u0130mam \u00f6vlad\u0131n\u0131n d\u0259fn edildiyini g\u00f6st\u0259r\u0259n d\u0259llill\u0259r olmasayd\u0131, S\u0259f\u0259vil\u0259r bu kompleksin in\u015fas\u0131na icaz\u0259 verm\u0259zdil\u0259r. Lakin eyni zamanda n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q ki, \u0130ran\u0131n \u015eiliqan k\u0259ndind\u0259ki Dibac t\u00fcrb\u0259si d\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r zaman\u0131nda tikilmi\u015fdir.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>B\u00fclb\u00fcl\u0259d\u0259 \u0130mamzad\u0259nin d\u0259fn olundu\u011funu Abbasqulu A\u011fa Bak\u0131xanov qeyd etmi\u015fdir. O, ilkin m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 faktlara istinad ed\u0259n bir alim idi. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 d\u0259 A.Bak\u0131xanov a\u011f\u0131zdan-a\u011f\u0131za \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n r\u0259vay\u0259tl\u0259r\u0259 deyil, \u0259n az\u0131 t\u00fcrb\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259ki yaz\u0131lara \u0259saslanm\u0131\u015fd\u0131. Sovet h\u00f6kum\u0259ti t\u00fcrb\u0259ni 1937-ci ild\u0259 el\u0259 da\u011f\u0131tm\u0131\u015fd\u0131 ki, ondan bir da\u015f kitab\u0259d\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 n\u0259 qalmam\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259ntiq bunu deyir ki, h\u0259min kitab\u0259 t\u00fcrb\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u0259kk olunmu\u015f, lakin d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u0259lib \u00e7atmam\u0131\u015f yaz\u0131lar\u0131n yaln\u0131z bir fraqmentidir.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>A\u011f\u0131zdan-a\u011f\u0131za g\u0259z\u0259n r\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, t\u00fcrb\u0259d\u0259 Muh\u0259mm\u0259d Sadiq adl\u0131 \u0130mamzad\u0259 d\u0259fn olunmu\u015fdur. Z\u0259nnimizc\u0259, bu r\u0259vay\u0259tin k\u00f6k\u00fc q\u0259dim zamanlara \u2013 IX\u2013XII \u0259srl\u0259r\u0259 deyil, \u00e7ox-\u00e7ox sonralara \u2013 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Y\u0259qin ki, t\u00fcrb\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259ki yaz\u0131larda onu in\u015fa etdir\u0259nl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, burada kiml\u0259rin d\u0259fn olundu\u011fu da g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdi. \u0130mamzad\u0259 Muh\u0259mm\u0259d Sadiq ad\u0131 da k\u0259nd camaat\u0131n\u0131n yad\u0131nda m\u0259hz h\u0259min yaz\u0131lardan qalm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp;<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>B\u00fclb\u00fcl\u0259d\u0259 d\u0259fn olunmu\u015f \u0130mam \u00f6vlad\u0131n\u0131n ad\u0131 Muh\u0259mm\u0259d Sadiqdir. Muh\u0259mm\u0259d ad\u0131 v\u0259 Sadiq l\u0259q\u0259bi Muh\u0259mm\u0259d Dibac\u0131n \u00f6z ad\u0131na (Muh\u0259mm\u0259d) v\u0259 onun atas\u0131n\u0131n l\u0259q\u0259bin\u0259 (Sadiq) uy\u011fundur.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>\u0130mamzad\u0259 Muh\u0259mm\u0259d Sadiq B\u00fclb\u00fcl\u0259y\u0259 Abbasil\u0259rin t\u0259qibind\u0259n qa\u00e7\u0131b g\u0259lmi\u015fdi. \u0130mam Muh\u0259mm\u0259d Bagirin n\u0259v\u0259l\u0259rinin bir hiss\u0259si, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, Muh\u0259mm\u0259d Dibac ibn C\u0259f\u0259r Sadiq, \u0130mam\u0131n q\u0131z\u0131 \u00dcmmi S\u0259l\u0259m\u0259nin o\u011flu \u0130smail ibn Muh\u0259mm\u0259d v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri Abbasil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 815-ci il \u00fcsyan\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015f v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 \u015fidd\u0259tli bir \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qib olunmu\u015fdular.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>N\u0259tic\u0259. <em>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki,B\u00fclb\u00fcl\u0259 \u0130mamzad\u0259 Kompleksind\u0259 M\u0259sum \u0130mamlar\u0131n \u00f6vladlar\u0131ndan biri d\u0259fn edilmi\u015fdir. Bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259k olar ki, o, \u0130mam C\u0259f\u0259r Sadiqin o\u011flu Muh\u0259mm\u0259d Dibacd\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: Milli Kimlik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Qrupunun \u00fczv\u00fc <mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Araz \u015e\u0259hrili<\/mark><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkiri Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov (1794\u20131847) yaz\u0131rd\u0131: \u201cH\u0259zr\u0259ti \u015e\u0259munun Aran \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259li \u00fc\u00e7 \u0130mamzad\u0259nin \u015eamax\u0131, G\u0259nc\u0259 v\u0259 B\u0259rd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259ki t\u00fcrb\u0259l\u0259ri, B\u00fclb\u00fcl\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":81343,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-81335","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81335","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81335"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81335\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":81344,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81335\/revisions\/81344"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/81343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81335"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81335"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81335"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}