{"id":820,"date":"2020-02-02T01:20:49","date_gmt":"2020-02-01T21:20:49","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=820"},"modified":"2020-02-02T01:20:51","modified_gmt":"2020-02-01T21:20:51","slug":"papua-yeni-qvineya-xalqlari-arasinda-genetik-muxt%c9%99liflik-ortaya-cixdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=820","title":{"rendered":"Papua Yeni Qvineya xalqlar\u0131 aras\u0131nda genetik m\u00fcxt\u0259liflik ortaya \u00e7\u0131xd\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>Elm \u0259n tez \u00f6yr\u0259nim dilinin t\u00fcrk dili olmas\u0131n\u0131 s\u00fcbut etdi<\/p>\n\n\n\n<p>F\u0259rqli dill\u0259rd\u0259 dan\u0131\u015fan Papua Yeni Qvineya xalq\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsl\u0259ri bir-birl\u0259rind\u0259n genetik olaraq da tamamil\u0259 f\u0259rqlidirl\u0259r. F: James Morgan\/<\/p>\n\n\n\n<p>Yeni genetik t\u0259dqiqatlar Papua Yeni Qvineyada ya\u015fayan insanlar\u0131n genetik c\u0259h\u0259td\u0259n bir-birl\u0259rind\u0259n \u00e7ox f\u0259rqli oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar burada ya\u015fayan insanlar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 50 min ildir ki, Avropa v\u0259 Asiyadan genetik olaraq m\u00fcst\u0259qil olduqlar\u0131n\u0131, x\u00fcsusil\u0259 \u00f6lk\u0259nin y\u00fcks\u0259k da\u011fl\u0131qlar\u0131n\u0131n bu g\u00fcn d\u0259 tamamil\u0259 t\u0259crid edildiyini bildirirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Elmi jurnalda d\u0259rc edil\u0259n ara\u015fd\u0131rmada, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n v\u0259 b\u00fcr\u00fcnc v\u0259 ya d\u0259mir kimi m\u0259d\u0259ni f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin insan c\u0259miyy\u0259tl\u0259rinin genetik qurulu\u015funa t\u0259siri bar\u0259d\u0259 d\u0259 m\u0259lumat verilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Papua Yeni Qvineya, Sakit Okean b\u00f6lg\u0259sind\u0259 Afrika xaricind\u0259 insan\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funun \u0259n erk\u0259n s\u00fcbutlar\u0131ndan biri kimi tan\u0131n\u0131r. Dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rl\u0259 \u00e7ox m\u0259hdud m\u0259d\u0259ni v\u0259 genetik \u00fcnsiyy\u0259t\u0259 sahib olan v\u0259 dem\u0259k olar ki, tamamil\u0259 unikal m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 sahib olan b\u00f6lg\u0259, insan m\u0259d\u0259niyy\u0259tini v\u0259 t\u0259kam\u00fcl\u00fcn\u00fc ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259y\u0259n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn vacib bir t\u0259dqiqat sah\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>85 dild\u0259 dan\u0131\u015fan 385 \u015f\u0259xsin genomu ara\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259d\u0259ni bax\u0131mdan z\u0259ngin bir \u00f6lk\u0259 olan Papua Yeni Qvineya t\u0259xmin\u0259n 850 yerli dild\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r, y\u0259ni bu da d\u00fcnya dill\u0259rinin \u00fcmumi say\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 10% -ni t\u0259\u015fkil edir. Dil v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u00fcxt\u0259lifliyin genetik qurulu\u015fa nec\u0259 t\u0259sir etdiyini ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar 85 f\u0259rqli dild\u0259n olan 385 \u015f\u0259xsin genomlar\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar h\u0259r bir genomda milyondan \u00e7ox genetik m\u00f6vqey\u0259 baxd\u0131lar v\u0259 genetik ox\u015farl\u0131qlar\u0131 v\u0259 f\u0259rql\u0259ri anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn bu genetik m\u00f6vqel\u0259ri m\u00fcqayis\u0259 etdil\u0259r. N\u0259tic\u0259l\u0259r t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 f\u0259rqli dill\u0259rd\u0259 dan\u0131\u015fan qruplar\u0131n da genetik c\u0259h\u0259td\u0259n bir-birl\u0259rind\u0259n tamamil\u0259 f\u0259rqli oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcv\u0259n Sanger \u0130nstitutunda apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rman\u0131n apar\u0131c\u0131 m\u00fc\u0259llifi Anders Bergstrom demi\u015fdi: \u201cBu t\u0259dqiqat Papua Yeni Qvineyada genetik m\u00fcxt\u0259liflik v\u0259 \u0259hali tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilk geni\u015fmiqyasl\u0131 t\u0259dqiqatd\u0131r. Apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015fd\u0131rma, b\u00f6lg\u0259 xalqlar\u0131n\u0131n genetik bax\u0131mdan bir-birl\u0259rind\u0259n tamamil\u0259 f\u0259rqli oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Buradak\u0131 insanlar Avropa v\u0259 Orta Asiyadak\u0131 b\u0259zi icmalardan daha g\u00fccl\u00fcd\u00fcrl\u0259r v\u0259 ehtimal ki h\u0259mi\u015f\u0259 d\u0259 bu c\u00fcr olublar.&#187;<\/p>\n\n\n\n<p>Papua Yeni Qvineyada t\u0259hsilli insanlar\u0131n tap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerl\u0259r<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r bir dil qrupu bir dair\u0259 il\u0259 t\u0259msil olunur; sah\u0259 genetik olaraq t\u0259yin olunan \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131n\u0131, r\u0259ng is\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li dil sah\u0259sini g\u00f6st\u0259rir. T\u0259dqiqat f\u0259rqli dill\u0259rd\u0259 dan\u0131\u015fan insanlar\u0131n bir-birl\u0259rind\u0259n genetik olaraq f\u0259rqli olduqlar\u0131n\u0131 ortaya qoyur. T: Elm doi: 10.1126 \/ elm.aan3842<\/p>\n\n\n\n<p>50.000 illik f\u0259rqli bir t\u0259kam\u00fcl prosesi<\/p>\n\n\n\n<p>Oksford Universitetind\u0259n Stiven J. Oppenheimer, &#171;Da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015fayan insanlar v\u0259 d\u00fcz\u0259nlikl\u0259rd\u0259 ya\u015fayan insanlar aras\u0131nda t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc f\u0259rql\u0259r ortaya qoyduq. \u0130ki qrup aras\u0131ndak\u0131 10.000 il\u0259 20.000 ill\u0259r aras\u0131nda d\u0259yi\u015f\u0259n genetik d\u0259yi\u015fikliyi \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131q. Tarix\u0259n d\u00fcz\u0259likd\u0259 ya\u015fayanlar \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u00fc\u0259yy\u0259n bir m\u0259ntiq\u0259 s\u0131\u011fsa da da\u011fl\u0131q icmalar \u00fc\u00e7\u00fcn, \u0259ksin\u0259, bu co\u011frafi c\u0259h\u0259td\u0259n yax\u0131n qruplar aras\u0131nda bel\u0259 g\u00fccl\u00fc bir genetik f\u0259rqin olmas\u0131 olduqca qeyri-adi bir \u015feydir.&#187;<\/p>\n\n\n\n<p>Avropa v\u0259 Asiyadak\u0131 icmalar, t\u0259xmin\u0259n 10,000 il \u0259vv\u0259l t\u0259kam\u00fcl m\u0259nas\u0131nda meydana g\u0259l\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rind\u0259n g\u00fccl\u00fc t\u0259sir\u0259 m\u0259ruz qald\u0131. Ki\u00e7ik ov\u00e7u qruplar\u0131 k\u0259ndl\u0259r\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131qdan sonra k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 icmalar\u0131 genetik c\u0259h\u0259td\u0259n homogenl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Bununla birlikd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, t\u0259xmin\u0259n eyni vaxtda Papua Yeni Qvineyan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n m\u00fcst\u0259qil olaraq ortaya \u00e7\u0131xsa da, Avropa v\u0259 Asiyada homogenl\u0259\u015fm\u0259 Papua Yeni Qvineyada m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n\n\n\n<p>&#171;Genetik t\u0259dqiqatlar say\u0259sind\u0259 Yeni Qvineya adas\u0131nda ya\u015fayan insanlar\u0131n son 50.000 il \u0259rzind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n qalan hiss\u0259sin\u0259 nisb\u0259t\u0259n m\u00fcst\u0259qil bir t\u0259kam\u00fcl prosesi oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck&#187; dey\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 Chris Tyler-Smit qeyd edib. Bu i\u015f biz\u0259 Avropa v\u0259 Asiyadan k\u0259narda f\u0259rqli bir t\u0259kam\u00fcl prosesini izl\u0259m\u0259y\u0259 imkan verir. Bu torpaqlarda \u0259kin\u00e7ilik meydana g\u0259ldi, ancaq d\u0259mir v\u0259 tunc d\u00f6vr\u00fc olmay\u0131b. B\u0259lk\u0259 d\u0259 bu genetik, m\u0259d\u0259ni v\u0259 dil m\u00fcxt\u0259lifliyinin m\u0259nb\u0259yi olan yeni texnologiya b\u00f6lg\u0259y\u0259 girm\u0259m\u0259siyl\u0259 ba\u011fl\u0131 olub.&#187;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcasir Melaneziyal\u0131larda Denisova DNT-si tap\u0131ld\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>Afrikadan k\u0259narda dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n k\u00f6k\u00fc bir k\u00f6\u00e7\u0259 dayan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Polineziyada m\u0259skunla\u015fan ilk insanlar Asiyadan g\u0259ldil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Trust Sanger \u0130nstitutu Anders Bergstrom \u201cElm\u201d jurnal\u0131nda elmi m\u0259qal\u0259 d\u0259rc etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259qal\u0259nin \u015f\u0259rh hiss\u0259sind\u0259 bi x\u00fcsusu qeyd ed\u0259r\u0259k qavrama v\u0259 t\u0259limin hans\u0131 ya\u015flardan ba\u015flanmas\u0131n\u0131 qeyd edir:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; 2-3 ya\u015f\u0131nda t\u00fcrk dili il\u0259,<br>&#8212; 5 ya\u015f\u0131nda Alman dili il\u0259,<br>&#8212; 12 ya\u015f\u0131nda \u0259r\u0259b dili il\u0259 ba\u015flamas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc qeyd edir. Dil\u00e7ilik professoru Klan Delius.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgbb2-1.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/84230629_919205288494695_8901703940144365568_n.png?_nc_cat=111&amp;_nc_ohc=1CPG_V-QKecAX9qWQYX&amp;_nc_ht=scontent.fgbb2-1.fna&amp;oh=7ad5e958b7a31d4a83eb4a39d788550b&amp;oe=5ED3F927\" alt=\"\"\/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Elm \u0259n tez \u00f6yr\u0259nim dilinin t\u00fcrk dili olmas\u0131n\u0131 s\u00fcbut etdi F\u0259rqli dill\u0259rd\u0259 dan\u0131\u015fan Papua Yeni Qvineya xalq\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsl\u0259ri bir-birl\u0259rind\u0259n genetik olaraq da tamamil\u0259 f\u0259rqlidirl\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-820","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=820"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":822,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820\/revisions\/822"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}