{"id":8210,"date":"2020-06-20T01:41:01","date_gmt":"2020-06-19T21:41:01","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=8210"},"modified":"2020-06-21T12:00:11","modified_gmt":"2020-06-21T08:00:11","slug":"nuh-yurdu-naxcivani-erm%c9%99ni-hucumlarindan-qoruyan-xilaskar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=8210","title":{"rendered":"Nuh yurdu Nax\u00e7\u0131van\u0131 erm\u0259ni h\u00fccumlar\u0131ndan qoruyan xilaskar"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>T\u00fcrkiy\u0259nin istiqlal sava\u015f\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015f, bir s\u0131ra \u0259z\u0259li T\u00fcrk torpaqlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259n tapdag\u0131ndan azad edilm\u0259sind\u0259 &nbsp;\u0259v\u0259zsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259r\u0259n Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fa haqq\u0131nda G\u00fclpar\u0259 Bayram dan\u0131\u015f\u0131r. (&#171;T\u00fcrk avaz\u0131_05\/2018&#187;)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bab\u0259k X\u00fcrr\u0259mi, \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai, Fatih Sultan Mehmet, M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259, Mustafa Kamal Atat\u00fcrk! Sadalad\u0131g\u0131m\u0131z bu isiml\u0259r T\u00fcrk\u00fcn tarixidir. Abid\u0259l\u0259r, qalalar kimi dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r d\u0259 tarixin yadda\u015f\u0131nda \u0259b\u0259dil\u0259\u015fir. Bab\u0259k bir g\u00fcnl\u00fck azadl\u0131g\u0131 q\u0131rx il k\u00f6l\u0259 kimi ya\u015famaqdan \u00fcst\u00fcn tutdu v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc mill\u0259tin\u0259 qurban etdi. Edam\u0131n d\u0259h\u015f\u0259ti bel\u0259 onu yolundan d\u00f6nd\u0259r\u0259 bilm\u0259di. \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai yeniyetm\u0259 ik\u0259n mill\u0259tin\u0259 sahib \u00e7\u0131xd\u0131. Fatih Sultan Mehmet &nbsp;21 ya\u015f\u0131nda \u0130stanbulu f\u0259th ed\u0259r\u0259k 1000 illik \u015e\u0259rqi Roma \u0130mperiyas\u0131n\u0131 ortadan qald\u0131rd\u0131. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 \u015e\u0259rqd\u0259 ilk Demokratik Respublikan\u0131n bayrag\u0131n\u0131 qald\u0131rd\u0131.&nbsp;<img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/cdn.trt.net.tr\/images\/67fc\/2d8e\/5a3c\/5b474970e9a7d.jpg\">Mustafa Kamal Atat\u00fcrk XX \u0259sr\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 yoxdan bir var yaratd\u0131. D\u00f6rd t\u0259r\u0259fd\u0259n h\u00fccuma m\u0259ruz qalan T\u00fcrkiy\u0259ni yunanlar\u0131n, ingilisl\u0259rin, erm\u0259ninin, frans\u0131z\u0131n caynag\u0131ndan ald\u0131 v\u0259 d\u00fcnyaya demokratik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 malik yeni bir T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259qdim etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259n Uzaq \u015eimala q\u0259d\u0259r k\u00f6k atm\u0131\u015f B\u00f6y\u00fck t\u00fcrk tarixinin \u0259b\u0259di yadda\u015f\u0131na h\u0259kk olunmu\u015f g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r \u00e7oxdur. Onlardan biri d\u0259 Atat\u00fcrk\u00fcn \u0259n yax\u0131n silahda\u015f\u0131, T\u00fcrkiy\u0259nin istiqlal sava\u015f\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015f, bir s\u0131ra \u0259z\u0259li T\u00fcrk torpaqlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259n tapdag\u0131ndan azad edilm\u0259sind\u0259 &nbsp;\u0259v\u0259zsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259r\u0259n, Nuh yurdu Nax\u00e7\u0131van\u0131 erm\u0259ni h\u00fccumlar\u0131ndan qoruyaraq bu b\u00f6lg\u0259nin xilaskar\u0131 kimi tan\u0131nan &nbsp;Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fad\u0131r!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fa 1882-ci ild\u0259 Konyada h\u0259rb\u00e7i M\u0259mm\u0259d \u018fmin Pa\u015fa v\u0259 Hac\u0131 H\u0259vva xan\u0131m\u0131n ail\u0259sind\u0259 dogulub. Onun ata t\u0259r\u0259fd\u0259n k\u00f6kl\u0259ri oguz t\u00fcrkl\u0259rinin \u0259f\u015far boyuna gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Atas\u0131 m\u0259mur oldugu \u00fc\u00e7\u00fcn Vanda, h\u0259tta S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f, sonra \u0130stanbula d\u00f6n\u0259r\u0259k orta t\u0259hsilini burda bitirmi\u015fdir. 1905- ci ild\u0259 h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bd\u0259n m\u0259zun olduqdan sonra almanca v\u0259 ruscan\u0131 m\u00fck\u0259mm\u0259l bildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fd\u0131g\u0131 i\u015fl\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck ugurlar qazanm\u0131\u015fdir. &nbsp;1924-c\u00fc ild\u0259, 42 ya\u015f\u0131ndayk\u0259n Ayd\u0131nl\u0131 Camal b\u0259yin q\u0131z\u0131 \u0130clal xan\u0131mla evl\u0259nmi\u015f, bu evlilikd\u0259n H\u0259yat, \u018fm\u0259l v\u0259 Timsal adlar\u0131nda 3 q\u0131z \u00f6vlad\u0131 olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fan\u0131n h\u0259yat\u0131 v\u0259 m\u00fccadil\u0259si Osmanl\u0131 v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti tarixinin \u0259n \u00f6n\u0259mli s\u0259hif\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 edir. Onun&nbsp; ad\u0131 Qurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131n bayraqdar\u0131 Mustafa Kamal Atat\u00fcrkl\u0259 qo\u015fa \u00e7\u0259kilir. Bu b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t yaln\u0131z bacar\u0131ql\u0131 bir s\u0259rk\u0259rd\u0259, qalib komandan deyil, h\u0259m d\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn qabaqc\u0131l ziyal\u0131s\u0131, maarif\u00e7isi, xeyriyy\u0259\u00e7isi idi. Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n azad etdiyi T\u00fcrk torpaqlar\u0131nda h\u0259m d\u0259 yerli \u0259halinin maarifl\u0259nm\u0259sinin qeydin\u0259 qal\u0131r, m\u0259kt\u0259bl\u0259r a\u00e7\u0131r, bu m\u0259kt\u0259bl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rslikl\u0259r yaz\u0131rd\u0131.&nbsp;<img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/cdn.trt.net.tr\/images\/7e50\/184d\/a8c9\/5b47499ac0ad5.jpg\">O, m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259 yetim qalm\u0131\u015f t\u00fcrk \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u00f6vladl\u0131ga g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k bu u\u015faqlar\u0131 himay\u0259 edirdi. Qurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131n sonunda Pa\u015fan\u0131n art\u0131q 6 min\u0259 yax\u0131n \u00f6vladl\u0131ga g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc bu c\u00fcr u\u015faqlar vard\u0131. Q\u0131z\u0131 Timsal xan\u0131m Qarab\u0259kir atas\u0131 il\u0259 bagl\u0131 s\u00f6hb\u0259tl\u0259rinin birind\u0259 deyir:\u201dAtama q\u0259hr\u0259mansan dey\u0259nd\u0259 etiraz edib dey\u0259rmi\u015f ki, q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259zif\u0259 bitdikd\u0259n sonra ba\u015flayar, biz sad\u0259c\u0259 v\u0259zif\u0259mizi yerin\u0259 yetirdik. H\u0259m\u00e7inin dey\u0259rmi\u015f ki \u00e7ox ugurlar\u0131m oldu amma m\u0259ni \u0259n \u00e7ox xo\u015fb\u0259xt ed\u0259n Sar\u0131qam\u0131\u015f\u0131 bir u\u015faq q\u0259s\u0259b\u0259si hal\u0131na g\u0259tirib, o q\u0259d\u0259r u\u015faga himay\u0259darl\u0131q etm\u0259yim oldu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; \u201dAl\u00e7\u0131t\u0259p\u0259 q\u0259hr\u0259man\u0131\u201d v\u0259 ya \u201cYetiml\u0259r atas\u0131\u201d l\u0259q\u0259bi il\u0259 tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fa Qurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131n bitm\u0259sind\u0259n sonra 1924-c\u00fc ild\u0259 T\u0259r\u0259qqip\u0259rv\u0259r C\u00fcmhuriyy\u0259t Partiyas\u0131n\u0131 yarad\u0131r. Lakin Pa\u015fan\u0131n siyasi f\u0259aliyy\u0259ti ugurlu olmur. T\u00fcrkiy\u0259 h\u00f6kum\u0259ti bu partiyan\u0131 qanundank\u0259nar elan edir. 1926-c\u0131 ild\u0259 Atat\u00fcrk\u0259 qar\u015f\u0131 sui-q\u0259sdd\u0259 i\u015ftirak ittiham\u0131 il\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 b\u0259ra\u0259t alir.1927-ci ild\u0259n istefaya \u00e7\u0131xan Qarab\u0259kir Pa\u015fa 1938-ci il\u0259d\u0259k can\u0131ndan artiq sevdiyi m\u0259ml\u0259k\u0259tinin ictimai h\u0259yat\u0131ndan k\u0259narda qal\u0131r. Ancaq bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 d\u0259 Qarab\u0259kir Pa\u015fa vaxt\u0131n\u0131 bo\u015f ke\u00e7irmir,kitablar yaz\u0131r,mar\u015flar b\u0259st\u0259l\u0259yir. 1938-ci ild\u0259 \u0130stanbuldan B\u00f6y\u00fck Mill\u0259t M\u0259clisin\u0259 mill\u0259t v\u0259kili se\u00e7ilir. 1946-c\u0131 ild\u0259n h\u0259yat\u0131n\u0131n sonuna q\u0259d\u0259r is\u0259 M\u0259clis ba\u015fqan\u0131 olur. Mustafa Kamal Atat\u00fcrk onun haqqinda deyib:\u201d Qarab\u0259kir Pa\u015fa qay\u0259t z\u0259ki, \u00fcst\u00fcn \u0259xlakli, namuslu,fevkalad\u0259 iyi huylu, t\u0259dbirli bir adamd\u0131r\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/cdn.trt.net.tr\/images\/198e\/2296\/222c\/5b4749f428050.jpg\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fa yaln\u0131z Anadolu ell\u0259rind\u0259 deyil, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda h\u00f6rm\u0259tl\u0259 an\u0131lan q\u0259hr\u0259mand\u0131r. Az\u0259rbaycanda, x\u00fcsusil\u0259 Nax\u00e7\u0131van torpag\u0131nda xilaskar s\u0259rk\u0259rd\u0259 kimi xat\u0131rlan\u0131r. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 erm\u0259ni da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259ri i\u015fgal edilir,yerli \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 b\u00f6y\u00fck q\u0131rg\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilirdi. Bu zaman q\u0259dim t\u00fcrk yurdu Nax\u00e7\u0131van\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti daha ac\u0131nacaql\u0131 idi. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas \u0259razisind\u0259n ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f b\u00f6lg\u0259d\u0259 t\u0259kc\u0259 1918-21- ci ill\u0259rd\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n soyq\u0131r\u0131m n\u0259tic\u0259sind\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 k\u0259nd dag\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, 75 min\u0259 yax\u0131n dinc \u0259hali q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201cNax\u00e7\u0131van t\u00fcrk qap\u0131s\u0131d\u0131r. Bu x\u00fcsusu diqq\u0259t\u0259 alaraq onun m\u00f6vcudiyy\u0259tini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259linizd\u0259n g\u0259l\u0259ni yap\u0131n\u0131z!\u201d Atat\u00fcrk\u00fcn Nax\u00e7\u0131van \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00f6yl\u0259diyi bu s\u00f6zl\u0259r indi h\u0259r bir nax\u00e7\u0131vanl\u0131n\u0131n q\u0259lbind\u0259 ya\u015fay\u0131r, sonsuz ehtiram v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t duygusu il\u0259 xat\u0131rlan\u0131r. Bunun ard\u0131nca Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fa ordusu il\u0259 Nax\u00e7\u0131vana yard\u0131ma g\u0259lir. Nax\u00e7\u0131vanl\u0131 m\u00fc\u0259llim, d\u0259y\u0259rli t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 v\u0259 alimimiz, o g\u00fcnl\u0259rin \u00e7anl\u0131 \u015fahidi L\u0259tif H\u00fcseynzad\u0259 xatir\u0259l\u0259rind\u0259 dey\u0131r:\u201d&nbsp; 3 g\u00fcnl\u00fck vuru\u015fmadan sonra \u015eanl\u0131 t\u00fcrk ordusu Nax\u015f\u0131vana daxil oldu.Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fan\u0131 yerli \u0259hali b\u00f6y\u00fck ruh y\u00fcks\u0259kliyi il\u0259 qar\u015f\u0131lad\u0131. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 bayram t\u0259dbirl\u0259ri ba\u015flad\u0131. T\u00fcrk bayrag\u0131n\u0131n qald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259ti il\u0259 t\u0259\u015fkil olunmu\u015f izdihamda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259nl\u0259rin h\u0259r biri xilaskar t\u00fcrk ordusuna sonsuz sevgil\u0259rini \u00e7atd\u0131r\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fa Nax\u00e7\u0131vanda tez bir zamanda nizami ordu yarad\u0131lmas\u0131 i\u015fin\u0259 ba\u015flay\u0131r.Bu bax\u0131mdan Qarab\u0259kir Pa\u015fan\u0131n ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan Nax\u015f\u0131van R\u00fc\u015fdiyy\u0259 m\u0259kt\u0259binin ordu quruculugunda x\u00fcsusi yeri vard\u0131r. O ill\u0259rd\u0259 bu m\u0259kt\u0259bin \u015fagirdi olan L\u0259tif H\u00fcseynzad\u0259 xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131r:\u201dPa\u015fa bir g\u00fcn m\u0259kt\u0259bimiz\u0259 g\u0259ldi. Onu h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qar\u015f\u0131lad\u0131q v\u0259 salamlad\u0131q. O biz\u0259 mar\u015f \u00f6yr\u0259tdi. Mar\u015f\u0131n s\u00f6zl\u0259ri bel\u0259ydi:<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>Ya istiqlal, ya \u00f6l\u00fcm<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>V\u0259t\u0259nim, mill\u0259tim, sancag\u0131m, evim<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>\u0130stiqlal\u0131m yoxsa cahanda<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>Yoxdur yerim!\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fa Nax\u00e7\u0131vanda oldugu zaman g\u00f6rk\u0259mli Az\u0259rbaycan \u015fairi H\u00fcseyn Cavidl\u0259 birg\u0259 b\u00f6lg\u0259nin maarif v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck s\u0259y g\u00f6st\u0259rir. Nax\u00e7\u0131van teatr\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda yax\u0131ndan i\u015ftirak edir. &nbsp;Namiq Kamal\u0131n \u201cV\u0259t\u0259n v\u0259 ya silistr\u0259\u201d tama\u015fas\u0131na rejissorluq ed\u0259r\u0259k h\u0259tta s\u0259hn\u0259 t\u0259rtibat\u0131n\u0131 da \u00f6z\u00fc verir. Nax\u00e7\u0131vanda t\u00fcrk klassik yazarlar\u0131- Namiq Kamal\u0131n, Tofiq Fikr\u0259tin, Xalid\u0259 \u018fdibin, \u018fbd\u00fclh\u0259q Hamidin, Y\u0259hya Kamal\u0131n v\u0259 dig\u0259r t\u00fcrk klassikl\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259ri toplanm\u0131\u015f b\u00f6y\u00fck, milli bir kitabxana yarad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;<img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/cdn.trt.net.tr\/images\/8cc9\/ccdd\/3e86\/5b474a1e5f20f.jpg\">Birinci Cahan Sava\u015f\u0131nda m\u0259glub t\u0259r\u0259f &nbsp;olan Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131 Mudros bar\u0131\u015f\u0131q sazi\u015fini imzalamaga m\u0259cbur olur. Sazi\u015fin 11-ci b\u0259ndin\u0259 \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycan \u0130ngilt\u0259r\u0259nin n\u00fcf\u00fcz dair\u0259sin\u0259 verilir, b\u00fct\u00fcn yollar v\u0259 neft m\u0259nb\u0259l\u0259ri ingilisl\u0259rin ixtiyar\u0131na ke\u00e7irdi. \u0130ngilt\u0259r\u0259 h\u00f6kum\u0259tinin dikt\u0259si il\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f bu m\u00fcqavil\u0259nin \u015f\u0259rtin\u0259 g\u00f6r\u0259 Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fan\u0131n 1-ci Qafqaz Kolordusu l\u0259gv edilir, q\u0259hr\u0259man Pa\u015fa Nax\u00e7\u0131van torpag\u0131n\u0131 t\u0259rk etm\u0259li olur. Nax\u00e7\u0131vandan ged\u0259rk\u0259n o, \u201cHarda oluramsa olum, Nax\u00e7\u0131van\u0131 k\u00f6m\u0259ksiz,arxas\u0131z qoymuyacagam. Var q\u00fcvv\u0259ml\u0259 onu m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259c\u0259k, da\u015fnaklara verm\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m\u201d-demi\u015fdi. Sonrak\u0131 hadis\u0259l\u0259r Qarab\u0259kir Pa\u015fan\u0131n h\u0259qiq\u0259t\u0259n bu torpag\u0131 unutmad\u0131g\u0131n\u0131 s\u00fcbut etdi. &nbsp;&nbsp;105 il ya\u015fam\u0131\u015f alim L\u0259tif H\u00fcseynzad\u0259 o g\u00fcn\u00fc bel\u0259 xat\u0131rl\u0131y\u0131r:\u201d Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fa 1918-ci il oktyabr ay\u0131n\u0131n 31-d\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131 t\u0259rk ed\u0259rk\u0259n bu torpag\u0131n xilas\u0131 ugrunda \u015f\u0259hid olmu\u015f T\u00fcrk \u0259sg\u0259rinin m\u0259zar\u0131 \u00fcst\u00fcn\u0259 g\u0259ldi, m\u0259zar \u00f6n\u00fcnd\u0259 ba\u015f \u0259ydi v\u0259 bel\u0259 bir \u015fer par\u00e7as\u0131 s\u00f6yl\u0259di:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>Yavrum b\u0259n gediyorum,s\u0259n rahat uyu bu toprakda,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>T\u00fcrk yurdudur,ana yurddur bu toprak da<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>Al kan\u0131ndan q\u0131z\u0131l lal\u0259, \u0259lvan g\u00fcll\u0259r bit\u0259c\u0259kdir bu toprakda!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nax\u015f\u0131vandan ayr\u0131lark\u0259n bu torpaga q\u0131lnc\u0131 v\u0259 q\u0259l\u0259mi il\u0259 xidm\u0259t etmi\u015f Kaz\u0131m Qarab\u0259kirin \u0259lyazmas\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 H\u00fcseyn Cavid\u0259 h\u0259diyy\u0259 etdiyi \u201c\u00f6y\u00fcdl\u0259rim\u201d kitab\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259t orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 d\u0259rs v\u0259saiti kimi istifad\u0259 edilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/cdn.trt.net.tr\/images\/f3a3\/023d\/f5d1\/5b474a91c432d.jpg\">1918-ci il noyabr ay\u0131n\u0131n 3-d\u0259 Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fan\u0131n m\u0259sl\u0259h\u0259ti v\u0259 k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda Araz-T\u00fcrk Respublikas\u0131 qurulur. Bu il 100 illiyini qeyd ed\u0259c\u0259yimiz bu respublika \u00e7ox az ya\u015fasa da erm\u0259ni quldur d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Nax\u00e7\u0131van\u0131n i\u015fgal\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131. 1921-ci ilin fevralinda ba\u015flayan Moskva dani\u015fiqlar\u0131nda bu quruma \u0259saslanaraq yerli \u0259halinin erm\u0259ni idar\u0259\u00e7iliyini q\u0259bul etm\u0259diyi g\u00f6st\u0259rilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Zaman-zaman \u00f6z i\u015fgal\u00e7\u0131 planlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n erm\u0259nil\u0259r 1919-cu ilin aprelind\u0259 yenid\u0259n Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u015e\u0259rur b\u00f6lg\u0259sini i\u015fgal edirl\u0259r. \u0130ngilt\u0259r\u0259 h\u00f6kum\u0259tinin d\u0259st\u0259yi il\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda erm\u0259ni idar\u0259si qurmaq planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. 1919-cu ilin may ay\u0131n\u0131n 24-d\u0259 is\u0259 &nbsp;6 min n\u0259f\u0259rlik qo\u015funla Nax\u00e7\u0131van\u0131 i\u015fgal edirl\u0259r. Bu zaman Anadolu ell\u0259rind\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259, yunanlara, ingilisl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 sava\u015fda olmas\u0131na baxmayaraq Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fa yen\u0259 d\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131 t\u0259k qoymur. &nbsp;Agr\u0131dag t\u0259r\u0259fd\u0259n yard\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn Nax\u00e7\u0131vana 2 min n\u0259f\u0259rlik \u0259sg\u0259r g\u00f6nd\u0259rir.El\u0259 ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259n xeyli itki ver\u0259n erm\u0259nil\u0259r geri \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olurlar.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1921-ci ilin oktyabr ay\u0131n\u0131n 13-d\u0259 5 d\u00f6vl\u0259tin- Az\u0259rbaycan, Erm\u0259nistan, G\u00fcrc\u00fcstan, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 R\u00fcsiyan\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Qars m\u00fcqavil\u0259si imzalanir. Nax\u00e7\u0131van\u0131n siyasi statusu m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n m\u00fcqavil\u0259nin altinda T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259r\u0259fd\u0259n Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fan\u0131n imzas\u0131 vardir. Qars m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 h\u00f6kum\u0259ti Nax\u00e7\u0131van\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Muxtar Respublika kimi t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 v\u0259 ya\u015famas\u0131na t\u0259minat almi\u015f oldu . Bu m\u00fcqavil\u0259yl\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Nax\u00e7\u0131van aras\u0131nda 11 kilomertrlik s\u0259rh\u0259d x\u0259ttinin t\u0259sbit edilm\u0259si bu b\u00f6lg\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015fiyirdi. \u018fsrin sonlar\u0131na &nbsp;dogru 1990-c\u0131 ilin qanl\u0131 yanvar g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015f \u015f\u0259h\u0259ri Bak\u0131da rus qo\u015funlar\u0131 q\u0131rg\u0131n t\u00f6r\u0259tdiyi g\u00fcnl\u0259rd\u0259 erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131 yen\u0259 Nax\u00e7\u0131vana h\u00fccumlara ba\u015flad\u0131lar. O zaman Nax\u00e7\u0131van r\u0259hb\u0259rliyi Qars m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 \u0259saslanaraq qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131ndan k\u00f6m\u0259k ist\u0259di v\u0259 T\u00fcrk\u00fcn Turana a\u00e7\u0131lan qap\u0131s\u0131 &nbsp;Nax\u00e7\u0131van erm\u0259ni i\u015fgal\u0131ndan qorundu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>Bu g\u00fcn Nax\u00e7\u0131vanda h\u0259r k\u0259sin sevdiyi v\u0259 tan\u0131d\u0131g\u0131 Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fan\u0131n ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan yara\u015f\u0131ql\u0131, \u0259z\u0259m\u0259tli came ucal\u0131r. Xilaskar s\u0259rk\u0259rd\u0259nin \u015f\u0259nin\u0259 \u015ferl\u0259r, n\u0259gm\u0259l\u0259r qo\u015fulur. Q\u0259dim t\u00fcrk yurdu Nax\u00e7\u0131van\u0131 silah\u0131 v\u0259 q\u0259l\u0259mi il\u0259 qorumu\u015f\u00a0 Pa\u015fan\u0131n bu torpaqda \u0259b\u0259di ya\u015famaq haqq\u0131 vard\u0131r.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiy\u0259nin istiqlal sava\u015f\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015f, bir s\u0131ra \u0259z\u0259li T\u00fcrk torpaqlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259n tapdag\u0131ndan azad edilm\u0259sind\u0259 &nbsp;\u0259v\u0259zsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259r\u0259n Kaz\u0131m Qarab\u0259kir Pa\u015fa haqq\u0131nda G\u00fclpar\u0259 Bayram<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-8210","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8210","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8210"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8210\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8251,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8210\/revisions\/8251"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8210"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8210"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8210"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}