{"id":8278,"date":"2020-06-22T02:13:45","date_gmt":"2020-06-21T22:13:45","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=8278"},"modified":"2020-06-22T02:13:50","modified_gmt":"2020-06-21T22:13:50","slug":"nadir-sahin-3-boyuk-brilyanti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=8278","title":{"rendered":"Nadir \u015fah\u0131n 3 b\u00f6y\u00fck brilyant\u0131 &#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u201cNadir \u015fah Bor\u00e7al\u0131n\u0131 g\u00fcrc\u00fcl\u0259r\u0259 deyil, g\u00fcrc\u00fc xanl\u0131\u011f\u0131na<\/strong>&nbsp;<strong>&#8212;<\/strong>&nbsp;<strong>Z\u00f6hrab xana verib<\/strong><strong>\u201d<\/strong><strong>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00f6zl\u0259ri \u201cAzadl\u0131q\u201d radiosunun \u201c\u0130z\u201d proqram\u0131n\u0131n \u201cSonuncu fateh Nadir \u015fah\u201d radiodastan\u0131n\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 Cahangir H\u00fcseyn \u018ff\u015far deyib.<\/p>\n\n\n\n<p>Radionun sayt\u0131nda bir istifad\u0259\u00e7inin \u201cNadir \u015fah Bor\u00e7al\u0131n\u0131 G\u0259nc\u0259 xan\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259n al\u0131b G\u00fcrc\u00fcstana ba\u011f\u0131\u015flay\u0131b\u201d fikrin\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildir\u0259n Cahangir \u018ff\u015far bunlar\u0131 s\u00f6yl\u0259yib: \u201cM\u0259s\u0259l\u0259 bel\u0259 olub. 1736-c\u0131 ild\u0259 Suqovu\u015fanda ke\u00e7iril\u0259n \u015fah qurultay\u0131 zaman\u0131 G\u0259nc\u0259 xan\u0131 &#8212; Ziyado\u011flular Nadirin \u015fah se\u00e7ilm\u0259sinin \u0259leyhin\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131. Onlar deyirdil\u0259r ki, niy\u0259 adi k\u0259ndli o\u011flu bu boyda m\u0259ml\u0259k\u0259tin \u015fah\u0131 olsun, biz S\u0259f\u0259vil\u0259r s\u00fclal\u0259sind\u0259n bir n\u0259f\u0259ri \u015fah se\u00e7\u0259 bil\u0259rik&#8230; Bu \u00fczd\u0259n Nadir \u015fah se\u00e7il\u0259nd\u0259n sonra G\u0259nc\u0259 v\u0259 Qaraba\u011f xanlar\u0131n\u0131 \u0130ran\u0131n \u015f\u0259rq hiss\u0259sin\u0259 s\u00fcrg\u00fcn etdirir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/virtualaz.org\/images\/56766_src.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bor\u00e7al\u0131 G\u0259nc\u0259 xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 idi. O d\u00f6vrd\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan adl\u0131 d\u00f6vl\u0259t yox idi. Kaxetiya-Kolxida vard\u0131, onlar da \u0130ran d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259rkibind\u0259 idi, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan b\u0259yl\u0259rb\u0259yiliyi \u0259razisind\u0259. Y\u0259ni h\u0259m Kaxetiya, h\u0259m Da\u011f\u0131stan, h\u0259m d\u0259 indiki Erm\u0259nistan \u0259razisi Az\u0259rbaycan b\u0259yl\u0259rb\u0259yiliyin\u0259 daxil idi. Nadir \u015fah inzibati \u0259razini g\u00fcrc\u00fcl\u0259r\u0259 yox, g\u00fcrc\u00fc xanl\u0131\u011f\u0131na verib. G\u00fcrc\u00fc xan\u0131 is\u0259 Z\u00f6hrab xan idi. Z\u00f6hrab xan da t\u00fcrk \u0259silli idi. Bax, Nadir \u015fah G\u0259nc\u0259 xan\u0131n\u0131n bir h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 Bor\u00e7al\u0131 hiss\u0259sini Kaxetiya \u0259razisin\u0259 verib\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cahangir \u018ff\u015far bir oxu<\/strong><strong>c<\/strong><strong>unun<\/strong>&nbsp;<strong>\u201c<\/strong><strong>Nadir \u015fah Qaraba\u011fdak\u0131 xristian m\u0259likl\u0259r\u0259 x\u00fcsusi status verib<\/strong><strong>\u201d<\/strong>&nbsp;<strong>\u015f\u0259rhini d\u0259 cavabla<\/strong><strong>n<\/strong><strong>d\u0131<\/strong><strong>r\u0131b<\/strong><strong>:<\/strong>&nbsp;\u201c1743-c\u00fc ild\u0259 Nadir Osmanl\u0131 il\u0259 m\u0259zh\u0259b ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 aradan qald\u0131rmaq \u00fcst\u00fcnd\u0259 sava\u015fanda birba\u015fa girir Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana &#8212; \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131na, ordan da ke\u00e7ir Qars, \u018frzurum \u0259razisin\u0259. M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 verilir ki, bel\u0259 bir d\u00f6vrd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin ke\u015fi\u015fi b\u00f6y\u00fck x\u0259l\u0259tl\u0259rl\u0259 Nadiri \u0130r\u0259van yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda qar\u015f\u0131lay\u0131r. Nadir \u015fah onu q\u0259bul edir. O, \u00e7ox tolerant olub. Onun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015fqa dinl\u0259r\u0259 toxunulmay\u0131b. H\u0259tta Nadir Hindistan s\u0259f\u0259rind\u0259n sonra oxuyub-yazma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259nir. \u0130ncili, T\u00f6vrat\u0131, Quran\u0131 oxuyur. Bel\u0259 bir g\u00f6st\u0259ri\u015f verir ki, \u0130ncili v\u0259 T\u00f6vrat\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etsinl\u0259r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Nadirin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin d\u0259 dini qorunub. Dem\u0259li, Nadir E\u00e7mi\u0259dzind\u0259ki erm\u0259ni katolikosunu q\u0259bul edir. M\u0259nb\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, \u201ct\u00fcrk sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n istilas\u0131n\u0131 q\u0259bul ed\u0259n\u201d erm\u0259ni ke\u015fi\u015fl\u0259rin var-d\u00f6vl\u0259tini \u0259ll\u0259rind\u0259n ald\u0131r\u0131r, \u00f6zl\u0259rini d\u0259 s\u00fcrg\u00fcn etdirir&#8230;\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bu kitab\u0131 yazark\u0259n tarixi qaynaqlar\u0131 ara\u015fd\u0131ran Cahangir \u018ff\u015far erm\u0259nil\u0259rin he\u00e7 zaman Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliy\u0259 malik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259yir: \u201cOlsayd\u0131, el\u0259 burdaca dey\u0259rdim. Ancaq bu \u0259razid\u0259 kils\u0259l\u0259ri olub. E\u00e7mi\u0259dzin d\u0259 orta \u0259srl\u0259rd\u0259n erm\u0259nil\u0259r\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq kimi verilib. Onlar Suriyadan, Van g\u00f6l\u00fc \u0259traf\u0131ndan qa\u00e7\u0131b burada m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar. G\u00fcrc\u00fcl\u0259rin knyazl\u0131\u011f\u0131 olub, bu knyazl\u0131q da h\u0259mi\u015f\u0259 vassall\u0131q say\u0131l\u0131b &#8212; \u0259sar\u0259t alt\u0131nda qal\u0131b. \u00dcst\u0259lik, ya Osmanl\u0131n\u0131n, ya da \u0130ran \u015fahlar\u0131n\u0131n \u0259sar\u0259ti alt\u0131nda. Rus \u00e7ar\u0131 I Pyotr \u015f\u0259rqi Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259nd\u0259 bel\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rd\u0131 ki, Bak\u0131 qar\u0131\u015f\u0131q b\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rqi Az\u0259rbaycandan t\u00fcrkl\u0259r \u00e7\u0131xar\u0131ls\u0131n, erm\u0259ni v\u0259 g\u00fcrc\u00fcl\u0259r\u0259 burada \u00e7arl\u0131q verilsin. T\u0259bii ki, Nadir bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131. Pyotrdan sonra da \u00e7ar Rusiyas\u0131 70 il Az\u0259rbaycana gir\u0259 bilm\u0259di. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r ki, F\u0259t\u0259li xan d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan iki yer\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fc&#8230;\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N<\/strong><strong>adir \u015fah\u0131n q\u0259nim\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Verili\u015fin b\u0259l\u0259d\u00e7isi Nadir \u015fah\u0131n q\u0259nim\u0259tl\u0259rind\u0259n d\u0259 s\u00f6z a\u00e7\u0131b: \u201c\u00d6t\u0259n verili\u015fd\u0259 dediyim kimi, Nadir \u015fah iki ay m\u00fcdd\u0259tind\u0259 Hindistan\u0131 diz \u00e7\u00f6kd\u00fcr\u00fcr. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah \u00f6z tac\u0131n\u0131 bunun qar\u015f\u0131s\u0131na qoyur. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah t\u00fcrk \u0259silli oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 Nadir onun tac\u0131n\u0131 geri qaytar\u0131r. O\u011flu N\u0259srullah Mirz\u0259ni M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah\u0131n q\u0131z\u0131 il\u0259 evl\u0259ndirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tac-Mahalda m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flan\u0131r. M\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, Hindistan\u0131n q\u0259rb hiss\u0259si \u0130ran d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259rkibin\u0259 verilir. El\u0259c\u0259 d\u0259 300 il Hindistan x\u0259zin\u0259sind\u0259 olan var-d\u00f6vl\u0259t Nadir \u015faha h\u0259diyy\u0259 olunur. Nadir \u015fah ne\u00e7\u0259 milyon kurur (o vaxtk\u0131 pul vahidi-red.) d\u0259y\u0259rind\u0259ki l\u0259l-c\u0259vahirat\u0131, qiym\u0259tli kitablar\u0131, memarlar\u0131, aliml\u0259ri \u0130rana g\u0259tirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qaynaqlarda yaz\u0131l\u0131b ki, \u0130ran\u0131n tarixi, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti Nadir \u015fah\u0131n Hindistan y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n sonra dir\u00e7\u0259lir v\u0259 parlay\u0131r&#8230;\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Cahangir \u018ff\u015far d\u00fcnyada 3 b\u00f6y\u00fck brilyant oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yir: \u201cOnlardan biri \u201cKuhi-Nur\u201ddur. Haz\u0131rda Londonda kral tac\u0131ndad\u0131r. 500 karatd\u0131r. Bu da\u015f\u0131n tay\u0131-b\u0259rab\u0259ri yoxdur. \u0130ngilisl\u0259r \u0130ran\u0131 tutanda bu da\u015f krali\u00e7aya h\u0259diyy\u0259 olunub. \u0130ndi Londonda kral x\u0259zin\u0259sind\u0259 &#8212; Kral Muzeyind\u0259 saxlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/virtualaz.org\/images\/56767_src.jpg\">&#171;G\u00f6y brilyant&#187;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130kinci b\u00f6y\u00fck da\u015f \u201cG\u00f6y brilyant\u201d adlan\u0131r. Qriboyedovu Tehranda \u00f6ld\u00fcr\u0259nd\u0259 h\u0259min g\u00f6y brilyant\u0131 Qriboyedovun \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 t\u0259zminat kimi Rusiyaya veribl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu da\u015f da rus krali\u00e7as\u0131na h\u0259diyy\u0259 olunub, indi Moskvada Almaz Fondunda saxlan\u0131r. M\u0259n \u00f6z\u00fcm Almaz Fondunda o da\u015fa baxm\u0131\u015fam. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc da\u015f \u201cD\u0259ryayi-nur\u201d adlan\u0131r v\u0259 Tehran Muzeyind\u0259dir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nadir \u015faha x\u0259b\u0259rdarl\u0131q m\u0259ktubu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Cahangir Qacar Nadir \u015fah\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olan qarda\u015f\u0131 o\u011flu \u018fliqulu xan\u0131n \u018ff\u015far tayfalar\u0131n\u0131n i\u00e7ind\u0259 \u0259n lov\u011fa \u015fahzad\u0259 oldu\u011funu bildirir: \u201cNadir \u015fah q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259nd\u0259 \u018fliqulu Mirz\u0259nin 23 ya\u015f\u0131 vard\u0131. Astrabadi yaz\u0131r ki, h\u0259l\u0259 m\u0259lum q\u0259tld\u0259n xeyli \u0259vv\u0259l \u201cNadir \u015fah Mazandaran me\u015f\u0259sind\u0259n atla ke\u00e7\u0259rk\u0259n ona g\u00fcll\u0259 at\u0131ld\u0131. G\u00fcll\u0259 Nadirin sa\u011f qolunu yaralay\u0131b sol \u0259linin be\u015f barma\u011f\u0131n\u0131n d\u0259risini soyaraq at\u0131n\u0131n boynuna d\u0259ydi, at y\u0131x\u0131ld\u0131. H\u0259min gec\u0259 Nadirin ala\u00e7\u0131\u011f\u0131ndan bir m\u0259ktub tap\u0131ld\u0131. M\u0259ktubu sol \u0259ll\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131lar ki, tan\u0131nmas\u0131n: \u201c\u018fg\u0259r ist\u0259s\u0259n bil\u0259s\u0259n kim s\u0259ni \u00f6ld\u00fcrm\u0259k ist\u0259yirdi, fikirl\u0259\u015f, g\u00f6r s\u0259nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n kim daha \u00e7ox istifad\u0259 ed\u0259c\u0259k v\u0259 \u0130ran\u0131n pad\u015fah\u0131 olacaqd\u0131r&#8230;\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Nadirin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda he\u00e7 k\u0259s bilm\u0259di ki, m\u0259ktubu kim yaz\u0131b. Nadir \u015fah \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckd\u0259n sonra h\u0259min \u018fliqulu Mirz\u0259 \u00f6z dili il\u0259 demi\u015fdi ki, o m\u0259ktubu m\u0259n yaz\u0131b \u015fah\u0131n \u00e7ad\u0131r\u0131na tullam\u0131\u015fd\u0131m. \u0130st\u0259yirdim ki, Nadir o\u011flundan b\u0259dg\u00fcman olsun&#8230;\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nadir \u015fah bel\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Cahangir \u018ff\u015far kitab\u0131nda tarixi qaynaqlara dayanaraq (\u201cTarix-e cahanqo\u015fa-ye Nader-i\u201d v\u0259 \u201cAl\u0259m Ara-ye Nader-i\u201d) Nadir \u015fah\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc d\u0259 verib: \u201cHicri-q\u0259m\u0259ri tarixi il\u0259 1160-c\u0131 il C\u0259mad\u00fcl-Sani ay\u0131n\u0131n 11-i ax\u015fam\u0131 (bazar gec\u0259si, 1747-ci il, iyun ay\u0131n\u0131n 20-d\u0259-red.) X\u0259bu\u015fan yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 F\u0259thabadda qurulan d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259d\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y Qacar \u0130r\u0259vani, Musa b\u0259y \u018fmirli \u018ff\u015far, Qoca b\u0259y K\u0259ndirli \u018ff\u015far, Saleh xan Q\u0131rxl\u0131n\u0131n, ke\u015fik\u00e7iba\u015f\u0131 M\u0259mm\u0259dqulu xan \u018ff\u015far\u0131n v\u0259 bir s\u0131ra dig\u0259r ke\u015fik\u00e7il\u0259rin d\u0259st\u0259yi il\u0259 gec\u0259yar\u0131 Nadir \u015fah\u0131n \u00e7ad\u0131r\u0131na daxil oldular.<\/p>\n\n\n\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/virtualaz.org\/images\/56769_src.jpg\">Nadir \u015fah\u0131n Hindistana y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc. 1738.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nadir \u015fah h\u0259min gec\u0259 arvadlar\u0131ndan M\u0259h\u0259mm\u0259d H\u0259s\u0259n xan\u0131n q\u0131z\u0131 Sitar\u0259nin (Cukinin) \u00e7ad\u0131r\u0131nda yatm\u0131\u015fd\u0131. Q\u0259tl\u00e7il\u0259r Nadirin hans\u0131 \u00e7ad\u0131rda yatd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nib g\u00f6z\u0259t\u00e7ini bo\u011fdular v\u0259 Sitar\u0259nin \u00e7ad\u0131r\u0131na daxil oldular. Nadirin \u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fckd\u0259 qorxu onlar\u0131 el\u0259 b\u00fcr\u00fcd\u00fc ki, onlar qap\u0131dan i\u00e7\u0259ri girm\u0259y\u0259 c\u0259sar\u0259t etm\u0259dil\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Amma M\u0259mm\u0259dqulu xan v\u0259 Saleh xan \u00e7ad\u0131r\u0131 x\u0259nc\u0259rl\u0259 c\u0131rd\u0131lar v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259r i\u00e7\u0259ri daxil oldu. Nadir \u015fah yerind\u0259n at\u0131l\u0131b Saleh xan\u0131 g\u00f6r\u00fcnc\u0259 onu s\u00f6yd\u00fc. Q\u0131l\u0131nc\u0131 \u00e7\u0259kib onu qovdu v\u0259 onlardan ikisini q\u0131l\u0131ncla vurdu. Bu vaxt aya\u011f\u0131 \u00e7ad\u0131r\u0131n ipin\u0259 ili\u015fib y\u0131x\u0131ld\u0131. Aya\u011fa qalxana q\u0259d\u0259r Saleh xan onun k\u00fcr\u0259yin\u0259 bir q\u0131l\u0131nc vurdu. Bu zaman M\u0259h\u0259mm\u0259d xan Qacar g\u0259lib \u0259z\u0259m\u0259ti g\u00f6yl\u0259r q\u0259d\u0259r olan, q\u00fcdr\u0259ti al\u0259m\u0259 s\u0131\u011fmayan Nadir \u015fah\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirdi&#8230;\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nadir \u015fah Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 edib?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Cahangir \u018ff\u015far \u201cNadir \u015fah Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 edib\u201d sual\u0131n\u0131 da cavabland\u0131r\u0131b: \u201cO, 6 milyon kvadrat kilometr \u0259razisi olan bir d\u00f6vl\u0259t\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edib! M\u0259g\u0259r bu azd\u0131rm\u0131?! Baxs\u0131nlar g\u00f6rs\u00fcnl\u0259r, d\u00fcnyada bel\u0259 fateh varm\u0131?! Napoleon \u00f6z\u00fc ona \u201csonuncu fateh\u201d ad\u0131 verib. Yaz\u0131b ki, Nadir \u015fah \u00f6z d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259rk\u0259rd\u0259sidir. O, yadelli i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 \u0259n k\u0259skin m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131b, \u00f6z d\u00f6vl\u0259tin\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 xidm\u0259t edib.<\/p>\n\n\n\n<p>Napoleon kimi s\u0259rk\u0259rd\u0259 Nadiri q\u0259bul edirs\u0259, Lokkart kimi tarix\u00e7i, Almaniya, Hollandiya, Fransa v\u0259 s. \u00f6lk\u0259l\u0259rin tarix\u00e7il\u0259ri onun haqq\u0131nda minl\u0259rl\u0259 \u0259s\u0259r yaz\u0131rlarsa, biz niy\u0259 onu inkar etm\u0259liyik? Nadiri tan\u0131maq h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n borcudur\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u200bCahangir \u018ff\u015far Nadirin ordu quruculu\u011funa da diqq\u0259t \u00e7\u0259kdi: \u201cM\u0259n M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyin\u0259 d\u0259 bu bar\u0259d\u0259 yazm\u0131\u015fam. \u00c7ox maraql\u0131d\u0131r. O d\u00f6vrd\u0259 &#8212; he\u00e7 bir \u0259d\u0259biyyat, silah olmayan d\u00f6vrd\u0259 bel\u0259 bir ordu saxlayasan v\u0259 d\u00fcnyaya hegemonluq ed\u0259s\u0259n! H\u0259tta Nadirin fikri vard\u0131 ki, b\u00f6y\u00fck Turan imperiyas\u0131 yarats\u0131n. H\u0259m uy\u011furlar\u0131, h\u0259m d\u0259 Osmanl\u0131n\u0131 bu imperiyaya qats\u0131n&#8230;\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/virtualaz.org\/images\/56770_src.jpg\">Nadir \u015fah<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Verili\u015fin b\u0259l\u0259d\u00e7isi apar\u0131c\u0131n\u0131n \u201cSizc\u0259, \u201cNadir \u00f6ld\u00fc, \u0130ran \u00f6ld\u00fc\u201d ifad\u0259si bir ger\u00e7\u0259kdir, yoxsa yaz\u0131\u00e7\u0131 t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn\u00fcn m\u0259hsuludur\u201d sual\u0131n\u0131 bel\u0259 cavabland\u0131rd\u0131: \u201cBunun m\u0259nb\u0259yind\u0259 Nadirl\u0259 g\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 o\u011flunun g\u00f6r\u00fc\u015f s\u0259hn\u0259si dayan\u0131r. Astrabadi yaz\u0131r ki, bir g\u00fcn Nadir \u00f6z \u0259razisind\u0259 g\u0259zirmi\u015f. Bir s\u0259s e\u015fidir v\u0259 bax\u0131r ki, o\u011fludur. Rzaqulu, t\u0259bii ki, atas\u0131n\u0131 tan\u0131m\u0131r. Ax\u0131 g\u00f6zl\u0259ri kordur&#8230; Nadir o\u011flunun \u0259lind\u0259n yap\u0131\u015f\u0131b onu qucaqlay\u0131r. Y\u0259qin ki, atan\u0131n d\u0259h\u015f\u0259tli hal\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrs\u00fcn\u00fcz&#8230; Rzaqulu deyir ki, ata, siz m\u0259nim g\u00f6zl\u0259rimi \u00e7\u0131xarmaqla Az\u0259rbaycan\u0131n, b\u00fct\u00fcn \u0130ran m\u0259ml\u0259k\u0259tinin g\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131xard\u0131n\u0131z&#8230; Bax, bel\u0259 bir s\u0259hn\u0259 var Astrabadinin \u0259s\u0259rind\u0259&#8230;\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Cahangir \u018ff\u015far bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirib: \u201cO vaxtlar Nadirin bibisi o\u011flu \u018fmiraslan xan Az\u0259rbaycan b\u0259yl\u0259rb\u0259yi olur. Nadir Osmanl\u0131lar \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazanandan sonra ki\u00e7ik o\u011flu \u0130mamquluya 18 ya\u015f\u0131nda toy edir v\u0259 onu \u018fmiraslan xan\u0131n q\u0131z\u0131 il\u0259 evl\u0259ndirir. Bu izdivacdan Nadirin H\u00fcseynqulu v\u0259 \u0130mamqulu ad\u0131nda n\u0259v\u0259l\u0259ri do\u011fulur. U\u015faqlar T\u0259brizd\u0259 olurlar. Y\u0259ni q\u0131z atas\u0131 \u018fmiraslan xan\u0131n yan\u0131nda olur. Nadirin q\u0259tlind\u0259n sonra \u018fliqulu xan bu n\u0259v\u0259l\u0259ri d\u0259 \u00f6ld\u00fcrm\u0259k ist\u0259yir. Bundan q\u0259z\u0259bl\u0259n\u0259n \u018fmiraslan xan \u018fliquluya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r. Onu aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u018fliqulunun qarda\u015f\u0131 \u0130brahim xanla birl\u0259\u015fir. Bir ild\u0259n sonra \u018fliqulunun g\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131xar\u0131b hakimiyy\u0259td\u0259n sal\u0131rlar. \u0130brahim xan \u015fah olmaq ist\u0259yir. O \u00fczd\u0259n \u018fmiraslan xanla m\u00fcharib\u0259 ba\u015flad\u0131r v\u0259 \u018fmiraslan xan\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcr&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 \u018fmiraslan xan\u0131n n\u0259v\u0259l\u0259ri Avar xanl\u0131\u011f\u0131 \u0259razisin\u0259 qa\u00e7\u0131r. V\u0259 bizim k\u00f6kl\u0259rimiz XVIII \u0259srin ax\u0131rlar\u0131nad\u0259k Avar xanl\u0131\u011f\u0131 \u0259razisind\u0259 ya\u015fay\u0131rlar. Ruslar \u015eimali Qafqaza gir\u0259nd\u0259 onlar k\u00f6\u00e7\u00fcb g\u0259lirl\u0259r indiki \u201cX\u0131nda d\u0259r\u0259si\u201d deyil\u0259n yer\u0259. Oradak\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck tayfalardan olan Z\u00fclq\u0259d\u0259rl\u0259r tayfas\u0131na s\u0131\u011f\u0131n\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki Nadir \u015fah olandan sonra x\u0259zin\u0259 torpaqlar\u0131n\u0131 Z\u00fclq\u0259d\u0259rl\u0259r\u0259 ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015fd\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bir d\u0259 vur\u011fulay\u0131ram ki, Nadirin \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 \u00f6lk\u0259 20 xanl\u0131\u011fa par\u00e7aland\u0131. Daha sonra Qacarlar hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi. XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fimal hiss\u0259si Rusiyan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 ke\u00e7di, c\u0259nub hiss\u0259sind\u0259ki Az\u0259rbaycan\u0131 farslar \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirdil\u0259r&#8230; Sonra da hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n P\u0259hl\u0259vil\u0259r \u0130randa fars mill\u0259tinin d\u00f6vl\u0259tini b\u0259rq\u0259rar etdil\u0259r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cNadir \u015fah Bor\u00e7al\u0131n\u0131 g\u00fcrc\u00fcl\u0259r\u0259 deyil, g\u00fcrc\u00fc xanl\u0131\u011f\u0131na&nbsp;&#8212;&nbsp;Z\u00f6hrab xana verib\u201d. Bu s\u00f6zl\u0259ri \u201cAzadl\u0131q\u201d radiosunun \u201c\u0130z\u201d proqram\u0131n\u0131n \u201cSonuncu fateh Nadir \u015fah\u201d radiodastan\u0131n\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 Cahangir H\u00fcseyn<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8279,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-8278","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8278","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8278"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8278\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8280,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8278\/revisions\/8280"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8279"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8278"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8278"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8278"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}