{"id":83648,"date":"2022-10-16T09:48:13","date_gmt":"2022-10-16T05:48:13","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=83648"},"modified":"2022-10-16T09:48:17","modified_gmt":"2022-10-16T05:48:17","slug":"tarixi-%c9%99dal%c9%99tin-b%c9%99rpa-edilm%c9%99si-zamani-g%c9%99lmisdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=83648","title":{"rendered":"Tarixi \u0259dal\u0259tin b\u0259rpa edilm\u0259si zaman\u0131 g\u0259lmi\u015fdir"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:46% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1019\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/193857251_125736656323085_7169410399054469032_n-1019x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-83649 size-full\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/193857251_125736656323085_7169410399054469032_n-1019x1024.jpg 1019w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/193857251_125736656323085_7169410399054469032_n-300x300.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/193857251_125736656323085_7169410399054469032_n-150x150.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/193857251_125736656323085_7169410399054469032_n-768x772.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/193857251_125736656323085_7169410399054469032_n-215x215.jpg 215w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/193857251_125736656323085_7169410399054469032_n.jpg 1458w\" sizes=\"auto, (max-width: 1019px) 100vw, 1019px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<h1 class=\"wp-block-heading\"> <strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-red-color\">Qurban Vahidov<\/mark><\/strong><\/h1>\n\n\n\n<p><strong><em>Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 \u2013 analitik. \u0130r\u0259van T\u00fcrk Cumhuriyy\u0259ti Mill\u0259t \u015euras\u0131 v\u0259 Strateji Ara\u015fd\u0131rmalar Komisiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc<\/em><\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p>1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131ndan Sovet \u0130ttifaq\u0131 r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 t\u0259msil olunan erm\u0259nil\u0259rin, Erm\u0259nistan SSR-in (Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan) r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 xaricd\u0259ki erm\u0259ni diasporunun Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131na a\u00e7\u0131q formada \u0259razi iddialar\u0131, etnik z\u0259mind\u0259 t\u0259xribatlar\u0131 v\u0259 terror \u0259m\u0259ll\u0259ri il\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin \u00f6lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fczl\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. 1988-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Erm\u0259nistan (Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan) \u0259razisind\u0259 kompakt \u015f\u0259kild\u0259 ya\u015fayan 250 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan q\u0259ddarl\u0131qla deportasiya edildi, h\u0259m\u00e7inin bir milyona yax\u0131n soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>1988-1994-c\u00fc ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n suverenliyin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fczkar siyas\u0259t konkret cinay\u0259tl\u0259rin t\u00f6r\u0259dilm\u0259si il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmaqla Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri h\u0259rbi v\u0259 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda he\u00e7 bir f\u0259rq qoymadan i\u015f\u011fal etdikl\u0259ri rayon v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halini amans\u0131zl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015f, Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi-siyasi r\u0259hb\u0259rliyinin bilavasit\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, K\u0259lb\u0259c\u0259rin A\u011fdaban k\u0259ndind\u0259, \u018fsg\u0259ran\u0131n Me\u015f\u0259li k\u0259ndind\u0259, \u015eu\u015fan\u0131n Mal\u0131b\u0259yli v\u0259 Qu\u015f\u00e7ular k\u0259ndl\u0259rind\u0259, Xocav\u0259ndin Qarada\u011fl\u0131 k\u0259ndind\u0259 v\u0259 dig\u0259r yerl\u0259rd\u0259 dinc \u0259hali amans\u0131z \u015f\u0259kild\u0259 sistematik etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>1988-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 946 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si, 150 min ev, 7 min ictimai bina, 1025 m\u0259kt\u0259b, 855 u\u015faq ba\u011f\u00e7as\u0131, 665 tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259si, 927 kitabxana, 67 alban kils\u0259sini da\u011f\u0131d\u0131b. m\u0259scidl\u0259r, 723 tarixi abid\u0259, saray v\u0259 muzeyl\u0259r, 40 min muzey eksponat\u0131, 6 min s\u0259naye v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259si, 5198 km yol, 348 k\u00f6rp\u00fc, 7568 km su rabit\u0259si, 2000 km qaz rabit\u0259si, 76940 km elektrik x\u0259tl\u0259ri, \u0259kin sah\u0259si, 163 faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 yata\u011f\u0131, 262 min hektar me\u015f\u0259, 1 milyon hektar k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259si, 1200 hektar suvarma sisteml\u0259ri, 631 milyon kubmetr su anbar\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n<p>1988-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz n\u0259tic\u0259sind\u0259. 30 min az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259lak olub, 3980 n\u0259f\u0259r itkin d\u00fc\u015f\u00fcb, 67 min n\u0259f\u0259r \u0259lil olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Xat\u0131rladaq ki, SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin 1947-ci il 23 dekabr v\u0259 1948-ci il 10 mart tarixli F\u0259rmanlar\u0131na \u0259sas\u0259n, Erm\u0259nistandan (Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan) Az\u0259rbaycana 100 min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdu. 1948-1953-c\u00fc ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259rin say\u0131 58,2 min n\u0259f\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. 1988-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 is\u0259 250 min insan Erm\u0259nistandan zorla qovulub. Erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunmu\u015f Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259n daha 760 950 n\u0259f\u0259r zorla qovulmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llind\u0259 vasit\u0259\u00e7ilik missiyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n AT\u018fT-in Minsk qrupu \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n v\u0259zif\u0259ni yerin\u0259 yetir\u0259 bilm\u0259di. \u00d6t\u0259n 28 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 Minsk qrupu ona verilmi\u015f mandat \u0259sas\u0131nda m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259llin\u0259 nail olmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>BMT-nin T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259tnam\u0259l\u0259rin\u0259, AT\u018fT-in q\u0259rarlar\u0131na, dig\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n q\u0259rarlar\u0131na baxmayaraq, bu&nbsp; ill\u0259r \u0259rzind\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 h\u0259ll olunmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n daimi \u00fczv\u00fc olsalar da, Erm\u0259nistan qo\u015funlar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b ed\u0259n 4 q\u0259tnam\u0259nin icras\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 n\u0259 etm\u0259dil\u0259r. Beyn\u0259lxalq vasit\u0259\u00e7i olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin h\u0259r biri \u00f6z imkanlar\u0131ndan, potensial\u0131ndan &nbsp;istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k &nbsp;Erm\u0259nistan\u0131 &nbsp;i\u015f\u011fal etdiyi \u0259razil\u0259ri t\u0259rk etm\u0259sini t\u0259l\u0259b ed\u0259 bil\u0259rdil\u0259r, lakin t\u0259l\u0259b etm\u0259dil\u0259r. H\u0259ms\u0259dr d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistana ciddi t\u0259sir etm\u0259k imkanlar\u0131 var idi. M\u00fc\u0259yy\u0259n sanksiyalar t\u0259tbiq olunsayd\u0131, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r geri \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olard\u0131. Amma bunu etm\u0259dil\u0259r. H\u0259ms\u0259drl\u0259r vaxta\u015f\u0131r\u0131 b\u00f6lg\u0259y\u0259 s\u0259f\u0259r etm\u0259kd\u0259n, m\u00fc\u0259yy\u0259n ideyalarla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259kd\u0259n, bir-birinin t\u0259krar\u0131 olan b\u0259yanatlar s\u0259sl\u0259ndirm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 bir i\u015f g\u00f6rm\u0259dil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Az\u0259rbaycan &nbsp;xalq\u0131 haql\u0131 olaraq Minsk qrupunun f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 naraz\u0131 olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si \u00f6z h\u0259llini 10 noyabr 2020-ci ild\u0259,&nbsp; Rusiya, Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f Sazi\u015fd\u0259n sonra&nbsp; tapd\u0131. Az\u0259rbaycan&nbsp; Respublikas\u0131&nbsp; Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259sini \u00f6z g\u00fcc\u00fc il\u0259 h\u0259ll etdi, fa\u015fist erm\u0259ni ordusunu torpaqlar\u0131ndan qovaraq t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcharib\u0259 bitdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan v\u0259 &nbsp;Erm\u0259nistan aras\u0131nda S\u00fclh M\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131, s\u0259rh\u0259dl\u0259rin demarkasiyas\u0131 v\u0259 demilitirizasiyas\u0131, kommunikasiyalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259&nbsp; Rusiyan\u0131n i\u015ftirak\u0131 v\u0259 moderatorlu\u011fu il\u0259 \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r, 10 noyabr 2020-ci il, 11 yanvar 2021-ci il, 26 noyabr 2021-ci il tarixl\u0259rd\u0259 v\u0259&nbsp; Avropa&nbsp; \u0130ttifaq\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc&nbsp; il\u0259, 14 Dekabr 2021-ci il, &nbsp;6 Aprel 2022-ci il, 22 may 2022-ci il, &nbsp;31 avqust 2022-ci il, 6 oktyabr 2022-ci il tarixl\u0259rd\u0259&nbsp; ke\u00e7irildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Rusiya v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlardan sonra nizamlanma prosesi il\u0259 ba\u011fl\u0131 B\u0259yanatlar verdil\u0259r. M\u00fcharib\u0259nin bitm\u0259sind\u0259n 2 ild\u0259n \u00e7ox vaxt ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq &nbsp;erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131na son qoyulmay\u0131b v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn tan\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z h\u0259llini tapmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Dan\u0131\u015f\u0131qlarda i\u015ftirak ed\u0259n Avropa \u0130ttifaq\u0131, Rusiya v\u0259 Erm\u0259nistan ka\u011f\u0131zda \u201cS\u00fclh\u201d t\u0259r\u0259fdar\u0131 olduqlar\u0131n\u0131 bildirir, \u0259m\u0259ld\u0259 is\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri \u201cS\u00fclh\u00fc\u201d pozma\u011fa xidm\u0259t edir.<\/p>\n\n\n\n<p>6 oktyabr 2022-ci il tarixind\u0259 Praqada ke\u00e7iril\u0259n d\u00f6rdt\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259finin Fransa prezidentinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 raz\u0131l\u0131q verm\u0259sin\u0259 baxmayaraq,&nbsp; Fransan\u0131n Az\u0259rbaycanla&nbsp; Erm\u0259nistan&nbsp; aras\u0131nda&nbsp; m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259&nbsp; he\u00e7 bir aidiyyat\u0131 yoxdur. Fransa prezidenti erm\u0259nid\u0259n \u00e7ox, erm\u0259ni olmaq ist\u0259yir. Fransa bu dan\u0131\u015f\u0131qlarda t\u0259r\u0259f ola bilm\u0259z, \u00e7\u00fcnki a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u00f6vqe s\u0259rgil\u0259yir\u0259k i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259ni d\u0259st\u0259kl\u0259diyini n\u00fcmayi\u015f etdirir. &nbsp;Fransa Minsk Qrupunun h\u0259ms\u0259dri kimi, onun vasit\u0259\u00e7ilik missiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn mandat\u0131 olmu\u015fdur, lakin Fransan\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti status-kvonun saxlan\u0131lmas\u0131, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k&nbsp; v\u0259&nbsp; separat\u015f\u0131 rejim il\u0259 m\u0259d\u0259ni-iqtisadi-siyasi \u0259laq\u0259l\u0259rin qurulmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldi.<\/p>\n\n\n\n<p>6 oktyabr 2022-ci il tarixind\u0259 Praqada q\u0259bul olunan ortaq b\u0259yanata g\u00f6r\u0259, Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 olaraq bir-birl\u0259rinin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fckl\u0259rini tan\u0131d\u0131qlar\u0131 qeyd olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259yanatda \u201cErm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan&nbsp; BMT Nizamnam\u0259sin\u0259&nbsp; v\u0259 1991-ci il Alma-Ata b\u0259yannam\u0259sin\u0259 sadiqliyini bir daha n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259r\u0259k bir-birinin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 suverenliyini tan\u0131y\u0131r\u201d&nbsp; c\u00fcml\u0259si, Fransa prezidenti Makronun v\u0259 Erm\u0259nistan ba\u015f naziri Pa\u015finyan\u0131n&nbsp; ist\u0259kl\u0259ri \u0259sas\u0131nda sal\u0131nmas\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259sizdir v\u0259 q\u0259bul edilm\u0259zdir.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259rh\u0259dl\u0259rin&nbsp; BMT Nizamnam\u0259si&nbsp; v\u0259 1991-ci il Alma-Ata B\u0259yannam\u0259sin\u0259 uy\u011fun m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si q\u0259tiyy\u0259n q\u0259bul edilm\u0259zdir.&nbsp; S\u0259rh\u0259dl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259klif etdiyi 5 madd\u0259lik S\u00fclh M\u00fcqavil\u0259sinin 4-c\u00fc madd\u0259sin\u0259 uy\u011fun, 1919-1920 \u2013 \u00e7i il ill\u0259r x\u0259rit\u0259si \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si vacibdir .<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tarixi aray\u0131\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>23 avqust 1990-c\u0131 il tarixind\u0259 Erm\u0259nistan SSR Ali Soveti, Erm\u0259nistan\u0131n M\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda B\u0259yannam\u0259ni q\u0259bul edib. B\u0259y\u0259nnam\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sini ilhaq etm\u0259yi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. B\u0259yannam\u0259nin preambulas\u0131nda deyilir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cErm\u0259nistan SSR Ali Soveti Erm\u0259nistan xalq\u0131n\u0131n vahid irad\u0259sini ifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan Haqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sinin prinsipl\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k, b\u00fct\u00fcn erm\u0259nil\u0259rin arzular\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 v\u0259 tarixi \u0259dal\u0259tin b\u0259rpas\u0131nda erm\u0259ni xalq\u0131n\u0131n taleyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z m\u0259suliyy\u0259tini d\u0259rk ed\u0259r\u0259k, Erm\u0259nistan SSR Ali Sovetinin v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Milli \u015euras\u0131n\u0131n 1 dekabr 1989-cu il tarixli \u201cErm\u0259nistan SSR-nin v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n birl\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d birg\u0259 F\u0259rman\u0131 \u0259sas\u0131nda, 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcst\u0259qil Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n demokratik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini inki\u015faf etdir\u0259r\u0259k, demokratik, h\u00fcquqi c\u0259miyy\u0259t yaratmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesinin ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan edir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n q\u0259bul etdiyi B\u0259y\u0259nnam\u0259 bu g\u00fcnd\u0259 q\u00fcvv\u0259d\u0259dir. Erm\u0259nistan riyakarl\u0131q ed\u0259r\u0259k dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 uzatmaqla revan\u015f g\u00f6t\u00fcrm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Onu da qeyd ed\u0259k&nbsp; ki, bu b\u0259yannam\u0259d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Cumhuriyy\u0259ti torpaqlar\u0131na da iddialar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr:<\/p>\n\n\n\n<p>Madd\u0259 11. Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 Osmanl\u0131 T\u00fcrkiy\u0259si v\u0259 Q\u0259rbi Erm\u0259nistanda 1915-ci il,&nbsp; \u201cErm\u0259ni Soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dn\u0131n&nbsp; beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259c\u0259kdir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan varislik m\u0259s\u0259l\u0259si<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Az\u0259rbaycan<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>18 oktyabr 1991-ci il tarixind\u0259&nbsp; \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t M\u00fcst\u0259qilliyi\u201d haqq\u0131nda Konstitusiya Akt\u0131 q\u0259bul edildi.&nbsp; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc 1920-ci il, Sovet Rusiyas\u0131&nbsp; t\u0259r\u0259find\u0259n&nbsp; i\u015f\u011fal edil\u0259r\u0259k&nbsp; devril\u0259n,&nbsp; Az\u0259rbaycan Xalq Cumhuriyy\u0259tinin&nbsp; varisi&nbsp; elan etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>AXC, 1919-1920-ci ill\u0259rd\u0259 Fransada ke\u00e7irilmi\u015f Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda, qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259r &nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n 114 min kv\/km \u0259razi il\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.&nbsp; 15 yanvar 1920-ci ild\u0259, Paris S\u00fclh M\u00fcqavil\u0259sinin yekunlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti &nbsp; A.M.Top\u00e7uba\u015fov v\u0259 M.M\u0259h\u0259rr\u0259mov, G\u00fcrc\u00fcstan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti \u0130.\u00c7ereteli v\u0259 Z.Avalov,&nbsp; Fransa Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyin\u0259 d\u0259v\u0259t edildil\u0259r. N\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tini Fransa Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin ba\u015f katibi J\u00fcl Kambon, B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Filip Kerr v\u0259 \u0130taliya n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Markiz de la Torreta qar\u015f\u0131lad\u0131lar. J. Kambon Az\u0259rbaycan Xalq Cumhuriyy\u0259tinin Beyn\u0259lxalq H\u00fcquq normalar\u0131na uy\u011fun olaraq, t\u0259qdim etdiyi 114 min kv\/km \u0259razi il\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t&nbsp; kimi, de-fakto&nbsp; tan\u0131nmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar\u0131n m\u0259tnini A.M.Top\u00e7uba\u015fova t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim etdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>&nbsp;<\/em><\/strong><strong><em>Erm\u0259nistan<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan SSR Ali Soveti, 23 avqust 1990-c\u0131 ild\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n M\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda q\u0259bul etdiyi B\u0259yannam\u0259d\u0259,&nbsp; \u00f6z\u00fcn\u00fc &nbsp;28 may 1918-ci ild\u0259&nbsp; qurulmu\u015f Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin varisi elan edib.<\/p>\n\n\n\n<p>1918-ci il, Batum S\u00fclh Konfrans\u0131nda d\u00f6rd \u00f6lk\u0259, T\u00fcrkiy\u0259, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Erm\u0259nistan&nbsp; S\u00fclh M\u00fcqavil\u0259si imzalad\u0131lar. Az\u0259rbaycan&nbsp; xalq\u0131 &nbsp;qonsuluq,&nbsp; dinc ya\u015famaq &nbsp;v\u0259 s\u00fclh prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259saslanan,&nbsp; xo\u015f niyy\u0259tli q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259r\u0259k Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan (indiki Erm\u0259nistan) &nbsp;\u0130revan Quberniyas\u0131 \u0259razisind\u0259 9 min kv\/km h\u0259cmind\u0259, tarixd\u0259 ilk erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131na raz\u0131l\u0131q verdi. M\u00fcavil\u0259nin \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zura iddia etm\u0259y\u0259c\u0259yi&nbsp; olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd olunanlar\u0131&nbsp; n\u0259z\u0259r\u0259 &nbsp;alaraq&nbsp; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131&nbsp; Milli M\u0259clisi Beyn\u0259lxalq H\u00fcquqa \u0259saslanaraq:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n, &nbsp;Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisi olaraq, &nbsp;Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n 1920-ci ild\u0259, Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra xalq\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131&nbsp; olmadan v\u0259 irad\u0259sin\u0259 zidd olaraq Erm\u0259nistana \u201ch\u0259diyy\u0259\u201d etdiyi 20 min kv\/km \u0259razini geri t\u0259l\u0259b ed\u0259 bil\u0259r. AR Milli M\u0259clisi \u201c28 aprel 1920-ci il, Az\u0259rbaycan\u0131n Sovet Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131\u201d m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fczakir\u0259 ed\u0259r\u0259k&nbsp; tan\u0131mal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130mzalanm\u0131\u015f M\u00fcqavil\u0259l\u0259r ke\u00e7mi\u015fd\u0259 oldu\u011fu kimi, bu g\u00fcnd\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 v\u0259 fa\u015fist erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n imzalanm\u0131r, manipulyasiya edilir, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc tan\u0131nm\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tarixi aray\u0131\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sovet\u00a0 Kommunist Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irad\u0259sin\u0259 zidd v\u0259 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmadan erm\u0259nil\u0259r\u0259 \u201ch\u0259diyy\u0259\u201d etdiyi \u0259razil\u0259r:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li>1 dekabr 1920-ci il, Kommunist Rusiyas\u0131 r\u0259hb\u0259rliyinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131 Erm\u0259nistana verildi.<\/li><li>18 fevral 1929-cu il, SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Nax\u00e7\u0131van aid olan 657 km<sup>2<\/sup>&nbsp;\u0259razi \u2013 Qurdbulaq, Horyadiz, Oqbun, Almal\u0131, \u0130tqiran, Sultanb\u0259y, Qarsev\u0259n, Kilid v\u0259 sair k\u0259ndl\u0259r, &nbsp;o c\u00fcml\u0259d\u0259n Z\u0259ng\u0259lan rayonunun N\u00fcv\u0259di k\u0259ndi v\u0259 Qazax rayonunun 4400 hektar me\u015f\u0259 sah\u0259si Erm\u0259nistana verildi.<\/li><li>1930-cu il, SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n Ald\u0259r\u0259, Lexvaz, Astazur v\u0259 dig\u0259r ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri Erm\u0259nistana verilir v\u0259 onlar\u0131n \u0259sas\u0131nda Me\u011fri rayonu yarad\u0131l\u0131r.<\/li><li>1938-ci il, SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n S\u0259d\u0259r\u0259k v\u0259 K\u0259rki k\u0259ndl\u0259rinin bir hiss\u0259si Erm\u0259nistana verilir.<\/li><li>1947-1953-c\u00fc ill\u0259r, SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 xaricd\u0259n g\u0259l\u0259n erm\u0259nil\u0259ri yerl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kompakt ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259n 150 min Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan (indiki Erm\u0259nistan) t\u00fcrk\u00fc , Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n M\u0259rk\u0259zi Aran pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q rayonlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/li><li>1969-cu il, SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 La\u00e7\u0131n rayonunun Qarag\u00f6l \u0259razisi, Qubadl\u0131 rayonunun \u00c7ayz\u0259mi \u0259razisi, Qazax rayonunun K\u0259m\u0259rli k\u0259ndi \u0259razisi, K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun Zod \u0259razisi Erm\u0259nistana verildi.<\/li><li>1982-ci il, SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 &nbsp;\u0130nc\u0259d\u0259r\u0259 yaylas\u0131, Qazax rayonunun K\u0259m\u0259rli, Aslanb\u0259yli v\u0259 Qaymaql\u0131 k\u0259ndl\u0259rinin \u0259razil\u0259rinin bir hiss\u0259si Erm\u0259nistana verilir.<\/li><li>1986-c\u0131 il, SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Qazax rayonunun 2500 hektar \u0259razisi Erm\u0259nistana verilir.<\/li><li>25 dekabr 1988-ci il, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan (indiki Erm\u0259nistan) \u0259razisind\u0259n ke\u00e7mi\u015f sovet r\u0259hb\u0259rliyinin havadarla\u011f\u0131 v\u0259 birpa\u015fa i\u015ftirak\u0131 il\u0259 erm\u0259ni fa\u015fistl\u0259ri 250 mind\u0259n \u00e7ox t\u00fcrk\u00fc t\u0259hqir, q\u0259tliam, soyq\u0131r\u0131mlara m\u0259ruz qoyaraq do\u011fma torpaqlar\u0131ndan qovdu. Erm\u0259nil\u0259rin ill\u0259rl\u0259 planlad\u0131\u011f\u0131 \u201cT\u00fcrks\u00fcz Erm\u0259nistan\u201d projesi \u201cm\u0259d\u0259ni\u201d, \u201cdemokratik\u201d AB\u015e v\u0259 Avropan\u0131n gizli d\u0259st\u0259yi il\u0259 tamamland\u0131.<\/li><li>18 yanvar 1990-c\u0131 il, Erm\u0259ni fa\u015fist silahl\u0131 quldur birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n K\u0259rki k\u0259ndini i\u015f\u011fal etdil\u0259r.<\/li><li>8 avqust 1991-ci il, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n (indiki &nbsp;Erm\u0259nistan)&nbsp; sonuncu k\u0259ndi N\u00fcv\u0259dini, Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyinin d\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 quldur fa\u015fist d\u0259st\u0259l\u0259ri&nbsp; viran qoyur. K\u0259ndin dinc \u0259halisi d\u00f6y\u00fcl\u0259r\u0259k Erm\u0259nistandan qovulur.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>XI Q\u0131z\u0131l Ordu 28 aprel 1920-ci ild\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259rk\u0259n Az\u0259rbaycan Xalq Cumhuriyy\u0259tinin \u0259razsi&nbsp; 15 yanvar&nbsp; 1920-ci ild\u0259,&nbsp; Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda de-fakto tan\u0131naraq 114 min kv\/km olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan (indiki Erm\u0259nistan) m\u0259s\u0259li<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan (indiki Erm\u0259nistan) Beyn\u0259lxalq \u0130mperializmin m\u0259n\u0259vi d\u0259st\u0259yi, erm\u0259ni diasporunun maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 v\u0259 SSSR\u0130 &nbsp;h\u00f6k\u00fcm\u0259tinin cinay\u0259tkar f\u0259aliyy\u0259tsizliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131ndan t\u0259hqir, t\u0259qib, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, q\u0259tliam, soyq\u0131r\u0131mlara m\u0259ruz qalaraq qovulmu\u015f insanlar\u0131n yurdlar\u0131na qay\u0131tma\u011f\u0131n zaman\u0131 g\u0259lmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan &nbsp;(indiki Erm\u0259nistan) k\u00f6k\u0259nli insanlar\u0131n tarixi torpaqlar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si&nbsp; h\u0259ll edilm\u0259d\u0259n s\u00fclh\u0259 nail olmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan (indiki Erm\u0259nistan) t\u00fcrkl\u0259ri&nbsp; qanunsuz olaraq Erm\u0259nistana verilmi\u015f \u0259razil\u0259rin qanuni sahibl\u0259rin\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan (indiki Erm\u0259nistan) \u0259razisind\u0259n qovulmu\u015f insanlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k taleyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar q\u0259bul edilm\u0259d\u0259n, Erm\u0259nistanla he\u00e7 bir s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalanmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bir m\u0259s\u0259l\u0259 ayd\u0131nd\u0131r:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Sovet Rusiyas\u0131 v\u0259 erm\u0259ni fa\u015fistl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n&nbsp; cinay\u0259tkar irad\u0259li siyasi q\u0259rar q\u0259bul edil\u0259r\u0259k h\u0259yata ke\u00e7irilib v\u0259 suveren d\u00f6vl\u0259tin \u2013 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisin\u0259 t\u0259cav\u00fcz edilib;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 \u201ckommunist &nbsp;beyn\u0259lmil\u0259l\u00e7iliyi\u201d &nbsp;b\u0259han\u0259si il\u0259 Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n kommunist rejimi beyn\u0259lxalq h\u00fcququ pozaraq, &nbsp;i\u015f\u011fal etdiyi \u0259razil\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259f\u0259 \u2013 Erm\u0259nistan Sovet Respublikas\u0131na \u201ch\u0259diyy\u0259\u201d edib;<\/p>\n\n\n\n<p>-Sovet Rusiyas\u0131, Rusiya Federasiyas\u0131&nbsp; v\u0259 Erm\u0259nistan beyn\u0259lxalq h\u00fcququ pozaraq, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259, insanl\u0131\u011fa&nbsp; qar\u015f\u0131 cinay\u0259t t\u00f6r\u0259dib. \u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Rusiya v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan ordusu bu g\u00fcnd\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda yerl\u0259\u015fir;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Rusiya Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri &nbsp;v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan ordusunun orada &nbsp;olmaq h\u00fcququ yox idi v\u0259 bu g\u00fcnd\u0259 yoxdur, d\u0259rhal Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan (indiki Erm\u0259nistan) \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131<\/strong>&nbsp;<strong>huquqi<\/strong>&nbsp;<strong>s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 28 may 1918-ci il tarixli,&nbsp; Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259si;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 1918-ci il Batum&nbsp; S\u00fclh v\u0259 Dostluq M\u00fcqavil\u0259si;<\/p>\n\n\n\n<p>-Az\u0259rbaycan Xalq Cumhuriyy\u0259tinin m\u00fcst\u0259qilliyinin &nbsp;de-fakto tan\u0131nmas\u0131 haqq\u0131nda Antanta Ali \u015euras\u0131n\u0131n 1920-ci il, 15 yanvar tarixli q\u0259rar\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 \u201cS\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rin Kommunistl\u0259r\u0259 Verilm\u0259si Haqq\u0131nda\u201d AXC Parlamentinin 27 aprel 1920-ci il tarixli q\u0259rar\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Beyn\u0259lxalq Birliyin q\u0259bul etdiyi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>-Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Nizamnam\u0259si, 26 iyun 1945-ci il;<\/p>\n\n\n\n<p>-\u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259si, 10 dekabr 1948-ci il;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131n\u0131n v\u0259 \u018fsas Azadl\u0131qlar\u0131n M\u00fcdafi\u0259si \u00fczr\u0259 Avropa Konvensiyas\u0131, Roma, 4 noyabr 1950-ci il;<\/p>\n\n\n\n<p>-26 dekabr 1933-c\u00fc il tarixli BMT-nin D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin H\u00fcquq v\u0259 V\u0259zif\u0259l\u0259ri Konvensiyas\u0131 (\u201cMontevideo Konvensiyas\u0131\u201d);<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 BMT-nin 9 dekabr 1948-ci il tarixli, \u201cSoyq\u0131r\u0131m cinay\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d Konvensiyas\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 BMT-nin 26 noyabr 1968-ci il tarixli, \u201cH\u0259rbi cinay\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259r\u0259 iddia m\u00fcdd\u0259tinin t\u0259tbiq edilm\u0259m\u0259si haqq\u0131nda\u201d Konvensiyas\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>-BMT-nin 14 dekabr 1960-c\u0131 il tarixli, \u201cM\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 xalqlar\u0131na m\u00fcst\u0259qillik verilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d B\u0259yannam\u0259si;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 BMT-nin \u201c\u0130rqi ayr\u0131-se\u00e7kiliyin b\u00fct\u00fcn formalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fvi haqq\u0131nda\u201d B\u0259yannam\u0259si, 20 noyabr 1963-c\u00fc il;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 23 may 1969-cu il tarixli \u201cM\u00fcqavil\u0259l\u0259r h\u00fcququ haqq\u0131nda\u201d Vyana Konvensiyas\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 13 sentyabr 2007-ci il tarixli \u201cYerli xalqlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda\u201d BMT B\u0259yannam\u0259si;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 12 noyabr 1984-c\u00fc il tarixli \u201cXalqlar\u0131n s\u00fclh h\u00fcququ haqq\u0131nda\u201d BMT B\u0259yannam\u0259si;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 4 dekabr 1986-c\u0131 il tarixli \u201c\u0130nki\u015faf h\u00fcququ haqq\u0131nda\u201d BMT B\u0259yannam\u0259si;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 18 dekabr 1992-ci il tarixli BMT-nin \u201cMilli v\u0259 ya etnik, dini v\u0259 linqvistik azl\u0131qlara m\u0259nsub \u015f\u0259xsl\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda\u201d B\u0259yannam\u0259si;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 BMT-nin \u201cMilli v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 qanunun aliliyi haqq\u0131nda\u201d B\u0259yannam\u0259si, 24 sentyabr 2012-ci il tarixli,&nbsp;&nbsp;<strong>h\u00fcquqi s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259&nbsp; istinad ed\u0259r\u0259k:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Q\u018fRB\u0130 AZ\u018fRBAYCAN T\u00dcRKL\u018fR\u0130N\u0130N TAR\u0130X\u0130 TORPAQLARINA QAYITMASI \u00d6Z H\u018fLL\u0130N\u0130 TAPMALIDIR<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qurban Vahidov Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 \u2013 analitik. \u0130r\u0259van T\u00fcrk Cumhuriyy\u0259ti Mill\u0259t \u015euras\u0131 v\u0259 Strateji Ara\u015fd\u0131rmalar Komisiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc 1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131ndan Sovet \u0130ttifaq\u0131 r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 t\u0259msil olunan erm\u0259nil\u0259rin,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":83650,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-83648","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83648","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83648"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83648\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83651,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83648\/revisions\/83651"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/83650"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=83648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=83648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}