{"id":84067,"date":"2023-04-11T01:24:00","date_gmt":"2023-04-10T21:24:00","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=84067"},"modified":"2023-04-11T11:39:28","modified_gmt":"2023-04-11T07:39:28","slug":"tarixi-az%c9%99rbaycan-turk-torpaqlari-nec%c9%99-iran-oldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=84067","title":{"rendered":"Tarixi Az\u0259rbaycan T\u00fcrk torpaqlar\u0131 nec\u0259 \u2013 \u0130ran oldu"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:47% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1019\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/193857251_125736656323085_7169410399054469032_n-1019x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-83649 size-full\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/193857251_125736656323085_7169410399054469032_n-1019x1024.jpg 1019w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/193857251_125736656323085_7169410399054469032_n-300x300.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/193857251_125736656323085_7169410399054469032_n-150x150.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/193857251_125736656323085_7169410399054469032_n-768x772.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/193857251_125736656323085_7169410399054469032_n-215x215.jpg 215w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/193857251_125736656323085_7169410399054469032_n.jpg 1458w\" sizes=\"auto, (max-width: 1019px) 100vw, 1019px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;<strong>Qurban VAH\u0130DOV<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><strong><em>&nbsp;\u0130R\u018fVAN T\u00dcRK CUMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 M\u0130LL\u018fT \u015eURASI v\u0259 STRATEJ\u0130 ARA\u015eDIRMALAR&nbsp; KOM\u0130SS\u0130YASININ \u00fczv\u00fc. Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131-analitik<\/em><\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p><strong>\u0130ran\u0131n regional strategiyas\u0131 Az\u0259rbaycan tarixi torpaqlar\u0131n\u0131n &nbsp;erm\u0259ni-fa\u015fist &nbsp;i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edilm\u0259sind\u0259n sonra \u00e7\u00f6kd\u00fc, \u00e7\u00fcnki Tehran son 30 ild\u0259 Erm\u0259nistana k\u00f6m\u0259k edirdi. Yeni \u015f\u0259rtl\u0259r&nbsp; \u0130ran\u0131 \u201cnarahat\u201d edir v\u0259 \u0130ran\u0131n \u00f6z \u201coyun qaydalar\u0131\u201d&nbsp; il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259si \u00e7\u0259tin olacaq. \u0130ran r\u0259smil\u0259ri b\u00f6lg\u0259d\u0259ki yeni \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 raz\u0131la\u015fmayacaqlar\u0131n\u0131 bildiribl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sind\u0259 fa\u015fist-i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan\u0131 a\u011f\u0131r m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011fratmas\u0131 el\u0259c\u0259 d\u0259 Beyn\u0259lxalq imperializmi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0130ran\u0131 m\u0259\u011flub etm\u0259si dem\u0259kdir. \u201cTehran 2022\u201d \u00fc\u00e7 \u00f6lk\u0259nin liderl\u0259rinin (T\u00fcrkiy\u0259, Rusiya, \u0130ran) r\u0259smi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 &nbsp;\u0130ran\u0131n Ali dini lideri \u00f6z \u0259ndi\u015f\u0259l\u0259rini dil\u0259 g\u0259tir\u0259r\u0259k, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan\u0131 r\u0259smi m\u00fcdafi\u0259 etdi v\u0259 &nbsp;\u201cZ\u0259ng\u0259zur\u201d d\u0259hlizi m\u0259s\u0259l\u0259sinin \u0259leyhin\u0259 olacaqlar\u0131n\u0131 qeyd edib. Bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, h\u0259tta Erm\u0259nistan iqtidar\u0131&nbsp; bel\u0259, &nbsp;b\u00f6lg\u0259d\u0259 normalla\u015fmaya \u00e7abalar g\u00f6st\u0259r\u0259rk\u0259n, \u0130ran yeni regional tarazl\u0131\u011f\u0131n formala\u015fmas\u0131n\u0131 tan\u0131maq ist\u0259mir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, \u0130ran C\u0259nubi Qafqazda Erm\u0259nistandan daha \u00e7ox itirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Nemezis<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259zi ideoloji sisteml\u0259rin dayan\u0131ql\u0131 qalmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn orada m\u00fctl\u0259q nemezis\u0259 ehtiyac var \u2013 y\u0259ni sual t\u0259kc\u0259 o deyil ki, \u201cbiz kimik\u201d, h\u0259m d\u0259 budur: \u201cbiz kim\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r\u0131q\u201d? \u0130kinci sual birincini cavabland\u0131r\u0131r, biz m\u00fcbariz\u0259mizl\u0259 biz oluruq. Kim\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011f\u0131m\u0131z \u00f6z kimliyimizi d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. \u018fg\u0259r m\u00fcbariz\u0259mizin obyekti ba\u015fqa olsayd\u0131, biz d\u0259 ba\u015fqa olacaqd\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, erm\u0259nil\u0259rd\u0259 bel\u0259 nemezis T\u00fcrkd\u00fcr. Onlar\u0131 erm\u0259ni ed\u0259n m\u0259hz t\u00fcrkl\u00fcy\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259l\u0259ridir; erm\u0259nil\u0259r tutaq ki, rusa, ya farsa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparsayd\u0131lar, indi tamam ba\u015fqa bir xalq olacaqd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ran \u00fc\u00e7\u00fcn tarixi, q\u0259dim, \u0259n\u0259n\u0259vi Nemezis \u2013 Turand\u0131r. \u0130ran-Turan klassik mifoloji qar\u015f\u0131durmas\u0131 t\u00fcrkl\u0259rin formala\u015fmas\u0131na el\u0259 bir ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259yib, amma \u0130ran \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259lledici \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131b (Bundan sonra yaz\u0131da \u201c\u0130ran\u201d dey\u0259nd\u0259 biz haz\u0131rk\u0131 \u0130ran d\u00f6vl\u0259tini deyil, \u0130ran ideoloji modelini, \u0130ran\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik obraz\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutaca\u011f\u0131q).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ran \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u0259hz Turanla mifoloji qar\u015f\u0131durma z\u0259minind\u0259 d\u0259rk edib, tan\u0131y\u0131b. Onun b\u00fct\u00fcn mifik q\u0259hr\u0259manlar\u0131 bu qar\u015f\u0131durmada formala\u015f\u0131blar. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, \u0130ranla erm\u0259nil\u0259ri do\u011fmala\u015fd\u0131ran \u00e7ox vacib amill\u0259rd\u0259n biri m\u0259hz budur: Onlar\u0131n h\u0259r ikisinin ictimai t\u0259ht\u0259l\u015f\u00fcurundak\u0131 nemezis eynidir \u2013 T\u00fcrk. Ona g\u00f6r\u0259, eyni din\u0259, h\u0259tta \u0259ks\u0259r\u0259n eyni m\u0259zh\u0259b\u0259 qail olma\u011f\u0131m\u0131za baxmayaraq, erm\u0259nil\u0259r \u0130rana bizd\u0259n xeyli yax\u0131n v\u0259 \u0259zizdirl\u0259r: Ax\u0131 ictimai t\u0259ht\u0259l\u015f\u00fcur dind\u0259n qat-qat g\u00fccl\u00fc t\u0259sir q\u00fcvv\u0259sin\u0259 malikdir!<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ran-Turan x\u0259tti m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada Yunan-Troya qar\u015f\u0131durmas\u0131n\u0131 da xat\u0131rlad\u0131r. Yunanlar\u0131n \u0259sas q\u0259hr\u0259manlar\u0131 v\u0259 milli \u015f\u00fcurdak\u0131 s\u00fcjetl\u0259ri Troya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 p\u00fcxt\u0259l\u0259\u015fdiyi kimi, \u0130ran \u00fc\u00e7\u00fcn eyni proses Turan sava\u015f\u0131nda gedib. Bu m\u0259nada, \u201c\u015eahnam\u0259\u201dni \u0130ran\u0131n \u201c\u0130liada\u201ds\u0131 saymaq olar. Onun yax\u0131n tarixi d\u00f6vrd\u0259 yaz\u0131lmas\u0131 sizi aldatmas\u0131n: \u201c\u015eahnam\u0259\u201dnin ya\u015f\u0131 10 \u0259sr olsa da, onun s\u00fcjetl\u0259ri \u0259n az\u0131 25-30 \u0259rslik mifl\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulublar. Y\u0259ni daha d\u0259rin\u0259 enib, bu istiqam\u0259td\u0259ki mifl\u0259ri x\u00fcsusi ara\u015fd\u0131rma\u011fa ehtiyac qalm\u0131r \u2013 Firdovsi bunu art\u0131q edib. \u00dcst\u0259lik, \u201c\u015eahnam\u0259\u201d yaz\u0131landa \u0130ran m\u0259kan olaraq t\u00fcrk s\u0259lt\u0259n\u0259tinin alt\u0131nda idi, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, \u0130ran t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fi Firdovsi b\u0259lk\u0259 \u00f6z\u00fc d\u0259 f\u0259rqind\u0259 olmadan, h\u0259min mifl\u0259ri ilkin olaraq bir d\u0259f\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn geosiyas\u0259tin\u0259 adaptasiya edib. \u0130kinci d\u0259f\u0259 is\u0259 bunu bir az\u0259rbaycanl\u0131 etmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tarixi aray\u0131\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bir zamanlar ke\u00e7mi\u015f Sovetl\u0259r Birliyi r\u0259hb\u0259rliyinin bel\u0259 fikri geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131: \u201cBiz \u0259g\u0259r m\u0259hv olaca\u011f\u0131qsa onda yaln\u0131zca m\u0259hv olmayacaq, \u00e7oxlar\u0131n\u0131n aya\u011f\u0131ndan tutub onlar\u0131 da \u00f6z\u00fcm\u00fczl\u0259 b\u0259rab\u0259r d\u0259nizin dibin\u0259 aparaca\u011f\u0131q\u201d. Bunu bil\u0259n d\u00fcnyan\u0131n a\u011f\u0131ll\u0131 insanlar\u0131 \u00f6nc\u0259d\u0259n el\u0259 t\u0259dbirl\u0259r t\u00f6kd\u00fcl\u0259r ki, sonucda b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t sovet d\u0259h\u015f\u0259tind\u0259n, qanl\u0131 sovet terrorundan can\u0131n\u0131 qurtara bildi. Rus \u015fovinizminin balaca modeli olan, ondan qoca v\u0259 daha iyr\u0259nc fars \u015fovinizmind\u0259n qurtulmaq rus \u015fovinizmind\u0259n qurtulmaqdan asand\u0131r, \u0259g\u0259r Sovetl\u0259r Birliyin\u0259 qar\u015f\u0131 ox\u015far t\u0259dbirl\u0259r bu g\u00fcn \u0130rana \u2013 fars \u015fovinizmin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259rs\u0259. Fars \u015fovinizmi \u00f6z ad\u0131 il\u0259 deyil, daha \u00e7ox \u201ciran\u00e7\u0131l\u0131q\u201d ad\u0131 alt\u0131nda p\u0259rd\u0259l\u0259n\u0259r\u0259k \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir v\u0259 bu siyas\u0259ti indi d\u0259 davam etdirir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onu \u201cfars-iran \u015fovinizmi\u201d adland\u0131rmaq daha d\u00fczg\u00fcnd\u00fcr. Bunlar\u0131n aras\u0131nda ki\u00e7ik f\u0259rql\u0259r olsa da, mahiyy\u0259tc\u0259 eyni m\u0259sl\u0259y\u0259 xidm\u0259t edir. B\u0259zi \u201ciran\u00e7\u0131lar\u201d iddia edirl\u0259r ki, guya iran\u00e7\u0131l\u0131q ideyas\u0131n\u0131 (\u0259g\u0259r buna ideya dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259) da\u015f\u0131yanlar fars \u015fovinizmin\u0259 qar\u015f\u0131d\u0131rlar, onlarla bar\u0131\u015fmazd\u0131rlar v\u0259 s. Fars \u015fovinizminin \u201ciran\u00e7\u0131l\u0131q\u201d p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda gizl\u0259n\u0259n daha t\u0259hl\u00fck\u0259li xidm\u0259t\u00e7il\u0259ri ya bilm\u0259y\u0259r\u0259kd\u0259n, ya da bil\u0259r\u0259kd\u0259n aldan\u0131rlar. Bilm\u0259y\u0259r\u0259kd\u0259n aldan\u0131rs\u0131n\u0131zsa b\u0259sir\u0259t g\u00f6zl\u0259rinizi a\u00e7\u0131n, bu siyasi korluqdan can\u0131n\u0131z\u0131 qurtar\u0131n. Bil\u0259r\u0259kd\u0259n aldan\u0131rs\u0131n\u0131zsa onda siz bu al\u00e7aq t\u0259bi\u0259tli \u015fovinizm\u0259 xidm\u0259t etm\u0259kl\u0259 insanl\u0131\u011fa x\u0259yan\u0259t ed\u0259n \u0259n yaramaz cinay\u0259tkarlars\u0131n\u0131z! Siz deyirsiniz ki, \u0130ran indiki \u201c\u0130ran islam C\u00fcmhuriyy\u0259ti\u201d adlanan \u00f6lk\u0259dir v\u0259 burada ya\u015fayan bizl\u0259rin v\u0259t\u0259nidir. Uzaq ke\u00e7mi\u015f olsayd\u0131 dey\u0259rdik ya x\u0259b\u0259riniz yoxdur, ya da yad\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131x\u0131b. Vur-tut 8 il bundan \u00f6nc\u0259 Sovetl\u0259r Birliyind\u0259 ya\u015fayan rus \u015fovinistl\u0259ri v\u0259 onlara xidm\u0259t ed\u0259nl\u0259r d\u0259 deyirdil\u0259r ki, bu \u00f6lk\u0259 ba\u015fqad\u0131r, Rus imperiyas\u0131 ba\u015fqa. Sovetl\u0259r Birliyini qorumaq, saxlamaq ba\u015fqad\u0131r, rus \u015fovinizmini m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k ba\u015fqa. Biz rus \u015fovinisti deyilik, sovet v\u0259t\u0259nsev\u0259rl\u0259riyik, olsa-olsa h\u0259m d\u0259 Rusiyan\u0131 v\u0259 ruslar\u0131 sevirik, burada n\u0259 q\u0259bah\u0259t var? Bu adamlar Ukrayna, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan, Qazax\u0131stan v\u0259 s. \u00f6lk\u0259l\u0259rin Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edildiyi g\u00fcnl\u0259ri \u201cbiz Rusiyan\u0131 sevirik, ona k\u00f6n\u00fcll\u00fc birl\u0259\u015fmi\u015fik\u201d dey\u0259 bayram edir, xalqlar\u0131 zor v\u0259 qorxu alt\u0131nda \u00e7al\u0131b-oynama\u011fa m\u0259cbur edirdil\u0259r. Bilirsinizmi d\u00fcnyada al\u00e7aql\u0131\u011f\u0131n, v\u0259h\u015filiyin v\u0259 m\u0259n\u0259vi \u0259xlaqs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n \u0259n murdar bir \u015f\u0259kli n\u0259dir? Odur ki, acl\u0131q, yalavacl\u0131q, \u0259zab, i\u015fg\u0259nc\u0259 v\u0259 z\u00fclm\u0259 m\u0259ruz qoydu\u011fun insanlara v\u0259 ya xalqa, mill\u0259t\u0259 \u0259mr ed\u0259s\u0259n, onlar\u0131 m\u0259cbur ed\u0259s\u0259n ki, dur \u00e7al, oxu, oyna v\u0259 de ki, m\u0259n xo\u015fb\u0259xt\u0259m, dur zal\u0131ma de ki, m\u0259n\u0259 z\u00fclm yox, s\u0259ad\u0259t g\u0259tirmis\u0259n!! Min ill\u0259rdir ki, d\u00fcnya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u201callah m\u0259zluma (z\u00fclm olunana) k\u00f6m\u0259k, zal\u0131ma (z\u00fclm ed\u0259n\u0259) l\u0259n\u0259t el\u0259sin. Zal\u0131m\u0131n c\u0259zas\u0131n\u0131 versin!\u201d dey\u0259 dua edirl\u0259r. Alt\u0131 y\u00fcz il bundan qabaq dahi ibn Xaldun (1332-1406) d\u00fcnyada tan\u0131nm\u0131\u015f \u201cM\u00fcq\u0259ddim\u0259\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r: \u201cindi haqs\u0131z olaraq vergi toplayan t\u0259hsil m\u0259murlar\u0131 zal\u0131md\u0131r, art\u0131q vergi toplayanlar zal\u0131md\u0131r, vergini ya\u011fma ed\u0259nl\u0259r zal\u0131md\u0131r, xalqa haqlar\u0131n\u0131 verm\u0259y\u0259nl\u0259r, ba\u015fqas\u0131n\u0131n mal v\u0259 m\u00fclkl\u0259rini q\u0259sb ed\u0259nl\u0259r tamamil\u0259 zal\u0131md\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar hakimiyy\u0259tin madd\u0259si olan c\u0259miyy\u0259ti y\u0131pradar, \u0259n b\u00f6y\u00fck z\u0259r\u0259ri d\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u00e7\u0259k\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Uzun s\u00f6z\u00fcn q\u0131sas\u0131, \u201c\u0130ran\u201d x\u0259yal\u0131 bir qat\u0131\u015f\u0131q, ger\u00e7\u0259k anlay\u0131\u015fa g\u0259lm\u0259y\u0259n bir ifad\u0259dir. Bel\u0259 ayd\u0131n olur ki, Yax\u0131n Do\u011fuda tarixi-co\u011frafi anlay\u0131\u015flar olan Az\u0259rbaycan, Xorasan, T\u00fcrk\u00fcstan, B\u0259lucistan, Parsa, \u018fc\u0259m \u0130raq\u0131, D\u0259yl\u0259m v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 zaman-zaman bir d\u00f6vl\u0259td\u0259, daha do\u011frusu hans\u0131sa bir imperiyada birl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k \u201c\u0130ran\u201d adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259nin \u0259sl mahiyy\u0259tin\u0259 ke\u00e7\u0259k. Adlar\u0131 yuxar\u0131da \u00e7\u0259kil\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259n q\u0259dim v\u0259 \u0259sas \u0259halisi on min ill\u0259rdir ki, T\u00fcrkl\u0259r olmu\u015fdur. Parslar bu \u0259raziy\u0259 2800 il bundan \u00f6nc\u0259 g\u0259lmi\u015f, 2550 il bundan qabaq, yeni eradan \u0259vv\u0259l 553-c\u00fc ild\u0259 Maday d\u00f6vl\u0259tind\u0259 hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015f v\u0259 fars s\u00fclal\u0259si \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259ri \u015fahl\u0131q taxt\u0131na oturmu\u015fdur (eradan \u00f6nc\u0259 553-330-c\u00fc ill\u0259r). Bel\u0259likl\u0259, Parsal\u0131 \u015fahlar\u0131n tarixi farslar\u0131n tarixin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. El\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 ham\u0131n\u0131n bildiyi kimi farslar\u0131n son \u015fah\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259drza P\u0259hl\u0259vi \u00f6z \u015fahl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f verdi ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259dil\u0259n milad\u0131 (xristian) v\u0259 hicri (m\u00fcs\u0259lman) t\u0259qviml\u0259rind\u0259n \u0259lav\u0259 yeni t\u0259qvim yarad\u0131ls\u0131n v\u0259 bu t\u0259qvim \u0259h\u0259m\u0259nil\u0259rin birinci h\u00f6kmdar\u0131- \u015fah\u0259n\u015fah\u0131 II Kuru\u015fun taxta \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 ild\u0259n ba\u015flas\u0131n. H\u0259min t\u0259qvim yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 ad\u0131n\u0131 da \u201c\u0130ran t\u0259qvimi\u201d qoydular. B\u0259li, bu idi 2500 il s\u00fcr\u00fcb g\u0259l\u0259n fars \u015fovinizminin bir n\u0259tic\u0259si v\u0259 mahiyy\u0259ti. Tarixi, \u0259d\u0259biyyat\u0131, elmin hans\u0131 sah\u0259l\u0259rini ara\u015fd\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z ara\u015fd\u0131r\u0131n, fars xalq\u0131n\u0131n tarixi yoxdur, fars \u015fahlar\u0131n\u0131n tarixi vard\u0131r \u2013 mifl\u0259\u015fdirilmi\u015f, mifik tarix, mifik \u0259d\u0259biyyat!<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/davam.az\/61000-fars-ovinizminin-sirlri.html\">http:\/\/davam.az\/61000-fars-ovinizminin-sirlri.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>1200 illik Balkanlarda, Anadoluda, Qafqazlarda, M\u0259rk\u0259zi Asiyada, Sibird\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r yaratm\u0131\u015f T\u00fcrk&nbsp; xan\u0259danl\u0131\u011f\u0131n\u0131n XX-ci \u0259srin \u0259vv\u0259l\u0259rind\u0259 sonuncu Osmanl\u0131 T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tinin z\u0259ifl\u0259m\u0259sind\u0259n istifad\u0259 Beyn\u0259lxalq \u0130mperializm g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 qurula bil\u0259c\u0259k Turan d\u00f6vl\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Qafqazlarda tarixi \u015eimali Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda Erm\u0259nistan adl\u0131 d\u00f6vl\u0259t yaratd\u0131lar.&nbsp; Antanta d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 hesablanm\u0131\u015f T\u00fcrk Birliyinin c\u0259nub cinah\u0131n\u0131 da par\u00e7alamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z m\u0259kirli planlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, Arazdan c\u0259nubda imperialistl\u0259r Qacar T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tini devirib P\u0259hl\u0259vil\u0259ri (pers) hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fr\u0259b ordusunun Sasanil\u0259r \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f etdiyi zaman \u0130ran adl\u0131&nbsp; inzibat\u0131-\u0259razi b\u00f6lg\u00fc vahidi olmam\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 \u201c\u0130ran\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 Avropal\u0131lar T\u00fcrk kimliyinin izini itirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda m\u00f6vcud olmu\u015f T\u00dcRK imperatorluqlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Q\u018fZN\u018fV\u0130L\u018fR<\/strong>&nbsp;&nbsp;\u2013 963-1186-c\u0131 ill\u0259rd\u0259, Mav\u0259ra\u00fcnn\u0259hr, \u018ffqan\u0131stan, \u015eimali Hindistan v\u0259 Xorasanda h\u00f6km s\u00fcrm\u00fc\u015f T\u00fcrk m\u0259ml\u00fck xan\u0259danl\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kafkaznews.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Qezneviler-300x207.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-846\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>S\u018fLCUQ\u0130L\u018fR<\/strong>&nbsp;\u2013 1038 -1157-ci ill\u0259rd\u0259,&nbsp; Oguz T\u00fcrkl\u0259rinin&nbsp; Q\u0131n\u0131q boyundan olan tayfalar\u0131n XI \u0259srd\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131, Orta Asiya, \u0130ran, Yax\u0131n \u015e\u0259rq, Qafqaz v\u0259 Anadolu \u0259razil\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n n\u0259h\u0259ng&nbsp;<strong>T\u00dcRK<\/strong>&nbsp;d\u00f6vl\u0259ti.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kafkaznews.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Secuqiler-300x172.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-847\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>QARAQOYUNLU<\/strong>&nbsp;\u2013 1375\u20131468-cu ill\u0259rd\u0259, Az\u0259rbaycan, Erm\u0259nistan, \u015e\u0259rqi Anadolu v\u0259 \u015eimali \u0130raq&nbsp; &nbsp; \u0259razil\u0259rini idar\u0259 etmi\u015f oguz tayfalar\u0131ndan ibar\u0259t tarixi tayfa ittifaq\u0131.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kafkaznews.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Qaraqoyunlu-300x207.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-848\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>A\u011eQOYUNLU \u2013 BAYANDURLU<\/strong>&nbsp;1378-1508-ci ill\u0259rd\u0259,&nbsp; \u015e\u0259rqi Anadolunu, Az\u0259rbaycan\u0131 v\u0259 \u0130ran\u0131 idar\u0259 etmi\u015f t\u00fcrk oguz&nbsp; boylar\u0131ndan ibar\u0259t Bayandur tayfas\u0131n\u0131n&nbsp; &nbsp;r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131ndak\u0131 tarixi d\u00f6vl\u0259t.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kafkaznews.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Agqoyunlu-300x272.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-849\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>S\u018fF\u018fV\u0130<\/strong>&nbsp;\u2013 1501-1736-c\u0131 ill\u0259rd\u0259, Az\u0259rbaycan, \u0130ran, Erm\u0259nistan, \u0130raq, \u018ffqan\u0131stan, Q\u0259rbi Pakistan, T\u00fcrkm\u0259nistan, \u015e\u0259rqi T\u00fcrkiy\u0259, \u015eimal-\u015e\u0259rqi Hisdistan, \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 Rusiya&nbsp; \u0259razil\u0259rini \u0259hat\u0259 etmi\u015f, tarixi Az\u0259rbaycan\u0131n varis oldu\u011fu d\u00f6vl\u0259t.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kafkaznews.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Sefevi-300x207.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-850\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>\u018fF\u015eAR<\/strong>&nbsp;\u2013 (1736-1796)-c\u0131 ill\u0259rd\u0259, Az\u0259rbaycan,\u0130ran, \u0130raq, \u018ffqan\u0131stan,\u00d6zb\u0259kistan, Hindistan, Rusiya \u0259razil\u0259rind\u0259 qurulmu\u015f tarixi Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kafkaznews.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Efsarlar-300x212.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-851\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>QACARLAR T\u00dcRK d\u00f6vl\u0259ti<\/strong>&nbsp;\u2013 1796\u20131925-ci ill\u0259rd\u0259, Az\u0259rbaycan, Rusiya, \u018ffqan\u0131stan, \u0130rak \u0259razil\u0259rind\u0259 qurulmu\u015f tarixi Az\u0259rbaycan T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kafkaznews.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Qacarlar-300x249.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-852\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong><em>Qeyd<\/em><\/strong>; \u0130ran adl\u0131 co\u011frafiyada 7-ci \u0259srd\u0259 \u0130slam xilaf\u0259ti, Sasani d\u00f6vl\u0259tini m\u0259\u011flub etdikd\u0259n sonra, t\u0259xmin\u0259n 1200 il\u0259 yax\u0131n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 (VII-ci \u0259srd\u0259n, XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r, 1925-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r \u2013 red.) he\u00e7 vaxt Farslar\u0131n d\u00f6vl\u0259ti olmay\u0131b. T\u00fcrkl\u0259rin bu co\u011frafiyada d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik v\u0259 k\u00fclt\u00fcr tarixinin ya\u015f\u0131 7 min ildir. Farslar\u0131n burada c\u0259mi 3 d\u00f6vl\u0259ti (\u018fh\u0259m\u0259ni, Sasani, P\u0259hl\u0259vi) olmu\u015fdur ki, onun da tarixi t\u0259xmin\u0259n 1500 ild\u0259n az edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u0130ran tarix\u0259n \u00fc\u00e7: Az\u0259rbaycan, Xorasan v\u0259 Fars vilay\u0259tl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t olmu\u015fdur<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan, Xorasan v\u0259 Fars \u0259yal\u0259tin\u0259 \u018fr\u0259b y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri. 642-651-ci ill\u0259r aras\u0131nda III-c\u00fc x\u0259lif\u0259 \u00d6m\u0259r ibn X\u0259ttab\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u0259r\u0259b qo\u015funlar\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015f etdil\u0259r. O zaman \u0259razid\u0259 m\u00f6vcud olan Sasani qo\u015funlar\u0131 il\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259rin bir ne\u00e7\u0259 toqqu\u015fmalar\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fr\u0259b tarix\u00e7isi Ubeyd \u018fl-Tican \u0130slam ordusunun Sasanil\u0259ri m\u0259\u011flub etm\u0259sini bel\u0259 t\u0259svir edirdi: \u201c\u00d6m\u0259r (H\u0259zr\u0259ti \u00d6m\u0259r radiyallahu, III X\u0259lif\u0259 \u2013 red.)&nbsp; N\u0259havendd\u0259ki m\u0259\u011flubiyy\u0259td\u0259n &nbsp;d\u0259rhal sonra &nbsp;psixoloji \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u0259 malik&nbsp; olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn &nbsp;farslara z\u0259rb\u0259 endirm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lir. \u00d6m\u0259r \u00fc\u00e7 vilay\u0259td\u0259n hans\u0131n\u0131n ilk olaraq f\u0259th edil\u0259c\u0259yin\u0259 q\u0259rar\u0131n\u0131 verm\u0259li idi: \u015fimalda Az\u0259rbaycan\u0131, c\u0259nubda farsistan\u0131 v\u0259 onun m\u0259rk\u0259zi \u0130sfahan\u0131, v\u0259 ya da \u015f\u0259rqd\u0259 Xorasan\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6m\u0259r (r.a.) &nbsp;\u0130sfahan\u0131, farsistan\u0131 se\u00e7di, \u00e7\u00fcnki Fars \u0130mperatorlu\u011funun \u00fcr\u0259yi v\u0259 Sasani qarnizonlar\u0131 aras\u0131nda bir t\u0259chizat v\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t kanal\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn onun \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 Fars Yezd\u0259g\u0259rdi b\u00f6lg\u0259sini Az\u0259rbaycan v\u0259 Xorasandan t\u0259crid ed\u0259c\u0259kdi. Fars v\u0259 \u0130sfahan \u0259l\u0259 ke\u00e7irildikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan\u0131n&nbsp; \u015fimal -q\u0259rb \u0259yal\u0259tin\u0259 v\u0259 Fars \u0130mperiyas\u0131n\u0131n \u0259n \u015f\u0259rq \u0259yal\u0259ti olan Sistana qar\u015f\u0131 koordinasiyal\u0131 h\u00fccumlar ba\u015flanmal\u0131 idi. Bu \u0259yal\u0259tl\u0259rin f\u0259thi Xorasan\u0131 t\u0259crid olunmu\u015f v\u0259 z\u0259if v\u0259ziyy\u0259t\u0259 salacaqd\u0131\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qeyd:<\/strong>&nbsp;\u018fr\u0259b tarix\u00e7isi Ubeyd \u018fl-Tican\u0131n qeyd etdiyi kimi &nbsp;\u0130ran adlanan co\u011frafiyada \u0259sas\u0259n, 3 b\u00f6y\u00fck vilay\u0259t Az\u0259rbaycan, Xorasan v\u0259 Farsistan m\u00f6vcud olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kafkaznews.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Uc_vilay%C9%99t-300x300.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-853\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fr\u0259bl\u0259rin sonuncu fars d\u00f6vl\u0259tinin (642\u2014651) m\u00f6vcudlu\u011funa son qoyuldu\u011fu 1275 il sonra \u0130ran adl\u0131 tarixi T\u00fcrk &nbsp;torpaqlar\u0131nda&nbsp; katolik Q\u0259rb v\u0259 pravoslav Rusiyan\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 P\u0259hl\u0259vil\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 (1926-c\u0131 il \u2013 red.) g\u0259ldil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n elmi i\u015f\u00e7isi Yas\u0259m\u0259n Qaraqoyunlu: \u201cFars tarixi Bat\u0131da formala\u015fm\u0131\u015f Hind Avropa konsepsiyas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259, h\u0259m\u00e7inin 7-10 \u0259srl\u0259rd\u0259 geni\u015f f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015e\u00fcubiyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 yalan v\u0259 \u015fi\u015firtm\u0259l\u0259rl\u0259 doldurulmu\u015fdur. Nasir Purpirar bu yalanlar\u0131 if\u015fa edir v\u0259 yaz\u0131r ki, e.\u0259 VII \u0259srd\u0259n bizim eran\u0131n VII \u0259srin\u0259 q\u0259d\u0259r olan d\u00f6vr orta do\u011fu tarixinin qaranl\u0131q d\u00f6vt\u00fcd\u00fcr. \u00c7\u00fcnki, farslar Midiyada d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fi il\u0259 hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ald\u0131qdan sonra, b\u00fct\u00fcn \u0259ski Orta do\u011fu m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rini \u00e7\u00f6kt\u00fcrm\u00fc\u015f, da\u011f\u0131tm\u0131\u015f, yox etmi\u015fl\u0259r. Farslar m\u0259d\u0259niyy\u0259t qurucu yox, m\u0259d\u0259niyy\u0259tda\u011f\u0131d\u0131c\u0131 xalqd\u0131r. Midiyada, Parfiyada, Qacar d\u00f6vl\u0259tind\u0259 saray \u00e7evrili\u015fl\u0259ri ed\u0259r\u0259k hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 alm\u0131\u015flar v\u0259 d\u0259rhal \u00f6zl\u0259rind\u0259n \u0259vv\u0259lki m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri darmada\u011f\u0131n etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015flar ki, d\u00f6vl\u0259t\u0259, co\u011frafiyaya, m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259, tarix\u0259 fars dam\u011fas\u0131 vura bilsinl\u0259r. Farslar\u0131n nec\u0259 irq\u00e7i v\u0259 y\u0131x\u0131c\u0131 mill\u0259t olmas\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri nec\u0259 yox etm\u0259sini \u018fli \u015e\u0259ri\u0259ti \u201c\u00d6z\u0259 D\u00f6n\u00fc\u015f\u201d, Nasir Purpirar \u201c12 \u0259sr s\u00fckut\u201d \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 ayd\u0131n t\u0259svir etmi\u015fl\u0259r. \u018fli \u015e\u0259ri\u0259ti \u00f6z\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f \u0259s\u0259rind\u0259 yaz\u0131r ki, biz 500 illik t\u00fcrk Sak Parfiya d\u00f6vl\u0259tinin saray\u0131nda \u00e7evrili\u015f edib yerind\u0259 Sasanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tini qurark\u0259n, Sasanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin k\u00f6kl\u0259rini daha \u0259ski tarix\u0259, s\u00f6yk\u0259m\u0259k v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u0259 tarixi m\u0259\u015fruluq qazand\u0131rmaq z\u0259rur\u0259ti hiss etdik v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 500 illik Parfiya m\u0259d\u0259niyy\u0259tini el\u0259 da\u011f\u0131td\u0131q ki, b\u00f6y\u00fck Firdovsi bel\u0259 \u00f6z \u015eahnam\u0259sind\u0259 Parfiya m\u0259d\u0259niyy\u0259ti haqq\u0131nda yazma\u011fa bir \u0259sas, d\u0259lil tapa bilm\u0259di v\u0259 500 illik bir imperiyadan c\u0259mi 4, 5 beyt yazma\u011fa m\u0259cbur oldu. \u018fli \u015e\u0259ri\u0259ti yaz\u0131r ki, Sasanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin k\u00f6kl\u0259rini \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r\u0259, P\u0259hl\u0259vi d\u00f6vl\u0259tinin k\u00f6kl\u0259rini Sasanl\u0131lara ba\u011flamaq \u00fc\u00e7\u00fcn biz farslar, b\u00f6lg\u0259d\u0259 min ill\u0259rl\u0259 ya\u015f\u0131 olan yerli m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri m\u0259hv etmi\u015fik v\u0259 bu yolla tariximizd\u0259ki zaman q\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131 ba\u011flam\u0131\u015f\u0131q, b\u0259rpa etmi\u015fik.<\/p>\n\n\n\n<p>Fars m\u0259d\u0259niyy\u0259ti t\u00fcrk, \u0259r\u0259b, islam qar\u015f\u0131t\u0131 olan bir m\u0259d\u0259niyy\u0259tdir. Orta do\u011fuda farslar b\u00fct\u00fcn tarixl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u0259m t\u00fcrk, h\u0259m \u0259r\u0259b egemenliyin\u0259 qar\u015f\u0131 sava\u015fm\u0131\u015flar. Sasanl\u0131n\u0131n devrilm\u0259sind\u0259n sonra 200 il \u018fr\u0259bl\u0259rl\u0259 sava\u015fm\u0131\u015f, \u0130slam\u0131 b\u00f6lm\u00fc\u015fl\u0259r. \u018fli \u015e\u0131ri\u0259ti yaz\u0131r. Biz Sasanl\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n sonra 200 il \u018fr\u0259b Xilaf\u0259ti ul\u0259 sava\u015fd\u0131q, h\u0259rbi siyasi m\u00fcbariz\u0259d\u0259 qalib g\u0259l\u0259 bilm\u0259dikd\u0259 is\u0259, \u015e\u00fcubiyy\u0259 v\u0259 \u0130xvan\u00fcss\u0259fa t\u0259\u015fkilatlar\u0131 quraraq \u0130slam\u0131 \u0259r\u0259bin \u0259lind\u0259n almaq q\u0259rar\u0131 verdik v\u0259 Salman Farsinin \u0259m\u0259kl\u0259ri il\u0259 \u015ei\u0259ni bir fars h\u0259r\u0259kat\u0131na \u00e7evirdik. Biz Hz.H\u00fcseyn il\u0259 Y\u0259zdig\u0259rdin q\u0131z\u0131 \u015e\u0259hr\u0259banunun o\u011flu Zeynalabdinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 bir Fars islam \u015f\u0259c\u0259r\u0259si v\u0259 imam\u0259t institutu t\u0259sis etdik. Biz \u0130slam i\u00e7ind\u0259 \u018fr\u0259bi b\u00f6ld\u00fck, \u0130slam\u0131 \u0259r\u0259bin \u0259lind\u0259n ald\u0131q. \u018fli \u015e\u0259ri\u0259ti yaz\u0131r. \u015ei\u0259-Aryan ruhu il\u0259 Sami ruhunun \u0259l tutu\u015fmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Turan co\u011frafiyas\u0131nda T\u00fcrk Qacarlar\u0131 devirib yerin\u0259 Farslar\u0131 g\u0259tirib yeni bir \u0130ran in\u015fa ed\u0259n \u0130ngilisl\u0259rin \u0259sas m\u0259qs\u0259di orta do\u011fuda Qacarlar\u0131 v\u0259 \u00c7ind\u0259n Hindistan\u0131n \u00e7imal\u0131na q\u0259d\u0259r geni\u015f bir \u0259razid\u0259 qurulmu\u015f T\u00fcrk Baburlar\u0131 devrm\u0259k, Hindistan\u0131 v\u0259 \u0130ran\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k idi v\u0259 Farslar bu rolu ustal\u0131qla oynam\u0131\u015flar, orta do\u011fuda \u0130ngilt\u0259r\u0259, Amerika egemenliyini t\u0259min ed\u0259n oyuncaq vassal rolunu \u00fcstl\u0259nmi\u015fl\u0259r. Farslar da erm\u0259nil\u0259r kimi Hind -Avropa irq\u00e7iliyinin t\u0259msil\u00e7isi, h\u0259m\u00e7inin b\u00f6lg\u0259mizd\u0259 Avropa v\u0259 Rus imperializminin davam\u0131 v\u0259 uzant\u0131s\u0131d\u0131r\u201d qeyd edir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-turkish-forum wp-block-embed-turkish-forum\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"J5QCGnMjS0\"><a href=\"https:\/\/www.turkishnews.com\/tr\/content\/2021\/10\/11\/araz-az%c9%99rbaycandir-az%c9%99rbaycan-iran-deyil\/\">Araz Az\u0259rbaycand\u0131r, Az\u0259rbaycan \u0130ran deyil&#8230;<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; clip: rect(1px, 1px, 1px, 1px);\" title=\"&#8220;Araz Az\u0259rbaycand\u0131r, Az\u0259rbaycan \u0130ran deyil&#8230;&#8221; &#8212; Turkish Forum\" src=\"https:\/\/www.turkishnews.com\/tr\/content\/2021\/10\/11\/araz-az%c9%99rbaycandir-az%c9%99rbaycan-iran-deyil\/embed\/#?secret=vre0v5kVB9#?secret=J5QCGnMjS0\" data-secret=\"J5QCGnMjS0\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>700 ild\u0259n art\u0131q davam ed\u0259n &nbsp;T\u00fcrk Az\u0259rbaycan monarxiyalar\u0131n\u0131n sonuncu T\u00fcrk h\u00f6kmdar\u0131 \u018fhm\u0259d \u015eah Qacar 1925-ci ild\u0259, d\u00f6vl\u0259t\u0259 basq\u0131lar\u0131n\u0131 art\u0131ran \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Rusiya imperializmi h\u00fccumlar\u0131n\u0131 dayand\u0131rmaq iqtidar\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131ndan\u0131, ingilisl\u0259r v\u0259 ruslar P\u0259hl\u0259vi \u2013 &nbsp;M\u0259h\u0259mm\u0259d Rzan\u0131, fars kazak briqadas\u0131n\u0131n ke\u00e7mi\u015f briqada general\u0131n\u0131 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Rza&nbsp; P\u0259hl\u0259vi d\u00f6vl\u0259tin nec\u0259 adland\u0131raca\u011f\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 \u00e7ox zorluq ya\u015fay\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnki 1275 il \u0259rzind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259r, T\u00fcrk h\u00f6kmdarlar\u0131n\u0131n s\u00fclal\u0259 ad\u0131 il\u0259 adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7evrili\u015f yolu il\u0259 z\u0259bt etdiyi d\u00f6vl\u0259ti &nbsp;Farsistan adland\u0131rarsa, o zaman ya \u0130sfahan\u0131, ya da \u015eiraz m\u0259rk\u0259z se\u00e7m\u0259li, ya da Farsistana r\u0259dd olub getm\u0259li idi. T\u0259bii ki, d\u00f6vl\u0259t ad\u0131 olaraq Az\u0259rbaycan v\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Xorasan\u0131 se\u00e7\u0259rdis\u0259 bu onun sonu olard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u011falar\u0131 olan imperialistl\u0259rin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 T\u00fcrk kimliyini unutdurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn&nbsp; 1935-ci ild\u0259 P\u0259hl\u0259vi &nbsp;Rza Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tin\u0259 \u201cPers (Fars)\u201d termini yerin\u0259 \u201c\u0130ran\u201d (Eran) s\u00f6z\u00fcn\u00fcn istifad\u0259 edilm\u0259si xahi\u015fi il\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Farslar (persl\u0259r) Turan (\u0130ran) diyar\u0131nda \u00e7oxluqda olan t\u00fcrkl\u0259r i\u00e7ind\u0259 assimilyasiyaya u\u011framamaq v\u0259 teokratik molla rejimini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn, \u0130slam faktorundan riyakarcas\u0131na istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k fa\u015fist-i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nil\u0259rl\u0259 farslar eyni Hind -Avropa urqinin t\u0259msil\u00e7il\u0259ridir, qohumdurlar (\u0259mio\u011fludurlar \u2013 red.) v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 eyni anti-insani, anti-dini c\u0259r\u0259yan\u0131 t\u0259msil edirl\u0259r. AB\u015e, Q\u0259rb, Vatikan farslara v\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 T\u00fcrk co\u011frafiyas\u0131n\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259tini, dilini, mill\u0259tini b\u00f6lm\u0259k, par\u00e7alamaq, soyq\u0131r\u0131ma v\u0259 assimilyasiyaya u\u011fratmaq g\u00f6r\u0259vi vermi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Az\u0259rbaycan media m\u0259kan\u0131nda \u201c\u0130ran \u015f\u0259b\u0259k\u0259si\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rib\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n m\u0259qamlardan biri&nbsp; budur ki, Az\u0259rbaycan medias\u0131 30 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259&nbsp; bu faktlara loyal yana\u015f\u0131b. \u00d6lk\u0259&nbsp; i\u00e7ind\u0259 t\u0259xribat&nbsp; sistemi qurmu\u015f, \u015f\u0259b\u0259k\u0259 formala\u015fd\u0131rm\u0131\u015f, \u201cyard\u0131m kampaniyalar\u0131\u201d ad\u0131 alt\u0131nda maxinasiyalar t\u00f6r\u0259tmi\u015f \u0130ran t\u0259\u015fkilatlar\u0131 bar\u0259d\u0259 ciddi ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131lmay\u0131b, neqativ informasiyalar verilm\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nternet axtar\u0131\u015f sisteml\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nd\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, Az\u0259rbaycan medias\u0131nda \u201c\u0130mam Xomeyni \u0130mdad Komit\u0259si\u201d v\u0259 onun daxil oldu\u011fu \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259ki m\u00fc\u0259mmalar\u0131 t\u0259svir ed\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259r yox s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir. \u0130nformasiyalar \u0259ks\u0259r\u0259n pozitiv y\u00fckl\u00fcd\u00fcr, Komit\u0259nin t\u0259bli\u011fat\u0131na k\u00f6kl\u0259nib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ndiy\u0259d\u0259k bel\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcrat olub ki, \u0130ran Az\u0259rbaycan informasiya m\u0259kan\u0131na \u00f6z \u0259razisind\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 K\u0130V qurumlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259, az\u0259rbaycandilli kontent yaymaqla daxil olub. Diqq\u0259t Qumdan idar\u0259 olunan&nbsp; \u201cNur-az\u201d, \u201cArannews\u201d x\u0259b\u0259r portallar\u0131, \u201cS\u0259h\u0259r\u201d televiziyas\u0131, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 \u201cH\u00fcseyn\u00e7il\u0259r\u201d \u015f\u0259b\u0259k\u0259si, \u201cHuseyniyyun\u201d qruplar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259&nbsp; fokusla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, daxild\u0259ki m\u00fchit yaddan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Daxili media m\u0259kan\u0131nda \u0130ran\u0131n yalan\u00e7\u0131, t\u0259xribat\u00e7\u0131 t\u0259bli\u011fat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yaranm\u0131\u015f m\u00fcnbit \u015f\u0259rait diqq\u0259td\u0259n k\u0259nar qal\u0131b. Hans\u0131 ki, \u00f6lk\u0259 i\u00e7ind\u0259 \u0130ran M\u0259d\u0259niyy\u0259t M\u0259rk\u0259zinin t\u0259sirin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n, m\u0259d\u0259niyy\u0259t t\u0259dbirl\u0259ri ad\u0131 alt\u0131nda \u0130ran\u0131n t\u0259xribat\u00e7\u0131 proqramlar\u0131n\u0131 t\u0259bli\u011f ed\u0259n&nbsp; \u00e7oxsayl\u0131 K\u0130V-l\u0259rin m\u00f6vcudlu\u011fundlu\u011fu bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r dola\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Jurnalist Elb\u0259yi H\u0259s\u0259nli oktyabr\u0131n 4-d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn&nbsp; FB hesab\u0131ndan status payla\u015faraq, jurnalist h\u0259mkar\u0131 \u0130lqar \u018flfini \u0130ran\u0131n n\u0259fin\u0259 t\u0259bli\u011fat aparmaqda q\u0131nay\u0131b. Qeyd edib ki, \u0130lqar \u018flfinin simas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131nda \u0130ran\u0131n n\u0259fin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan media \u015f\u0259b\u0259k\u0259si var. T\u0259bii ki, \u0130lqar \u018flfinin d\u0259&nbsp; b\u0259rait \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z \u0259saslar\u0131 var. Amma bu a\u00e7\u0131qlama yeni situasiya yarad\u0131r, diqq\u0259ti Az\u0259rbaycan i\u00e7ind\u0259 olan ciddi bir problem\u0259 y\u00f6n\u0259ldir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ran hakimiyy\u0259tinin t\u0259bli\u011fat ruporlar\u0131ndan olan \u201cKavosh media\u201d is\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn youtube \u00fcz\u0259rind\u0259n yay\u0131mlanan s\u0259hif\u0259sind\u0259 DEVAMM-in (Vicdan v\u0259 Din Azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Qorunmas\u0131 M\u0259rk\u0259zi) s\u0259dri, \u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259rd\u0259ki \u201cC\u00fcm\u0259\u201d m\u0259scidinin imam\u0131, \u201cDeyerler (Az\u0259rbaycan \u0130slam X\u0259b\u0259rl\u0259ri)\u201d x\u0259b\u0259r portal\u0131n\u0131n ba\u015f redaktoru \u0130lqar \u0130brahimo\u011flu il\u0259 m\u00fcsahib\u0259 yer tutub.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcsahib\u0259nin \u0259vv\u0259li v\u0259 sonu t\u0259qdim edilm\u0259yib. Amma \u201cKavosh media\u201dda t\u0259qdim edil\u0259n hiss\u0259d\u0259n bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, \u0130lqar \u0130brahimo\u011flu Seyid \u018fli Xomeneyi\u0259 bi\u0259t edir, onun Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259d\u0259l\u0259rin\u0259 haqq qazand\u0131r\u0131r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd ed\u0259k ki, n\u00fcmun\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u201cKavosh media\u201d sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259n yay\u0131mlanan \u00e7oxsayl\u0131 internet tv-l\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n\n\n\n<p>Son h\u0259ft\u0259l\u0259r bu internet tv-l\u0259rin \u0259sas g\u00fcnd\u0259mini Az\u0259rbaycan medias\u0131nda yerli siyasil\u0259rin, ekspertl\u0259r v\u0259 jurnalistl\u0259rin dilind\u0259n s\u0259sl\u0259n\u0259n, \u0130rana haqq qazand\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n mesajlar\u0131n&nbsp;&nbsp; tirajlanmas\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu K\u0130V-l\u0259r AXCP s\u0259dri \u018fli K\u0259rimlinin, iqtisad\u00e7\u0131 Qubad \u0130bado\u011flunun, politoloq N\u0259zak\u0259t M\u0259mm\u0259dovan\u0131n v\u0259 dig\u0259rl\u0259rinin b\u0259nz\u0259r \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131ndan sitatlar&nbsp; verirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 sitatlar\u0131n say\u0131 \u00e7oxdur v\u0259 q\u0259rib\u0259dir ki, s\u0131ralar\u0131nda&nbsp; \u00f6lk\u0259mizin pe\u015f\u0259kar K\u0130V-l\u0259rin\u0259 istinadla yay\u0131lanlar\u0131 da var.&nbsp; \u0130ran\u0131n&nbsp; \u00f6lk\u0259mizin pe\u015f\u0259kar K\u0130V-l\u0259rind\u0259 bel\u0259 bo\u015fluqlar tapmas\u0131, tan\u0131nm\u0131\u015f jurnalistl\u0259rin, ekspertl\u0259rin, ictimaiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin bu i\u015f\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si kifay\u0259t q\u0259d\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259dir v\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 ciddi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir. H\u0259r halda diqq\u0259tli davranma\u011fa ehtiyac oldu\u011fu&nbsp; a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Amma dig\u0259r m\u00fch\u00fcm bir m\u0259s\u0259l\u0259 bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 mexanizminin v\u0259 onun f\u0259aliyy\u0259tinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r f\u00fcrs\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259xribatlar t\u00f6r\u0259d\u0259n Tehran rejimi v\u0259 onun agentura \u015f\u0259b\u0259k\u0259si son aylarda&nbsp; daha da f\u0259alla\u015f\u0131b. Fars rejimi \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycanda savads\u0131z, cahil v\u0259 avam t\u0259b\u0259q\u0259nin siyasi na\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan &nbsp;istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik dayaqlar\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259tm\u0259k v\u0259 bununlada i\u015f\u011fal\u00e7\u0131-fa\u015fist erm\u0259nil\u0259r\u0259 vaxt qazand\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Fars \u015fovinizmi erm\u0259ni-rus \u015fovinizmind\u0259n daha t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki, onlar i\u00e7imizd\u0259dir v\u0259 bizl\u0259rd\u0259n biri kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Odur ki,<\/p>\n\n\n\n<p>Xalq\u0131m\u0131z &nbsp;bu hiyl\u0259g\u0259r, m\u0259kirli v\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n rejim\u0259 qar\u015f\u0131 uzun v\u0259d\u0259li v\u0259 ciddi bir m\u00fcbariz\u0259nin &nbsp;z\u0259ruri&nbsp; oldu\u011funu anlamal\u0131, ideoloji bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcbariz\u0259y\u0259 haz\u0131r olmal\u0131 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sini z\u0259ruri hesab edirik:<\/p>\n\n\n\n<p>1.\u0130randa t\u0259hsil alanlar\u0131n siyah\u0131s\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilsin.<\/p>\n\n\n\n<p>2.\u0130randa t\u0259hsil alanlar\u0131n diplomlar\u0131 tan\u0131nmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>3.\u0130randa t\u0259hsil alaraq Az\u0259rbaycanda dini idar\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n diplomlar\u0131 &nbsp;\u00fcmumi qayda \u00fczr\u0259&nbsp; nostrifikasiya edilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>4.\u0130randa ya\u015fayaraq, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fc tanimayan, hakimiyy\u0259t \u00fcsul-idar\u0259sini d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f ed\u0259n, fars-erm\u0259ni \u015fovinist ideologiyas\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n milli satq\u0131n cinay\u0259tkarlar\u0131n Az\u0259rbaycana verilm\u0259si t\u0259l\u0259b edilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>5.Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r vasit\u0259si il\u0259 (FB, Tik-tok v\u0259 sair\u0259) m\u00fcrt\u0259ce \u0130ran molla rejimini t\u0259bli\u011f, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fc t\u0259hdid, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz\u0259 zidd olan din t\u0259bli\u011f ed\u0259nl\u0259r x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131m\u0131z t\u0259r\u0259find\u0259n a\u015fkarlanaraq z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>6.Tehran rejiminin birba\u015fa Az\u0259rbaycanda r\u0259hb\u0259r t\u0259msil\u00e7isi olan Allah\u015f\u00fck\u00fcr Pa\u015faz\u0259d\u0259nin dini f\u0259aliyy\u0259ti, biznesi&nbsp; ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 v\u0259&nbsp; onun n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan dini m\u0259kt\u0259bl\u0259r t\u0259cili ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>7.\u015e\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlarda, q\u0259s\u0259b\u0259 v\u0259 k\u0259ndl\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n dini icmalarda monitorinq apar\u0131laraq, attestasiya ke\u00e7irilsin. Dini icmalara i\u015f\u0259 q\u0259bul D\u00f6vl\u0259t \u0130mtahan M\u0259rk\u0259zi t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131ls\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>8.Fars molla rejimin\u0259 qulluq ed\u0259n QHT v\u0259 siyasi partiyalar a\u015fkar edil\u0259r\u0259k qeydiyyatlar\u0131 l\u0259\u011fv edilsin.<\/p>\n\n\n\n<p>9.Dilimiz\u0259 yad olan fars s\u00f6zl\u0259ri, T\u00fcrkl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan Dilinin Orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259tin\u0259 sal\u0131ns\u0131n<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130RAN \u2013 EL\u018f AZ\u018fRBAYCAN DEM\u018fKD\u0130R.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130RAN \u2013T\u00dcRKL\u018fR\u0130N HAQQIDIR<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;Qurban VAH\u0130DOV &nbsp;\u0130R\u018fVAN T\u00dcRK CUMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 M\u0130LL\u018fT \u015eURASI v\u0259 STRATEJ\u0130 ARA\u015eDIRMALAR&nbsp; KOM\u0130SS\u0130YASININ \u00fczv\u00fc. Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131-analitik \u0130ran\u0131n regional strategiyas\u0131 Az\u0259rbaycan tarixi torpaqlar\u0131n\u0131n &nbsp;erm\u0259ni-fa\u015fist &nbsp;i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edilm\u0259sind\u0259n sonra<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-84067","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84067","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=84067"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84067\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91542,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84067\/revisions\/91542"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=84067"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=84067"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=84067"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}