{"id":84693,"date":"2022-11-01T00:57:25","date_gmt":"2022-10-31T20:57:25","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=84693"},"modified":"2022-11-01T00:57:29","modified_gmt":"2022-10-31T20:57:29","slug":"suyumbik%c9%99-v%c9%99-ya-xanbik%c9%99-xatun%ef%bf%bc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=84693","title":{"rendered":"S\u00fcy\u00fcmbik\u0259 v\u0259 ya &#171;Xanbik\u0259&#187; Xatun\ufffc"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Qazan xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 idar\u0259 etmi\u015f t\u00fcrk sultan\u0131d\u0131r. \u018fri \u00d6d\u0259mi\u015fgiray xan \u00f6ld\u00fckd\u0259n sonra onun titulunu al\u0131b ki\u00e7ik o\u011flunun yerin\u0259 Qazan xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n idar\u0259sini \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259n Qazan xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qad\u0131n h\u00f6kmdar\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qazan M\u0259lik\u0259si Noqay q\u0131z\u0131 S\u00fcy\u00fcmbik\u0259 Xatun t\u00fcrk tarixind\u0259 \u00e7oxlu\u011fu, q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyi v\u0259 f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 dig\u0259r xalqlara n\u00fcmun\u0259 olma \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 malikdir. Onlar\u0131n aras\u0131nda Qazan t\u00fcrkl\u0259rinin k\u0259d\u0259rli anlar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar\u0131 il\u0259 \u0259fsan\u0259y\u0259 <a><\/a>\u00e7evril\u0259n, haqq\u0131nda uzun m\u00fcdd\u0259t ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131lm\u0131\u015f, \u0259s\u0259rl\u0259r yarad\u0131lm\u0131\u015f bir simas\u0131 var. T\u00fcrkc\u0259 ad\u0131 &#171;Sevim \u015fahzad\u0259si&#187; m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n S\u00fcy\u00fcm-Bik\u0259dir. S\u00fcyum-Bik\u0259 Noqay h\u00f6kmdarlar\u0131ndan Yusif b\u0259yin q\u0131z\u0131 idi. \u018ffsan\u0259vi g\u00f6z\u0259lliyi vard\u0131, alic\u0259nabl\u0131\u011f\u0131, xeyirxahl\u0131\u011f\u0131, z\u0259kas\u0131 il\u0259 q\u0259lbl\u0259ri f\u0259th etmi\u015f, ham\u0131n\u0131n m\u0259h\u0259bb\u0259tini qazanm\u0131\u015fd\u0131. S\u00fcy\u00fcm Bik\u0259y\u0259 atas\u0131 Yusuf b\u0259y t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6y\u00fck bir v\u0259zif\u0259 verilmi\u015fdi. Qazana ged\u0259c\u0259k, Can \u018fli Xanla evl\u0259n\u0259c\u0259k v\u0259 onu ruslar\u0131n oyunca\u011f\u0131 olmaqdan xilas ed\u0259c\u0259kdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"583\" data-id=\"84695\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/resized_4f1d2-70ad3074foto4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-84695\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/resized_4f1d2-70ad3074foto4.jpg 900w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/resized_4f1d2-70ad3074foto4-300x194.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/resized_4f1d2-70ad3074foto4-150x97.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/resized_4f1d2-70ad3074foto4-768x497.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/resized_4f1d2-70ad3074foto4-115x73.jpg 115w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>O, ist\u0259m\u0259s\u0259 d\u0259 T\u00fcrk Birliyini qurma\u011f\u0131 v\u0259 xilas etm\u0259yi q\u0259bul ed\u0259n b\u00f6y\u00fck q\u0259lbli bir qad\u0131n idi. O, T\u00fcrk Birliyinin z\u0259ruriliyin\u0259 inanan m\u0259d\u0259niyy\u0259tli bir insand\u0131. Evl\u0259nm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015fanda t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri birliyini itirdi, g\u00f6rd\u00fc ki, H\u0259\u015ft\u0259rxan xanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6k\u00fcr, Qazan xanl\u0131\u011f\u0131 da\u011f\u0131lmaq \u00fczr\u0259dir, \u0259misi \u0130smay\u0131l Mirz\u0259 atas\u0131n\u0131n xanl\u0131\u011f\u0131 olan Noqay xanl\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif intriqalar qurur. O, Qazan xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131, H\u0259\u015ft\u0259rxan xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131, Noqay xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 Kr\u0131m xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdirib b\u00f6y\u00fck T\u00fcrk Birliyi yaratmaq v\u0259 g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259t qurmaq ist\u0259yirdi. Lakin h\u0259l\u0259 d\u0259 ruslar Q\u0131z\u0131l Orda \u0130mperiyas\u0131na \u00f6d\u0259m\u0259li olduqlar\u0131 vergini Qazan xanl\u0131\u011f\u0131na \u00f6d\u0259m\u0259y\u0259 davam edirdil\u0259r. \u00c7\u00fcnki Qazan xanl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcc qazana bilm\u0259di v\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259di. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 o, Moskva Knyazl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 olmaqdan \u00e7\u0131xd\u0131 v\u0259 h\u0259tta ruslar onun daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015f\u0131rd\u0131. 1480-ci ild\u0259 Moskva Kr\u0131m xan\u0131 Menliy\u0259reyin d\u0259st\u0259yi il\u0259 bu vergini \u00f6d\u0259m\u0259kd\u0259n vaz ke\u00e7\u0259r\u0259k t\u00fcrkl\u0259rin h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131xd\u0131. Bel\u0259likl\u0259, 240 illik t\u00fcrk h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131 ruslar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259n al\u0131nd\u0131 \u200b\u200bv\u0259 bundan sonra Moskva tamamil\u0259 \u201cm\u00fcst\u0259qil\u201d bir d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrildi. O vaxtdan b\u0259ri ruslar m\u0259krli siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u0259r\u0259k t\u00fcrk birliyini par\u00e7alay\u0131b udmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7di v\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k siyas\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7irdil\u0259r. Bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 S\u00fcy\u00fcm-Bik\u0259ni \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u00f6lk\u0259 i\u015fl\u0259ri g\u00f6zl\u0259yirdi. H\u0259l\u0259 u\u015faq ik\u0259n 1533-c\u00fc ild\u0259 evl\u0259ndi. Camaat Can \u018fli Xandan q\u0259tiyy\u0259n raz\u0131 deyildi. Art\u0131q III \u0130van da bu tarixd\u0259 \u00f6ld\u00fc. IV \u0130van, taxta \u00e7\u0131xd\u0131. IV \u0130van h\u0259l\u0259 u\u015faq idi. Bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n Qazanl\u0131lar 1535-ci ild\u0259 \u00fcsyana qalxd\u0131lar. O v\u0259 t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 \u00fc\u00e7 illik pad\u015fahl\u0131qdan sonra Can \u018flini rus Kinesisinin \u0259mrin\u0259 tabe olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Can \u018flid\u0259n sonra Qazanl\u0131lar S\u00fcy\u00fcm Bik\u0259nin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Kr\u0131mdan Safa Giray\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b xan se\u00e7dil\u0259r. Safa Giray Can \u018flid\u0259n \u0259vv\u0259l Qazan xan\u0131 olub. Bu ikinci xanl\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 S\u00fcy\u00fcm-Bik\u0259 il\u0259 evl\u0259ndi. S\u0259fa Giray ruslarla d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259r\u0259k u\u011fur qazand\u0131. 1547-ci ild\u0259 bir o\u011flu d\u00fcnyaya g\u0259ldi. Onun ad\u0131n\u0131 \u00d6temis Giray qoydular. Qazanl\u0131lar bu d\u00f6vrd\u0259 azad v\u0259 xo\u015fb\u0259xt ya\u015fay\u0131r, \u00f6z milli kimliyini \u0259ld\u0259 edirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>1549-cu ild\u0259 S\u0259fa Giray xan\u0131n 42 ya\u015f\u0131nda q\u0259fil \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 qazanl\u0131lar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti pisl\u0259\u015fdi. Safa Giray \u00f6lm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l S\u00fcy\u00fcm-Bik\u0259ni naib v\u0259 q\u0259yyum t\u0259yin etmi\u015fdi. Uzun dan\u0131\u015f\u0131qlardan sonra onun o\u011flunun c\u0259mi iki ya\u015f\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259nin idar\u0259\u00e7iliyini anas\u0131 S\u00fcy\u00fcm-Bik\u0259 Xatun \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. IV \u0130van u\u015faq olanda Moskva b\u0259yl\u0259ri \u00f6z aralar\u0131nda taxt-tac u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Kazan xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmu\u015fdular. Lakin 1547-ci ild\u0259 17 ya\u015f\u0131 tamam olan IV \u0130van \u00e7ar elan edildi. \u0130van \u201cg\u00fccl\u00fc h\u00f6kmdar\u201d olmaq arzusunu ifad\u0259 etdi v\u0259 bununla da Rusiyada \u00e7arl\u0131q d\u00f6vr\u00fc ba\u015flad\u0131. Rus \u00e7ar\u0131n\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 kahinl\u0259rin v\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7il\u0259rin t\u0259\u015fviqi il\u0259 Qazan\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259k siyas\u0259tin\u0259 giri\u015fdi. Otamis Giray\u0131n 2 ya\u015f\u0131nda Qazan xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n taxt\u0131nda olmas\u0131 Moskva \u00e7ar\u0131 \u0130vanda g\u00f6zl\u0259nil\u0259n f\u00fcrs\u0259tin yeti\u015fdiyi t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131. Qazan\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7di. IV \u0130van 1550-ci il fevral\u0131n 13-d\u0259 Qazan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na g\u0259ldi. Qazanl\u0131lar\u0131n q\u0259hr\u0259mancas\u0131na m\u00fcdafi\u0259sind\u0259n v\u0259 pis hava \u015f\u0259raitind\u0259n sonra m\u00fcharib\u0259 v\u0259 m\u00fchasir\u0259 dayand\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1550-ci il fevral\u0131n 25-d\u0259 ruslar geri \u00e7\u0259kildil\u0259r. S\u00fcy\u00fcm-Bik\u0259 bu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 igid kimi davrand\u0131. \u018fsg\u0259rl\u0259ri qabaqlay\u0131b d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259 q\u0259hr\u0259man kimi vuru\u015fdu. Qad\u0131n paltar\u0131 geyinmi\u015f \u015fir \u0259z\u0259m\u0259tin\u0259 malik olan bu g\u00f6z\u0259l h\u00f6kmdar\u0131n m\u00fcharib\u0259 il\u0259 m\u0259\u011flub ola bilm\u0259y\u0259c\u0259yini anlayan ruslar geri \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k ba\u015fqa yollar axtarma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. IV \u0130van 1551-ci ild\u0259 yenid\u0259n Kazan\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 ald\u0131. S\u00fcy\u00fcm-Bik\u0259 Qazan xanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 o\u011flu \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox narahat idi. O, Qazan\u0131n taleyinin d\u0259h\u015f\u0259tini hiss edir v\u0259 bu \u015f\u0259h\u0259ri xilas etm\u0259yin yollar\u0131n\u0131 axtar\u0131rd\u0131. Osmanl\u0131dan k\u00f6m\u0259k ist\u0259s\u0259 d\u0259, v\u0259d edil\u0259n yard\u0131m g\u0259lm\u0259di v\u0259 yard\u0131mlar ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 qald\u0131. Osmanl\u0131dan k\u00f6m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6nd\u0259ril\u0259n S\u00fcyum-Bik\u0259nin el\u00e7il\u0259ri ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259l\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Qazan\u0131n art\u0131q qurtulu\u015f \u00fcmidi yox idi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"689\" data-id=\"84696\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/resized_b784c-c5bf9090gggggg.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-84696\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/resized_b784c-c5bf9090gggggg.jpg 900w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/resized_b784c-c5bf9090gggggg-300x230.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/resized_b784c-c5bf9090gggggg-150x115.jpg 150w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/resized_b784c-c5bf9090gggggg-768x588.jpg 768w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/resized_b784c-c5bf9090gggggg-345x265.jpg 345w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"760\" height=\"403\" data-id=\"84697\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/kazan-760x403-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-84697\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/kazan-760x403-1.jpg 760w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/kazan-760x403-1-300x159.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/kazan-760x403-1-150x80.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 760px) 100vw, 760px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Qazanl\u0131lar s\u00fclh ist\u0259yirdil\u0259r. Bunun \u00fcz\u0259rin\u0259 rus \u00e7ar\u0131n\u0131n yan\u0131na el\u00e7i g\u00f6nd\u0259rildi. \u0130van\u0131n s\u00fclh \u015f\u0259rtl\u0259ri \u00e7ox a\u011f\u0131r idi.<\/p>\n\n\n\n<p>IV \u0130van\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259ri:<\/p>\n\n\n\n<p>1. S\u00fcy\u00fcm-Bik\u0259, o\u011flunun m\u00fc\u015fayi\u0259ti il\u0259 qeyd-\u015f\u0259rtsiz Moskvaya t\u0259hvil verilsin.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Kazanda rus \u0259sirl\u0259rinin azad edilsin.<\/p>\n\n\n\n<p>3. \u201cTau Ya\u011f\u0131\u201dnda (Qazan yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda, \u0130dil \u00e7ay\u0131n\u0131n sa\u011f t\u0259r\u0259find\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u0259razil\u0259r) Moskvan\u0131n olmas\u0131n\u0131 ist\u0259yirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Qazan b\u0259yl\u0259ri bu \u015f\u0259rtl\u0259ri b\u00f6y\u00fck s\u0259hl\u0259nkarl\u0131qla q\u0259bul etdil\u0259r. S\u00fcy\u00fcm Bik\u0259nin v\u0259t\u0259ninin xilas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yi f\u0259dakarl\u0131q yox idi. Amma bu q\u0259rar onu \u00e7ox \u00fczd\u00fc. Sonuncu d\u0259f\u0259 Safa Giray\u0131n m\u0259zar\u0131na getdi v\u0259 onunla halal oldu. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r S\u00fcy\u00fcm Bikenin Safa Giray\u0131n m\u0259zar\u0131 ba\u015f\u0131nda v\u0259 ged\u0259rk\u0259n bu s\u00f6zl\u0259ri dediyini qeyd edir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#171;Qazan, ey qanl\u0131 v\u0259 t\u0259la\u015fl\u0131 \u015f\u0259h\u0259r, ba\u015f\u0131ndan tac\u0131n d\u00fc\u015fd\u00fc. \u0130ndi s\u0259n k\u00f6l\u0259s\u0259n. S\u0259nin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn ke\u00e7mi\u015fd\u0259 qald\u0131&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcy\u00fcm Bik\u0259 11 avqust 1551-ci ild\u0259 Qazan\u0131 t\u0259rk etdi v\u0259 sentyabr\u0131n 5-d\u0259 Moskvaya daxil oldu. Bundan sonra v\u0259t\u0259n h\u0259sr\u0259ti, \u00f6vlad\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259h\u0259nn\u0259m h\u0259yat\u0131 ya\u015fama\u011fa ba\u015flad\u0131. Ruslar ona \u00e7ox i\u015fg\u0259nc\u0259 verdil\u0259r. S\u00fcy\u00fcm-Bik\u0259nin \u0259sir olmas\u0131 qad\u0131n\u0131n \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si deyil, bir mill\u0259tin \u0259sar\u0259t z\u0259nciri idi. Qazanl\u0131lar bunu \u00e7ox gec ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. Qazan a\u011falar\u0131 s\u0259hvl\u0259rinin n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck oldu\u011funu ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r v\u0259 Qazan\u0131 idar\u0259 ed\u0259n rus s\u00f6z\u00e7\u00fcs\u00fc \u015eah\u0259li Allahyar\u0131n o\u011flunu v\u0259zif\u0259sind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131rd\u0131lar v\u0259 Yadigar Kas\u0131m\u0131 a\u011fa o\u011flu etm\u0259kl\u0259 son damla qanlar\u0131na q\u0259d\u0259r ruslarla vuru\u015fma\u011fa and i\u00e7dil\u0259r. Qazanl\u0131lar\u0131n bu davran\u0131\u015f\u0131ndan IV \u0130van q\u0259z\u0259bl\u0259n\u0259r\u0259k h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7di. 40 g\u00fcnl\u00fck m\u00fchasir\u0259d\u0259n sonra 1552-ci il oktyabr\u0131n 2-d\u0259 daxili qalaya daxil ola bildi. Qazan\u0131n y\u0131x\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 e\u015fid\u0259n S\u00fcy\u00fcm-Bik\u0259 evin\u0259 qay\u0131d\u0131b g\u00f6z ya\u015flar\u0131n\u0131 sel kimi ax\u0131td\u0131, da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f v\u0259t\u0259nin\u0259 g\u00fcnl\u0259rl\u0259 a\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn f\u0259dakarl\u0131qlar\u0131na v\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar\u0131na baxmayaraq, h\u0259r \u015feyd\u0259n uca tutdu\u011fu Qazan \u015f\u0259h\u0259rini xilas ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n bu b\u00f6y\u00fck, lakin b\u0259db\u0259xt qad\u0131n v\u0259t\u0259ninin v\u0259 o\u011flu \u00d6temi\u015f Giray\u0131n h\u0259sr\u0259tin\u0259 d\u00f6z\u0259 bilm\u0259yib v\u0259 \u00e7ox ke\u00e7m\u0259d\u0259n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdi. Lakin onun d\u0259qiq n\u0259 vaxt v\u0259 harada \u00f6ld\u00fcy\u00fc m\u0259lum deyil. Onun 1554-c\u00fc ild\u0259 Kas\u0131m \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259fat etdiyi t\u0259xmin edilir. Otamis-Giray\u0131 Moskvaya \u00e7atan kimi anas\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259n al\u0131b, zorla xristiana d\u00f6nd\u0259rdil\u0259r, onun \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259ftiz m\u0259rasimi t\u0259\u015fkil edilib, \u00fcst\u0259lik, ad\u0131n\u0131 Aleksandr qoydular.<\/p>\n\n\n\n<p>Qazan\u0131n b\u0259db\u0259xt u\u015faq ya\u015fl\u0131 h\u00f6kmdar\u0131 bu i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 daha d\u00f6z\u0259 bilm\u0259yib v\u0259 8 ya\u015f\u0131nda d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdi. Qazanl\u0131lar\u0131n paytaxt\u0131n\u0131 xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259rdiyi q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 S\u00fcy\u00fcm Bik\u0259 f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrk mill\u0259tinin birlik v\u0259 varl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sind\u0259 d\u0259rs almas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sl n\u00fcmun\u0259dir. V\u0259t\u0259nin m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 canlar\u0131ndan ke\u00e7mi\u015f Qazan t\u00fcrkl\u0259rinin v\u0259 q\u0259hr\u0259man t\u00fcrk qad\u0131n\u0131, noqay q\u0131z\u0131 S\u00fcy\u00fcm-Bik\u0259 Xatunun ruhu \u015fad olsun.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259: G\u00f6kt\u00fcrk (Alper Alpkunt)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"259\" height=\"194\" data-id=\"84698\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/images-10.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-84698\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/images-10.jpg 259w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/images-10-150x112.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 259px) 100vw, 259px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"242\" height=\"209\" data-id=\"84699\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-6-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-84699\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-6-1.jpg 242w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-6-1-150x130.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 242px) 100vw, 242px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qazan xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 idar\u0259 etmi\u015f t\u00fcrk sultan\u0131d\u0131r. \u018fri \u00d6d\u0259mi\u015fgiray xan \u00f6ld\u00fckd\u0259n sonra onun titulunu al\u0131b ki\u00e7ik o\u011flunun yerin\u0259 Qazan xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n idar\u0259sini \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259n Qazan xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":84701,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-84693","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84693","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=84693"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84693\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":84702,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84693\/revisions\/84702"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/84701"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=84693"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=84693"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=84693"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}