{"id":85712,"date":"2022-11-11T01:14:59","date_gmt":"2022-11-10T21:14:59","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=85712"},"modified":"2022-11-11T01:15:02","modified_gmt":"2022-11-10T21:15:02","slug":"ehtiyatda-v%c9%99-istefada-olan-h%c9%99rbi-qulluqcularin-probleml%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=85712","title":{"rendered":"Ehtiyatda v\u0259 istefada olan h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n probleml\u0259ri&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:41% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"730\" height=\"768\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/313416419_202801615495217_5073641999193382239_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-85436 size-full\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/313416419_202801615495217_5073641999193382239_n.jpg 730w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/313416419_202801615495217_5073641999193382239_n-285x300.jpg 285w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/313416419_202801615495217_5073641999193382239_n-143x150.jpg 143w\" sizes=\"auto, (max-width: 730px) 100vw, 730px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">Seyyid M\u00fcbariz A\u011fa<\/mark><\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Az\u0259rbaycan V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si Veteranlar\u0131 \u0130ctimai Birliyi (AVMV\u0130B) Neft\u00e7ala rayon \u015f\u00f6b\u0259si Bank\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259si \u00d6z\u0259k s\u0259dri, ehtiyatda olan gizir<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Noyab\u0131r ay\u0131n\u0131n 8 v\u0259 9 t\u0259dbirl\u0259rind\u0259 \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259ri, qazil\u0259r v\u0259 ehtiyatda v\u0259 istefada olan h\u0259rbi qulluq\u00e7ularla g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259, ortaya \u00e7\u0131xan probleml\u0259ri yazmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldim.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 <a><\/a>ki, uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 g\u0259ncliyini v\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259tin\u0259 v\u0259 xalq\u0131na canla-ba\u015fla xidm\u0259t\u0259 h\u0259sr etmi\u015f, hal haz\u0131rda ehtiyatda v\u0259 istefada olan on minl\u0259rl\u0259 h\u0259rbi qulluq\u00e7un\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131na v\u0259 onlar\u0131n d\u00f6vl\u0259td\u0259n incik sal\u0131nmas\u0131na, habel\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 s\u00fcni g\u0259rginlik yarad\u0131lmas\u0131na v\u0259 h\u0259rbi pe\u015f\u0259nin prestijinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f a\u015fa\u011f\u0131da sadalanacaq davran\u0131\u015flar b\u00f6y\u00fck naraz\u0131l\u0131qlara g\u0259tirib \u00e7\u0131xartm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259tdir ki, \u018f\u018fSMN pensiya qanunvericiliyinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si ad\u0131 alt\u0131nda on minl\u0259rl\u0259 h\u0259rbi pensiya\u00e7\u0131n\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131na y\u00f6n\u0259lik z\u0259r\u0259rli, qanunsuz v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li d\u0259yi\u015fiklik t\u0259klif edirl\u0259r (\u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259liy\u0259m ki, art\u0131q edilib).<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 ki, h\u0259rbi xidm\u0259t d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tinin x\u00fcsusi n\u00f6v\u00fc olmaqla spesifik bir f\u0259aliyy\u0259tdir. \u00d6mr\u00fcn\u00fc h\u0259rb\u00e7ilik pe\u015f\u0259sin\u0259 h\u0259sr ed\u0259r\u0259k uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 d\u00f6vl\u0259timiz\u0259 v\u0259 xalq\u0131m\u0131za s\u0259daq\u0259tl\u0259 xidm\u0259t etmi\u015f v\u0259 h\u0259rbi xidm\u0259tin m\u0259hdud \u015f\u0259raitl\u0259rin\u0259 v\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin\u0259 sin\u0259 g\u0259rmi\u015f \u00f6lk\u0259mizin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r \u00f6vladlar\u0131n\u0131n layiqli pensiya alacaqlar\u0131na \u00fcmid edilirdi v\u0259 h\u0259tta d\u00f6vl\u0259t d\u0259 buna z\u0259man\u0259t vermi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259hz h\u0259rbi xidm\u0259tin spesifikas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq h\u0259m sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, h\u0259m d\u0259 m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n pensiya t\u0259minat\u0131 ayr\u0131ca v\u0259 x\u00fcsusi qanunla t\u0259nzisml\u0259nirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018ffsuslar olsun ki, 1992-ci ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f \u201cH\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n pensiya t\u0259minat\u0131 haqq\u0131nda qanun\u201d islahat ad\u0131 alt\u0131nda 2006-c\u0131 ild\u0259 l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k onun b\u0259zi m\u00fcdd\u0259alar\u0131 \u201c\u018fm\u0259k pensiyalar\u0131 haqq\u0131nda\u201d qanuna \u0259lav\u0259 edilmi\u015fdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fvv\u0259lki qanunda H\u0259rbi qulluq\u00e7qular\u0131n pensiyalar\u0131n\u0131n iki halda art\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdu v\u0259 bu da qanunda ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259minat x\u0259cliyi artd\u0131qda (madd\u0259 57 H\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n t\u0259minat x\u0259rcliyinin artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar pensiyalar\u0131n yenid\u0259n hesablanmas\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>Bu Qanunun 13, 14, 20-22, 34 v\u0259 35-ci madd\u0259l\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq h\u0259rbi qulluq\u00e7ulara v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259 \u00fczvl\u0259rin\u0259 t\u0259minat x\u0259rcliyind\u0259n hesablanm\u0131\u015f pensiyalar h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n t\u0259minat x\u0259rcliyinin orta s\u0259viyy\u0259sinin artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar yenid\u0259n hesablan\u0131r.)<\/p>\n\n\n\n<p>Dolanacaq x\u0259rcl\u0259ri indeksinin d\u0259yi\u015film\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar (Madd\u0259 58. Dolanacaq x\u0259rcl\u0259ri indeksinin d\u0259yi\u015film\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar pensiyan\u0131n yenid\u0259n hesablanmas\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin pensiyalar\u0131 dolanacaq x\u0259rcl\u0259ri indeksinin d\u0259yi\u015film\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi qaydada yenid\u0259n hesablan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018f\u018fSMN islahat ad\u0131 alt\u0131nda yeni q\u0259bul edilmi\u015f \u201c\u018fm\u0259k pensiyalar\u0131 haqq\u0131nda\u201d qanunda h\u0259min iki \u0259sas\u0131 he\u00e7 kimin ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259c\u0259yi t\u0259rzd\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 bir madd\u0259d\u0259 birl\u0259\u015fdirdi (2006-c\u0131 il), indi is\u0259 t\u0259klif edir ki, indeksasiya apar\u0131landa qanunla n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f dig\u0259r art\u0131m (t\u0259minat x\u0259cliyi artd\u0131qda) art\u0131q qanundan y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131laraq l\u0259\u011fv olunsun.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 ki, haz\u0131rda h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n pensiya t\u0259minat\u0131 \u201c\u018fm\u0259k pensiyalar\u0131 haqq\u0131nda\u201d qanuna \u0259sas\u0259n t\u0259nziml\u0259nir v\u0259 biz d\u0259 qanuna tabe olan v\u0259t\u0259nda\u015flar kimi bu qanuna \u0259sas\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259t edirik.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min Qanunun \u018fm\u0259k pensiyalar\u0131n\u0131n indeksl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 29.1. \u018fm\u0259k pensiyas\u0131n\u0131n s\u0131\u011forta hiss\u0259si ild\u0259 bir d\u0259f\u0259 \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 orta ayl\u0131q nominal \u0259m\u0259khaqq\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq icra hakimiyy\u0259ti orqan\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n illik art\u0131m tempin\u0259 uy\u011fun olaraq m\u00fcvafiq icra hakimiyy\u0259ti orqan\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n indeksl\u0259\u015fdirilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u0259s\u0259l\u0259 ayd\u0131nd\u0131r ki, \u00f6lk\u0259 valyutas\u0131 inflaysiyaya u\u011fray\u0131rsa b\u00fct\u00fcn pensiyalar da indeksl\u0259\u015fdirilm\u0259lidiir. Bizim buna he\u00e7 bir irad\u0131m\u0131z yoxdur. Lakin n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259s\u0259 bu indeksl\u0259\u015fm\u0259 bizl\u0259r\u0259 \u015famil edilmir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u0259min qanunun 29.2 \u2013ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259rin (y\u0259ni h\u0259rbi qullqu\u00e7ualr\u0131n) tutmu\u015f olduqlar\u0131 v\u0259zif\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 ayl\u0131q \u0259m\u0259khaqq\u0131 (\u0259m\u0259khaqq\u0131, d\u00f6vl\u0259t m\u0259vacibi, t\u0259minat x\u0259rcliyi) sonradan art\u0131r\u0131ld\u0131qda, bu art\u0131mlar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla, qulluq staj\u0131na g\u00f6r\u0259 \u0259m\u0259k pensiyas\u0131na \u0259lav\u0259l\u0259r yenid\u0259n hesablan\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ndi m\u0259s\u0259l\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, \u018f\u018fSMN bu iki m\u0259s\u0259l\u0259ni qar\u0131\u015fd\u0131raraq h\u0259rbi pensiyalar\u0131n indeksasiyas\u0131n\u0131 t\u0259klif ed\u0259r\u0259k eyni zamanda t\u0259minat x\u0259rcliyi artd\u0131qda pensiyam\u0131z\u0131n yenid\u0259n hesablanmamas\u0131n\u0131 v\u0259 bu imtiyaz\u0131n qanundan y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259klif edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0259ni, ad\u0131n\u0131 pensiya qanunvericiliyinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si qoyurlar, \u0259slind\u0259 is\u0259 t\u0259klif edirl\u0259r ki, h\u0259rbi pensiyalar b\u00fct\u00fcn \u0259m\u0259k pensiyalar\u0131 kimi indeksasiya olunsun, lakin h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n qanunda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f imtiyaz\u0131 &#8212; t\u0259minat x\u0259rcliyi sonradan art\u0131r\u0131ld\u0131qda, ehtiyatda v\u0259 istefada olan h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n pensiyas\u0131 yenid\u0259n hesablanmas\u0131n. Ehtiyatda v\u0259 istefada olan h\u0259rbi pensiya\u00e7\u0131lar\u0131 bu imtiyazdan m\u0259hrum etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. Bu olduqca t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 qanunlara zidd tendensiyad\u0131r v\u0259 biz q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 bunun \u0259leyhin\u0259yik.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Birincisi,<\/strong> pensiyalar\u0131n indeksasiyas\u0131 art\u0131m deyil. H\u0259r il \u00f6lk\u0259 valyutas\u0131 inflyasiyaya u\u011frad\u0131qda, dolan\u0131\u015f\u0131q x\u0259rcl\u0259rind\u0259 &#8212; istehlak s\u0259b\u0259tind\u0259 d\u0259yi\u015fiklik ba\u015f verir, al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259ti azal\u0131r v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi bizd\u0259 d\u0259 indeksasiya \u2013 itirlmi\u015f itkinin b\u0259rpas\u0131 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r, bu da qanunda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur v\u0259 d\u00fczg\u00fcnd\u00fcr;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130kincisi,<\/strong> h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259r tutmu\u015f olduqlar\u0131 v\u0259zif\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 ayl\u0131q \u0259m\u0259khaqq\u0131, t\u0259minat x\u0259rcliyi sonradan art\u0131r\u0131ld\u0131qda pensiyalar\u0131n\u0131n yenid\u0259n hesablanmas\u0131 h\u00fcququ vard\u0131r v\u0259 bu da qanunla t\u0259sbit olunmu\u015fdur;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, <\/strong>v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131, g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz kimi, indeksasiya il\u0259 t\u0259minat x\u0259rcliyi artd\u0131qda h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n pensiyas\u0131n\u0131n yenid\u0259n hesablanmas\u0131 ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir, biri o birini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva etmir, bir-birin\u0259 mane olmur v\u0259 qanunun bir t\u0259l\u0259bini t\u0259tbiq etm\u0259kl\u0259 dig\u0259r t\u0259l\u0259bini, h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n imtiyaz\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259k islahat deyil, \u0259ksin\u0259 on minl\u0259rl\u0259 h\u0259rbi pensiya\u00e7\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259td\u0259n incik salma\u011fa y\u00f6n\u0259lmi\u015f, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u0259mi\u015f, t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 z\u0259r\u0259rli bir add\u0131md\u0131r ki, buna he\u00e7 bir halda yol verilm\u0259m\u0259liydi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Seyyid M\u00fcbariz A\u011fa Az\u0259rbaycan V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si Veteranlar\u0131 \u0130ctimai Birliyi (AVMV\u0130B) Neft\u00e7ala rayon \u015f\u00f6b\u0259si Bank\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259si \u00d6z\u0259k s\u0259dri, ehtiyatda olan gizir Noyab\u0131r ay\u0131n\u0131n 8 v\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":85713,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-85712","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85712","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=85712"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85712\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":85714,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85712\/revisions\/85714"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/85713"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=85712"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=85712"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=85712"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}