{"id":86195,"date":"2022-11-16T01:24:13","date_gmt":"2022-11-15T21:24:13","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=86195"},"modified":"2022-11-16T01:24:17","modified_gmt":"2022-11-15T21:24:17","slug":"dandan%c9%99kan-doyusu-1040","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=86195","title":{"rendered":"Dandan\u0259kan d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc &#8212; 1040"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Dandan\u0259kan m\u00fcharib\u0259si 23 may 1040-c\u0131 ild\u0259 Asiyada hakim olan iki T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015f v\u0259 S\u0259lcuqlu d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131na, Q\u0259zn\u0259 d\u00f6vl\u0259tinin is\u0259 s\u00fcqutuna s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>840-c\u0131 ild\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lan Uy\u011fur d\u00f6vl\u0259tin\u0259 tabe olan o\u011fuz tayfalar\u0131 q\u0131r\u011f\u0131z istilalar\u0131 il\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rinin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 il\u0259 q\u0259rb\u0259 do\u011fru k\u00f6\u00e7 ed\u0259r\u0259k dig\u0259r t\u00fcrk tayfalar\u0131 il\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k liderl\u0259ri S\u0259lcuqlar\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda bu g\u00fcnk\u00fc \u0130raq-\u0130ran co\u011frafiyas\u0131nda Cend \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 S\u0259lcuqlu <a><\/a>B\u0259yliyini qurdular (960). S\u0259lcuq b\u0259yd\u0259n sonra n\u0259v\u0259l\u0259ri To\u011frul b\u0259y v\u0259 \u00c7a\u011fr\u0131 b\u0259yin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n v\u0259 g\u00fccl\u0259n\u0259n S\u0259lcuqlu b\u0259yliyi, \u0130\u00e7 Asiyada yeni T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu v\u0259 bu d\u00f6vl\u0259t \u201cT\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131\u201d hal\u0131na g\u0259ldi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dandan\u0259kan m\u00fcharib\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259ri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259ki q\u0259bil\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131na g\u00f6r\u0259 S\u0259lcuqlu B\u0259yliyi Q\u0259zn\u0259vi d\u00f6vl\u0259tin\u0259 tabe idi. \u018fsg\u0259r toplay\u0131r, vergi \u00f6d\u0259yir, s\u0259rh\u0259d\u00e7i v\u0259zif\u0259l\u0259rini \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Getdikc\u0259 g\u00fccl\u0259n\u0259n S\u0259lcuqlu B\u0259yliyinin hakim oldu\u011fu co\u011frafiyada iki b\u00f6y\u00fck T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti var idi. Qaraxanil\u0259r v\u0259 Q\u0259zn\u0259vil\u0259r. G\u00fccl\u0259n\u0259n S\u0259lcuqlu B\u0259yliyi 1035-ci ild\u0259 Ceyhun \u00e7ay\u0131n\u0131 ke\u00e7\u0259r\u0259k Q\u0259zn\u0259 d\u00f6vl\u0259tinin \u0259n m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olan Xorasana icaz\u0259siz gir\u0259r\u0259k, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada Q\u0259zn\u0259 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 meydan oxudular. Q\u0259zn\u0259 d\u00f6vl\u0259tinin ba\u015f\u0131nda olan M\u0259sud \u015fah, i\u015f\u011fal v\u0259 talan ba\u015f tutmad\u0131\u011f\u0131ndan S\u0259lcuqlar\u0131n bu k\u00f6\u00e7 h\u0259r\u0259kat\u0131 haqq\u0131nda susmu\u015fdu. To\u011frul v\u0259 \u00c7a\u011fr\u0131 b\u0259y Nisa v\u0259 M\u0259rv \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k h\u00f6kmranl\u0131qlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir n\u00f6v geni\u015fl\u0259nm\u0259 siyas\u0259ti il\u0259 geni\u015fl\u0259n\u0259n S\u0259lcuqlu b\u0259yliyi Q\u0259zn\u0259 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 sadiqlikl\u0259ri m\u00fcqabilind\u0259 Q\u0259zn\u0259 hakimi M\u0259sud \u015faha m\u0259ktub yazaraq icaz\u0259siz daxil olduqlar\u0131 bu \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 m\u0259skunla\u015fmaq v\u0259 s\u0131\u011f\u0131nmaq \u00fc\u00e7\u00fcn icaz\u0259 ist\u0259yir. Q\u0259zn\u0259li M\u0259sud \u015fah S\u0259lcuqlular\u0131n niyy\u0259tini ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fc. S\u0259lcuqlar\u0131n artan t\u0259hl\u00fck\u0259sini aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn o, S\u0259lcuqlulara qar\u015f\u0131 s\u0259f\u0259r\u0259 bir ordu g\u00f6nd\u0259rdi. Nisa \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7atan Q\u0259zn\u0259vi ordusu S\u0259lcuqlularla \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259ldi (1035). Bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 onlar Q\u0259zn\u0259vi ordusunu a\u011f\u0131r m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011fratd\u0131lar. Bu m\u00fcharib\u0259 il\u0259 S\u0259lcuqlular Q\u0259zn\u0259 D\u00f6vl\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 bir g\u00fcc olmaqdan \u00e7\u0131xd\u0131lar v\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n oldular.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u0259\u011flubiyy\u0259td\u0259n sonra Q\u0259zn\u0259li M\u0259sud \u015fah S\u0259lcuqlara ist\u0259diyi iqam\u0259tgah v\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq icaz\u0259si verm\u0259li oldu. S\u0259lcuqlar indi Nisa, M\u0259rv v\u0259 Ferava \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131lar. S\u0259lcuqlular ist\u0259dikl\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131lar, lakin bununla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259r\u0259k \u0259traf \u0259yal\u0259tl\u0259r\u0259 yay\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. S\u0259lcuqlular 3 ild\u0259n sonra Q\u0259zn\u0259d\u0259n M\u0259sud \u015faha m\u0259ktub yaz\u0131b daha \u00fc\u00e7 \u015f\u0259h\u0259r ist\u0259dil\u0259r. Q\u0259zn\u0259li M\u0259sud \u015fah S\u0259lcuqlular\u0131n bu geni\u015fl\u0259nm\u0259\u00e7i m\u00fcnasib\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259klifi q\u0259bul etm\u0259di v\u0259 yenid\u0259n S\u0259lcuqlulara qar\u015f\u0131 ordu g\u00f6nd\u0259rdi. Q\u0259zn\u0259vi ordusu il\u0259 S\u0259lcuq ordusu Sara \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259ldi. S\u0259lcuqlar bu m\u00fcharib\u0259d\u0259 qalib g\u0259ldil\u0259r v\u0259 Q\u0259zn\u0259vi ordusunu yenid\u0259n m\u0259\u011flub etdil\u0259r (1038).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dandan\u0259kan M\u00fcharib\u0259si<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259zn\u0259li M\u0259sud S\u0259lcuqlulara qar\u015f\u0131 g\u00f6nd\u0259rdiyi iki ordusu m\u0259\u011flub etdikd\u0259n sonra \u00f6z ordusunu y\u0131\u011faraq b\u00f6y\u00fck m\u00fcharib\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131r (1040). \u0130ki il davam ed\u0259n bu haz\u0131rl\u0131q n\u0259tic\u0259sind\u0259 o, \u0259sas\u0259n atl\u0131 s\u00fcvaril\u0259rd\u0259n ibar\u0259t 100 min n\u0259f\u0259rlik ordu haz\u0131rlad\u0131. Q\u0259zn\u0259vi ordusu S\u0259lcuq ordusu il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 idi. Q\u0259zn\u0259li M\u0259sud \u015fah ordusunun ba\u015f\u0131nda s\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b yanvar\u0131n 16-da Ni\u015fapur \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131. O, Ni\u015fapur \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fcharib\u0259ni planla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131, lakin Sara m\u00fcharib\u0259sind\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lan v\u0259 \u0259halisi \u0259traf \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7 ed\u0259n Ni\u015fapur \u015f\u0259h\u0259ri qida v\u0259 t\u0259miz su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7ind\u0259 idi. O, izdihaml\u0131 ordunun yem\u0259k v\u0259 i\u00e7ki ehtiyac\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259traf vilay\u0259tl\u0259rd\u0259n t\u0259dar\u00fck etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fsa da, bu kifay\u0259t etm\u0259di v\u0259 M\u0259rv \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259m\u0259y\u0259 q\u0259rar verdi. S\u0259lcuqlar ir\u0259lil\u0259y\u0259rk\u0259n vur-qa\u00e7 taktikalar\u0131 il\u0259 Q\u0259zn\u0259 Ordusunu h\u0259m yorur, h\u0259m d\u0259 l\u0259ngidir, h\u0259m d\u0259 t\u0259dar\u00fck \u00fc\u00e7\u00fcn maddi-texniki t\u0259minat\u0131na x\u0259l\u0259l g\u0259tirirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259zn\u0259 ordusu izdihaml\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn yava\u015f-yava\u015f ir\u0259lil\u0259yirdi, acl\u0131q, susuzluq v\u0259 yor\u011funluqdan z\u0259ifl\u0259mi\u015fdi. N\u0259hay\u0259t, M\u0259rv \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Dandan\u0259kan qalas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259ldil\u0259r. Q\u0259zn\u0259 ordusu Dandan\u0259kan qalas\u0131na do\u011fru ir\u0259lil\u0259y\u0259rk\u0259n S\u0259lcuq ordusu ilk h\u00fccumuna ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00fccuma baxmayaraq, qalaya do\u011fru ir\u0259lil\u0259m\u0259y\u0259 davam ed\u0259n Q\u0259zn\u0259vi ordusu h\u0259m S\u0259lcuqlularla, h\u0259m d\u0259 susuzluq, acl\u0131q v\u0259 yor\u011funluqla m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131. Dandan\u0259kan qalas\u0131na girib m\u00fcdafi\u0259 m\u00fcharib\u0259si aparmaq Q\u0259zn\u0259vi ordusu \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259min ed\u0259rdi, lakin qalaya daxil olub m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nsa, onlar\u0131n xaricl\u0259 \u0259laq\u0259si k\u0259sil\u0259c\u0259k, artan su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6z\u00fclm\u0259z hala g\u0259l\u0259c\u0259kdi. Bunun \u00fcz\u0259rin\u0259 qalaya s\u0131\u011f\u0131naraq m\u00fcdafi\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc aparmaq \u0259v\u0259zin\u0259, ordunun su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 kilometr c\u0259nubda yerl\u0259\u015f\u0259n su quyular\u0131na do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259y\u0259 q\u0259rar verdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259lcuq ordusu Q\u0259zn\u0259vil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00fccumlar\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir, t\u0259zyiql\u0259rini art\u0131r\u0131rd\u0131. Q\u0259zn\u0259vi ordusu is\u0259 s\u0259lcuqlara m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 v\u0259 su quyular\u0131na do\u011fru ir\u0259lil\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu xaosda nizam-intizam\u0131 pozulan Q\u0259zn\u0259vi ordusu S\u0259lcuqlular\u0131n planl\u0131 v\u0259 israrl\u0131 h\u00fccumlar\u0131na d\u00f6z\u0259 bilm\u0259yib, sayca v\u0259 g\u00fccl\u00fc olsalar da, a\u011f\u0131r itkil\u0259r ver\u0259r\u0259k yenilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn sonunda a\u011f\u0131r m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011frayan Q\u0259zn\u0259vi ordusu nizams\u0131z \u015f\u0259kild\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131ndan geri \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Bu m\u0259\u011flubiyy\u0259td\u0259n sonra Q\u0259zn\u0259li M\u0259sud \u015fah hakimiyy\u0259tini itirdi, \u0259sg\u0259rl\u0259rinin aras\u0131nda h\u00f6rm\u0259t v\u0259 s\u0259daq\u0259tini itirdi. \u00d6z\u00fcn\u0259 ba\u011fl\u0131 ki\u00e7ik bir birlikl\u0259 Hindistana do\u011fru ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k h\u0259m S\u0259lcuqlulardan, h\u0259m d\u0259 \u00f6z \u0259sg\u0259rl\u0259rind\u0259n qa\u00e7ma\u011fa ba\u015flad\u0131. Bu qa\u00e7\u0131\u015f h\u0259r\u0259kat\u0131 il\u0259 o, s\u0259lcuqlardan xilas ola bils\u0259 d\u0259, \u00f6z \u0259sg\u0259rl\u0259rind\u0259n qa\u00e7a bilm\u0259yib v\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n\n\n\n<p>Dandan\u0259kan m\u00fcharib\u0259sinin q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 S\u0259lcuqlular Q\u0259zn\u0259 d\u00f6vl\u0259tini, onun x\u0259zin\u0259sini v\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sini \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k B\u00f6y\u00fck S\u0259lcuqlu d\u00f6vl\u0259tini tarix s\u0259hn\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nb\u0259: G\u00f6k\u00e7e \u015eebnem I\u015f\u0131n (Fb)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dandan\u0259kan m\u00fcharib\u0259si 23 may 1040-c\u0131 ild\u0259 Asiyada hakim olan iki T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015f v\u0259 S\u0259lcuqlu d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131na, Q\u0259zn\u0259 d\u00f6vl\u0259tinin is\u0259 s\u00fcqutuna s\u0259b\u0259b<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":86196,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-86195","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86195","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=86195"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86195\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":86197,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86195\/revisions\/86197"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/86196"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=86195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=86195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=86195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}